Wmß. '^i xV; .-•/> // ^ ^-.-■^ '■:?^>.i *ii:: TIS- ▼ wm0Mm 'MItS »i ^7>46 • VON j! cT poggendorff ERSTER BAND. A-L. LEIPZIG,. 1863. VERLAG VON JOHANN AMBROSII'.S BARTH. i/, I Das Recht der Ueberselzung vorbehalten. 1* i«nu^) Vor- und Schliisswort des Verfassers. Somit wäre es denn zum einstweiligen Abschlüsse gebracht das Werk, dem Ich seit etwa fünfzehn Jahren alle meine Müsse gewidmet habe. Ob es dieses Opfers werth gewesen? — darüber können die Ansichten verschieden sein ; aber zu dem Glauben halte ich mich doch berechtigt, dass die Nützlichkeit, ja Noth- wendigkeit desselben nicht bestritten, vielmehr mit der Zeit immer mehr an- erkannt werden wird. Was ich gesehen habe, ist ein erster Versuch. Ich bin in der mir gestell- ten Aufgabe ohne Vorgänger gewesen. Es kann also nicht fehlen und ich selbst bin genugsam davon überzeugt, dass mein unternehmen noch mit mancherlei Lticken und Mangeln behaftet ist. Aber ich hoffe doch einen guten Grund ge- legt zu haben, auf dem fortgebaut werden kann, wenn das gesteigerte Interesse für die Geschichte der Wissenschaft und ihrer Priester ein umfangreicheres W^erk zum Bedürfniss machen sollte. Vor der Hand kam es nur darauf an , dieses Interesse zu wecken. Es war daher eine meiner Hauptsorgen, das Werk in möglichst engen Gränzen zu hal- ten , damit es eine ausgedehnte Verbreitung finden und solchergestalt den Sa- men zu seiner weiteren Vervollkommnung ausstreuen möchte. Es hätte nicht an Material gefehlt, statt seiner ein viel bändereicheres Werk zu liefern. Aber was wäre damit gewonnen worden? Hätte ich es auch zu Ende gebracht und einen Verleger dafür gefunden, was beides noch sehr fraglich gewesen wäre, so würde ich damit doch nur ein Werk geschaffen haben, das, wie so manches ähnliche, aus welchem ich schöpfte, sein Grab in den öffentlichen Bibliotheken gefunden hätte und nur sehr sparsam in die Hand des rechten Publicums ge- kommen wäre. Ich habe diesen Gesichtspunkt seiner Zeit schon in dem Prospectus zu diesem »Handwörterbuch« hervorgehoben, und bringe ihn hier nochmals in Er- innerung, um die Folgerungen daraus näher zu entwickeln. Zuvörderst hat er mich bestimmt, alle mit der lebenden Natur sich be- schäftigenden Forscher als solche von meinem Forum auszuschliessen. Die grosse Zahl derselben, so wie die bedeutende Kluft, welche sie von den soge- nannten exacten Wissenschaften trennt, giebt reichlichen und wohl begränzten Stoff zu einem zweiten umfangreichen Werke ähnlicher Art, dessen Ausarbeitung indess anderen Händen überlassen bleiben muss. Nur wenn Naturhisloriker mit ihren Arbeiten auch in das mathemalisch-physikalische Gebiet hinüber- greifen, sind sie aufgeführt worden, wie aus gleichem Grunde Geistliche, Juri- sten, Historiker, Philologen, Aerzte , Techniker, Baumeister, Militärpersonen, ja selbst Dichter, Maler, Musiker und Männer aller Art aus anderen Kategorien. Von diesen Personen so wie überhaupt von allen, die aufgenommen wurden, sind auch nur diejenigen Leistungen ausführlicher angezogen, derentwegen sie Aufnahme fanden. Hat ein Mathematiker, Physiker, Chemiker u. s. w. ausser- halb seines Fachs sich auch noch auf anderen fremdartigen Gebieten versucht, so ist dieses nur angedeutet worden. IV Vor- und Schlnsswort des Verfasser«. Eigentliche Biographien zu liefern, selbst kurze, lag nicht in meinem Plane. Es würde dies auch nur bei einer verhältnissmässig kleinen Zahl von Personen möglich gewesen sein, und, bei diesen ausgeführt, während bei anderen nicht, eine sehr störehde Ungleichraässigkeit in das Werk gebracht haben. — Was Einer gewesen ist oder noch ist, wann und wo er gelebt hat oder noch lebt, das anzugeben war in biographischer Hinsicht allein mein Zweck, und diesen hielt ich für erreicht durch eine kurze, wo möglich mit chronologischen Daten versehene Angabe der bekleideten Aemter und Stellungen, unter Hinzufügung der Zeit und des Orts der Geburl und eventuell des Todes, im Falle ungewöhn- licher Lebensmomente auch wohl mit kurzer Erwähnung dieser*. Mehr wäre im Allgemeinen auch von Lebenden nicht zu erlangen gewesen, denn die Mei- sten scheuen sich, nähere Umstände ihres Lebens an die Oeffentlichkeit zu bringen; ja es giebt sogar Einige^ die aus Gleichgültigkeit und Saumseligkeit, aus missverstandener Bescheidenheit oder Aengstlichkeit selbst die wenigen Angaben verweigern, die eben bezeichnet worden sind> Ich habe daher auch gar nicht versucht, ausführlichere Nachrichten über Lebende einzuziehen. Wo gedruckte Quellen vorlagen , was besonders in Betreff Verstorbener der Fall ist, sind sie vorzugsweise benutzt und auch immei^sorgfältig angege- ben, zum Theil durch kurze Chiffern ausgedrückt, deren Bedeutung am Ende deg Werkes erklärt ist. In ihnen findet denn auch derjenige, welcher mehr über eine Person zu erfahren wünscht, Befriedigung seiner Wissbegierde, we- nigstens in der Regel : denn allerdings giebt es auch Lob- und Gedächtniss- reden, Nekrologe und Biographien, die wohl die wissenschaftlichen Verdienste eines Mannes genügend auseinander setzen, aber über seine Lebensverhältnisse ungemein wenig, mitunter kaum die oben bezeichneten Data darbieten. Ich habe mich ferner im Allgemeinen darauf beschränkt, nur solche Per- sonen aufzunehmen, über welche ich wenigstens einige der bezeichneten bio- graphischen Notizen beibringen konnte. Es ist diess der alleinige Grund, weshalb man in dem Handwörterbuche viele Namen vergebens suchen wird, die nach ihren Leistungen sehr füglich eine Stelle darin verdient hätten, ich darf versichern, dass sie mir fast ohne Ausnahme nicht unbekannt geblieben sind, und ihre Ausschliessung kann gewiss Niemand aufrichtiger und häufiger bedauert haben als ich selbst. Ich glaube nicht zu hoch zu greifen, wenn ich sage, dass ich Hunderte von denen, deren Entdeckungen und Erfindungen in wissenschaftlichen Werken, öfters sogar mit Auszeichnung, genannt werden, leider mit Stillschweigen habe übergehen müssen. Dennoch hielt ich für nöthig, an dem aufgestellten Grundsatze fest zu hal- len. Denn, wenn ich von ihm abgewichen wäre, wenn ich alle zum' Bereich meines Unternehmens gehörige Personen hätte aufnehmen wollen , auch die, von welchen weiter nichts als Namen und Werke bekannt sind, so würde das »biographische Handwörterbucha schier in einen Bücherkatalog ausgeartet sein, und zugleich bei Anführung aller Schriften einen ausserordentlichen Umfang erhalten haben. Wem das nicht sogleich einleuchtend sein sollte, der möge be- denken, dass es in diesem Falle die vollständige Literatur \on sechs sehr reich- haltigen Wissenschaften hätte umfassen müssen. Ein solches Repertorium über alle im Gebiete der Mathematik, Astronomie, Physik, Chemie, Mineralogie und Geologie vorhandenen selbständigen Werke, über das ganze Heer der in pe- * Dass ich dabei alle blossen Titel, Ordens- Inhaberschaften und anderweite Ehren- bezeigungen in der Regel von der Erwähnung ausschloss, wird noan hoffentlich nicht miss- deuten; denn wie ehrenvoll solche Auszeichnungen für deren Träger auch sein mögen, so haben sie doch für die Wissenschaft keine Bedeutung, nicht einmal in allen Ländern gleiche Gültigkeit. Es würde eines Commentars bedurft haben, um sie überall immer recht ver- standen und gewürdigt zu sehen. Vor- und Schlusswort des Verfassers. v riodischen Schriften zerstreuten grösseren und kleineren Aufsätze, von Anbe- ginn der Wissenschaft bis auf den heutigen Tag fortgesetzt, wäre gewiss ein sehr nützliches Unternehmen, ja ich holte es, selbst nur auf die in den Denk- schriften der Akademien und gelehrten Gesellschaften niedergelegten Abhand- lungen beschränkt, für eins der grössten Bedürfnisse der Wissenschaft, dessen Abhülfe nothwendig über kurz oder lang einmal in Angriif genommen werden rauss. Allein das ist nicht die Arbeit eines Einzelnen und am wenigsten habe ich mich dazu berufen gefühlt. Selbst bei denjenigen Personen , über welche ich biographische Nachrich- ten geben konnte und welche daher aufgenommen wurden, hielt ich ftir nöthig, hinsichtlich ihrer literarischen Arbeiten eine gewisse Beschränkung eintreten zu lassen. Von jeder derselben eine jede Schrift, jedes Hand- oder Lehrbuch anzuführen und zwar mit alle den Specialitäten, die man in Bücherkalalogen zu finden gewohnt ist, würde offenbar zu grosser Weitläufigkeit geführt und kei- nen sonderlichen Nutzen gebracht haben. Ich glaube genug gethan zu haben, wenn ich immer die hauptsächlicheren anführte, desto vollständiger, je bedeu- tender der Name ihrer Verfasser. Von wichtigeren Werken v%ird man hoffent- lich nur ausnahmsweise eins oder das andere vermissen, dagegen immer noch viele antreffen, die ohne grossen Schaden für den Werth des Ganzen hätten fort- gelassen werden können. Besonders ist die Angabe der in periodischen Schriften enthaltenen Ab- handlungen Gegenstand meiner Sorgfalt gewesen, da sie meistens von grösserer Wichtigkeit für die Wissenschaft sind als die selbständigen Werke, die häufig nur aus ihnen zusammengesetzt werden. W^ill ich auch nicht behaupten, abso- lute Vollständigkeit im Sinne gehabt oder gar erreicht zu haben, — was hier noch weilläufiger geworden w^äre, schon deshalb, weil man nicht selten eine und dieselbe Arbeit an drei oder mehren Orten unter etwas verändertem Titel ab- gedruckt findet, — so bin ich doch der IJeberzeugung , dass das Angeführte in der Regel mehr als hinreichen \\ird, sich von der wissenschaftlichen Thätigkeit eines Mannes ein richtiges Bild zu entwerfen. Da viele der benutzten und durch Chiffern bezeichneten Hülfsquellen, obwohl in biographischer Hinsicht genügend, doch in den literarischen Nachweisungen mangelhaft sind, so bedurften sie, nicht minder wie viele der Original-Miltheilungen, erst einer Ergänzung, um den hier dargebotenen Grad von Vollständigkeit zu erreichen. Es entsprang daraus für mich eine Arbeit, die durch den bereits erwähnten iMangel eines bis in die neueste Zeit fortgesetzten Repertoriums über die Denkschriften der Akademien und gelehrten Gesellschaften, so wie durch den nicht minder grossen Uebel- stand, da.ss viele Journale ebenfalls mit keinen General-Begistern versehen sind, oft zu einer sehr mühsamen und zeilraubenden sich gestaltet hat. Auch hat es erst der Anfertigung besonderer Tabellen bedurft, um überall die Zeit des Er- scheinens einer Arbeit angeben zu können, da die vorhandenen Reperloricn nnd Register dieses für die Geschichte der Wissenschaft wichtige Element in der Regel nicht beachten. Dies wäre im Allgemeinen der Plan, den ich bei der Ausarbeitung des vorliegenden »Handwörterbuchs^ befolgt habe. Was die Ausführung desselben im Speciellen betrifft, so mögen hier nur einige Punkte berührt sein. Personen von gleichem Familiennamen sind nicht nach ihren Vornamen in alphabetischer, sondern nach ihren Geburtsdaten in chronologischer Anordnung at^Vxführt, weil es in einem geschichtlichen Werke wie das vorliegende den Voi-uUg zu verdienen schien, die älteren Nanien den neueren voranzuschicken, den Sohn auf den Vater folgen zu lassen. Auch empfahl es sich für ein Namen- buch als zweckmässig, bei öev für die deutschen Umlaute ä. ö, ü herrschenden Willkür der Schreibung, dieselben den Doppelvocalen ae, oe, ue durchaus als Vi Vor- und Schlusswort des Verfassers. ^leichgeltend zu betrachten , ebenso i und j getrennt zu halten. Es wird dnbei niemals zweifelhaft sein, an welcher Stelle man einen Namen zu suchen habe. Dagegen war es nicht möglich, die Zweifel, welche in dieser Beziehung bei dem mit einem Artikel verbundenen ausländischen, namentlich französischen Namen vorkommen, durch eine consequente Regel zu heben, da in der Schrei- bung solcher viele Unsicherheit herrscht. So findet man geschrieben: Des- cartes und Des Gartefy, Delisle und De Tlsle, Delamet herie. De La- m^therie und De La Met herie u. s. w. und darnach wären solche Namen eben sowohl unter D, als respeclive unter C, I, L oder M zu steilen gewesen. Gleiches gilt von zusammengesetzten Namen wie BichedeProny, LeJeune- Dirichlet, Sainte Claire-De vi 1 le, die gewöhnlich auf PVony, Diri- chlet, Deville abgekürzt werden. Häufig ist im »Handwörterbuch« auf diese Synonyme hingewiesen worden; in Fällen, wo es unterlassen sein sollte, hätte man einen Namen erst unter den verschiedenen Buchstaben , unter welche er möglicherweise gestellt sein könnte, aufzusuchen, bevor man den Schluss zöge, dass er übergangen wäre. Der Raumersparniss wegen sind sowohl im biographischen als im literari- schen Theile des Werkes durcbgehends Abkürzungen gebraucht ; man wird dies nicht tadelnswerth finden, da die Deutlichkeit wohl nicht darunter gelitten haben wird. Die Quellen-Chiffern sind, wie schon erw^ähnt, durch einen be- sonderen »Schlüssel« am Ende des zweiten Bandes erläutert, und was die Be- zeichnung A. St. und N. St. bei den Geburtsdaten betrifft, so ist deren Bedeu- tung (Alten und Neuen Stils, d. h. Julianischen und Gregorianischen Kalenders) ja allgemein bekannt. In dieser Beziehung mag noch l>emerkt sein , dass die Geburtsdaten, nach einer unter den Historikern allgemein gültigen Begel, im- mer so gegeben wurden, wie sie sich in den Quellenwerken vorfinden, dass daher diejenigen, welche in die Zeit vor der Einführung des neuen Kalenders in einen Staat fallen, nach altem Kalender zu verstehen sind. Es gilt dies nament- lich von Grossbritlannien, wo man noch bis 1To2, wie früher in einigen Thei- len von Italien, das Jahr mit dem 25. März anfing und daher nicht allein um 4 0 bis 11 Tage, sondern in der Zeit vom 1 . Januar bis zum 2eH. März auch noch um ein ganzes Jahr gegen den jetzigen verbesserten Kalender zurückstand, weshalb es unter den neueren Geschichtsforschern Englands üblich ist, der- gleichen Daten, wie z. B. den Todestag von Newton, als erfolgt anzugeben am 20. März 1726 — 7, d. h. also am 31. März 1727 nach unserer heutigen Zeitrechnung. Trotz allen Beschränkungen, die das »Handwörterbuch« sonach erfahren hat, bin ich doch überzeugt, dass der Leserkreis, für welchen ich es be- stimmte, mehr darin finden wird, als in irgend einem ähnlichen Werke. Diß bändereichen Encyclopädien und biographischen Lexika, welche wir besitzen, geben wohl über die Koryphäen der Wissenschaft gentlgende Nachrichten, aber über die grosse Zahl der, wenn auch nicht so hervorragenden, doch um den Ausbau der Wissenschaft immer noch höchst verdienten Männer gehen sie mei- stens mit Stillschweigen hinweg. Sie sind zu allgemeiner Natur, als dass sie den exacten Wissenschaften eine bevorzugte Stellung einräumen könnten, und haben auch stets in erster Linie die Anforderungen des grossen Publicums vor Augen. Der Mathematiker, Astronom, Physiker, Chemiker oder Mineralog, der sie zur Hand nimmt, um über die Männer seiner Wissenschaft Auskunft zu er- langen, wird sich in der Mehrheit von Fällen getäuscht sehen; ja er wird häufig die Erfahrung machen, dass seine Fachgonossen zurückgesetzt sind gegen Per- sonen aus anderen Kreisen, denen er von seinem Standpunkte aus nur ein geringes und vergänglithes Verdienst beimessen kann. Eben diese Erfahrung, die sich mir selbst zur Genüge darbot, hat mich zu dem Versuche angetrieben, die meinem eigenen Studienkreise angehörigen Mathematiker und Naturforscher Vor- und Schlusswort d«8 Verfasser». vii gleichsam in die Rechte einzusetzen , welche man Gelehrten anderer Art so wie Künstlern längst gewährt hat. Es ist schon eine sehr ansehnliche Buchersammlung erforderlich, um dem Leser anderweitig das zu bieten, was er, abgesehen von den Original-Millhei- lungen, in diesem »Handwörterbuch« vereinigt und benutzt findet. Einen Beweis hierfür liefert schon der am Ende gegebene Schlüssel zur Quellenlileratur, in dem viele nicht in Chiffern ausgedrückte Quellen gar nicht einmal erwähnt wurden. Ohne die unbehinderte Benutzung der an biographischen Hülfsmittein sehr reichen königl. Bibliothek zu Berlin würde ich ausser Stande gewesen sein, meinem Cnternehmen den erreichten Grad von Vollständigkeit zu geben. Indem ich dieses Anerkenntniss öffentlich ausspreche, fulile ich mich aber auch verpflichtet aufrichtigen Dank den vielen mir befreundeten Männern zu zollen, w'elche meine Bestrebungen durch Mittheiiungen von Original -Beirträgen so kräftig und zuvorkommend unterstützten. Gestattet der Raum auch nicht, diese Beförderer des Werks alle aufzuzählen, so kann ich mir doch nicht ver- sagen, hier einige zu nennen, denen ich in dieser Hinsicht besonders ver- pflichtet bin: so Dr. W. Francis in London, der ebenso wie der unglückliche, leider der Wissenschaft schon entrissene Dr. W. Wertheim in Paris eigends Circulare für den Zweck drucken liess und in Umlauf setzte, ferner Hr. Gran- deau in Paris, Hr. Plateau in Gent, Hr. Buys-Ballot in Utrecht, Prof. Langberg in Christiania (seitdem ebenfalls verstorben), Prof. Berlin in Lund, Prof. Angström in Upsala, Prof. Arppe in Helsingfors, Akademiker Dr. Fritzsche in St. Petersburg, Prof. Moser in Königsberg, Dr. Pritzel in Berlin, Prof. Seh eerer in Freiberg, Prof. Kopp in Giessen, Prof. Kohl rausch in Marburg (seitdem in Erlangen verschieden), Piof. Keferstein in Göttingen, Prof. Lamont in München, Prof. Reu seh in Tübingen, Prof. Eisenlohr in Carlsruhe, Prof. Wolf in Zürich, Hr. Sorot in Genf, Hr. Q. Sella in Turin, Hr. J. D. Dana in New Haven und Andere mehr. Diesen und den vielen Männern, welche mir die gewünschten Nachrichten über ihre eigene Person bereitwillig, obwohl nicht immer vollständig zusandten, habe ich es zu danken, dass die Zahl der Original-Beiträge, welche dem Werke einen eigenthümlichen Werth verleihen, mehr als ein Achtel der Summe aller Artikel ausmacht, 1169 unter 8447. Letztere Zahl, so ansehnlich sie ist, würde ohne Zweifel auf das Dreifache gestiegen sein, wenn ich über alle Personen, die zu berücksichtigen gewesen waren, hätte Nachrichten bekommen können. Die lange Zeit, welche der Druck dieses »Handwörterbuchs« nothwendig in Anspruch nahm*, ist demselben in mehrfacher Hinsicht zu gute gekommen. Ich habe dadurch Gelegenheit erhalten, verschiedene ältere und neuere mir bis dahin unbekannte oder unzugängliche Quellenwerke kennen zu lernen, und ebenso sind mir von verschiedenen Seiten her noch fernere Original-Mitlhei- lungen zugeflossen. So weit es möglich war, sind die daraus hervorgegangenen neuen Beiträge noch benutzt worden ; al»er bei dem fortschreitenden Drück (der nicht selten den von anderen lexikalischen Werken überholte) musste noth- wendig ein grosser Theil derselben zurückgelegt werden. Es hat sich dadurch ein ansehnliches Material zu einem Nachtrage gesammelt, durch welchen zu- gleich ein Theil der in dem Werke vorhandenen Lücken ausgefüllt wird. An- fangs gedachte ich, diesen Nachtrag unmittelbar auf das Werk folgen zu lassen. * Der Druck wurde im Monat iMai 1856 begonnen und mit sehr {geringen Unterbrechun- gen stetig fortgesetzt. — Bogen 1 — 36 (oder Spalte 1 — 576) des I. Bandes erschien als L Lie- ferung im Januar 1858; Lieferung JI (Bd. L Bogen 37—72; Sp. 577—1152) im Deceraber 1858; Lieferung lil (Bd. I. Bogen 73—96; Sp. 1153— «524) im Seplember 1839 , Lieferung IV (Bd. IL Bogen 1 — 36; Sp. 1—576) im October 1860; Lieferung V ;Bd. II. Bogen 37—72; Sp. 577—1152) im Juni 1862; der Rest des II. Bandes nebst den zum Abschluss auch rle*? 1. Bandes dienen Beigaben ais Lieferung VI im August 1863. VIII Vor- und Scblusswort dei Verfasser«. Da er aber fortdauernd wächst und voraussichtlich noch geraume Zeit wachsen wird, so habe ich es filr ralhsom gehalten, mit seiner Herausgabe noch ein Paar Jahre zu warten und mich fQr jetzt darauf zu beschranken , dem Werke bloss Zusätze und Berichtigungen zu den bereits vorhandenen Artikeln anzuhängen. Indem die neuen Artikel diesem künftigen Nachtrage vorbehalten bleiben, ist somit .ledern, der sich übergangen findet oder der Gelegenheit hat, Nachrichten über andere Personen älterer un. 321). Abbon (Albon) de Fleury. — Aht d. Klosters Fleury, daher auch Abbe FIo- riacensis genannt (BN), geb. 945, unweit Orleans, gest. 4 004, Nov. 4 3, in Gascogne.* Beförderer der Mathematik, Lehrer von G«r- bert, dem nachmaligen Papst Sylveiter H. Schrieb : Liber in calculum paschalem und Li- ber de motibus stellarum. * Von den Landesbewohnem erschlagen. Abel, Glarke. — Dr. Med., Begleiter des Lord Amherst auf dessen Gesandt- schaftsreise nach China: später, als dieser General-Gouverneur von Indien geworden war, dessen Leibarzt (BDN), geb. ... gest. 4 826, Nov. 2 4 , Cawnpore, Indien. On the Geology of the Cape of Good Hope, in : A Narrative of a Journey in the Interior of China, Lond. 1818. On the Geology of the Hi- malaya Mountains (Asiat. Research.) * gest. Dec. 26 (5iV). Abel, Niels Henrik. — Lebte von 4 825 bis 4 827 auf Kosten der norweg. Re- gierung im Auslände, meistens in Berlin u. Paris, vertrat 4 828 den abwesenden Prof. Hansteen an d. Univ. zu Christiania, und hatte Abel-Eemusat Abildgaard. einen Ruf nach Berlin in Ausskht, als ihn der Tod ereille {Oeuvres per Holmboe). geb. < 802, Aug. 6, Kirchsp, i-^indöe, Slift Chrisliansand, * gest. 1829, Apr. 6, Eisenwerk Froland, bei Arendal. Mdni. sur les (^'quations alg'^brlques oii on d«^- monlre i'inipossihiiilt:' de la r<^solution de V6- quallon gön^rale du ciaquk*me dct»r^, C'iri- stiania i824 (Auch Grelle. Journ. f. Math. 1826. Bd. I). Untersuch, der Functionen zweier un- abhängig, veränderl. Grüs.s. x u. y, wie f f'x, y), welche d. Eigeusch. haben, dass f (z, f (x, yj) eine symmelr, Funct. von x, y und z ist (Ib. id.). Auflös. e. mechan, Aufgabe (Ib. id ) Be- weis ein. Ausdrucks, von welchena d. Bino- minaiformel ein einzelner Fall ist (Ib. id.). Über d. Inlegrat. d. Diff. -Formel --- , wenu yn K und ^ ganze Funclioneo sind ;n3. id.}. Unter- such, über d. Reihe A + x-i x'.. (Ib. id.). Über einige bestimmte Integrale (Ib. 1827. JI). Über d Functionen, welche der Gl. ff X + 7 y = 1/; (xf y + y fx) genugthyen (Ib. id). Recherches sur les foncMones elliptiques (Ib. ib. et 1828. III). Aufgabe aus d. Zahlentheorie (Ib. lil). Sur quelques propriötes g^nerales d'une ccrlainc sortc des fonetiones transcen- dantes (Ib. id. — vollständig in d. Mem. Sav. 6lrang. T. VII (1841); diese, 4826 der Pariser Acad üijcrsandte Abhandl, wurde 1830 (nach sein Totle) von derselben gekrönt; der Preis von 3000 Ir. fiel zur Hälfte seinen Erben, zur Hälfte C. G. J. Jacobizuj. Sur les nombres des transformations differentes, qu'on peul faire subir a uno lonct. elliptique par la Sub- stitution d iine fonct. donnö de premier dcgr6 (Ib. III). Theoreme general sur la transfoi- mat. des fonct. elliptiques de la seconde et de la troi.«;ieme e.spcce (Ib. ib.). Sur quelques for mules elliptiques (Ib. 1829. IV). Surune classe particuliöre d'öquations resolubles algebrique- uient (Ib. id.). Theor^mes sur les fönet, ellipti- ques (Ib. id }. Di^monstration dune propriötö generale dune certaine classe de fonct. trans- ccndantes (Ib id.). Prccis d'une theorie des fonct. elliptiques (Ib. id.). Solution d'un pro- blöme generale concernant la transformalion des fonct. ellipt. (Astron. Nachr. 1828. VI et 1 829. VII) . — Siehe Oeuvres completes deN. H. Abel, par Holmboe, 2 vol. 4®, Christlanla 1839 (wo der 2. Thcil die bis dahin nicht veröffent- licht Arbeiten enthält, z. B. Theorie des trans- cendantes elliptiques ; Sur la rösolutions algö- briquesdescquations; eic, im Ganzen 25 Art.). • geb. Auj.25, Frindöe {BIV) {ES) (Creile, Joum.W)^ ist falsch. AbeKßemusat, s. R e m u s a t. Abeni-Ragel, Ali. — Arabischer Aslrolog un?or d. Regierung d. Kalifen AI Wamun iHN) (A), gel). . . . Cordova. lifi IX. J..!)ih. lebend. De Judiciis seu Fatis slellarum, Venet. 1485 De revolutionibus nativitatum seu de fredartis, Venet. 1524. Abemethy, John. — Pract. Arzt in London, Prof. d. Anatomie u. Chirurgie am College of Surgeons, Lehrer an d. medicin. Schule d. Bartholoraew-Hospitals in Lon- don (BN), geb. 176.3 Abernethy(Schol«i.) od. Derby (Irl.),* gest. 183!, Apr. 20, London (Enfield). Experiments on Perspiration (Edinb. med. and surgic. Joura. 4805 (Vol. I). * geb. 1765 . . . London {BDN). Abich, Rudolph Adam. — Braun- schweig. Bei-grath u. Obersalzinspeclor d. Saline in Schöningen (NGB)y geb. ..., gest. 1809 ... SchÖnmgen. Ober d. Elasticität d. Wassers, theoret. u. prakt. entworfen (mit >E. A. W. ▼. Zimmer- mann), Leipzig 1779. — Von d. Zunahme d. Gewichts vom Zink durch d. Verkalken (Grell, Neuste Entdeck. 1782. Bd. JV). Versuche üb. d. Gewichtszunahme d. Metalle durch d. Ver- kalken (Crell, Annal. 1784). Chem. Unter- such, d. Honigsteins (Ib. 1797). Chem. Unter- such, d. Andreasberger Spiessglanzsilbers (Ib. 1798). Abich, Wilhelm Herrmann. — Dr. Phil., Enkel d. Vorigen. Nach zwei wissenschaftl. Reisen, die er als Privatmann nach Italien u. Sicillen gemacht, zum Prof. d. Mineralogie an d. Univ. zu Dorpat er- nannt (1842), aber meistens, zum Behufe geognost. Untersuchungen, in Transcauca- sien lebend; später (1853) Mitgl. d, Acad. d. Wiss. in Petersburg für Oryktognosie u. Mineralchemie. (Diss.) geb. 1806, Dec. 11, Berlin. DeSpinello, Diss. BeroUn. 1831 (Pogg. Ann. XXIII) . Erläuternde .Abbildungen geolog. Er- scheian., beobachtet am Vesuv und Aetna in d. J. 1833 u. 1834, Berlin 1837. (Auch fran- zösisch.) Beschreib, zweier Apparate z. Be- stimm, d. Dämpfe d. Fumarolen u. d. in Mi- neralwass. enthaltn. Kohlensäure (Pogg. Ann. XLII). Beitr. z. Kenntn. d. Feldspaths (Ib. L). Über Anorthit, Pseudo-Albit, Periklin etc. (Ib. M^ Hühenbestimm. in Dagestan etc. (Ib. LXXVI). Meteorolog. Beobb. in Georgien (Ib. LXXX). Üb. d. Natronsecn auf d. Araxes- Ebono (Bull. Acad. Petcrsb. 1846 u. 49). Üb. d. Orograph. v. Dagestan (Ib 1847). Meteorol. Bjobb. in Transcaucasien (Ib. 1848 u. 50). Briefe in Leonh. u. Bronns Jahrb. 1837 u. 39. Abildg^aard, Sören (Severin). — Zeichner d. K. Archivs in Kopenhagen, n.tnchte 'As solcher viele Reisen auf öflFent- lirhc Kosten in Dänemark (W) (NK), Abildgaard Accnin. geb. \H8, Fobr. 18, Flekkefjord, gest. nOi (Kopenhagen?). Beskrivelse ovor Sievens Klint, Koph. 4 759 (Deutsch, Bresl. 1169;. Physisk-mineralogtsk Bcskr. üver Moens Klint. Ib. <782 (Deutsch, Ib. 4 783). En niärkvärdig Forändring pa Jor- dens superficies i Finland, förnämligast kring Landvügen emellan Abo och Wibor^; (Vet. Aeod. Handl. 4757]. Abildgaard, Petcr Christian. — Arzt, Stifter u. Vorsteher d. Yieharznei- Schule in Kopenhagen, Secret. d. K. Ge- seilsch. d. Wiss. daselbst. Sohn d. Vori- gen flV) (NK) ( Scheret, Jonrn. VI), geb. «7 40, Dec. 22, Kopenhagen, gest. 1801, Jan. H, Kopenhagen. Tentamina electrica in animaUbus instituta (Collect. Sog. Med. Havn. Vol. II). Om Norske Titanertser och om en nye Steenart tKryolith) fra Grönland (Danske Vid. Selsk. Skr. 4 800), Nogle forsög med Flusspat og Flusspat-Syre (Ib. 4 777). Forsög med Quarts og Vitriol-Syre (Ib. 4 779 u. 4 782). Undersögelse af en Bier- gart etc. (Ib. 4 799). Om drypsteensformige Calcedoner (Skr. af Naturhist. Selsk. Bd. II). Mineralog. Beschreib, d. südl. Norwegens (N. Sehr. d. Gesll. natf. Fr. in Berlin, Bd. III). Abhandl. vom Torf, Koph. 4 76S. Aufsatzein Scherer, Journ. d. Chem. II, lil, IV, u. VI. Abraham Ben Ch^a oder Ch^ja. — Jüdischer Astronom, in Spanien lebend (JJ (ECJ (BN), geb. um iOlO, Barcelona, gest. nach H05. De forma terrae. De planetis et sphaeris. De coraputo astrologico. Sphaera mundi, descri- bens figuram terrae, dlsposilionumque orbium coelestium et motus stellarum (Basel 4 346, von Sebast. Hünster edirt). Abrea, Joao Manuel de. — Prof. d. Mathematik an d. Marineschule zu Lis- sabon, Mitgl. d. Acad. d. Wiss. daselbst; früher Officier (BS), geb. n54 ... gest. < 8 1 5 auf den Azoren. Supplement ä la traduction de la g^oroötrie d'Euclide de Peyrard, publiee en 4804, et la g^omätrie de Leg^ndre, suivi d'un Essai sur la vraie th^orie des paralleles, 4 808. Abulchassem (Abulkasis), eigentlich : Chalaf Ebn el Abbas Abul Casan. — Lehrer an d. Hochschule zu Cordova fSch.AJ, geb Zahara bei Cordova, gest. H 06 oder « i 07 oder H 23 Cor- dova. Verfasser des chemisch -pharmaceutischen Werks : Servitor. Abulfeda, Ismael. — Fürst von Hamah in Syrien (BN), geb. 1273, Nov. — Dec., Daniascus, Hegira 672, Mortat Dschemädi <, gest. 1331, Oct. 26, Hegira 732, Monat Moharrem 23. Verfasser des gcograph. Werks : Thakwim Ei- Boldan, d.h. Wahre I^ge d. Länder, welches vielfach übersetzt und herausgegeben ist. Abul-Hassan, Ali. — Arabischer Astronom (BMJ, zu Marocco im XIH. Jahrh. lebend. Schrieb ein aslronom. Werk : »Anfang und Ende«, welches 4 84 8 von J. J. E. S^dillot ins Französische übersetzt und auf Staatsko- sten gedruckt wurde ; es erschien unter dem Titel : Tvail6 des instrumenls astronomiqucs des Arabes, 2 vol. 4®. Paris 4 834—35. Abul Mansur, clgcnflich : Yaliya Ben- Ali Ben-Aby-Mansur, genannt Munoddjem, d. h. der Astronom. — Unter der Regie- rung des Kalifen al Mamun lebend (BN), geb. 855 (Hegira 24<), gest. ... Director der Sternwarten zu Bagdad und Da- mascus ; gab die daselbst gemachten Beobach-» tungen heraus. Abulwefa (Abul Yafu), M a h o m m e d ebn Achmed, genannt: Buzgianus. — Arabischer Astronom zu Niscaburi, Kho- rassan (AJ. Um 959 lebend. Soll nach Sidillot (Journ. asiatique, 4 836 u. Journ. des Savants 4 843) die Variation des Mondes entdeckt haben, was sonst allgemein dem Tycho deBrahe zugeschrieben wird. Nach Biot (Compt. rendu, 4 845, T. XX. p 823) ent- hält aber der »Almagest« des Abulwefa nur eine unvollkommene Auseinandersetzung der schon von Ptolem&ua entdeckten Evection. Abu-Ryhan, s. Albirunius. Aocetta, Giulio. — Vom Orden d. Eremiten d. heil. Augustin, Prof. d. Mathe- matik an d. Univ. zu Turin, Corr. d. Pari- ser Acad. (St. P), geb Francavilla, Calabrien, gest. 1752 . . . Türin. Gli elementi di Euclide a migliore e piii chiara maniera ridotti , etc. , premessi gli elementi deir Algebra, Torino 4 7B3. Astronom. Beobb. Aocolti, Pietro. — Prof. d. Juris- prudenz in Pisa (BNJ, geb. . . . Florenz. Zu Anfange d. XVH. Jahrh. lebend. Discorsi intorni al disegno con gl'inganni degli occbio, Prospettiva prattica, Venez. 4 625. Aeonm, Friedrich Christian. - Prof. d. Chemie u. Mineralogie am Siirrey - Achard Ackermann. 8 lostitut in London, später dasselbe am Ge- werbe-Institut und an d. Bau-Academie in Berlin (GB.iS^^) (N) (MM) (GAl), geb. 4769, März 29, Bückeburg, gest. 4 838, Juni 28, Berlin. A practical Treatise on GasrLight, 18.<5. (Deutsch V. Lampadius, 4 84 6). A System of theoretical and practical Chemislry, 2 Vol. 8". Lond. 4803. A practical Essay on the Analysis of Minerals etc. Ib. 4 804. A Manual of analy- tical Mineralogy, 2 Vol. Ib. 4 806. A Manual of a Course of Lectures on experimental Che- mistry and on Mineralogy, etc. Ib. 4 84 9. Che- mical Amüsements etc. Ib. 4849. Noch viele technolog. Schriften (englisch und deutsch), auch Aufsätze in engl. Zeitschriften. Aohard, Fran^ois. — Ober-Justiz- ralh u. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Berlin. Vater des Folgenden (Mem. Berlin, 4 782), geb. 4 699, Juli 23, Genf, gest. 4 782, Apr. 28, Berlin.* Reflexions sur l'infini mathdmatique (M6m. Berlin, 4 745). * geb. 1708 . . ., gest. 1784 .. . {SG). Achard, Franz Carl. — Director d. physikal. Klasse d. Acad. d. Wiss. zu Ber- lin; in den letzte*! Jahren auf dem ihm vom Könige zur Betreibung d. Fabrikation d. Rankelrübenzuckers geschenkten Land- gute Kunem (Reglerungsbezirk Breslau) lebend (MAI), geb. 4 753, Apr. 28, Berlin, gest. 4 824, Apr. 20, Kunem. Chym. phys. Schriften, Berl. 4 780. Samml. physik. u. ehem. Abhandll. Ib. 4 784. Sur les proprietös des aliiages mötalliques, fb. 4 784. Vorlesungen üb. Experiment. Physik, 4 Bde. Ib. 4791—92. Üb. d. Natur d. fixen Luft (Journ. litt, de Berlin, 4 775). Sur l'ölectricitö de la glace (Ib. 4 776). De l'action de l'acide marin sur les huiles (Ib. 4 776). Sur les savons (Ib. ib.). Si l'eau peut sechanger en terre (Ib. ib.). Über d. durch Verdunst, flüss. Subst. hervorgebrachte Kälte (Beschäft. Naturf. Gsll. Berl. I. 4775). Üb. d. Kraft d. Elektr. verglich, mit d. Schwere (Ib. ib.). Von d. elektr. Er- schein, durch Reiben d. Quecksilb. (Ib. 11). Chem. Untersuch, d. Edelsteine (Abh. Münch. Acad. 4778). Sur la force, avec laquelle les Corps solides adh^rent aux fluides etc. (M6m. Berl. 4 776). Sur la maniöre de calmer l'agita- tion d'une partie de la surface d'un fluide etc. (Ib. 4 778). Descript. de deux nouv. eudiomö- tres (Ib. ib.). Sur l'imperfection de la Meteo- rologie etc. (Ib. 1780). Sur les mesures baro- m^tr. et thermometriques (Ib. 4 786 et 87). Sur la dilatation des fluides (Ib. 4 784). Sur l'^le- ctrophore (Ib. '4 776). Plusieurs experiences 61ectriques (Ib. 4 784 , auch 4 777, 4 779 u. 4 780). — Noch mehre Aufsätze daselbst, in Crcirs Ann., Lichtenbergs Magazin, etc. — Viele Schriften über Runkelrübenzucker- Fabrika- tion, deren Erfinder er ist. Aoharya, Bhascara. — Indischer Mathematiker und Asta*onom (BDNJ, geb. 4 4 4 4 ... Bidduy, Deccan, gest. ... »Lilawatia, or a treatise on Arithmetick and Geometry, translated from the original San- scritt by John Taylor, Bombay 4 816 (Schon 4 587 von Fytzi ins Persische übersetzt). »Bija- Gannita«, eine Algebra (4634 von Atta Allah BascMdi ins Persische übersetzt, theilweise von Edw. Strachey ins Englische). »Sirawani«, eine astron. Abhandl. Achilles Tatins oder Statins. — Bischof, vielleicht zu Alexandrien (BNJ (J), geb. . . . Alexandrien. Im IV. Jahrb. lebend. De sphaera. Ein Coramentar zum Aratus._ Aohilli, Giovanni Battista. — Clericus regularis des Somasker-Ordens. Professor d. Philosophie seines Ordens zu Venedig (A), geb. 4 664 ... gest. 47 4 6, Juli 4 4, Venedig. Speculazione fisica sopra il fenomeno meteo- rologico accaduto nel mese di Gennajo del 4 74 6 (Pflanzen, die der Dr. Odoni in seinem Zimmer aufbewahrt, sollen sich auf den ge- frornen Fensterscheiben abgebildet haben). Achillini, Alessand ro. — Prof. d. Medicin u. Philosophie folgweise in Bo- logna, Padua und wieder Bologna (MzR) (HH) (J) (BDNJ (F), geb. 4 463, Oct. 29, Bologna, gest. 4 512, Aug. 2, Bologna. De orbibus coelestis. De physico auditu. De distributionibus ac de proportione motuura. (Enthalten, neben viel Medicinischem, in sei- nen Operibus omnibus, Venet. 4 508.) Ackermann, Johann Friedrich. — Dr. Med. u. Prof. d. Physik an d. üniv. zuKieirif.II), geb. 4726, Febr. 3, W^aldkirchen, Yoigt- iand, gest. 4 80 4, Juni 4, Kiel. De incognito apud veteres instrumentorum physicorura usu, Kilon. 4 760, Commentarius observatt. phys.-astronom. et meteorolog. Ib. 4 770. Nachricht von d. sonderbaren Wirkung eines Wetterstrahls, Ilamb. 4 772. Ackermann, Jacob Fidelis. — Prof. d. Anatomie u. Physiologie folg weise an d. Universitäten zu Mainz, Jena u. Hei- delberg/'Af. II), geb. 4 765, Apr. 23, Rüdesheim, gest. 484 5, Oct. 2 8, Heidelberg. CommenL de nervomm opticorum inter se nexu (Blumenbach, Medicin. Biblioth. III). 9 Acolnth Adams. 10 Aoolnth (Akolotb), Carl GoUlieb Immanuel. — Arzt za Zittau, dann Apo- theker zu Bautzen, endlich Arzt daselbst (NJ (CIL), geb. 4776, Febr. 12, Zittau, gest. <827, Mai 8, Bautzen. Bereitungsart des Kupfer-Ammoniaks (Troms- dorffJourn. 1799, Bd. VI). d^Acosta, Jose. — Jesuit, Missionar in Westindien, Provinzial in Peru, Missio- nar in Rom, zuletzt Rector in Salamanca (Ni. XXX), geb. (539 etwa, . . Medina del Campo, gest. (600, Febr. ( 5, Salamanca. * Historia natural y raoral de los Indias, Sevilla i590. De natura novi orbis libri duo, Sala- manticae (Ist nur ein Theil des ersteren Werks) . ♦gest. Febr. 11 {BEI). d^Aoosta, s. Costa, Emanuel Men- des da. Acrel (später af Acrel) , 0 1 o f. — Dr. Med., zuletzt General-Director d. Lazarethe u. Hospitäler in Schweden, Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Stockholm {SH), geb. ..., gest. (806, Mai 28. Collectio rerum curiosarnm eller Sämling af regier angäende metallers förgyll- och försilf- ringar, Stockh. -»738. Sonst nur Medicinisches. Acronius (Atrocianus) , Johann. — Prakt. Arzt zu Basel , Prof. d. Mathematik u. Logik daselbst (AB) (A) (BN) (BWA), geb. (520 ... Akrum, Westfriesland, gest. (564, Oct. 28 ((8), Basel.* Confectio astrolabii et annuli astronomici. De motu Terrae. De sphaera. Prognostica astro- nomica. * An der Pest. d'Acanha, Christoval. — Jesuit, Missionar in Chili u. Peru (BN), geb. ( 597 .... Burgos, gest. (675 etwa, Lima.* Nuevo Descubrimiento del gran Rio de las Amazonas, Madrid 164(. ♦Lebte noch 1675 {BEJ). d^Acunha, s. C u n h a, Jose Anatasio da. Adami, Paul. — Prof. d. Thierarze- neikunde in Wien, früher Contagionsphy- sicus in Croatien (OL), geb. (739, Juli 9, Trentschin, üng., gest. (795, Sept.2(, Wien. Specimen hydrographiae Hungaricae, sistens aquas communes, tbermas et acidulas Comi- tatus Trencsiniensis, physice, chemice et me- dice examinatas, Wien 1780. Adams, George, — Mechanicus und Opticus in London. Vater des Folgenden (BBN), geb. ... gest, (786, März 5, London. Mierographia iiiustrata, Lond. 4 747 und 4 787. Treatise on the conslruction of globes. Ib. 4 769 u. 4785. Treatise on the use of globes, Ib. 1766. Adams, George. — Opticus a. Me- chanicus in London (BDN) (BGE), geb. (750 gest. (795, Aug. (4, London (Sout- hampton). On Electricity, with an essay on Magnetism, 4784. Essay on the Microscope, 4 787. History on Vision etc., 4 789. Astronomical and geo- graphica! Essays, 4 789. Essay on Vision, 4 792. Lectures on natural and experimental philo- sophy, 5 vol. 4 794. Geometrical and graphi- cal Essays, containing a general description of mathematical Instruments, 4 794 . Adams, Joseph. — Arzt, der lange in Madeira practicirte (BM), geb England, gest. (808, Juni 20, London. A Short account of the climate of Madeira, with instructions for those, who resort thither for the recovery of their health, Lond. 4 804. Adams, Carl. — Lehrer d. Mathema- tik u, Physik an d. Gewerbeschule zu Win- terthur (Or.) (G. (849) (Grunert, Arch. XIV}, geb. ( 8 ( ( ... Merscheid b. Düsseldorf, gest. (849, Nov. (4, Winterthur. Die Lehre von d. Transversalen in ihrer An- wend. auf Planimetrie, Winterthur, 4 843. Die harmonischen Verhältnisse etc.. Ib. 4845. Das Malfatti'sche Problem gelöst, Ib. 4 846. Die merkwürdigst. Eigenschaften des geradl. Drei- ecks, Ib. 4 846. Einige georaetr. Aufgaben al- gebraischgelöst, Ib. 4847. Geometr. Aufgaben, mit besondr. Rücksicht auf geometr. Construct. Ib. 4 847. Das Malfatti'sche Problem algebraisch gelöst. Ib. 4 848. Adams, John Cough. — Fellow des Pembroke-CoUege in Cambridge, Mitgl. d. Royal- und d. Cambridge-Society, Präsi- dent der Astronomical Society (Or.), geb. (8(9, Juni 5, Laneast bei Laun- ceston, Cornwall. An Explanation of the observed Irregulaties in the motion of Uranus (Mem. Astron. Soc. 4 847. Vol. XVI). On an important Error in Mr. Bou- vard's table of Saturn (Ib. 4 849. Vol. XVll). On the application of Graphical Methods to the Solution of certain astronomical problems etc. (Report of Brit. Assoc. 4849. New tables of the Moon's Parallaxe, to be substituted for those of Burckhardt. 11 Adanson Adlung. 12 Adanson, Michel. — Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Paris, berühmt durch seine Reise als Naturforscher nach d. Senegal u. d. Canarischen Inseln in d. J. 1748 — 50 (BN) (Mem. de tlnsL T. VII), geb. 4 7i7, Apr. 7, Aix, Provence, gest. «806, Aug. 3, Paris. Histoire naturelle de Senegal, 8 vol. 8**. Par. 4 775. Sur les maröes de l'isle de Goree (Mem. Math. Phys. T. II). Sur un orage accorapagne d'une gr^le d'iine grcsseiir considerable (Mem. Paris 1769). Observ. m6l6orol. faites pr^s de Paris pendant les froids de Janv. 1767 avec des remarq. sur la cause des inögalites des observ. au thermometre (Ib. 1778). — Machte 1751 den Zitterwels (Silurus electricus) zuerst bekannt, u. verglich schon dessen Schläge mit denen der Leidner Flasche. Adanyl, Andreas. — Jesuit, Dr. Phil. u. Thecl., Lehrer d. Philosophie am Collegio zu Tyrnau, zuletzt, nach Aufhe- bung des Ordens, Heclor des Gymnas. zu Gran (SSJ), geb. M\6, Dec. 28, Dormand, Comi- tat Hewesch, gest. 1795, Oct. 4 3, Gran. Institutiones physicae generalis, Tyrnaviae 1755. Adelard (Adhelard oder Athelardus). — Mönch, der Spanien, Aegypten u. Ara- bien durchwanderte (BN) (A), geb. ... Balh, England. Blühte um H80. Verfasste mehre mathematische, physikali- sche u. medicinische Werke (z. B, Perdiffici- les quaestiones naturales ; Liberde Astrolabio), und übersetzte den Euklid aus d. Arabischen ins Lateinische. Adelbold (Athelboldus oder Othelbol- dus). — Mönch, Schüler Gerbert's (des nachmaligen Papstes Sylvester IL), Kanz- ler bei Heinrich IL, Canonicus zu Lobies beiLüttich (daher Mo nachus Lobiensis genannt), zuletzt Bischof von Utrecht (BN), geh Friesland, gest. <027, Dec. i, Utrecht.* De ratione inveniendi cra.ssitudinem sphaerae. * gest. Nov. 27. {BD^) {BIFA). Adelbulner, MichaeL — ProL d. Mathematik u. Physik an d. Univ. zu Altorf (M) (WNJ (BdJ, geb. n02, Febr. 3, Nürnberg, gest. n79, JuU 21 (19), AltorL Commercium litterarlum ad astronoraiae in- crementum etc. institutum, 1733—35. De me- thodo, qua solis observatae eclipses, itemqiie stellarum per lunam occultationes ad diffe- rentias moridianorum investigandas usurpari optime queant, AltorL 1743. Kurze Beschreib. d. Barometer u. Thermometer usw. Nürnb. 47ÖS. Merkwürdige Himcrielsbe.gebenheiteD, So Stück, Nürnb. 1736. Adelmas (auch Adelhelm, Aldhelm, Aldhemus, Althelmus, Altclra, Adelinus oderAnlhelm). — Bruder d. Königs Inas der Wcstsachsen; erster Bischof von Sherbum fBDNJ, goh. ..., gest. 709, Mai 28. Verfas.ser d. Schrift : »De cyclo paschalis«, und einiger anderen, arithmetischen u. geometri- schen Inhalts. Adelung, Johann Christoph. — Der berühmte Sprachforscher, Ober-Bi- bliothekar zu Dresden, früher ProL am Gymnas. zu Erfurt (LJ (WS) (MAI), gf^b. 1734, Aug. 30, Spantekow, Pom- mern, * gest. 1806, Sept. \0, Dresden. Miceralog. Belustigungen zum Behufe d. Che- mie u. Naturgeschichte d. Mineralreichs, 6 Bde. Lpz. u. Kopenh. 1768—71. * geb. 1782, Aug. 8. Adelung, Jacob, s. Adlung. Adet, Pierre August. — Artillerie- Eleve, Dr. Med., Adjunct d. Marinemini- steriums, Gesandter d. französ. Republik bei d. Vereinigt. Staaten (1795), Commissar in Domingo (1799), Präfect d. Niövre-Depar- tements (1803), Mitgl. d. gesetzgebenden Corps, Abgeordneter (Q), geb. 1763, Mai 18, Nevers,* gest ? Lecons Clement, de chimie, Paris 1804. Me- thode de Nomenclature chimique proposöe par Msr. Morveau, Lavoisier, Berthollet et Fonroroy, Paris 1787. Sur le rauriate d'elain fumant ou Liqueur de Libaviiu (Ann, chim. 1794, T, I). Reponse au|>c6flexions de Mr. Friestley sur la doctrine (3u J(*hlogiston (Ib. 1798, T. XXVI). — Noch mehre Aufsätze, be- sonders Übersetzungen aus d. Englischen, in diesem Journale, dessen Milredacteur er war. ♦geb. 1765 ...{BC). Adh^mar, Joseph Alfonse. — Privatlehrer (Professeur particulier) d. Ma- thematik in Paris (QCJ, geb. 1797, Febr. ... Paris. Cours de Math^matiques ä Tusagc de l'ingeni- eur civile, Paris 1832. Traite de G^om^trie descriplive, Ib. 1834.1847. Traitö de la Coupe des Pierres, Ib. 1837. Traitö de perspective li- nöaire, Ib. 1838. Traitö des orabres. A4junctn8, s. Aggiunti. Adlung (Adelung), Jacob. — Orga- nist zu Erfurt, ProL am cvangeHschen Rathsgynmasiura daselbst (MJ (A), 13 Adiema Aepinns. 14 geb. <699, Juni 14, Bindersleben bei Erfurt, gest. <76$J, Juli 5, Erfurt. De quibusdam nffectionibus quadratorum, cu- borura, etc. Erford. 4 741. Anleit. z. musikal. Gelahrtbeit, worin von d. Theorie u. Praxis d. alt. u neu. Musik, von d. musikal. Instrumen- ten, besonders d. Orgel, Nachricht gegeben wird, usw. Erfurt 4758. Musica mechanica d. i. Gründl. Unterricht von d. Structur, Ge- brauch u. Unterhaltung d. Orgeln, Clavicym- beln, Clavichordien, u. andr. musikal. Instr. 2 Theile, Berl. 4 767—68. (Herausgegeb. v. M. J. L. Albrecht). Adiema, s. Kodier na. Adolph!, Christian Michel. — Arzt 11. Prof, d. Medicin an d. Univ. zu Leipzig [AJ, geb. 4 676, Aug. \i, Hirsdiberg, Nie- der-Lausitz, gest. 1753, Oct. \3, Leipzig. Traclatus de fontibus quibusdam soterlis, ni- mirum 4) de Thermis Hirschbergensibus, 2] de Fönte solerio Kukussensi in Bohemia, 3) de fönte sie diclo Molari ad Carolinas Thermas, Vratisl. 4733. Adriaans (Drunaeus) , G e r a r d u s. — Prämonslratenser, Pfarrer zu Rothy bei Turnhoul (BIVA), geb Drunenb.Waalwijk, gest. 160<,Jan.23,Relhy. Tabulae sinunra, adscensionum rectarura et obliquarum. Tabulae Parallaxeos, seu diver- sitatis adspectus. De usu quadrantisÄstrolabii. De ortu et occasu. De nieditatione coeli si- derum. Adriaansz, siebe Melius, Adriaan und Jacob. Adrianus Roma&sis , eigentlich Adriaen van Roonien. — Arzt, Lehrer d. Medicin u. Mathematik in Löwen, dann d. Mathematik in Wiirzburg, auch Leibmedicus d. Bischofs daselbst, spätor in Polen lebend als Königl. Mathematiciis fjj (Qt.yni), geb. 1561, Sept. 29, Löwen, gest. <6I5, Mai i, Mainz.* Ideae mathemRticae pars priraa, seuMethodus polygonarum etc. Antverp. 4 593 (darin die Zahl 71 5)is auf 4 6 Decimalstellen angegeben). In ArcUiniodi* circiüi dimensionum expositjo et analysis, Wirceburgi 4 597. Mathesis pole- mica, Francof. 4 605. Canon triangulorum sphaericorum, Moguullae 4 609. ♦ gest. Mai 3 (/) ; Apr. 24 od. 25 {Käsiner^ Gc^ch. d. Mathem. IV. 110). Adsigerins (Adsigems oder Adsyge- rius), Peter. — Dieser angoblicho Ent- decker der magnetischen Dcclination ist nur hervorgegangen aus der verstümmel- ten Abschrift des Titels einer Schrift von PeterPeregrinus, welcher richtig so lautet: Epistola Petri Percgrini de Mari- court ad Sygerium (oder Sygerrnum) de Fontacourt, militem, de magnete. Die Schrift datirtvon 1269, aber das, was eine in der Bibliothek zu Leyden aufbewahrte Copie derselben über die magnetische Dcclina- tion enthält, ist wahrscheinlich ein späte- res Einschiebsel (Lbr. T. L p. 383, T. IL p. 71 u. 487). Aegidias (eigenll. Gilliszoon), Wil- helm. — Astronom u. Mathematiker (ß WA), geb. ..*. Wissekerke, Zeeland. Im XV. Jahrh. lebend. De coelestium niotuum indagatione sine cal- culo, Ipris 4 494. Aeneae, Henricus. — Privatlehrer d. Mathematik u. Physik folgweise in Am- sterdam, Leyden u. Haag, zuletzt fnspect. d. Holland. Maass- u. Gewichtswesens, sowie Mitgl. d. Central - Marine - Comite fBDNJ (NJ) (BWA), geb. 4 743", Aug. 19, Oldemardum, * Friesland, gest. 4 840, Nov. 4 , Haag. Rekenboek \oor de Nederlandsche Jeugd, Amst. 4 792. Jets over de Waterweegkunde, Ib. 4 808. Beschrijving van bot Scheprad van Eckhard, Ib. 4 775. Verklaring van het Tellu- rium van Adams. Verhandcling over de Mo- lenwicken* etc. Amst. 4 785. Übersetzte auch Adams, Essay on Vision. ♦ Ottdemirdum (5n^.4). Aeaetius, Theophilus. — Prof. d. Physik an d. Univ. zu Jena (Spg) (J), geb. <574, Apr. 20, Königsfeld bei Meissen, gest. 4 63 4 , Sept. 15, Jena. De usu physicae in SS. theologia. Disp. über Aristoteles: de metallis. Aopinus,*Franz Ulrich Theodor. — Dr. Med., erst Privatdocent an d. Univ. zu Rostock, dann (4 755 — 57) Prof. d. Astron. bei d. Acad. d. Wiss. in Berlin, darauf Prof. d, Physik u. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu St. Petersburg, Direct. d. Cadet- tencorps daselbst u. Ober- Aufseher d. Russ. Normalschulen, zuletzt inDorpat privatisi- rend (Nov.Acl,Petr.X'^) (Kr) (Kpp) (MAI) (B) (BN), geb. <72 4, Dec. 4 3, Rostock, gest. 4 802, Aug, 4 0 (A. St.), Dorpat. De curvis in quibns corpora gravitale natural! agitata ea lege descendunt, ut quantilatum 15 Affaitati d'Agelet. 16 descensus metiatur quaevis potestas temporis, Rostoch. <747. Demonstrationes primariarum quarund. aequationib. algeL/aicis competent. proprietatum, Ib. 4 752. De integratione et se- paratJone variabilium in aequationib. differen- tialib. duas variabiles continentibus, Ib. 1755. Tentamen theoriae Electricitatis et Magnetismi, Ib, 1759. De distributione caloris per tellu- rem, Petrop. <76i. Recueil des differenls Me- moires sur le Tourmaline, Ib. 1762. Abhandl. von d. Lufterscheinungen, Ib. 1763. Descript. des nouv. microscopes, inventös par Mr. A. Ib. 1786. Beschrb. d. Weltgebäudes, Ib. 1770. Vorschlag, ein Fernrohr als Mikroskop zu ge- brauchen (Gott. gel. Anz. 1784). Demonstr. du thöorenae de Harriot etc. (M6m. Beri. 1758). De la figure des Supports d'une voute {Ib. 1 756) . Quelq. nouv. expöriences ölectriques remar- quables (Ib. 1756). Sur l'usage du micrometre (Ib. 1756). Üb. d. Bau d. Mondfläche usw. (Sehr. Gsll. natf. Fr. Berl. Bd. II). De functio- num algebraicar. Integrar, factorib. trinomia- lib. realibus (Nov. Com. Petr. VIII). Demonstr. general. theorematis Newtoniani de binomio etc. (Ib. VIII). De nova quadam vectis pro- prietate (Ib. VIII). De effectu parallaxeos in Iransitu planetarum sub sole (Ib. X). De ele- ctricitate barometrorum (Ib. XII). De mutabi- litate diametri apparentis foraminis angusti oculo propinqui (Ib. VII). De colorib. acci- dentalibus (Ib. X). De colore umbrarura (Ib. X). Emendatio microscopii solaris (Ib. IX). Similitudinis effectuum vis magneticae et ele- ctricae nov. spec. (Ib. X) . Descript. et expli- cat. novorum quorund. experiment. electrico- rum (Ib. VII). Descriptio novi phaenom. electrici detecti in chrysolitho (Ib. XII). Exa- men theoriae magnet. a Tob. Mayero propos. (Ib. XII). De experimento magnetico a Dufay descripto 1730 (Ib. IX). Descript. acuum oia- gneticar. noviter inventarum etc. (Act. Acad. Mogunt. T. II). * Von -dintivöi und Mitvi, hoch. Der eigentliche ramilienname, den schon einer seiner Vorfahren, der Theologe Johannes Aepinus (gest. 1553, Mai 13, Hamburg), gräcisirt hatte, warHuch, Huck oder Hoeck. — In {B) und {BN) fälschlich Franz M ari a Ulrich Theodor genannt. Affaitati (AfTaydalus), Fortunio. — Arzt, lange in Rom lebend, im Dienste des Papstes Paul III., nach dessen Tode er nach England ging (BN), geb. Ende d. XV. Jahrb., Cremona, gest. 1550 . . ., ertrank in d. Themse.* Physicae et astronoraicae considerationes, Ve- net. 1549. (Darin unter Anderem : De peculiari magnetis ad polum descensu , seu mavis de ipsius magnetis ad polum conversione , und : De causa cur magnes ad se ferrum attrahat). • gest. 1555, vcrmuthlich (i(7) ; 1548 etwa (,BM). Afflitto, Gennaro Maria. — Domi- nikaner u. Ingenieur, Prof. d. Mathematik am CoUegio zu Madrid (J) (A), geb. 1618 etwa, KÖnigr. Neapel, gest. 1673 ... . Neapel. De munitione et fortificatione, 2 vol. 4* Ma- drid 16... Breve trattato delle moderne forti- ficazione, cavato dagli original!, Firenze 1665. Introduzione alla raoderna fortificazione ca- vata dagli originali, Ib. 1667. Afzelius, genannt Arvidson,* Jo- hann. — Prof. d. Chemie, Metallurgie u, Pharmacie an d. üniv. zu üpsala, Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Stockholm (VeU Acad. Handl. f. 1837), geb. 1753, Juni 13, Larss Församling, Skara Stift, gest. 1837, Mai 20, üpsala. De niccolo, üpsal. 1775. De acido saccbari, Ib. '"76. De acido formicarum (mit Peter Oehrn) ib. 1777. De baroselenito , in Suecia reper;o. Ib. 1/80. De pissoUtho, Ib. 4800. * Nach f ■ mes Vaters Vorname^- A r v i d. Agardh, John Mortimer. — Dr. Phil. u. Prof. d. Astronomie an d. Univ. zu Lund, früher Docent d. Arithmetik u. Ob- servator daselbst (Or), geb. 1812, Dec. 21, Bastad, Schonen. De motu systematis solaris progressive, Lund. 1840. Sur une möthode 616ment. de rösoudre les äquat. numöriq. dun degrö quelconque par la sommat. des söries, Carlstad 1847. Es- sai sur la mötaphysique du calcul,diff6rential, Stockh. 1 848. Observationes eclipsis solis quae erat 1851 Juli 28 calculatae, Lund. 1853. Be- stimm, d. Polhöhe d. Lundner Sternwarte (Astr. Nachr. 1848. XXVI). Agassiz, Louis. — Dr. Med., nach gemachten Studien in Zürich, Heidelberg u. München, Prof. d. Naturgeschichte am College in Neufchatel, dann (1845) nach Amerika übersiedelnd, Prof. d. Zoologie u. Geologie an d. Lawrence Scientific School zu Cambridge bei Boston (Jameson's Joum. Vol. 46), geb. 1807, Mai 28, Mottier, Cant Frel- burg. Untersuchungen über d. Gletscher, 1 Bd. 8" mit Atlas, Solothurn 1841 (auch französisch erschienen). Viele Aufsätze über d. Gletscher in d, Biblioth. universelle, Tlnstitutetc. (siehe Leonhard u. Bronn's Jahrb. 1838 — 44). Viele u. ausgedehnte Arbeiten üb. d. fossilen Fische. d'Agelet, Joseph Lepaute. — Prof. d. Mathematik an d. Militärschule zu Paris u. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. daselbst. Neffe der beiden Uhrmacher Lepaute. Begleitete als Astronom die Expeditionen von Kergue- len und Laperouse (BNJ (LBJ, geb. 1751, Nov. 25, Thone-Ia-Long b. Montmedy, gest. 1788 ...* Tabla de la pesarteur de l'eau deMer, d'apr^s Faröom^tre de Baumö (M6m. Paris 1 788) . Astro- 17 Aggiunti Ahrens, IS nom. Beobachtungen in d. M^m. Paris 1784, 85, 86, 88, 89 U. 90. * Umgekommen mit d. Expedition ron Lap^rouse. Agginnti (Adjunctus) , N i c c o 1 6. — Prof. d. Mathematik an d. Univ. zu Pisa (Nll.F) (A), geb. <600, Dec. 6, Borgo di San Se- polcro, Toscana, ge.<- (C. 1854). d'Allly (de Alliaco oder Alyaco*), Pierre. — Folgweise Canonicus zu Noy- on, Praepositus des Navarrischen Colle- giuras in Paris, Königl. Almosenicr, Canz- 1er d. Universität, Bischof zu Cambray, Cardinal-Legat für Deutschland unter Papst Johann XXIII. (Wd) (J) (A), geb. 1350 Compiegne, gest. 1420 od. 1425, Aug. 8, Avignon.** De imagine Mundi, geschrieben 4410, gedruckt 4 490. (Daraus schöpfte vermuthlich Columbuß seine Kenntniss von den Meinungen der Allen über den Seeweg nach Indien). Concordantia astronomiae cum thcologia et concordantia astronomiae cum historia, Vindob. 4 490 (ge- schrieben 4 44 4). Quaestionesin sphacram mun- di J. de Sacrobosco, Paris 1508. Tract. super librum Meteororum, Vienn. 4 509. * Aue h Pedro de Ailiaco, P. de Heliaco, Allyacu», Car- dinalis Cameracensis. ♦* gest. 1419, Aujj. 8 {DF) ; geb. 1356 . . . {HL). 'Aim6, Georges. — Prof. d. Physik am College zu Algier seit 183 6 (CR. XXIII), geb. 4813 etwa, gest. 1846, Sept. 9, zwischen Algier und Medeah. Recherches de Physique generale sur la Mö- diterranöe, 4 Vol.' 4*, Paris 4846. Observa- lions sur le magnötisme terrestre, Ib. 4 846. (Beides als Theile der : Exploration scientifique de lAlgerie pendanl les annöes 4 840 — 42). Sur le Fluor (A. C. P. LV. 4 834). Sur la Vi- sion (Ib. LVl). Nouv. Proc6d6 d'aimantation (ib. LVII). Do la masse du fluide electrique (Ib.LXII). Action de I'acool nitrique sur l'iode et le brome etc. (Ib. LXIV). Sur l'^ther chlo- rocyanique etc. (Ib. id.). Sur les variations du niveau de la Mer dans le port d'Alger (Ib. LXXIII). Sur le mouvement des vagues (Ib. Ser. III. V). Nouv. moyen de sonder ä la mer (Ib. VII). Sur la compressibn des liquides (Ib. VHI). Sur l'emploi de ranömomätre par röfle- xion (Ib. XVII). Viele Notizen in d. Compt. rend. Airy, George Biddell. — Prof. (Plumian Prof.) d. Astronomie und Physik an d. Univ. zu Cambridge, dann, seit 4 836, Astronomer Royal, d. h. Direct. d. Stern- warte zu Greenwich, Mitgl. d. Royal, d. Astron. und d. Cambridge Society (Or), geb. 4 801, Juh 27, Alnwick, Northum- berland. Mathematical Tracts on the Lunar and Plane- tary Theories, the Figure of the Earth etc. and the undulatory theory of Optics, 2 ofNice (Ib. VIII). * gest. Oct. 12 {Phil Magaz. 1833. Vol. III). Allen (Alleyn), Thomas. — Geistli- cher, Schützling des Grafen von Northum- berland und d. Grafen v. Leicester (BD) (Bode, Östron. Jahrb. Suppl. I. 27), geb. 1542, Dec. 24, Uttoxeter, Staf- fordshire, gest. 4 632, Sept. 30, GIoucester-Hall. Ptolemaei Pelusiensis de Astrorum judiciisetc. über II et Über III, cum Expositiooe Zh* Al- leyn. Allen, William — Wohlhabender Privatmann üi London , Zeitlang Lehrer d. Chemie am Guy's-Hospital und Lehrer d. Physik an d. Roy. Institution; Mitgl. d. Roy. Soc, d. R. Astronom. Society, etc., Quäker (Phil Magaz. 4 845. vol. XXVII), geb. 4770, Aug. 29, London,* gest. 4 8 43, Dec. 30, Lindfield, Sussex. A companion to the Transit Instrument, Lond. 4 84 5. Mit W. H. Pepys: On the quantity of Carbon in carbonic Acid and on the nature of the Diamond (Philosoph. Tr. 4 807). Mit Dem- selb. : On the changes produced in the Atmo- spheric Air und Oxygen Gas by Respiration (Ib. 4808). MitDemselb. : On Respiration (Ib. 4 809). Mit Demseib. : On the Regpiratioo of Birdg (Ib. 4 829). * ge:>. 1776, Aug. 19 {ÄSSf.yf). Alllaco oder Aljaco, s. d'Ailly. Allioni, Carlo. — Arzt und Professor d. Botanik an d. Univ. zu Turin (BN) (Th), geb. 4725 Piemont, gest. 4 804, Juü 28 . . . 33 Allix Alflofi. 34 Oryctographiae Pedemontanae Specimcn, Par. 4 757. Viel Botanisches. Allix, Jacques Alexandre Fran- ko is. — General-Lieulenant in d. fran- zösischen und eine Zeit lang auch in der westpbälischen Armee. Mitgl. d. GÖltinger Societät d. Wiss. (BC) (QC), geb. 1776, Sept2<,Perci,Norroandie,* gest. <836, Jan. 26,SchlossBasamesb. Courcelles (Ni^vre). Theorie de l'ünivers, ou de la cause primitive du mouvement et ses priocipaux eflfets , 2^"* edit. Par. <8<8. • geb. Dec. 21 {BV). Allizean, Mathieu Alexandre. — Ingönieur-G^om^tre (Q), geb. «774, Febr. 5, St. Martin, Insel Rhe. Jeu des polygones ou Transformation des plans, Paris 4 82S. Les metamorphoses ou Amüsements g6omfetriques, Ib. 4 %\ 8. Les po- ly^dres arithm^tiques ou fractionnaires etc. Ib. <823. Trausfannation des masses appli- qu6es ä la bätisse, Ib. '1823. Almamnii , Abdallah. — Zweiter Sohn von Harun al Raschid und siebenter Kalif aus der Dynastie der Abassiden, von 814 an (B), geb. 786, Sept. . . . Bagdad, Heg. no, Monat Rebil. gest. 833, Aug. 9 od. 4 0, Tarsus, Heg. 2 \ 8, Monat Redscheb, H. od. < 8. Beförderer der Astronomie. Liess 827 in der Wüste Sindjar, am rothen Meer, eine Grad- messung ausführen, die erste, bei der die Messkette gebraucht wurde. Almroth, Nils Wilhelm. — Ober- director des Königl. Münz- imd Control- werks in Stockholm, Mitgl. der Acad. d. Wiss. daselbst (Vet. Acad. Handl. <852), geb. 1797, Apr. 9, Stockholm. gest. 4852, Oct. 34, (Stockholm?). Undersökning af Pikrolith frSin Taberget i Sma- land (Afh. i Fysik, Kemi och Mineralogi, 4 818, Deel V). Nägra underrättelser om de utrikes brukliga methoder att förfärdiga stämpla tili mynt och pressade metatlarbeten (Vet. Acad. Handl. 4 820). Om hydrauliska pressen (Jern- kontorets Annal. 4 823). Lärobok i första grun- derna tili Oorganiska Kemien, Stockh. 4 834. Alpetragins. — Arabischer Astro- nom, in der Mille des XU. Jahrhundorts zu Marocco lebend. Schrieb eine physikal. Theorie der (vermeint- lich in Spiralen geschehenden) Bewegungen der HimmeLskorper. — Theorica planetarum comm. probata Alpetra^, Arabis, nuperrime ad latlnos translata a Calo Calonymos, Hebraeo Neapolitano, Venet. 4 531. Poggendorff, Handwörterbuch. Alphonsei Louis. — Apotheker zu Bordeaux und wahrend der franz. ReToIu- tion eifriger Clubbist (BN), geb. 4 743, März 4 0, Bordeaux, gest. 4 820, Febr. 2, Bordeaux. Analyse des sources diff^rentes de la vilte de Bordeaux et de ses environs. Alsted, Johann Heinrich. — Prof. d. Philosophie u. Theologie, erst zu Her- born in Nassau, dann zu Weissenburg in Siebenbürgen (J) (Ni. XXXXI) (OL), geb. 4 588, Jan. 7, Herbom, gest. 4 638, Oct. 8, Weissenburg.* Compendium physices, Hcrbomae 4 640. Ele- mcnlale naathematicum (continentur Arithme- tica, Geometria, Geodaesia, Astronomia, Geo- graphia, Musica, Optica), Francof. <6H. Me- thodus admirandorum Mathematicorum Libr. IX exhibens universam Mathesin, Herbornae 1643. Systema physicae harmonicae, Ib. 4W6. Scientiarum omnium Encyclopaedia septem Tomis distincta, 4 Vol. fol. Ib. 4630 (die erste grössere deutsche Encyclopädie). * gest. Nov. 8 {BDN). Alston, Charles. — Prof. d. Botanik und Materia medica an d. Univ. zu Edin- burgh (BD) (BDN), geb. 4 683 Eddiewood, West- Schottland, gest. 4 760, Nov. 22, (Edinburgh?). A Dissertation on quicklime and lime water, Edinb. 4 753. A second dissertation on quick- lime and liine water, Ib. 4755 (auch Phil. Transact. 4 754). AlstrSmer, Jonas. — Ein um die In- dustrie und den Handel Schwedens höchst verdienter Fabrikant und Kaufmann in Stockholm.* Mitgl. d. Acad. d. Wiss. da- selbst (S) (BDN), geb. 4 685, Jan. 7, Alingsäs, Westgothl., gest. 4 764, Juni 2. (Stockholm ?). Beskrifning pä de Brabandiske malt- och tork- husen (Vet. Acad. Handl. 4 744). * Wurde auch geadelt, wobei er seines dyentlicheo Namen AlströminAletrömer verwandelte. Alströmer, Glas. — Sohn von Jo- nas. Botaniker und Naturhistoriker. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Stockholm (S), geb. 4 736, Aug. 9, Alingsäs, gest. 4 794, März 5, Gäsewadsholm, Halland. * Försök med bandförmige lamp-vekar, som ei röka (Vet. Acad. Handl. 4 784). Beskrifningen pä den bottenprofvaren , som blifvit nyttjad in Bohuslänska Skär-gärden (Ib. 4 784). * gest. 1795, März 5 {Br) ; 1796, März 5 {BDN). Alsufi, eigentl. AbdorrharaanAl-Sophi. — Arabischer Astronom (BN), 3 35 Alten Ameilhon. 36 geb. 003, Dec. 7, Rey, Heg, 29 <, Moharr. U, gest. 986, Mai 25, Heg. 376, Äfoharr. -13. .Schrieb astronomische Tafohi , einen Fix- slerncatalog und einen Tractat über die Pro- jection der Lichtstrahlen. AHoHj Johann Wilhelm von. — Apotheker in Augsburg (CILJ, geb. 1770, Febr. 26. Chem -pharmaceut. Bemerkungen (Tromms- dorfTs Journ. 4 797, Bd. V). Vermischung d. weiss. Arseniks, des Bernsteinsalzes, etc. (Ib. 18O0. VII). Gewinnung d. Sauorkleesalzes aus Oxalis acetosella {Ib. 4 803. XIII). Bereit, d. Phosphorluft (Ib. ib.). Alihaaa, C. L.. — Oberbergrath zu Sayn bei Coblenz fJ. V), geb. 1788, Dec. 5, Buckeburg. Grundziige zur gänzlichen Umgestaltung der bisherigen Geologie usw. Coburg 1839. Resul- tate aus direcl. Messungen d. Sonnenwörme (Pogg. Ann. 4 853. XC). AUmann, Johann Georg. — Pfar- rer zu Wahleren, dann zu Ins im Canton B«rn, darauf Prof. d. Moral und d. Grie- chischen in Bern (M), geb. 4 697 Zoffingen, Aargau, gest. 1758, März <9, Ins bei Bern. Versuch einer historischen und ^physischen Beschreibung der helvetischen Eisberge, Zü- rich 1751. Alimtttter, Georg. — Prof. d. Tech- nologie am polytechn. Institut zu Wien, früher Assistent d. Physik am Theresianum daselbst (OL) fON), geb. 1787. OcL 6, Wien. Beschreib, d. Werkzeug-Sammlung cl. poly- technischen Instituts, 'i Bd. 8" nebst Atlas, Wien 1825. — Aufsätze in Preohtl's Jahrbü- chern d. polytechn. Instituts; Beitrage zu Prochtl's technolog. Encyclopädie , Vola und Kannarsch's polytechn. Mittheilungen , imd Hülsse's Maschinen-Encyclopadie. — Über d. Verfertigung sehr feiner Platindriihte usw. (Gilb. Ann. LH. 1816). Alvarez, E ra an u e I. — Jesuit, Redor ilov CoUegien zu Coimbra und Evora (BDN), geb. 1526, Juni 4, Insel Madeira, gest. 1582, Dec. 30, Evora.* De mensuris, ponderibus et numeris. ♦ gebt. 15S3, Dec. 30 (,BN). Alyon, Pierre Philippe. — Lehrer des Herzogs von Orleans, später Feldapo- theker (BM) (BN), geb. 1746 etwa, Dorf am Puy-dc- Döme,* gest. 1816 Paris.** Cours 6l6ment. de chirale thöorlque et pra- tique, Paris 1787. Essai sur les proprietös medicinales de roxygöne, Ib. 1799. * geb. 175S ...(«) {BV). ** Lebt« noch 1820 (iJC) Alzate y Ramircz, Don Jose An- tonio. — In Mexico lebender Correspon- dent d. Pariser Acad. d. Wiss. (B) (BS), geb. zwischen 1700 u. HüO, Mexico, gest.?, lebte noch 1791. Nouvelle Carle de lAnx^rique septentrionale, Paris 1768. Estado de ia Gcografla de la Nueva Espana etc. 1772. Lettre sur difförents objets d'histoire naturelle (in Chappe's Reise). M6- moire sur la limite des neiges perpeiuelles au Volcan Pexocatepcll. Observacioncs meteoro- logicas, Mexico 4 770. — Gah in Mexico eine Gaccla de literatura heraus, und machte viele astronom. Beobachtungen, besonders über die Jupiterstrabanten . Amato, Paolo, — Priester und Bau- meister zu Palermo (Seh.), geb. . . ., gest. 1714. La nuova Praltica dl Prospettivn, i. e. Nova Praxis Oplices etc., Panormi 1714. Ambrozy, Wenzel Carl. — Arzt zu Teplllz in Böhmen (M.li) (OL), geh Prag, gest. 1818, htc. 7, Prag. Physisch-chemische Untersuchung d. warmen Mineralquellen zu und bei Teplitz, Leipz. 1737. Ambsohel (Ambschell), Anton von. — Jesuit, Prof. d. Physik am Lyceo zu Laibach, dann der Physik u. Mechanik an d. üniv. zu Wien, später Leclor und Dom- herr am Colleglatstift zu Pressburg (M, 11) (ON)(OL), geb. 1749, Dec. 10, Zirkniz, Krain,* gest. 1821, Juli 14, Pressburg. DisB. de centro gravilatls et de motu in ge- nere, Labacii 1780. Eiementa physices e phae- nomenisetexperimentisd0ducta,Vindob.18O7. Eiementa mathematices , 8 Vol., Ib.* 1807— 1809. Anfangsgrtinde d. allgem. auf Erschei- nungen und Versuche gebauten Naturlehre, drei Abhandl., Wien 1791—92. Übersetzte ins Deutsche: J. Herbert, Diss. de vi electrica aquae, Labacii 1778. • geb. 1751, U^r?, f), Raab {SSJ). Ameilhon , H u b c r l P a s c a I. — Bi- bliothekar und Milgl. d. Acad. der schönen Wissenschaften iu Paris (BN), geb. 1730, Aug. 5, Paris,* gest. 18M, Nov: 2.3, Paris. L'Art de plongeur chez les anciens fMem. la- cad. Bell. Lettr. T. XL). Sur le Tclesco.^o (il» T. XLII — £rej,'en Dutens). Sur In mötaüurgio ou Tart d'exploiter les niines chez les an- ciens (Ib ib.). Sur l(;s couleurs coiinues des anciens ;M<'n». l'Instit. Class. Litt. T. 1). Laii du füulon chez les anciens. Cbemici vclercs 37 Amerigo Amoretti, 3S (Notices et Extraits des manuscrits de la Bi- bliothfeque du Roi) . * geb. 1730, Apr. 5 {DF). Amerigo, s. Vespucci. Amicl, (iiovanniBattisla. — Prof. d. Mathematik an d. Univ. zu Modena, dann Astronom des Grossherzogs von Toscana und Prof. d. Astronomie am Muöeo de sto- ria naturale in Florenz (DC), geb. nse, März 25, Modena. Erfinder eines Prismcnreflectors, eines mikro- metr. Fernrohrs (Zach, Corr. astron. T. IX), eines catadioptr. Mikroskops (Ann. chim. phys. <82<. XVII), einer Camera clara (Ib. 4 823, XXII), eines Passagen-Instruments und eines Aequatoreals , eines iconanti-dioptr. Fern- rohrs, eines Niyellir-Instruments (Pogg. Ann. XXVIII) und mehrer andr. astron. u. physi- kal. Instrumente. — Über Farbenzerstreuung in einem und demselben Mittel (Pogg. Ann. XXXV). Sur la circulation du suc dans ie chara (Ann. chhn. phys. 4820. XIII). Amico, GiovanniBattista. — Stu- dirle Philosophie, Mathematik und Astro- logie auf der Univ. zu Padua (A)^ geb. 1512 etwa, Cosenza, gest. 1538 .... Padua (ermordet). Öe motibus corporum coeieslium juxta prin- cipia peripatetica sine excentricis et epicyclis, Venet. 4536. Amiot (Amyol), Joseph. — Jesuit u. Missionar in China, wo er von 1750 an bis zu seinem Tode lebte {BN} (BDNJ, geb. 1718 . . . Toulon, gest. 1794 ". . . Peking. M6m. concernant Thistoire, les sciences et les arts des Ghinois, 15 Vol. Observalions mötöo- rologiques faites ä Pekin depuis 4 757 jusqu'ä 4 762 {M6m. pr6sent. ä l'acad. T. VI). Ammann, Cäsarius. — Jesuit, Prof. d. Mathematik und d. hebräischen Sprache an d. Univ. zu Ingolstadt, dann Vorsteher d. Sternwarte im Collegio zu Diilingen, zuletzt im Collegio zu Hall lebend fCBJ. sj, geb. 1727, Augl 27, Innspruck, gest. 1792 .. .* Quadrans astronomicus novus descriptio etc. Aug. Vind. 4 770. De Lumine et visione, de determinatione systematis planetarum exer- citatio mathematica, Ingoist. 4770. ♦ gert. nach 1770 {M). Ammann, Ignaz Ambrosius. — Hofkammerrath u. Landesgeometer in Dil- lingen (M. n;, geb. 1753, Dec. 7, Mülheim a. d. Donau, gest. . . . Geograph. Ortsbestimmungen im östl. Schwa- ben und dessen Nachbarschaft mittelst eines 4 0-scbuhigen Zenithsectors und eines 7-zöl!igen Spiegelsr xlanten, Augsb. 4 796. — Aufsätze in Bodos Jahrb. 4 800 und Supplenientbd. III. /iLmmermfiller, Christoph Fried- rich. — Dr. Med., Oberlehrer und Vor- steher d. Realschule zu Reutlingen, voi\ 1837 bis 1852, später privalisirend in Stuttgart fOr), geb. 1809, Nov. 6, Stockach am Bo- densee. Über d. Gesetzmössigkeit im specifischen Ge- wicht bei Verbindung einfacher Körper nach multiplen Verhältnissen fPogg. Ann. 4 840. XXXXlXundL). Mit G. Magnus: Überjod- saure, eine neue Oxydations.stufe d. Jods (Ib. 4 833. XXVITl). Amontons, Guillaume. — Milgl. d. Acad. d.Wiss. zu Paris; vorher als Geo- meler und Arcliitcct bei öffentl. Bauten angestellt (Mem.. Paris \10'6) (Ni. XIII}, geb. 1663, Äug. 31, Paris, gest. 1705, Oct. H, Paris, Remarques et Expöriences physiques sur la construction d'une nouvelle Clepsydro, sur les Baromötres, Thermometres et llygromötres, Paris 4 695. Descript. dun Hygromötre nouv. (Journ. des Savans, 4 688). Moycn de substi- tuer commodemeot Taction du feu ä la force des hommes et des chevaux etc. (MCm. Par. 4699). Sur la r^sistance causöe dans les ma- chines par le frottement et par la roideur des Cordes (Ib. ih). Sur quelques propriötös de Fair et le moyen d'en connaUre la tempera- ture dans tous les climnts de la terre (Ib. 4 702]. Le thermometre reduit ä une mesure fixe et certaine etc. (Ib. 4703). ün döjjre de chaleur mödiocre pcut rcduire l'air dans un ^(at assez violent pour causer seul de tres grands trem- blemens et bouleversemens sur le globe ter- restre (Ib. 4 703). Remarques sur la table des dögres de chaleur extraite des Transact. Phi- losoph, de 4 704 (Ib. ib.). Que tous les baro- mötres.. agissent non seulement par le plus ou moins de poids de l'air, mais encore par son plus ou moins de chaleur etc. (Ib. 4 704). Sur les baromötres (Ib. ib.). ßarometres sans mer- cure ä l'usage de la mer (Ib. 4 705). Sur la di- latation des vaisseaux, qui contiennent des li- queurs (Ib. 4 705).- Sur les Solutions et sur les fermentations froides de Mr. GeofEroy (Ib. ih). Sur la raröfaction de l'air (Ib. ib.). Da la hau- teur du Mercure dans le Barometre (Ib. ib.). — Über seinen Telegraphen (seine Biographie in M6m. Paris 4 705). Amoretti, Carlo. — Weltgeistlicher, erst Prof. d. Kirchorirechts zu Parma, dann Bibliothekar d. AmbrosinniscLen Bibliothcl: in Mailand, SciMotUr der Societä agraria, Mitgl. d. Instituts von Italien u. des Berg- werks-Conseil (BNJ, geb. 1741, März 1 3, Oneglia b. Genua,* gest. 1816, März 25, Mailand. ** 39 Amort Anaxagoras. 40 Viaggio da Milano ai tre laghi, 4794. Äicerche fisicbe e storiche gulla Rabdomanzia, Milano 4808 (auch Gilb. Ann. XIII u. XXVII). Della Torbe e della Lignite, Ib. 1810. Ricerche dell carbone fossile; Ib. 4 844. Sul Trappo del inonte Simmolo (Mem. Soc. Ital. VIIJ). Über tbierische Elektrometrie (Gilb. Ann. LX). Über Steinregen (Ib. XXIX). Über Wirbelwinde (Ib. LVIIl). » geb. 1740 . . . (Mem. Soc. Ital. XVIII). •♦gett. März23(5J:T.I). Amorty Eusebius. — Dechant des Klosters PoIIingen in Bayern (MJ (HL), geb. 4 692, Nov. 4 5, Oberbayern, gest. 4 775, Febr. 5, PoIIingen. Nova philosophiae planetarum et artis criticae systeinata, Norimb. 4 723. Beantwortung d. Frage : Wo so viele Ausgiessungen der Flüsse in Baiern herrühren? etc. (Abb. Baiersch. Acad. Bd. VIII). Ampdre, Andre Marie. — Folg- weise Repetent an d. polytechn. Schule in Paris, Privatlehrer d. Mathematik in Lyon, Prof. d. Physik zu Bourg, Dep. Ain, Prof. d. Math, an d. polytechn. Schule u. Prof. d. Physik am College de France in Paris ; Mi(gl. d. Acad. d. Wiss. daselbst (BN) (Q), geb. 4775, Jan. 22, Lyon,* gest. 4 836, Juni 4 0, Marseille. Considörat. sur la tb^orie math. du jeu, Lyon 4 808. Recherch. sur l'applicat. des formules gönöral. du caicul des variations aux probl6- mes de la mecanique, Paris 4805 (auch M6m. Sav. etr.). Recueii d'observations 6l6ctro-dy- namiques, Ib. 4 822. Sur quelques nouv. pro- priel6s des axes permanentes de rotation des Corps etc. Ib. 4 822. Exposö m6thodique des ph6nom6nes ölectro-dynamiq. Ib. 4 823. Theo- rie des phönom^nes 61ectro-dynam. unique- ment deduite de Texpörience, Ib. 4 826. Essai sur la Philosophie des sciences, 2 vol. 8**, Ib. 4 834. Dömonstrat. de l'egalitö de volume des polyMres sym6triques (Corr. Ecol. polytechn. I. 4*808). Sur rintegrat. des öquat. aux diffe- rences partiell. (Journ. Ecol. polytechn. XI. 4 820). Sur les principes du caicul difif. (Ib. ib.). Sur les courbes osculatrices (Ib. ib.). Sur la dömonstration du principe des vitesses virtuelles (Ib. ib.). Sur quelques points de la thöorie des fonctions d^rivees (Ib. VI. 4 806). Sur les avantages qu'on peut tirer dans la thöorie des courbes de la consideration des paraboles osculatrices (Ib. VII. 4 808). Consi- dörations genöral. sur les integrales des 6quat. aux differences partielles (Ib. X. 4 815). Sur la loi de la double refraction dans les cristaux ä deux axes (M6m. Inst. Sav. etr. I. 4 809). D6monstrat. d'un thöor^me d'ou l'on peut d6- duire toutes les lois de la refract. ordinaire et extraord. (Mem. Inst. L 4 8<6). Sur la döter- minat. des proportions dans lesquelles les Corps se combinent (Ann. Ghim. LXXXIX. 4 844). Dämonstrat. de la loi de Mariotte (Ib. XCIV. 4 84 5). Sur la determinat. de la surface courbe des ondes lumineuses dans un milieu dont l'elasticit^ est diPF. suivant les trois direct. principal. (Ann. Chim. Phys. XXXIX. 1828). Essai d'une Classification naturelle pour les Corps simples (Ib. I et II. 4 84 6). Sur Taction des courans voltaiques (Ib. XV. 4 820). Sur retat magnötique des corps qui transmelteut un courant d'ölectr. (Ib. XVI. 4 821). Descript. d'un appareil eiectro-dynam. (Ib. XVIII. 4 821 et XXVI. 4 824). Nouv. phönom^nes älectro- dynamiq. (Ib. XX. 1822). D6terminat. de la formule qui reprösente l'action mutuelle de deux portion infiniment petits de conduct. vol- taiq. (Ib. ib.) . Lettre äMr. Faraday sur l'elctro- magn6tisme (Ib. XXil. 4 823). Ferneres über d. electro-dynam. Erschein. (Ib. XXVI, XXVII, XXIX et XXX). Sur l'action mutuelle d'un aimant et d'un conduct. voltaique (ib. XXXVII. 4 828, auch M6m. Bruxell. 4 827). Sur les piles Seches de Mr. Zamboni (Ib. XXIX. 4 825). Sur la chaleur et la lumiöre consid6räes comme rösultant des mouvements vibratoires (Ib. LVIIL 4 835). Sur la nature du Systeme ner- veux des animaux articuläs (Ann. d'hist. nat. III) . Construct. simple pour diviser en 4 7 par- ties la circonference du cercle (Compt. Rend. I. 4835). • geb. Jan. 20 (Q), Ampsing (Amsing) , JohannAsve- rus. — Prediger in Harlem, dann, nach- dem er Medicin studirt, Leibarzt d. Für- sten von Ostfriesland zu Aurich, darauf Stadtphysicus folgweise zu Wismar und Rostock (BWA), geb. 4 559 etwa, Prov. Ober-Yssel, gest. 4 642, Apr. 4 9, Rostock. Diss. iatro-mathematica de Medicinae et Astro- nomiae indissolubili Vinculo, Rostoch. 4 629. Amsler, Jacob. — Dr. Phil., Prof. d. Mathematik in Schafhausen (Or), geb. 4 823, Nov. 4 6, Stalden b. Brugg, Zur Theorie d. Vertheilung d. Magnetism. im weich. Eisen (Denkschr. d. Schweiz. Naturf. GslI. Bd. X). Über d. Gesetze d. Wärmelei- tung im Innern fester Körper (Ib. XII , auch Crelle*s Journ. Bd. 42). Neue geometr. u. me- chan. Eigenschaften d. Niveauflächen (Ib. ib.). Amy, N... — Advocat am Parlament zu Aix (Q) (BN), geb. . . ., gest. 4760 . . . Observations exp6rimentales sur les eaux des rivieres de la Seine et Marne etc. 4 749. Nou- velles fontaines domestiques etc. 4 750. Nou- velles fontaines filtrantes, 4 752. Reflexions sur les vaisseaux de cuivre , de plomb et d'6- tain, 4 754. AnaxagoraSy Sohn reicher u. ange- sehener Aellern, gründete, nachdem er Aegypten und andere Länder bereist, zu Athen eine eigene von der ionischen be- deutend verschiedene philosophische Schu- le. Schüler des Anaximenes, 41 Anaximandsr Anderson. 42 geb. 500 etwa (vor Chr.), Klazomenae, lonien, gest. 428 etwa (vor Chr.), Larapsacus. Soll, nach Vitruv's Angabe, der älteste Schrift- steller über Perspective sein (Scheibel, math. Bücherkenntn. Bd. II. S. 259). Wegen seiner Philosopheme über d. Weltall u. das Wesen d. Dinge in historischen Schriften oft citirt. Anasimander. — Philosoph d. ioni- schen Schule. Schüler des Thaies, geb. 610 (vor Chr.), Milet, gest. 546 (vor Chr.). Soll die Schiefe der Ekliptik entdeckt oder we- nigstens bei den Griechen, zuerst durch einen Gnomon gemessen haben. Hat angeblich auch die ersten Landkarten verfertigt und zuerst die Geometrie durch Figuren erläutert. Anaadmenes. — Philosoph, der ioni- schen Schule , aus Milet gebürtig. Schüler des Anaximander u. Lehrer d. Anaxagoras. Blühte um 550 (vor Chr.). Nach Anderen geb. 530. Soll zuerst gefunden haben, dass der Mond sein Licht von der Sonne empfängt. Anoillon, Ludwig Friedrich. — Prediger an d. französ. Kirche in der Klo- sterstrasse zu Berlin, später Rath u. Asses- sor d. französ. Oberconsistoriums , auch Rath d. französ. Oberdirectoriums zu Ber- lin (M. II). geb. 4740, Mai 21, Berlin, gest. 1814, Juni \3, Berlin. Über den Ursprung u. d. Bedeutung d. uralten Sternnamen (Bode, astr. Jahrb. 1788). d'Ancora, Gaetano. — Prof. der griech. Sprache an d. üniv. zu Neapel, zu- letzt Secrelär d. Commission d. Öffentl. Un- terrichts (Tp.ll), geb. 1751, Oct. 8, Neapel, gest. 1816, März 4, Neapel. Saggio suU'uso de'pozzi presso gli antichi per preservalivo dei terre-moü, 1781 (Signorelli, Viceode della coltura delle due Sicilie, T. VI). Ricerche filosofiche critiche sopra alcuni fos- siii metallici della Calabria, 17&1. Anderson, Alexander. — Privat- lehrer der Mathematik in Paris zwischen den J. 1612—19 (BDNJ (EE) (BN), geb. 1582 etwa, Aberdeen, Schottl., gest. 16 (Paris?). Supplementum ÄpoUonii redivivi, Paris 1612. Variorum Problematum Practice, Ib. 1612. Ad angularium sectionum analyticem Theoremata xa&Q),ix(ax(Qtty Ib. 1615. AirioloyCa pro Zete- tico ApoUoniani Problemalis a se etc. Ib. 1 6 1 5 . Vindiciae Archimedis, sive Elenchus Cyclo- metriae novae a Fhillppo Lansbergio nuper editae. Ib. 1 61 6. Animadversionis in Francis- oom Vietam a Clexnento Cyriaeo nuper editae brevis ^laxQiaigy Ib. 1617. Exercitationum mathematicarura Decas prima, Ib. 1619. Anderson, Robert. — Wohlhaben- der Seidenweber in London fAbr.l) (BDN), In d. 2. Hälfte d. XVII. Jahrh. lebend. Stereometrical Propositions , various appli- cable, but parlicularly iritended for Gauging, Lond. 1668. Gauging promoted, being an ap- pendix to stereometrical propositions, Lond. 1669. The genuine use and effects of the gun, Ib. 1674 (worin die Ergebnisse vieler tausend Versuche, die er auf seine Kosten unternom- men). To Hit a Mark, Ib. 1690. To Cut the Riggiug etc. Ib. 1691. Anderson, Jo h ann. — Dr. juris, Bür- germeister in Hamburg. Mitgl. d. Leopol- din. Acad. (J) (HSL) (ANC), geb. 1 674, März 1 4, Hamburg, gest. 1743, Mai 3, Hamburg. Nachricht von Island, Grönland und der Strasse Davis etc. Hamb. 1746. Anderson, John. ■ — Arzt und Prof. d. Pliysik an d. Univ. zu Glasgow; Mitgl. d. Royal Society (BDN) (RGEJ, geb. 1726 Rosmath, Dum- bartonshire, gest. 1796, Juni 13, Glasgow.* Institutes of Natural Philosophy, 1786. — Stifter der Anderson's Institution in Glasgow. ♦ ffest. Jan. 13 {BDS) (Th). Anderson, James. — Gutsbesitzer zu Monkhill in Aberdeenshire, später bei Edinburgh und zuletzt bei London lebend (BDN) (EE), geb. 1739 Hermistonb. Edin- burgh, gest. 1808, Oct. 15, bei London, A practical Treatise on Chimneys. Essay re- lative to Agriculture and Rural aflFairs, 2 Vol. Lond. 1784. Essay on Moss (Transact. Edinb. Soc ). Articie Monsoon in d. Encyclop. Bri- tannica. Anderson, George. — Beamter beim Board of Control, zuletzt Rechnungsführer (Accomptant-general) beim Departement der ostindischen Angelegenheiten in Lon- don (BDN) (Br), geb. 1760 Weston, Bucking- hamshire. gest. 1796, Apr. 30, (London?). The Arenarius ofArchimedes, translated, Lond. 1784. Anderson, Alexander. — Dr. Med., Director d. KÖnigl. botanischen Gartens (Ex- perimental Garden, der nach seinem Tode einging) auf St. Vincent in Weslindien (BDN), 43 Anderson Andreossy. 44 geb. . . . England, gest. < 8 < 3 etwa . . . Account of a Bituminous Lake or Piain in the Island of Trinidad (Phil. Transact. 4 789). Anderson, J.. W.. — Chemiker (KL. 1836) (G.&), gob. 1800 etwa, gest. 1835, Oct. . . . Edinburgh. (A. a. 0. keine Schriften genannt.) Anderson, Adam. — Rector d. Äca- deniy zu Pcrth; dann Prof, d. Physik an d. Univ. zu St. Andrews (G. «847;, geb. . . . gest. 1846, Dec. 5, St. Andrews. Descript. of a New Atmoraeter (Edinb. phil. Journ. 1820. Vol. II). On the Method of finding the Dip or Depression of the Horizon (Ib. 1821 . IV). On the influence of the hygrometr. State of the Atmosph. upon the Minimum Tempe- rature of the night (Ib. 1824. XI). On the il- lurainating power of coalgas (Ib. 1825. XII). New correct. for the effects of humidity on the formula for measuring heights by the ba- rometer (Ib. 1825. XII et XIII). Ün the Me- teorology of Perth (Heport Brit. Assoc. 1840). Anderson, Thomas. — Lehrer der Chemie an d. Extra academical Medical School zu Edinburgh, und Chemiker bei der Highland and Agricuilur Society of Scot- land, seit 18S2 Prof. regius d. Chemie an d. Univ. zu Glasgow. Schüler Liebig's (Or), geb. 1819, Juli 2, Leith. Analyses of Caporcianit and Phakolilh (Edinb. Tr. XV. 1842). On the Constitution and Pro- perties of Picoline (Ib. XVI. 1847). On certain products of decomposition of the fixed oils in contact with sulphur (Ib. ib.). On the products of destructive destillation of animal substances (Ib. XVI. 1849 and XX. 1863). On the Con- stitution of codeine (Ib. XX). On some cry- stalline constituents of Opium (Ib. XX). Über schwefelsaure Molybdänsäure (Liebig, Annal. XLIV). Üb. d. Zusammensetz. d. phosphor- saur. Alkaloide (Ib. LXVI. 55). Üb. d. Farb- stoff d. Morinda citrifolia (Ib. LXX). Üb. d. Wirkung d. Salpetersäure auf organ. Alkalien (Ib. LXXV). Üb. d. Gurolit (Ib. LXXVIII). Einwirkung d. Salpetersäure auf Piperin (Ib. LXXXIV). — Seit 1 852 Mitherausgeber d. New Edinb. Philosoph. Journal. Andrada e Silva, Jose Bonifa- cio de. — Nach gemachten bergm'änn. Studien in Freiberg, Prof. d. Mineralogie an d. Univ. zu Coimbra, dann Prof. d. Physik und Oberberghauplmann zu Lissabon, dar- auf brasil. Slaatsminister und Vormund d. jungen Kaisers, zuletzt Privatmann (G. 17), geb. 1763 Santos, Prov. S. Paolo, Brasil.,* gest. 1838, Apr. 15, Rio Janeiro. Kurze Angabe d. Eigenschaften u. Kennzeichen einiger neuen Fossilien, 1799. Des diamans de Brasil (Act. de la Soc. d'Hist. nat. de Paris, T. I, Journ. de Phys. 1792, Ann. Chim. XV. 1792). Einige Abhandl. in d. Denkschrift, d. Acad. d. Wiss. zu Lissabon. ♦ geb. 1762 . . . (J2)^■). Andrej Yves Maria. — Jesuit, Prof. d. Mathematik am College zu Caen von , 1726—59 (A) (Q), geb. 1675, März %%, Chäteaulin, Nie- der-Bretagne, .gest. 1764, Febr. 26, Caen. Seine »Oeuvres« edirt vom Abbö Guyot, 4 Vol. 12^ Paris 1766—87 enthalten im 4. Theil: Discours sur i'arithm6tique. Sur la möthode des geom^tres. Sur les propriötös des nom- bres. Sur un arc-en-ciel du Nord, en 1736. Sur les merveilles de l'arc-en-ciel, en 1746. Sur les merveilles du cercle. Sur le mouve- ment perp^tuel. Sur l'ascension des liqueurs dans les thörmomMres. Andrei Christian Carl. — Lehrer am Salzmannischen Institut zu Schnepfen- thal, Vorsteher einer Mädchen-Erziehungs- Anstalt, 1798 Direclor der evangel. Schule in Brunn, 1812 fürsü. Salmscher Wirth- schaftsrath, Secretär d. mähr. Ackerbau- Gesellschaft, Mitinhaber der Calve'schen Buchhandlung in Prag, 1817 Assessor d^s Georgicons zu Keszthely in Ungarn, uswi, zuletzt Privatmann in Stuttgart (ON) (M. II) (N) (^GG. 1831), geb. 1763, März 20, Hildbnrghausen, gest. 1831, Juli 19, Stuttgart. Der Mineralog oder compendiöse Bibliothek alles Wissenswürdigen aus^dem Gebiet d. Mi- neralogie, Gotha 1792. Übersicht d. Gebirgs- formationen in Mähren, Brunn 1804. Anlei- tung z. Studium d. Mineralogie, Wien 1804. Ökonom. Neuigkeiten, Prag 1811—31. Hespe- rus, Prag 1809—20, Stuttgart 1821— 31. Andr^ de Gy, s. Chrysologue. AndreaOy Johann Gerhard Rein- hard. — Hofapotheker in Hannover (M), geb. 1724, Dec. 17, Hannover, gest. 1793, Mai 1, Hannover. Alchimist. Briefe vom Verfass. d. chimisch. Versuche z. näheren Erkenntniss d. Kalches, Hannov. 1767. Abhandl. über eine beträchtl. Anzahl Erdarten usw. und von derselben Ge- brauch für d. Landwirth, Ib. 1769. Briefe aus d. Schweiz nach Hannover geschrieben i. J. 4 763, Zürich 1776. Überd. Schwefelwasser bei Limmer (Crell, Beitr. III). Andreossy, Fran^ois. — Ingeni- eur, Urheber des Plans zur Erbauung des Canals du Midi, den Biquet ausführte, ürgrossvaler des Folgenden (BN) (BDN), 45 Andreossy Angeli. 46 geb. 4 633, Juni «0, Paris. gest. 1688, Juni 3, Castelnaudary. Extrait des Mömoires concernants la constru- ction du canal royal de communicalion de deut mers, oc6ane et m6diterran6e, en Lan- guedoc, 4 675. Carte du canal de Langucdoc, 3 feuUles, 1669. Andr^ossy, Antoine Fran^ois Graf. — Französischer General-Lieute- nant, der Theil nahm an den meislen Na- poleonischen Feldzügen, unter anderen auch an der Expedition nach Aegypten; eine Zeitlang Knegsminister, so wie Ge- sandter in London, Wien u. Constantino- pcl (BN), geb. 476 J, Würz 6, Castelnaudary, gest. 4 828, Sept. 4 0, Montauban.* Histoire du Canal du Midi etc. Paris 1800, Vol. 3 1S05. M6m. sur le lac Menzaleh etc. (Ann. Chim. XXXIIL 1S00). Voyoge ä l'cm- bouchure de la raer noire etc. 4 84 8. (Darin : M6m. sur rirruption du Pont-Euxin dans la Medjterranöe , und Möm. sur le Systeme des eaux qui abreuvcnt Constantinople). Mcm. sur les döpressionsde ia surface du globe, 4 826 . Sur la vallöe des lacs de Natron et celle du fleuve Sans eau etc. (M6m. sur l'Egypte p. 223). Sur la fabrication du salpetre et de la poudre de l'Egypte (Ib. p. 23). • g«st. Sept. 16 ((?. 1828). Andres, Juan. — Jesuit, Professor folgweise in Candia, Ferrara und Manlua, dann Bibliothekar in Parma und Neapel, zuletzt in Rom lebend (BN) (BDN), geb. 4740, Febr. 4 5, Planes, Valencia, gest. 4*47, Jan. 4 2 (4 3), Rom. Üiss. sopra un pröblema idrostatico, Mantua 4 775. Saggio di filosofia di GalUeo , Ib. 1776. Sur une demonstration de Galilei, Ferrara 4 779. Sobre la Musica de los Arabes, Venet. 4787, Andrew, James. — Gcistiicber, Di- rector der Genie- und Artillerie-Schule der englisch-oslindischen Compognie zu Addiscombe. Mitgl. d. Roy. Society (DDN}, geb. 4 774 Schottland,* gest. 1833, Juni 13, Edinburgh. AstronomicalandNauticalTables. Lond. 1810. ♦ geb. 1773 . . . Ediuburgli {BX). Andreuvs, Henry. — Schulmeister und Buchhändler, erst in CanV.j! idgc, dann zu Royston in Hertshire (GM. 18 20} [GG. 1821),' ceb. 174i etwa, Triestonb. Grantlmni, gest. 18 20, Jan. 2(), Koyston. Bo-f-echuele vierzia .Inhre. long die Naulical Ephcmeris und Moore'a Almanac. Andrews, Thomas. — Vicepr'asi- dent des Oneon's-Collece zu Belfast in Ir- land und Prof. d. Chemie an demselben. Mitgl. d. Roy. Irish Academy und d. Lond. Roy. Society (Or), geb. 4 813, Dec. 19, Belfast. On the conducting Power of certain Flames and of heated air for Electricity (Phil. Mag. 1836. Vol. IX). On the thermo-eleclric cur- rents between metals an fused salts (Ib. 1887. X). On the action of nitric acid on certain me- tals (Ib. 1837. XI). D" on bismuth etc. (Ib. 4 838. XII). On the heat during the combina- tion of bodies with oxygen and chlorine (Ib. J84S. XXXII). New Air pump (Ib. 4 852. III). New Aspirator (Ib. 4 852. IV). On the proper- ties of Voltaic cirCles in which concentr. sul- phuric acid is the liquid conduct. (Tr. Irish. Acad. 4 839, XVIII). On the heat developed during the combination of acids and bases (Ib. 4 843,''X1X). On the heat during the formalion of the melallic Compounds of Chlorine etc. (Ib. ib.). On the thermar changes accompanying basie substilutions (Phil. Tr. 4 844). On the heat disengaged during melallic substitutions (Ib. 1848). On the cooling power of different gascs (Proceed. Irish. Acad. 1840). On the specific heat of bromine (Journ. Chem. Soc. I) . On the latent heat of vapours (Ib. id.) . Report on the heat of combination (Rep. British As- soc. 4 850). Andria, Niccola. — Prof. folg%veise der Agricultur, der Physiologie und der theoretischen Medicin an d. Univ. zu Nea- pel (BUN) (Tp. I) (BS), geb. 4 748, Sept. 10, Massafra, Prov. Otranto, gest. 4 814, Dec. 9, Neapel. Trattato delle acque minerali, Napoli 1775, 4 783. Elementa chemicae pbilosophicae, 1786, 4 792 u. 4 805, später übersetzt von ihm unter d. Titel: Instituzioni di Chimica filosofica, 4 84 3. Letlera suUaria üssa, Nap. 4 776. Andronet du Cerceau, Jacques. — Baumeister der Könige Heinrich IH. und Heinrich IV. , Erbauer des Pont-neuf in Paris, der von G. Marchand vollendet wart^. Protestant, verliess deshalb Frank- reich bei Aufhebung des Edicts von Nantes (BN), geb. . . . Paris oder Orleans, gest. ... im Auslande. Livre d'Architecture etc. 1582. Legons de per- spective, 1576. Angeli (de Angelis), Stefano degli. — Jesuit, Prof. d. Mathematik, erst in Rom, dann in Padua rr.YIIi; (A), geb. 1623 Venedig, gest. 1697, Oct. 4 4, Padua. 47 Ängelns Aniiichkow. 48 De infinitis parabolis, de infinitisque solidis ex variis Dotation ibus ipsarum partiumque ea- rundem genitis, Venet. 4 654. Problemata LX circa Conos etc. Ib. 4 658. Miscellaneum hy- perbolicum etc. Ib. 4659. Miscellaneum geo- metricum etc. Ib. 4 660. De infinitorum Spira- lium spatiorum mensura etc. Ib. 4 660. De in- finitarum Cochlearum mensuris etc. Ib. 4 664. De superficie üngulae etc. Ib. 4 664 . Accessio ad stereometriam et mechanicam, Ib. 4 662. Considerazione sopra la forza del argomento del G. B. Eiccioli contra il moto diurno della Terra, Ib. 4667. Seconda Considerazione etc., Padua 4 668. Terza Considerazione etc. Ve- nez. 4669. Della gravita deH'Aria e Fluidi, II Pt. Padua 4 674 u. 4 672. Angelas, Johann. — Prof. d. Astro- nomie zu Wien (3) (OL), geb. 4 463, März 2, Aichen, Bayern. gest. 4 54 2, Sept. 29, Wien. Astrolabium planum cum aequationibus do- morum coeli, 4 494. Ephemerides, 4 489. AI- bumazaris de magnis conjunctionibus , 4489. Prognostica. Anger, Carl Theodor. — Dr. Phil., folgweise Gehülfe an d. Königsberg. Stern- warte, Astronom der naturforschenden Ge- sellschaft in Danzig, Prof. am Gymnasium daselbst (OrJ, geb. 4 803, Juli 3 4, Danzig. Tafeln z. Erleichtr. des Gebrauchs d. Mond- Ephemeriden, Halle 1834. Über d. sicherste Bestimm, d. geogr. Breite aus Beobachlt. mit einem Spiegelsextanten oder älinl. Instr., Kö- nigsb. 4835. Bemerkk. über einige Methoden z. Bestimm, d. geogr. Breite mit Rücksicht auf die auf d. Meere anzustell. Beobb. Ib. 4 839. Grundzügo d. astronom. Beobachtungskunst, Danzig 4 847. Analyt. Darstell, d. Basrelief- Perspective, Ib. 4 834. Beiträge dazu, 4 836. Betrachtt. über verschiedne Gegenstände d. neueren Geometrie, 2 Hefte, Ib. 4 839u. 44. Über d. Einfluss d. Projectionslehre auf d. neuere G-iometrie, Ib. 4 846. Zur Theorie d. Perspective für krumme Bildflächen usw. Ib. 4 850. Untersuch, über d. perspectiv. Verzer- rung, Ib. 4 854. Viele astr. u. math. Aufsätze in d. Astronom. Nachr. u. in Gnmert's Archiv. Anghiera, Peter Martyr, s. Mar- tyr. Anglada, Joseph. — Prof. d. The- rapie und Materia medica an d. Facultät d. Wiss. zu Montpellier (BNJ, geb. 4 775, Oct. 47, Perpignan, gest. 4 833, Dec. 4 9, Montpellier.* Memoires pour servir h Thistoire gänörale des eaux minörales sulfureuses et des eaux ther- males, 2 Vol. Paris 4 827—28. Trait^ des eaux minörales etc. Par. 4 833. Sur le degagement du gaz azote du sein des eaux minörales sul- fureuses (Ann. chim. phys. 4 824, XVIII et 4 82«, XX). • gost. Dec. 30 {Bß^). Ange, Pierre. — Jesuit, vermuthlich Professor der Mathematik in Caen (A), Ende des XVII. Jahrb. lebend. L'optique, contenant 4) La propagation et les propri6t6s de la lumi^re , 2) La vision , 3) La figure et la disposition des verres qui servent k la perfectionner, Paris 4 682. Pratique g6n6- rale des fortifications etc. Moulins4 679. Du mouvement d'ondulation. De la dioptrique. Angström, Anders Jons. — Dr. Phil., Observator der Sternwarte zu Üp- sala. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Stockholm und d. Sog. d. Wiss. zu Upsala (OrJ, geb. 4814, Aug. 4 3, Medelpad. Nägra jagtagelser rörande värraet och dess Theorie (Skand. Naturforsk. Mötets Förhandl. 4 842). Magnetische Beobachtungen bei Gele- genheit einer Reise nach Deutschi. u. Frankr. (Denkschr. d. Münchn. Academie, 4 844). Sur la Polarisation rectiligne et la double röfraction des cristaux ä trois axes obliques (Act. Soc. üpsal. T. XIV). Sur la temperalure de la terre ä üpsal (Ib. Ser. III, T. I). Försök tili en mathematisk Theorie för det thermome- triska värmet (Ib. 4 854). Om de nlonoklinoe- driska Kristallernas moleculära Konstanter (Vet. Acad. Handl. 4 850, Pogg. Ann. LXXXVI). Om polarisations-planets betydelse (Öfversigt af K. Vet. Acad. Förhandl. 4 853, Pogg. Ann. XC). Etherns motstand och smä planeternas attractioner (Ib. 4 854). Om växternas gröna färg (Ib. 4 853, Pogg. Ann. XGIII). Anianns. — Astronom, im fünfzehn- ten Jahrhundert lebend, Verfasser eines astronomischen Gedichts in Leoninischen Hexametern, betitelt : Computatus manua-' lis (älteste Ausgabe, Strassb. 4 488), worin die technischen Verse : ^unt Aries, Taurus, Gemini, Cancer, Leo, Virgo, Lihraque, Soor- pio, Arcilenens, Caper, Amphora, Pisces zu- erst vorkommen (LBJ. Anich, Peter. — Ein in den mecha- nischen und mathematischen Wissenschaf- ten wohl erfahrner Bauer (MJ (A) (ON), geb. 4 723, Febr. 22, Ober-Perfuss bei Innspruck, gest. 4 766, Sept. 4, Innspruck. Tirolis, chorographice delineata a P. Anich et Blasio Hueber (Generalkarte und 20 grosse Blatt) 4 774. Anitschkow, Dimitrii Sergie- witsch. — Prof. d. Logik, Metaphysik u. Mathematik an der (4755 gegründeten) Univ. zu Moskau (BDN), geh Russland, gest. 4 788, Mai 4 3 (N.St.) . . . Schrieb in russischer Sprache einen Cursus der Mathematik, enthaltend Arithmetik, Alge- bra, Geometrie und Trigonometrie, in 4 Bdn 49 Anker Anthony. 50 < 782— 88. Ferner: Annotationes in Logicam, MetaphysicametCosmoIogiam, 4 782 (AlsCom- raentarzuP. C. Baumeister's * ähnlichen Schrif- ten). * Eector d. Gymnasiums zu Görlitz, gest. 1785, Oct. 8. AnkePj Matthias joseph. — Kreis- chirurg zu Graz, später Prof. d. Mi '^logie und Gustos am Johanneo das it: iON) (OL) (MAI), geb. <772, Mai \, Graz,* gest. 1843, April 3, Graz. Art und Weise , wie man beiläufig zu Werke gehen kann, um ein gefundenes unbekanntes Fossil zu bestimmen, Graz 4 808. Kurze Dar- stellung einer Mineralogie von Steyermark, Ib. 4 809. Darstell, d. mineralogisch-geognost. Gebirgsverhältnisse d. Steiermark, Ib. 4 835. Viele min. u. geogn. Aufsätze in Österreich. Zeitschr. u. auch in Leonhard's Jahrb. — A. verfertigte die erste geognost. Karte von Steier- mark; nach ihm ist auch der Ankerit be- nannt. * geb. 1771, Mai 6 {Mitth. d. hist. Vereitu in Steierm. IV. 1853). Annittg, Miss Mary. — Tochter des Kunstschreiners (Cabinet-Maker) Richard Anning zu Lyme Regis in Dorsetshire (GS \%k%) (GA%^1), geb. f799 Lyme Regis, gest. 1847, März 9, Lyme Regis.* Eifrige Sammlerin der dortigen Versteinerun- gen, wofür sie vom Lord Melbourne eine Pen- sion erhielt. * Am Brustkrebs. d'Äiinone (Annoni), Johann Jacob. — Prof. d. Rechte an der Univ. zu Basel und Syndicus der Republik Basel (AR) (MM), geb. 1728, Juli 12, Basel, gest. 1804, Sept. 18, Basel.* Solutio tergemini problematis arithmetici, geo- metrici et astronomici, Basil. 1748. Observatt. meteorologicae Basileae institutae 1755—60 (Act. helvet. T. III— VI). De petrificatis qui- busdam minus cognitis (Ib. IV). De cancris lapide factis (Ib. III). De balanis fossilibus (Ib. II). Beschreib, dreier Stücke Changeant oder Schillerquarz aus Labrador (Beschäft, naturf. Fr. in Berlin III). * gest. Sept. 12 {BDIT). AnquetU ,JeanPierre. — In jün- geren Jahren Officier in der französischen Armee (QC), geb. 1771, Oct. 25, Tanu, b. Avranches, Dep. Manche. Qnestions sur raslronomle, suivie de la pro- position d'un nouveau Systeme, Paris 1833. AnselmOj Giorgio. — Mathematiker und Astronom in Parma (BDN), geb , gest 1440 . . . Parma. Poggendorff, Ilaudwörlerbuch. Schrieb eine Astronomie (handschriftlich im Vatican vorhanden) und im Ganzen 18 Werke mathematischen Inhalts. Anson, George Lord. — Briltischer Admiral , zuletzt erster Lord der Admirali- tät; Pair von Grossbrittannien. Mitgl. d. Roy. Society (BD) (Th.), geb. 1697, April 23, Slugborough Ma- no'e, Staßbrdshire, gest. 1762, Juni 6, More Park, Hert- fordshire. Voyage round the World in the years 1740—4«, Lond. 1748. Anschütz, Johann Matthäus. — Gewehrhändler in Suhl (U. Ily), geb. 1745 Suhl, gest. 1802, Juni 5 (Suhl?) Über die Gebirgs- und Steinarten des kur- söchs. Hennebergs etc. Leipz. 1788. Berich- tigimgen u. Zusätze zu dieser Schrift, Ib. 1 798. Anstmther, Sir Alexander. — Barrisler at Law in Madras, später Recor- der of Bombay (BDN), geb Fyfeshire, Schottl., gest. 1819, Juli . . Isle de France. An essay on tbe nature and connection of Heat, Electricity and Light, Lond. 1800. d'Antelmy, Pierre Thomas. — Prof. d. Mathematik an d. Militärschule zu Paris (BN), geb. 1730, Sept. 14, Frigance, Pro- vence, gest. 1783, Jan. 7, Paris.* Observat, et determinat. de l'opposilion de Jupiter et de satnrn (M6m. pr6s. äl'acad. T. VI). üebersetzte d. Werk der Agnesi ins Französi- sche. • gest. Jan. 5 (2)1?). Anthemius. — Mathematiker, Bau- meister und Bildhauer unter Kaiser Justi- nian. Baute mit Isidorus von Milet die So- phienkirche in Constantinopel (BN), geh, Tralles, Lydien, gest. 534 ., . Constantinopel. Schrieb über Maschinen und optische Gegen- stände. Eins seiner Werke hat L. Dutens 1 775 zu Paris herausgegeben, unter dem Titel : Du Miroir ardent d'Archimöde. Siehe auch : Frag- ment d'un ouvrage grec, traduit par L. Du puy, 1777. Anthony (Anthonie), Francis. — Arzt in London (A), geb. 1550, April 16, London, gest. 1623, Mai > 26, London. Medicinae chymicae et veri auri potabilis as- sertio, Cambridge 1610. Panacea aurea sive tractatus duo de auro potabili, Hamburgi 1619. 4 51 d'Antic Apollonifis. 52 d'Antio, 8. Bosc d'Antic. Antoni (d'Antoni), Alessandro Vil- torio Papa c in 0 de. — Direcfor der Ar- tillerieschule in Turin, Mitgl. der Acad. d. Wiss. daselbst (Mem. Torino A. XlletXIIi; geb. 1714, Mai 20, Villa franca bei Nizza, * gest. »786, Dec. 7, Turin. Esame della Polvere, Torino <765. Istitu- zlone fisico-meccaniche etc. Ib. 1773 — 74. Ar- cbiteltura milifare etc. 6 Vol. Ib. 1778. L'üso deir armi da fuoco, Ib. 1780. II inaneggia- niento delle macchine d'Artigliera, Ib. 1782. * geh. Mai 17 {BDN). d'Anville, Jean Bap liste Bour- g u i g n 0 n. — Erster Geograph des Königs und Geograph-Adjunct d. Acad. d. Wiss., auch Pensionnaire d. Acad. des Inscriptions et Belles-Lettres zu Paris fMem. Paris 1782^ geb. 1697, Juli M, Paris, gest. 1782, Jan. 28, Paris. Geographie ancienne abrögöe, 3 Vol. Paris 1 768. Mem. siir 1 Egypte ancienne et moderne, Ib. 1 766. Traite des mesures itincraires ancicones et modernes, Ib. 1769. Er veröffenlUchte 211 Karten tind Pläne, und schrieb 78 Abhand- lungen geogr. uftd zum Theil astronom. In- halts: Propasltion d'une raesuro de la terre etc. Paris 1735. Mesure conjccturaie de la terre, Ib. 1736. Sur la determiuat. en latitude do plusieurs positions principales dans Ic le- vant (M6m. acad. lascript. T. 27 et 29). Apelt, Ernst Friedrich. — Prof. extr. d. Philosophie an d. üniv, zu Jena fOr.J, geb. 1812, Miirz 3, Relchenau, b. Zit- tau, Oberlausitz. Joh. Keppler's astronomische Weltansicht, Leipz. 1849. Die Sphärentheorie des Eudoxus u»d Aristoleies (Fries, Schulr. 4 849). l>ie Re- Torraation der Slerpkunde, Jena 1852. Apfaltrery * Leopold Freiherr von. — Exjesuit, Prof. d. Malhemalik zu Kla- genfurt, später ReprUsenlaiit d. philosopli. Facultäl beioaStudien-Consess zuLaybach, zuletzt Domherr in Raab (Af. UJ (SSJ) (OL), geb. 1731, Oct. 15, Landgut Grünhof, Krain, gest. 1804, Dec. 9, Raab, Do motu rhombi conici, KlagenfurH772. Vooa Druck der Gewölbe auf ihre Seitenmauern, Wien 17S2. ♦ Apfaltoru(öX). Aphden, Johannes von. — Prof. d. Philosophie an d. Vniy. zu Kopenhagen, Lehrer d. Kronprinzen im Französischen. Lauj^e in Holland u Frankreich lebend (W), geb. 1719, Oct. 27, Gaarden Torslad, gest. 1779, Juh 31, Kopenhagen. Den almindelige Natur-Historie i Form al et Dictionnaire ved Valmont de Bomare, oversat, foroget og forbedret, 8 Tomer, Kidbnh. <767 —70. Chymisk Dictjonnaire, 3 Deal«, Ib. 1771—72. ApiaAUS (eigentl. Bienewitz oder Ren- ne witz) , Peter. — Prof. d. Mathematik an d. üniv. zu Ingolstadt Vom Kaiser Karl V., bei dem er in grossem Ansehen stand, in den Rcichsadel erhoben fJJ (A), geb. U95 Leissnig, Sachs., gest. 1532, April 21, Ingolstadt. Cosmographia, Landish. 1524. Aslronomlcon Caesareum, Ingoist. 1540. Erfand und ver- besserte verschiedene mathematische Instru- mente; einige davon sind besehrieben, z. B. Horoscopium Apiani generale, Ingoist. 1533; Quadrans nstronomicus, Ib. 1532 ; Instrumen- tum sinuum seu primi mobilis, Nürnb. 1534. War einer der Ersten, der (in seiner Cosmo- graphie) die Abstände des Mondes von Fix- sternen als Mittel zur Bestiramuni; geographi- scher Langen vorschlug. Apianus, Philipp. — Pcler's Sohn. Prof. d. Mathematik erst an d. üniv. zu In- golstadt, dann an der zu Tübingen (JJ, geb. 1Ö31, Sept. H, In gokladt, gest. 1589, Nov. 14, Tübingen.* De utililate trientis, instrumenti asLroBOmici novi, libellus, Tubing. 1 580. (Die Idee des In- struments dem Vater angehörig.) De cylindri utilitate, Ib. 4 588. Ward berühmt eu seiner Zgit durch oiao Karte von Baiern in 34 Blat- tern Fol. * gest. 1588, Nov. 5 {OL), ApollonittS. — Aus Perga in Pamphi- lien, etwa 200 3ahre vor unserer Zeilrech- nung zu Alexandrien lebend (B), Einer der vier Hauptgründer (neben Eukhdes, Archimedes und Djöphanl<>sj der Mathematik, besonders in Ik^tret! der Lehre von den Ke- gelschftitlen. ♦ Über diese schrieb er acht Üü- chcr, welch© von Eäm. Halley (Apollonil Per- gaei conicorum libr. Vlll cum Panpi Alexan- drini lemmalisetEutocii Ascaloivitae commen- tariis : acced. Sereni Antiasensis de sectione cylindri et coni üb. II, Oxoniüc 1710) latei- nisch herausgegeben wurden (das achte er- gänzt hacli den von Fappiia üborlieferleiv Bruenstiicken). Seine übrigen \V'M'ke: »De se- ctione rationis ; De sectione .s'|i;dti , De sectione determinafa ; Oe taclioniliu« : L>c incliijationi- hus; De locis planis« sind noch unvollständi- ger bekannt und in neuerer Zeit zum Tbeil von Diesterweg und von Paucker herausge- geben. ' V^'iTJu- ci 5n'.!iS8 an .Aristäas (350 vc^r Chr.) einen VtUip3r mitl nyporbel. Das Wort Parabel k»»niint -chon bei Archimedc ? vor. 53 Apono Araldi. 54 Apoao, s. A b a n 0. Appeliauer, Ignaz. — Prof. d. Ma- tberaatik an d. Univ. zu Wien (OL)^ geb. <768 gest. 1829, Jan. 20, Wien.* Elcrnentorum Matheseos purae II Pt. , Wien 184 4 — \ 7. (Erster Theil : Algebra , xweiter Theil : Geometrie etc. , deutsch von J. Fux, Wien 1835.) * geb. 1769 . . ., gest 1821, Jan. 20 {M, II). d'Äprds de Mannoirillete , Jean Baptiste Nicolas Denis. — Capilän in d. franz. Flotte, Hydrograph, Inspector der französisch - ostindischen Compagnie (BH) (BN), geb. 1 707, Febr. \ \ , Ilavre, gest. 1780, März 1, Paris. LeNeptune orienlal, 2Vol. foi. Par. 1775—81. Dcscription et usage d'uii nouvel Instrument pour observer la longitude, appelle le quar- tier anglais, 1754. Relation d'un voyago aux Isles de France et de Bourbon etc. (Mem prä- sent, ä l'acad. T. IV). Inclinaisons de l'aimant observees pendant cc voyagö (Ib. id.). Mehre astronom. Boobarhtungen (Ib. T. IV et VI, und M6m. de Bre.st, T. I). Ar^crl, Gregorio. — Prof. d. Philo- sophie u. Mathematik zu Catanzaro, später Canonicus u. Rector zu Lecce (BUNJ (Uli), geb. 4 749 Stallati, Neapel, gest. 1813, Juni 23, Lecce. * Elementi di Aritmetica etc., Napoli4 779. Ele- raenti di Algebra etc., Ib. 1781. Elementi di Geografia e di Trigonometria piana, Ib. 1781. Arago, Dominique Frangois Jean. — - Astronom des Liingenburean auf der Pariser Sternwarte, Prof. d. Analyse, Geodä- sie u. socialen Arithmetik an der polytech- nischen Schule in Paris. Seit 4 809 Mitgl. d. Instituts. 4 805 Secretär des Längenbureau und als solcher mit ßiot die franz. Grad- messung von Barcelona bis Formentera fortsetzend* 4 834 Kammermitglied u. 4 8 48 Mitgl. der Provisorischen Regierung (Ses Oewres,TomA) (^C/t.XXXVIi; (G. 4 853;, geb. 4 786, Febr. 26, Estagel bei Per- pignan, * gest. f853. Oct. 2, Paris. Mit Biot: Recueil d'observations g(?od6siques, astronomiques et physiques exöculees . . . en Espagne et en Ecossö (erschienen als T. IV d. Bases du Systeme mötrique) Paris 1 8i1 . Mit Biot: Wöm.'sur les affinites des corps pöur la himjrre ei. porticulierement sur les forcesTö- ffingentcs des difTcrents gaz (M6m. Inst, V^. *806), .A Hei u . Sur une modiöcatioi* rcmar- quable qu'öprouvcrit les rayons lumineuxdaas leurs p{jssages ä travers certains corps dia- phanes et sur quelques aiitres nouv. ph^no- menes d'optiques (li). XII. 1811). Viele Auf- sätze und Notizen in den von ihm und Cr»y- lussac redlgirlen Annales de chim. et de phy- siqde, z. B. : Mit Petit: Sur le» puissances refraclives et dispersives de certains liquides et des vapeurs qu'ils forment (T. 1. 4846). Nou- veau cyauomötre (Ib. 11. 184 7). Mit Fresnel : Sur l'action que les rayons de lumiere pola- ri^es exerccut les uns sur les autres (ib. X. 4 819). Aimantation par Taction du fil con- jonctif d'une pile et par l'action de lelectri- citö ordinaire (Ib. XV. 1820). Sur la scintil- lation des etoiles (Ib. XXVI. 1824). Sur les döviatioos que les mötaux eu mouvement fönt öprouver ä laiguille aimantöe (Ib. XXVIII. 1835). Solution dun probleme relatif au ma- gn^isme terrestre (Ib. XXX. 1825). Note con- cernant les ph^nomönes magnötiques aux- quels le mouvement donne naissance (Ib. XXXn. 1826). Systeme d'exp6riences ä l'aide duquel la thöorie d'emission et cello des cn- des seront soumises ä des epreuves döcisives (Ib. LXXI. 1839). Considerations relatives a TaclioD chlmiquc! de la lumiere (Ib. S6r. III. VII. 4 843). Sur la loi du carrö du cosinu», relative ä l'intensite de la lumiere polarisee etc. (Herschel, Traite de la lumifere, traduit par Quetelet, T. II). — Sehr viele Berichte und Notizen in den Compt. rend. de l'Acad., z. ß. : Sur la nature de la lumiere des cometeg (Ib. I. 1831). Sur les interferences de la lu- miere etc. (Ib.X. 1840). Sur de nouv. moyens dY'clairer les li!s des microm^tres (Ib. XXIV. 4847j. Micrometre ä double refraction (Ib. id.). Snr la vitosse de la lumiore (Ib. XXXVI. 1853. — DieAbhdlgdiUirt von ISJO). — Viele Notizen u. Aufsätze itn Annuaiie du Bureau des Lon- gitiules, besonders von 1S24 an (Register dar- über in dem von 1851), z. B. : Sur les ma- cliines a vapeur (1829, 1S30 et 1837). Des Cometes (1832). bur le tonnerre (1838), — Viele Elogen und Biographien ; siehe s. Oeu- vres completes par J.-A. Barral, T. I — lü, Paris 1 854— 5 j. — Astronomie populaire, 4 Vol. LeQons d'Astroncmie, Paris 1834 et 1835. * geb. Febr. 28 (QC). Araldi, Michel e. — Arzt und Prof. d. Physiologie zu Modena, Mitgl. d. Societa Italiana, später auch Mitgl. und Secret. d. Instituts in Mailand (Mem. Soc. ItaL XIX^ (BN), geb. 4 740, Febr. 4 0, Modena, gest. 4 813, Nov. 3, Mailand. Esame di uno fra i diversi dubbi messi dal celebre d*Alembert ai princip! dell'ottica; con alctme considerazioni sopra la teoria psicoio- gica della vrsione (Mem. Islit nat. Ital. T. I). Tentalivo d'una rigorosa riimonstrazione dell' prinfclpio deir equipüDenza (Ib. id.). Osserva- zioni e dubbj suUa compressibililä cd elasti- citSf de' liquid i (Ib. II). Esame di un articalo della teoria del suono (Ib. ib.). Esame di al- cuni tentativi di soluzione di un famoso pro- blema di Meccanica statica (Mem. Soc. Ital. XIII. 4 807). Sopra l'estensione e i confini della legge di continuitä tanto neüa Meccanica ge- nerale, quantoneli' animalo Ib.X 1803). Della 4* 55 Aratus Archytas. 56 Legge di continuitä (Mem. Istit. Lomb. Venet. 1. ■18i9>s Suir inerza e suUa forza centrifuga (Ib. id )- Sopra un nuovo uso meccanico del respiro (Ib. id.). Aratus. — Astronom und Dichter aus Soli {später Pompejopolis) in Cilicien, zur Zeit des Ptolemäus Phüadelphus (270 vor Chr.) blähend, schrieb ein astronomisches Lehrgedicht »Phaenomena«, versehen mit einem meteorolog. Anhange. Dies zuerst von Cicero und später mehrfach von An- deren übersetzte und commentirte Werk trügt aber nur die Lehren des Eudoxus vor (WdJ (BNJ, Arboe, Nicolaus. — Pract. Arzt in StrÖmsoe in Norwegen, dann in Christians- feldt {WJ (NKJ, geb. 1723, Sept. 4, StrÖmsoe, gest. 1797 Christian sfeldt. Analysis Nitri physico-ehymica, Hafn. 1752. Arbogast, Louis Franko is An- toine. — Prof. d. 3Iathematik und Rector d. üniv. zu Strassburg, auswärt. Mitgl. d. Instituts zu Paris (BN), geb. 4*759, Oct. 4, Mutzig, Elsass, gest. 1803, April 8, Strassburg. Calcul des derivalions, Strassb. 1800. Essai sur de nouveaux principes du calcul dififeren- tiel et integral etc. (der Pariser Academie 1792 überreicht, aber nicht gedruckt). M6m. pour dölerminer la nalure des fonctions arbitraires, introduites par l'intögration des equations dif- f^rentielles partielles (Von der Petersburger Acad. 1792 gekrönt). Arboscb, Heinrich.— Prof. d. Ma- thematik an d. eliemal. Univ. zu Köln fM. UJ, geb. 1726 . . ., gest .? Geometriae planae elementa theoretica et pra- ctica etc. Bonnae 1775. Arbathaot, John. — Pract. Arzt, auch Privatlehrer d. Mathematik zu Lon- don, später Leibarzt der Königin Anna. MilgL der Roy. Society (BN) (Th) (EE) (BD) (BDN), geb. 1658 . Arbüthnot bei Montrose,* gest. 1735, Febr. 27, London. An Examination of Dr. Woodward's Account of the Deluge, 1697. A treatise on the useful- ness of mathemalical Learning, 1 700. Tables on ancient Coins, Weigths and Measures, <727. On the effects of air on human bodies, 1733. On the nature and choice of aliments, 1732. ♦ geb. 1675 (BDN). Arbathnot , Benedict. — Abt des Scholtenkloslers von St. Jacob zu Regens- bargrAT.Ii;, geb. 1737, März 5, Arbüthnot, Scholl!., gest. 1800, April 2 1 , Regensburg. Von den Kräften d. Körper und d. Elemente (Abh. Baier. Acad. IX. 1775). Ob und was es für Mittel gebe , die Hochgewitter zu vertrei- ben (Ib. id.). Von dem Eulerischen und New- tonischen System vom Licht (Neue Abh. Baier. Acad. V. 1789). Über d. Ursache d. Verände- rungen im Steigen und Fallen des Mercurius im Barometer (Ib. VJ. 1794). d'Arcet, s. Darcet. d' Archiao, Etienne Jules Adolphe, Dexmier de St. Simon, Vicomte. — Officier in der französ. Cavallerie, späterhin priva- tisirend. Vicepräsident d. geolog. Gesell- schaft von Frankreich (QC), geb. 1802 ... . Rheims. Histoire des progres de la Geologie de 1834 —45, 3 Vol. Paris 1847—52. Geolog. Aufsätze in d. Mem. Soc. philomat. et Mem. Soc. G6ol. Siehe auch Leonhard u. Broxm's Jahrb. 1836, 37, 38, 39, 41, 42, 43, 46, 48, 49 etc. Archimedes. — Verwandter des Kö- nigs Hiero von Syracus, aber keinen Theil nehmend an den RegierungsgeschUften, sondern nur den mathematischen Wissen- schaften lebend (B), geb. 287 .. . (vor Chr.), Syracus, gest. 2<2 . . . (vor Chr.), Syracus.* Einer der vier grossen Mathematiker des AI- terthums. Gründer der Mechanik und Statik. Entdecker vieler geometr. Wahrheiten , des ersten angenäherten Werthes der Zahl n, der Eigenschaften der von Konon aufgefundenen Spirale (daher mit Recht Archimedische Spi- rale genannt) etc., Urheber des Hebelgesetzes, des Aräometers und seines Gesetzes, des Fla- schenzuges, der Wasserschraube (Archime- dischen Schnecke) und vieler zusammenge- setzten Maschinen. — Beste Ausgabe seiner Werke: Ärchimedis quae supersunt opera omnia, cum Eutocii Ascalonitae commenta- riis, ex recens. Jo«. Torelli, Oxon. * Getödtet von den Römern bei Eroberung der Stadt, die er gegen sie durch seine Maschinen mit verthei- digen half, der gewöhnlichen , aber unbegründeten Sage nach, auch durch seine Brennspiegel. (Siehe J. P. V. Capelle in Gilb. Ann. LIII.) Archinto, Carlo. — Graf, reicher Privatmann, mathematisch gebildet im Col- legio Brera zu Mailand und in Innspruck (Mzz) (BN), geb. 1669, Juli 30, Mailand, gest. 1732, Dec. 17, Mailand. Demonstrationes mathematicae in ordine ad sphaeram. Tractatus de horologiis. In mechani- cos tractatus de machinis atque earum in attol- lendis ponderibus facultate. Noch viele andere math. Schriften, — sämratlich nicht gedruckt. Archytas. — Pythagoräer, Staats- mann, Feldherr, aus Tarent, Zeitgenosse 57 d'Arclay de Montamy Arena. 58 des Plato, um 400 vor Chr. , kam bei ei- nem Schiflbruch an der Küste von Apu- lien um. Bedeutender Mathematiker, dessen Werke uns aber kaum mehr als den Titeln nach be- kannt sind; cultivirte besonders Geometrie und Mechanik , die er mit einander zu ver- knüpfen suchte ; gab eine Lösung des Problems von der Verdoppelung des Würfels, und er- fand mehre Maschinen, angeblich eine flie- gende hölzerne Taube. d'Arclay de Montamy, Didier Fran^ois. — Erster Maitre d'Hötel des Herzogs von Orleans (DF), geb. 4702 etwa, gest. 4764 ... . Paris. Traitö des couleurs pour la peinture en 6mail et sur la porcelaine etc. (edirt von Diderot) Paris 4 765 (Deutsch, Leipzig 476 7) . Übersetzte : J. H. Pott's Lithogeognosia. d'Aroons, Cesar. — Advocat am Parlament zu Bordeaux (BN), geb Viviers, Gascogne, gest. 4 68 4 ... Bordeaux. Du flux et du reflux de la mer et des longitu- des, Rouen 4 655. Divers traitös de physique, Bordeaux 4 668. d'Aroy, Patrick. — Graf, französi- scher Feldmarschall, und Pensionnaire- Geometre d. Acad. d. Wiss. zu Paris (Mem. Par. 4779; (BN) (BD), geb. 4725, Sept. 48 (27), Galloway, Irland, * gest. 4 779, Oct. 4 8, Paris. Refl6xions sur la thäorie de la lune, donn6 par M. Clairanlt etc. Par. 4 749. Observ. sur la theorie et praxis de Tartillerie, Ib. 4 751. Essai d'une nouv. th6orie de rartillerie. Ib. 4 766. Sur le principe de la moindre action de M. Maupertuia (M6m. Par. 4 749 et 4 752). Sur les degr6s de l'öllipticitö des sph^roides par rapport ä l'intensitö de l'attraction (Ib. 4 758). Sur la duretö de la Sensation de la vue (Ib. 4 765). Mem. sur l'electricite , contenant la description d'un electromMre (Ib. 4 749). M6m. sur la pröcession des öquinoxes (Ib. 4 759). Mani^re de decrire les ovales de Descartes etc. (Ib. 4 758). Probleme de dynamique (Ib. 4 747 et 50). Reflexions sur les machines hydrau- liques (Ib. 4 754). De la courbe d'ögale pres- sion etc. (M6m. Math. Phys. I). * geb. Sept. 28 {DF). Ardinghelli , Maria Angela. — Eine sehr gelehrte Dame, Frau eines ge- wissen Carlo Crispo (Tp,ll), geb. 4 728, Mai 28, Neapel,* gest. 4 825, Febr. 4 7, NeapeL Observation sur une violente Eruption du mont Vesuve le 23 Octob. 4 767 (M6m. Par. 4 767). Vertheidigte in jüngeren Jahren öffentlich eine Thesis über die Kraft der Elektricität. (Siehe : Nollet, Recuei! des Lettres sur l'electricite). Übersetzte 4 787 Haies Vegetable Staticks ins Italiänische, mit Zusätzen. ♦geb. 1730... (£X). Ardüser, Johann. — Mitglied des grossen Raths in Zürich; wurde 4 620 mit dem Bürgerrecht der Stadt beschenkt und leistete bei deren Befestigung (4 642) wich- tige Dienste (ZNG) (LSL), geb. 4 584 Parpan, Graub., gest. 4 665, März 26, Zürich. Geometriae theoreticae et practicae XII Bü- cher, Zürich 4 627. Geometriae theoreticae et practicae oder von dem Feldmessen XIV Bü- cher, Ib. 4 646. Ardaino, Giovanni. — Prof. d. me- tallurgischen Chemie und d. Mineralogie in Venedig. Mitgl. d. Soc. Italiana (Mem^ Soc. ItaLWll) (Tp.Yll) (LL), geb. 4 7 4 4, Oct. 4 6, Caprino b. Verona, gest. 4 795, März 2 4 , Venedig. Raccolta di Memorie chimico-mineralogico- metallurgiche ed orittogra flehe etc. Venez. 1775. Delle miniere di allume etc. (Giorn. d'Italia 4 765, wo noch viele andere Aufsätze über die Mineralien desVicentinischen). Prin- cipij di Mineralogia sistematica e practica, Venez. 4 777. Di varie minere di metalli e d'altre specie di fossili delle montane provin- cie Venetae etc. (Mem. Soc. Ital. IV. 4 788). Saggio fisico-mineralogico di litogonia ed oro- gnosia (Atti Siena, T. V). Ardaino, Pietro. — Prof. d. Agricul- lur an d. üniv. zu Padua (Tp.y) (LL) (OL), geb. 4 728,Juh 4 8, Caprino b. Verona, gest. 4 805, April 4 3, Padua. Osserv. sopra il Kali maggiore detto volgar- mente Roscano e sopra altre piante indigene dei luoghi marittime circondanti le Venete lagune le di cui cineri protrebbero con molta utilitä impiegarsi per la formazione de vetri e de saponi (Mem. di Accad. di Agricult. della Stato Venet. T. I). Sopra la coltura e gli usi di varie piante che servono e che servir pos- sono utilmente a la tintoriaetc. Padova4 766. Arduino, Ludovico (Luigi). — Prof. d. Agricultur an d. üniv. zu Padua. Sohn von Pietro (OL), geb. 4 759, März 29, Padua,* gest. 4 834, April 5, Padua. Elementi di agricultura fisica e chimica di J. G. Valerixis, Venez. 4 79<. Considerazioni suir arte di macinare e sopra la qualitä e gli effetti delle nostre mole (Sagg. di Padova, T. V). ♦ geb. 1759, Febr. . . {Tp. VIII). Arena, Filippo. — Jesuit, Lehrer d. Mathematik in Palermo, ging nach Auf- hebung des Ordens nach Rom (CBJ. s), geb. 4708, Mai 4, Platia, Sicilien, gest Rom. 59 Arentz Argoli. 60 Öpticarum quaestioniim diss. I. de Lunjfne, Panörml 4754. La natura de' flori flsicamente esposta, II Tom. Ib. 4 767 et 4 774. Physicae quaestiones praecipuae (Darin : Diss. de Lu- naine ubi etiam de calore, de lacryma vitrea deque aliis pluribus phaenoraenis agitur) Ro- inae<777. Selecta problemata ex geometriae practicae parte, quae est longimetria et alti- metria, Panormi 4 757. Diss. geogr. de dimen- sione et figura Telluris, Ib. 4 757. Arentas, Friedrich ChristianHoI- berg. — Rector und Prof. d. Mathematik und Physik am Seminar zu Bergen in Nor- wegen. Milgl. d. Ges. d. Wiss. zu Kopen- hagen fWJ (NK) (DS), ' geb. 1736, Sept. 28, AskevoldsPrSste- gaard in Söndfjord, gest. i 825, Dec. 31, Bergen, ündersögning hvorledes man paa den korteste Maade kan opiosa saadanne Aequationer som indeholde llere eller raange ubekjendte Stor- relser (Norsk. Vid. Salsk. Skrift. Nya Saml. II). Om Regnens Mangde i Bergen (Kiöbh. Vid. Selsk. Skr. Saml. I. T. XI). Om det er mueligt, at nogen mathematisk Störreise kan vaere uen- delig (Ib. XII). Om Lyset's anden Aberration etc. (Nya Saml. V). Über die Regenmenge in Norwegen (öüb. Ann. XXV. 4807). Über Win- tergewitter daselbst (Ib. XXIX. 4808). Aretiiis (eigentl. Marti), Benedict. — Prof. d. allen Sprachen und d. Theo- logie in Bern, vorher Prof. d. Logik an d. Univ. zu Marburg (A) (St), geb Petterkinden, Cant. Bern, gest. 1574, April 22, Bern.* Brevis Gometarum explicatio physicum ordi- nem exempJa historiarum praecipua com- plectens, Bern 4 536. Descriptio Stocchorni et Nessi in Bernatium Helveticorum Ditione Mon- tium, Argentorat. 1584. • gest. März 22 {LSL). Arf^^edson, Johann August, — Brukspatron (Bergwerksbesitzer) u. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Stockholm (VeU Acad. HandL f. 184 ly, geb. 1792, Jan. 42, Skagerholms-Bruk, Skaraborgs L'an, gest. 1841, Oct. 2 8, Hedensoe. ündersökning af nagra vid ütö jernmalmsbrott förokommande fossilier (Petalit, Spodumen och L©pidoIith) och af et eget deri funnet eldfast alkali (das Lithion) (Afhandl. i Fysik, Kemi och Min. VI, und Vet. Acad. Handi. 4 84 8). Lndersökn. afOxydum manganoso-mangani- cum (Afh. i Fys. VI). Analys af en krystalli- serad mangan-malm (Ib. id.). Do. do. af Grau- Braunsteinerz (Ib. ib.]. Do. af Mcjonit och Leucit (Ib. id.). Do. af Cyanit, Nephelin och SodaUth (Vet. Acad. Handl. 4824). Tillägg tili Afh. om Lithion (Ib. id.). Analys af Kanel- sten, Chrysoberyll och Boracit (Ib. 4 822). Om Uranium (Ib. id.). Om svafelsyrade metall- salternas sönderdelning med vätgas (Ib. id.). Arg;and, Aime.* — Techniker, meist in Frankreich und England lebend ; zuletzt geistesschwach (SGJ (B) (BN), geb. 1755 Genf, gest. 1803, Oct. 24, England.** Erfinder der Lampen mit doppeltem Luftzüge, deren erste (mit gläsernem Schornstein) er 4 783 in London verfertigte. Siehe Gilb. Ann. Bd. LVI und die' Schrift: Decouveite des Lampes ä cöurant d'air et ä cylindre, Geneve 4 785. Nach Adet (Ann. chim. XXV. 4 798) hat er auch die Luftpumpe mit Kegelventil schoo 4 776 zu Paris ausgeführt, früher als Cuthber- son. In demselben Jahre 4 776 las er auch in der Pariser Academie eine Abhandlung: Sur la cause de la gröle altiii^ufi ä lelecliloitö. Endlich ist er Miterfinder des Stoss.bebers i. J. 4 797 (siehe Montgolfler) . * Auch Ami genannt, aber f&lschlich ; In {SCf) und (L. Seh.) heisst er Jacqu.sAntoine, viajieicht ißt diess der Vorname seines Brildcrs, mit- dem er zu Valignac eine Brennerei beflfiHg. ** gest. Oct. 14 {,QHh. Ann. lA I. 39!)). Arg^elander, Friedrich Wilhelm August, — Erst Gehülfe an der Stern- warte ü. Privaldöcent an d. Univ. zu Kö- nigsberg, dannDirector folgweise d. Stcrrt - warten zu Abo (1825), Ilelsingfors (iB'ii) und Bonn (1837) (CL), geb, 1799, März 22, MemeL Untersuchung über d. Bahn d. grossen Come- ten von 4 814, Königsb. 4822. Observationes astronomicae Aboae factae 4 82 4—28, 3 Vol. fol. Helsingf. 4 830—32. — DLX stcllarum ßxa- rum positiones mediae inciinlc anno 4 830 etc. Ib. 4 835. Über die eigene Bewoian. Viele Aufsätze u.Beobachtt. in d. Astronom. Nachrichten. d'ArgenTlUe, s. D e z a II i e r s. Argoll, Andrea. — Prof. der Mathe- matik an d. Univ. zu Padua, vorher Lehrer der Malhemalik ari der Sapienza zu Rom. Wallensleins Lehrer in der jVstroIogle (J) (NLXXXIXJ (BUN) (OL), geb. 1570, März 15, Tagliacozzo, Nea- pel,* gest. 1637, Sept. 27, Padua. Problemata ästronomica, Romae 4 604. lohu- lae primi mobilis, Ib. 464 0. Cphcmeridt*^ nb 4 621 ad 4 640, Ib. 1621. Ephemerides i.b 4G30 ad 468», Patav. 4 638. Ephemerides »b 46U ad 4700, Ib. 4 649. Do cometa 1652 et 1633 et ei Argynw Arndt. 62 aliqua de Meteorologicis irapressioBibu«, Jb. 4659. •geb. 1568... (J) {BDN). Arsfma, s. Isaac. Arioflio, Francesco. — Arzt, Prof. d. Philosophie und d. bürgerlichen Rechts zu Ferrara, bekleidete auch mehre obrig- keill. Aemter Y/; (AJ, geb Ferrara, gest. nach t49Ä. Tractatus de Oleo Montis Zibinii seu Pctroleo agri Mutinensis, Havn. 4 600 (edirt von 0. Ja- eohaeifi) . ArlBtareh. — Griechischer Astronom, aus Samos gebürtig, um 264 vor Chr. le- bend, Von seinen Werken ist nur eins auf uns ge- kommen, übersetzt ins Lateinische «»erst von Valla (Venet. U98} , dann von J. WaUia: De ma^4tudinibus et distanliis soHs et lunae li- ber, graece et latine edidit notisque illustravit, Oxoniae 4 688.* Nach Archimedea ist erder Urheber der Lehre von derBewegung der Erde in einem schiefen Kreise um die Sonne. • R o b e r V a 1 übersetzte aunh : AristarchiDemundi ejttcm&te, partibus et rooübu? ejtisdeni, Liber sin- gularia, cum notis, Paris. 1647. Aristoteles. — Arzt und Philosoph zu Athen, Stifter der peripatetischen Schule, Lehrer Alexanders des Grossen, geb. 384 (v.Chr.), Stagira, Macedonien, gest. 322 (v. Chr.), Chaleis, Euboea. Gründer der Meteorologie. — Von seinen Wer- ken (beste Aussähe die 1831 von der Berliner Academle ausgogebeoe) i>eruhren die Physik besonders : De ouelo ; De mundo ; De mecha- nica; De colorihu.n; Meteorologica (von letz- terem giebl eine .Analyse : J. L. Weler, Meteo- rologica veterum Graecorum et Komanorum, Berl. 4 832). Arlstoate£iiis. — Aus Tarent, Zeit- genosse und Schüler von Aristoteles. Aeltester Schriftsteller über &Iusik, Verfasser des Werks, übersetzt von J. de Meur« : De ele- mentis harmonicis, Lugd. Bat. 4 646, vreJches auch in MeibftmHt Antiqu»e musicae scrij^o- res, Arast. 4 052, aufgenommen ist. Aristyll. — Astronom za Alexandrion, am 306 vor Chr., der die L'nnge u. Bieite der Fixsterne durch Beobachtungen festzu- stellen suchte, und ausserdem mit Timo- charis viele " Beob^ichtungen anstellte, welche von PtoleraUus zur Begründung seiner Planetentheorie benutzt wurden. Commentirte auch denAratus. — Von einem zweiten Astronomen Aristyll ist nichts als der Name bekannt. Arkwright, R i c ha r d. — Ursprüng- lich Barbier (sogenannter Pfennigbarbier) zu Wirksworth in Derbyshire bis 1760, wo er sein Geschlift aufgab, sich auf Me- chanik legte und bald darauf mit dem Uhr- macher Kay zur Herstellung einer Spinn- maschine für Baumwolle verband, welche 4 769 patentirt wurde, ihm n»eh wenigen Jahren grossen Reichthum imd 1786 den Titel Sir erwarb fPDNJ, geb. 1738, Dec. 23, Preston, Lanca- sbire, gest. 1792, Aug. 3, Crombford, Der- byshire. Armati, s. Salvino degli Armati. Amaldo de Villa Nova (oder Ar- nauid de Villeneuve, auch AmaldBachuone genannt). — Lehrte Philosophie und Me- dicin in Barcellona und Paris, lebte dann als Arzt und Adept in Montpellier, Rom, Bologna, Florenz, Neapel und Sicilien, hier beim König Friedrich in grossem Ansehen stehend fSck,AJ (EC), geb. 1248 . . . Vilanova, Catalonien,* gest. 1314 .. . beim Schiflbruch auf d. Mittelmeer. Verfasste an 20 alchemistische Schriften, als : RosariusPfaHosophorum ; Lumen novum ; Flos florura ; Speculum AirJtymiae; De lapide Phi- losophorum; Testameitum; Novum Testa- mentum ; etc. Vie'c davon finden sich in : Mangeti, Bihliotheca ehern ica curiosa ; sie sind auch gesammelt erschienen: Opera, nuper- rime rovisa etc. Lugd, 4 532. Siebe : F. Hofer, Hist. de la Cbimie, Par. 4S42, T. I. • ^aeh Anderen in ViUe ncuve t»ei Montpellier. Arndt, JohannAIbert. — Subrector und Lelirer d. Mathematik und Physik am Gymnasium zu Torgau (Diss.), geb. 18M, Mai 27, Düben. Disquisitiones historicae de Maximrs et Mini- mis, Berol. 4 833. Über d. Verwandl. eines gewöhnt. Bruchs in einen Decimalbruch (Gru- nert'B Archiv, 4 844, Bd. I). Arndt ,PeterFriedrich — Ober- lehrer am Gymnas. zu Stralsund, seit 1854 Privatdocent an d. Univ zu Berlin (Diss.), geb. 1817, Aug. 23, Treptow an d.Rega. Disquisitt. nonnuilao de fractionibus contiauis, Sundiae 4845. Zehh Aufsätze in Crelle's Joiurn., z. B. Nova methodns determinandi mul.tiludi- nem radicum congruentiae x'.~4 etc. (Bd. 34, 4846). Demonstratio duorum theorematum, Gaussianis bis generaliorum (Ib. id.). De- monstr. nova theorematis Wilsoniani (Ib. id.). Disqnisilt. de rcsidais cujusvis ordinis (Ib. ib.). Bemerkk. ül3er d. Verwandl. d. irrational. Quadratwurzel in einen Kettenbruch (Ib. id.). Bemerkk. zu ein. {jewiss. Methode, die Gleich, eines durch vier Punkte gehend. Kegelschnitts 63 Arndts Arnolfini. 64 auszudrücken (Bd. 35. 1847). -— Viele Aufsätze in Gnmert's Archiv, z.B. : Über bestimmte In- tegrale (Bd. X u. XI, 1847 u. 48). Über einen von Gauss gefundenen Ausdruck d. Gamma- formel (X). Üb. einige unbestimmte Gleichun- gen d. 2. Grades usw. (XII, 1849). Beitr. z. Theorie d. quadrat. Formen (Xllf, XIV, 4849, 1850). Üb. biquadrat. Formen (XVIII, 1852). Arndts, Anton Wilhelm Stephan. — Von 1789 — 94 Prof. d. Mineralogie an d. Univ. zu Bonn, dann Kurfürstl. Kölni- scher u. später Grossherzogl. Kammerrath, zuletzt Privatmann in Arnsberg (M, llj, geb. 1765, Nov. 1, Arnsberg, gest. zwischen 1824 und 1834. Abhandlungen aus d. Gebiete d. Mineralogie und Technologie (Herausgegeben von seinem Sohne K. W. A. Arndts), Elberfeld 1834. Auf- sätze in MoU's Neuem Jahrb. d. Berg- u. Hüt- tenkunde, Kastner's Deutsch. Gewerbfreund, Karsten's Archiv, undRheinisch-westphäl. An- zeiger. Arneth, Arthur. — Prof. d. Mathe- matik und Physik am Lyceum zu Heidel- berg seit 1838, früher dasselbe am Insti- tut zu Hofwyl seit 18 23, auch Privatdocent an d. Univ. zu Heidelberg seit 1828 (Or), geb. 1802, Sept. 19, Heidelberg. De Lineis reclis in spatiis sitis, Disp. inaug. Heidelb. 1828. Über d. Ausdehnung d. tropf- baren Flüssigkeiten , mit Muncke (Mem. prä- sent, ä l'acad. de St.-P6tersb. T. I. 1833). Zur Theorie d. allgemeinst. Verbindungen, Hei- delb. 1 833. System d. Geometrie, Stuttg. 1 840. Verwandt, d. Combinationen mit und ohne Wiederholungen (Beil. z. Progrm. d. Lyceums) 4843. Zur Theoried. Zahlen und d. Auflösung d. unbestimmt. Gleichungen (do. do.) 1853. Geschichte d. rein. Mathematik in ihr. Bezieh, z. Entwickl. d. menschlich. Geistes, Stuttg. 1852. Arnim, Ludwig Achim von. — Gutsbesitzer aufWiepersdorf beiDahme im Ländchen Beerwalde, theils dort, theils in Berlin lebend, dem grösseren Publicum als Dichter und als Belletrist bekannt (GB. 1825; {M.llJ (NJ, geb. 1781, Jan. 26, Berlin. gest. 1831, Jan. 21, Wieper.sdorf. Versuch einer Theorie d. elektrischen Erschei- nungen, Halle 1799. Beschreib, eines Ther- mometrograph. (Gilb. Ann. II. 1799). Ideen «u einer Theorie d. Magnets (Ib. HI. 1799). Üb. scheinbare Verdopplung d. Gegenstände für d. Auge (Ib. id.). Über Hygrologie u. Hy- groroetrie (Ib. IV. 1800). Elektrische Versuche (Ib. V. 1800). Üb. einige bisher nicht beach- tete Ursachen d. Irrthnms b. Versuch, mit d. Eudiometer (Ib. VI. 1800). Noch verschie- dene Übersetzungen, Bearbeitungen, Bemer- kungen etc. daselbst. Arnold, Christoph. — Bauer zu Som- merfeld in der Nähe von Leipzig (CL) (JJ, geb. 1650, Dec. 17, Sommerfeld, gest. 1695, April 15, Leipzig.* Entdeckte den grossen Gometen von 1683 acht Tage früher als Hevel , beobachtete auch den von 1686, so wie den Durchgang des Mercurs durch die Sonnenscheibe am 31. Octbr. 1690. Letztere Beobachtung, für welche er vom Leipziger Magistrat ein Geldgeschenk und Ab- gabenfreiheit erhielt, steht in den Actis eru- ditorum f. 1693. • gest. 1697 . . . (/). Arnold, Johann Christian. — Prof. der Physik an d. Univ. zu Erlangen (MJ (FE), geb. 1724, Febr. 3 (2), Weissenfeis, gest. 1765, Juli 9, Erlangen. De viribus vivis earundemque mensura , Er- lang. 1754. Decalore motu particularum cor- poris eoque rotatorio circa axes neutiquam explicando, Ib. 1754. De salium aqua soluto- rum quibusdam phaenomenis, Ib. 1755, De thermometri sub campana antliae pneuraati- cae suspensi variationibus, Ib. 1757. Von der Natur des Feuers (Frank. Samml. St. 1). Vom Auflösen fester Körper durch flüssige (Ib. St. 6). Von verschiedenen Arten der Kälte, bei welchen Salzlösungen gefrieren (Ib. St. 1 6) . Vom Sehen ohne Krystall-Linse (Ib. St. 32). Arnold, John. — Mechanicus und Chronometermacher in London (BD) (BDNJ, geb. n44 Bodmin, Cornwall, gest. 4799, Aug. 25, Wellhall bei Elt- ham, Kent. Verbesserte die Chronometer in mehrfacher Weise und verfertigte sie zuerst fabrikmässig. An Account kept during 13 months, in the Roy. Observatory at Greenwich of the ^oing of a Pocket-Chronometer , made on a new construction etc. Lon. 1780. A Lettre from Mr. Christian Mayer , Astronomer to the Ele- ctor Palatine, to Mr. N. N. on the going of a new pendulum clock, made by Mr. J. Arnold, Ib. 1781. On the longitude, etc. Ib. 1781. Arnold, J o h n R o g e r. — Sohn von John' und Nachfolger in seinem Geschäft (BDNJ, geh , gest. 1843, Febr. 26, London. Explanation of the Escapementof Mr. Arnold's Timekeeper, Lond. 1804. On the application of Glass as a Substitute for metal balance- springs in Chronometers , by Messrs. Arnold and Dent (Phil. Tr. 1836). Arnolflni, Giovanni Attilio. — Päpstlicher Wasserbaumeister fTp.lJ, geb. 1733, Oct. 15, Lucca, gest. 1791, Nov. 21. Soll 32 Bände pohtischen, physikalischen und hydraulischen Inhalts handschriftlich hinter- lassen haben (Lalande's Voyage dans Iltalie, chap. 13). 65 Arnould Arrowsmith. 66 Arnould, Joseph. — Uhrmacher u. Mechanicus; Mitgl. d. Königl. Acad. in Nancy (BN), geb. 1723 .... GuHigny bei Nancy, gest. 1798 ... . Nancy.* Verschiedene hydraulische Maschinen u. da- hin gehörige Abhandlungen. ♦ gest. 1791 {BVN). Aronhold, Siegfried Heinrich. — Dr. Phil., Lehrer d. Mathematik an d. Bauschule, früher dasselbe an d. Artilleric- u. Ingenieurschule zu Berlin (Or), geb. 1819, Juli 16, Angerburg, Ost- preussen. Über ein neues algebraisch. Princip zur Be- handl. d. Transformationsprobleme homoge- ner Functionen (Beim Empfang des Ehren- doctor-Diploms der Königsberger Universität 4 851). Über d. homogenen Functionen dritter Ordnung von drei Veränderlichen (Grelle, Journ. XXXIX. 1850). Über eine Auflösung d. biquadrat. Gleichungen (Ib. LI). Arppe, Adolph Eduard. — Dr. Phil. , Prof d. Chemie an d. Univ. zu Hel- singfors (Or), geb. 1818, Juni 9 (N.St.), Rides, Finnl. Diss. de jodeto bismutico, Helsingfors 1843. De acido pyro-tartarico, Ib. 1 847. lieber einige Verbindungen d.Wismuths (Pogg. Ann. LXIV. 1845). Über eine merkwürd.Veränder. d. Mor- phins durch Schwefelsäure (Ann. d. Pharm. LV. 1846). Über d. Farbstoff d. Cochenille (Ib. id ). Über d. Monardaöl (Ib. LVIH. 1846). Ueber Brenzweinsäure (Ib. LXVI. 1848). d'Arras, Jean. — Jesuit, lehrte Phi- losophie zu Douay, und Theologie zu St. Omer (J) (HH) (SBJ), geb Cambray, gest. 1666, Nov. 5, Mons. Practica Tractatuum aliquot Mathematicorum Epitome, Montibus 1664. d^ Arrest, Heinrich Louis. — Folg- weise Gehülfe an d. Sternwarten zu Berlin und Leipzig, dann Prof. extr. an d. Univ. zu Leipzig (Or), geb. 1822, Juli 13, Berlin.* Über das System der kleineren Planeten zwi- schen Mars und Jupiter, Leipzig 1851. — Ent- deckte Cometen 1844, 1845 und 1851, unter diesen den letzteren von kurzer Umlaufszeit. — Arbeiten von ihm finden sich in Encke's astron. Jahrb. seit 1847, Schumacher's astron. Nachr. seit Bd. XXII, den Bericht, d. Königl. Sachs. Gesllsch. d. Wiss (2. B. Überd. Gruppi- jung d. periodisch. Cometen, 1851; Sphäri- sche Sätze, 1852; Über einige neue Eigen- schaft, d. loxodromisehen Linie, \ 853 ; Über d. ungleiche Wärmevertheil. auf d. Sonne, 1 853 ; Über d. Bahn d. Bruhn'schen Cometeff, 1854), P 0 e f^ c n d 0 r f f , Hnn d'-vörlerhurh , den Abhandl. derselb. Gesllsch. (Result. aus Beobb. d. Nebelflecke u. Sternhaufen, 1856. Bd. V) und Monthly Notices of the Astron, Soc. ♦geb. 1S2:j, Au-. 13 {/. U). Arrhenius, Carl Axel. — Oberst- lieutenant in der schwedischen Artillerie, Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Stockholm (Vet. Acad. IlandL 182 4;, geb. 1757, Miirz 29, Stockholm, gest. 1824, Nov. 20, Stockholm. Om krutets lijlverkning och proberinp;, Stockh. 1823. Försök tili Salpeters proberande pä halt af koksalt (Vet. Acad. Handl. 1825). Inder- sökning af en bruun granat frän Finbo (Afh. i Fysiketc. VI. 1818). Arriani, Agostino. — Prof. d. Ma- thematik und Philosophie an d. Univ. zu Neapel (MR), geb. anfangs XVIII. Jahrh., Neapel, gest. 1748 Duplicazione del Cubo. De virium incremento per vectem. Lehrte zuerst die Newton'sche Philosophie in Neapel. Arrighetti, Niccolo. — Schüler Galilei's und Mathematiker (VJ) (Mzz), geb. 1586, Nov. H, Florenz, gest. 16*^" Tnni 1, Florenz.* Hat keine n auiemuiischenWerkehinteriassen. *gest. M • " .NU). Arri^hetti, Andrea. — Senator in Florenz, Schüler Galilei's (NU) (Tz) (Mzz), geb. 1592, Aug. 24, Florenz, gest. 1671, Febr. 13 . . . Schrieb über Hydrostatik einen Brief an Ga- lilei (abgedruckt in dessen V^^erken , Editio di Padova, T. III. p. 343) und verschiedene an Castelli (abgedruckt in d. Raccolta d'Autori che trattano del molo dell' Acqüe , Edit. II, t. IV). Arrighetii, Niccolo. — Jesuit, lehrte Philosophie zu Spolelo, Prato und Siena (A)(Mzz), geb. 1709, Juli 25, Florenz, gest. 1767 ... . Theoria ignis solidis observalionibus deducta, Siena 175Ö. Epitome theoriae eleclricae, Ib. 1756. Arrowsmith, A a r o n. — Kartograph und Landkartenhändler in London (BDN) (DC.Y), geb. 1750, Juli 1 4, Winston,Durham,* gest. 18 23, Apr. 23, London. ** The Edinburgh Gazetteer or Geographica! Di- ctionary, 1 Vol. 1817. A New General Atlas etc. comprehended in 53 Maps, Edinb. 1817. Companion to a Map of the World, 1794. Goo- melrical Projection of Maps, 1825 (posthuin). ♦ geb. Bradford (DC V). ♦♦ gest. 1824, Apr. 16 {BIf) {BS). 67 Artemidoros Aschauer. 68 Artemidoros. — Griechischer Phi- losoph und Geograph aus Ephesus, der etwa 100 Jahre vor Christus lebte, und von Strabo und Plinius häufig citirt wird. J. Hudson hat in seinem Werke: Geographiae veteris Scriptores graeci mi- nores, Oxon. n03, Bruchstücke von sei- nen Schriften gegeben (BN) (Mt). Artephius oder Artefl. — Alchymist, der ums Jahr HoO lebte und von Roger Baco citirt wird, häufig für einen Araber ausgegeben ward, sicher aber keiner war (BN) (Seh. A). Man hat von ihm : Glavls majoris sapientiae, Paris <609; Tractatus de vita Propaganda; Liber secretus artis occullae ; De characteri- bus planetarum, cantu et motibus avium, re- rum praeteritarum et futurarum , lapideque philosophico; Speculum speculorum. Artur, Jean Fran^^ois. — Prof. d, Mathematik und Navigation (in?) (Q), geb. n96, Apr. { \, Bernieres-sur-Mer (Calvados). Description, lh(5orie et usage du cercle de rä- flexion deBorda, Paris 4824. Instruction sur la regle logaritbmique ou ä calculer (Sliding ruie) ib. Artus, Wilibald. — Prof. and. Univ. zu Jena (Or), geb. <809, Juli 7, Jena. Handbuch d. Pharmacie, Eisenach <840. Auf- findung d. Mineralgifte etc. Leipz. 4 843. Exa- minatorium über pharmaceut. Waarenkunde, Weimar, 2. Aufl. i 850. Examinator, über phar- maceut. Chemie, Ib. 2. Aufl. 4 860. Lehrb. d. Chemie, 2. Aufl. Leipz. 4 854. Jahrb. für öco- nom. Chemie, 3 Bdo. Ib. 4 846 — 49. Allgem. pharmaceut. Zeitschrift, Bd. I — XII, Weimar 4 843 — 53. Abhandlungen in verschiedenen mcdicin. und pharmaceut. Journalen, z. B. Bufjkaer, Repert. Arvidson, s. Afzelius. Arzaohel, eigentl. Abraham Alzara- chel. — Ein fleissig beobachtender arabi- scher Astronom (BN) (Wd). Um 4 080 zu Toledo lebend. Compo.sitio instrumenti Saphca dicti (Die Sa- phea eine Art Astrolabium). — Sapheae re- centicres doctrinae patris Abrusahk Arzache- lis, a J. Schonero emendatae, Norimb. 4 534. — Tabulae Toledanae seu canones motuum coelestium cum in eosdem introduclione (Mt. I. p. 366 et 4i'3). Die Alfonsinischen Tafeln sind zum Theil am denen von Arzachel genommen. Arzborger, Christoph. — Prof. d. Mallv'i-iank am Gymnas. zu Coburg, spü- 1er ^li!f;l. d. herzog). Gencral-Forst-Admi- nisfraiion fM. U , geb. 4772, Oct. 22, Arzberg im Bay- reuthischen, gest. 4 822, Juli Tl, Coburg. De sexta propositione primi Archimedis libri de Aequiponderantibus, Coburgi 4 796. Pract. Anweisung z. Feldmessen, Ib. 4799. Versuch einer geogr. Ortsbestimm, ohne Winkelmesser und genaue Uhren, Ib. 4800. Beitrag z. Ver- einfach, d. Baummesser, Ib. 4 802. Encyclo- päd. Gursus d. Mathematik, Ib. 4 802. üeber d. Klima von Coburg (Schweigg. Jonrn. XXXV. 4 822). Aufsätze in d. Geogr. Ephemerid. und in V. Zach's Monatl. Correspondenz. Arzberger, Johann. — Direclor d. physikalisch-mechan. Instrumenten-Fabrik zu Draubawitz in Mähren, dann Director d. Maschinenbauwesens auf den Fürstlich Salm'schen Eisenwerken zu Blansko, eben- falls in Mähren, endlich Prof. d. Maschi- nenlehre am polytechn. Institut in Wien (ON), geb. 4 778, Apr. 4 0, Arzberg, Bayreuth, gest. 4 835, Dec. 28, W^ien.* Über d. Theorie d. Wasserstosses im Schuss- gerinne u. im isolirt. Strahl (Gilb. Ann. XLIV. 4 84 3). Theorie einer Sortirwaage (Ib. XLVI. 4 84 4). Über d. Elasticität d. Wasserdämpfe (Precliti'B Jahrb. I. 4 84 9). Über d. Theorie d. Krummzapfens (Ib. III). Über d. Verzeichn. d. Räderzähne etc. (Ib. V). Über d. SchifTzug stromaufwärts durch Wasserräder, die auf d. SchifTe selbst angebracht sind (Ib. XIV. 4 829). Über ein mechan. Mittel, geschlossene Räume zu erwärmen (Ib. XVII. 4 832). Über seine op- tisch. Instrumente, s. Gilb. Ann. XLIV u. XLVI. • gest. Dec. 26 {OL). ' ' Arzet, Andreas. — Jesuit, Lehrer d. Mathematik u. Rhetorik in verschiedenen Ordenscollegien (SBJ), geb. 4 604 Conslanz, gest. 4 675, Febr. 24, Constanz. Glavis mathematica etc. Oenipont. 4634. Arzt, Philipp Edmund Gottlob. — Dr., Prof. d. Chemie und Pharmacie an d. Univ. zu Dorpat (RN) (Denkschr. d. Univ. Dorpat zu ihrem 25jähr. Jubiläum, Dorp. <827), geh Sachsen, gest. 4 802, Aug. 4 (A. St.), Dorpat.* Versuch einer systemat. Anordnung d. Gegen- stände d. rein. Chemie, Leipz. 4795. Über d. Sprache d. leuischen Chemie (Qöttling'B 1a- schenb. f. 4 7 95). Fernere Aufsätze in Grin- del's Russ. Jahrb. Bd. I. * Ertrank. Aschauer (von und zu Aschenrain und Liriileiilhurn) , Joseph. — Prof. d. MalijcmaÜk und Mechanik am Johanneo zu 69 Aschlund Astier. 70 Graz, Directionsmilglied d. Gewerb Vereins daselbst, früher Oflicier (OL), geb. n8!2, Nov. H, Innspruck, gest. «8 43, Mai 2, Graz. Schrieb eine Constructionslehre und ein \Verk über Dichtigkeitsbestimmung fester und tropf- barer Körper. Asohlnnd, Arent. — Feldmesser, der im Auftrage d. dänischen Regierung eine Reise nach Island machte (EJ, geb. 4797 etwa . . . gest. «835, Febr. 1 6, Slagelse, Seeland. Om Verdens Bygningen, Kiöbnh. 4 830. Ora Magnetens Forhold til sine Poier, Ib. 4 830. Om compassets Misviisning, Ib. 4 834 (Auch im Archiv f. Soevesenet, V). Asohoff, Ludwig Philipp. -- Apo- theker in Bielefeld (N) {Pharmaceut. Zei- tung 4 827;, geb. 4758, Nov. 25, Weeze in Cleve, gest. 4 827, Juni 43, Bielefeld. Anweis. z. Prüfung d. Arzeneimittel auf ihre Giite, Aechtheit und Verfälschung etc. Lemgo <829. Auffind, von Jod und Brom in d. Mut- terlauge der Saline zu Rehme bei Minden (Ar- chiv des Apothekervereins, 4 827, Bd. XX). Verschiedene pharmaceut. Aufsätze daselbst. Asclepi, Giuseppe. — Jesuit, folg- weise Lehrer d. Philosophie zu Perugia, der Physik am CoUegio Tolomei zu Siena, und der Mathematik am Collegio Romano zu Rom (LB) (LL) (A) (CBJ. s), geb. 4 706, Apr. 4 6, Macerata, gest. 4 776, JuU 24, Rom.* Tentamen novae de odoribus theoriae, Siena 1749. De menstrua solis parallaxi Senis ob- servata, Romae4764. De objectivi mioromelri usu in planetarum diametris metiendis, Ib. 4 765. De nova etfacili methodo elevandi mer- curium in tubis ad altitudinem consueta ma- jorem, Ib. 4 767. De annua fixarum aberralione etc. Ib. 4 768. De apparente objeclorum di- stantia et magnitudine, Ib. 4 769. De come- tarum motu. Ib. 4 770. De aequilibrio aeris cum mercurio. Ib. 4 774. Osservazioni intorno alla declinazione della calamitä (Alti di Siena, T. II 4 763). Nuova proprietä delie potenze dei numeri (Misceil. di varia letteratura, T. IV. 4765). * 1776, Juni . . . {A). Asonlanus, s. Gichus. Ash (Ashe), George. — Vicekanzier d. Univ. zu Dublin, dann, unter Wilhelm III., brittischer Gesandte in Wien, und darauf Bischof folgweise zu Cloyne, zu Clogher u. zu Derry in Irland. Mitgl. d. Roy. Society (BDN), geb. 4 658 etwa, Roscommon, Irland, gest. 474 8, Febr .. Dublin. A new and easy way of demonslrating some Propo.sitions in Euclid (Phil. Tr. 4 684). On lhebarometerandotherobservables(Ib.4 698). Ash, John. — Pract. Arzt in London, vorher Arzt am Hospital in Birmingham (BDN) (RGE) (Scherer' s Joum. III. 486;, geb. 4746 * gest. 4 79«, Juni 1 8, Brampton Row bei London, Experiments and observations to investigale by Chemical analysis the medicinal properties of the Minerai-Waters of Spaa and Aix-la- Chapelle, 4 788. * geb. 1730 etwa {Cll). Ash, Edward. — Practischer Arzt in London. NeflTe von John (BDN), geh gest. 4 829, Apr. .. London. Von ihm sind die ihrer Zeit merkwürdigen galvanischen Versuche, welche A. v. Hum- boldt 4 797 in seinem Werke : »Über die gereizte Muskelfaser« bekannt gemacht hat. Ashmole, Elias. — Bekleidete unter Karl I. und Karl IL verschiedene öffent- liche Aemtcr, war z.B. lange Zeit WaCfen- herold von Windsor und Inspector des K. Mcdaillencabinets. Mitgl. d. Roy. Society (BD) (BDN) (Th), geb. 4 6 4 7, Mai 23, Lichfield^SlafTordsh., gest. 4 69 2. Mai 4 8, Lambeth. * Theatrnm chemicum Britannicum, Lond. 4652. Fasciculiis chymicus, Ib. 4 650. Arcanum or the ureat sccret of the Hermetical Philosophy, Ib. 4650. * gest. Mai 26 (A. St.) . . . (JVt. XXIII) {Ä). Askew, Anthony. — Practischer Arzt zu Hampstead b. London (BD) (BDN), geb. 4 722 Kendal, gest. 4 774, Febr. 27, Hampstead.* Schrieb über die fäulnisswidrige Eigenschaft der Kohle im : Diarii medici navalis conscripti, annus I (Scherer's Journ. II u. VI), * gest. i;73, Apr. 27 (^^V) {ROF) {Ä). Assmann, Christian Gottfried. — Pnof. d. Oekonomie an d. Univ. zu Wit- tenberg (M. \l), geb. 4 752 Leipzig, gest. 4 822, Febr. 18, Wittenberg. De eruditione metallicorum universa, Com- ment. I et II , Lips. 4 782 et Viteb. 4 785. De fossilibiis volutaüs et praecipue de iis, quae in Vitebergensi regione inveniuotur, Ib. 4 795. Reise im Riesengebirge, ein geologischer Ver- such, Leipz. 4 798. De fossilihas volutatis (von den Geschieben) Viteb. 4 804. De geologiae et anthropologiae nexu, Ib. 4 807. Astier , CharlesBenoit. — Ober- Feldapotheker (Pharmacien principal de 5* 71 Astorini Aubry. 72 rarmee), Mitgl. vieler gelehrten Gesell- schaften (Q), geb. 1 77 < ; März 6, Mont-Dauphin, Dep. Hautes Alpes. Sur la propriötö antifermenlescible et antipu- trescible de l'oxide rouge de mercure et du camphre, Toulouse 1815. Experiences surle si- rop et le sucre de raisin (Ann. chim. LXXXVII. <813). Sur la transmutation du sirop de raisin en vin (Journ. des propriötaires ruraux pour le midi de la France, T. XVII). Essai theo- rique sur ia nutrition des veg^taux (Ib. XXII). Astorini, Elia (eigentl. Tommaso An- tonio). — Carmelifer-Mönch, viel auf Rei- sen , Zeitlang Prof. d. Philosophie in Mar- burg, dann der Mathematik in Groningen und darauf in Siena (A) (BUN), geb. 4 651, Jan. 5, Albidona, Calabria citra, gest. 1702, Apr. 4, Terra liova di Tar- sia in Neapel. Apollonii Pergaei conica , integritate sua, er- dini atque nitori pristino, restituta, Neapel 1702. Elementa Euclidis, Siena 1691. Archi- medesreslilutus. Philosophie symbolica. Com- mentaria ad scientiam Galilei de triplici motu. Ars magna Pylhagorica. Decamerone Pitta- gorico. Astruc, Jean. — Arzt und Prof. d. Medicin erst in Montpellier, dann am Col- lege royale in Paris (BN) (HN), geb. 1684, März 19, Sauve, Nieder- Languedoc, gest. 1 7 66, Mai 5, Paris. De causa raechanica motus fermentationis, Montpellier 1702. Diss. physica de motu mus- cularis, 1710. Traite de la cause de la dige- stion, Toulouse 1714. Sur les petrifications de Boulonet (Mem. Paris 1708). Sur le redresse- roent des plantes inclinCes ä Thorizon (Ib. id.). Athenaeus» — Griechischer Mathe- matiker, von dem man nur weiss, dass er etwa 200 Jahre vor Christ, lebte (BN). Schrieb eine Abhandlung über Kriegsmaschi- nen, die in dem Werke: Mathematici veteres, Paris 1693, abgedruckt ist. Attumonelli, Michel e. — Arzt, Zeitlang Prof. am Clinicum zu Neapel, spä- ter in Paris lebend (BN), geb. 1753 Andria, Terra di Bari, gest. 1826, Juli 17, Paris. Memoire sur les eaux minerales de Naples et sur les bains de vapeur, Paris 1799, At^rood, George. — Fellow des Trinity College in Cambridge, später vom Minister Pitt mit eiher Sinecure versehen (EE) (BDN), geb. 1745 etwa .... gest. 1807, Juli 11, London. On the rectilinear motion and rolation of bo- dies, 1784 (Darin die von ihm erfundene Fall- maschine beschrieben). On the construction and properties of arcbes, 1801. Investigalions for determining the times of Vibration of watch balances (Phil.Tr. 1794). On the positions of bodies, vrhich float freely and at rest on a fluid surface (Ib. 1796). On the stability of ships (Ib. 1798). A generai Theory for the Mensuralion of the angle subtended by two objects, of which one is observed by Rays after two Reflections frora plane Surfaces and the other by Rays Coming directly in the Spe- ctator's Eye (Ib. 1781). d'Aubenton, s. Daubenton. Aubert, Jacques. — Dr. Phil, und Medicin (BN), geb. 15 Vendöme, gest. 1586 ... . Lausanne. De metallorum Ortu et Causis, brevis et dilu- cida Explicatio, Lyon 1575. Duae apologeti- cae Responsiones ad J. Quercetanum, Ib. 1 576 (Beide Schriften sind gegen die AlchemJe ge- richtet). Inslitutiones physicae instar com- mentariorum in libros physicae Aristotelis, Lyon 1584. Aubert, Alexander. — Reicher Privatmann (Esquire of Highburj'-House). Mitgl. d. Roy. Society und Yicepräsident der Soc. of Antiquarians (Th) (Abr. XIUJ, geb. 1730, Mai 11 (N. St), . . . gest. 1805, Oct. 19, London. Transit of Venus over the sun, observed 1769 June 3 (Phil. Tr. 1769). A new method of finding lime by equal altitudes (Ib. 1776). Anbery, Claude. — Arzt, welcher als Protestant bei Aufhebung des Edicts von Nantes Frankreich verHess, in Lau- sanne eine Zeit lang Professor war, aber in sein Vaterland zurückkehrte und zum Ka- tholicismus überging (B), geh Frankreich, gest. 1596 ... . Dijon. De terrae motu, 1585. Aubign6 de la Fosse (Albineus), Nathan. — Arzt ... (BN), geb. 1601, Jan. 16, Nancroy bei Plu- viers, Gatinois. gest. nach 1669 ... (Genf?) Lumen novura chymicura, Genf 1654. Biblio- theca chymica contracta, Ib. 1653. Aubry, Charles Louis. — Geo- metre et Commissair a Terrier (DF) (Q), geb. 1746, Juni 1, Laferte-Milon, gest ? Metrologie lin6aire universelle, Paris 1799. Sphere mötrique, Ib. 1803. 73 d'Aubnlsson de Voisins Äugustin. 74 d'Aubaisson de Voisins, Jean FranQois. — Ingenieur en chef im Corps des Mines. Mitgl. d. Instituts und bestän- diger Secretär d. Acad. d. Wiss. zu Tou- louse. Studirle von <797 bis <802 auf d. Bergacademie zu Freiberg fQJ (AM. XL 1847;, geb. < 769, Apr. 16, Toulouse, gest. 1841, Aug. 21, Toulouse, Traitö de G^ognosie, 2 vol. 8*, Paris 1819. Quelques observations thermometriques faites ä la mine Beschert-Glück, pres de Freiberg (Journ. d. Min. XI et XIII , 1802 et 1803). De la mesure des hauteurs par le barometre etc. {Ib. XIX. 1806). Observ. sur la chaleur sou- terraine faites aux mines de Poullaouen et de Huelgoet (Ib. XXI. 1 806). Sur la quantite d'eau eo vapeur contenue dans l'atmosphere etc. (Ib. XXVII. 1810). Du fer hydratö etc. (Ib. XXVIII) . Sur les roches primitives homogenes en apparence (Ib. XXIX). Sur la chute des aörolithes tomb6s pr^s de Grenade (Ib. XXXI. 184 2). De la quantite du vent fourni par les trombes etc. (Ib. XXXVIII. 1815). Noch mehre hüttenmänn. Aufsätze daselbst. Sur la döpense reelle d'un orifice doü sort un courant d'alr (Ann. chira. pbys. XXXII. 1826). Sur la rösi- stance que l'air öprouve dans les tuyaux de conduite (Ib. XXXIV. 1827).. Sur la resistance que l'eau öprouve se mouvant dans des con- duits etc. (Ib. XLIII. 1830). Sur l'öcoulement des eaux par des orifices rectangulaires allon- ges (Ib. XLIV. 1830). Audierne, Jacques. — Erst Schau- spieler, dann Schulmeister in Paris, geb. 1710 . . . Beauchamp, Yallee de Montmorenci, gest. 1785 . . . Paris. Les Clemens d'Euclide, d6monstr6s d'une ma- niere nouvelle et facile, Paris 1746. Traite complet de trigonomötrie, Ib. 1756. Elemens de Geometrie, Ib. 1765. Andifreddi, Giambattista (cigentl. Giulio Cesare). — Dominicaner im Kloster S. Mariae supra Minervam in Rom, später Präsident d. Bibliothek des Museo della Ca- sanatense (Tp. \l) (BN), geb. 1714, Febr. 2, Saorgia bei Nizza, gest. 1794, Juli 3, Rom. Mercurius in sole visus, observatio habita. Romae etc. 1753. Occultationes siderum sub luna etc. 1754. Otia astronomica, 1755. No- vissimus transitus mercurii sub sole etc. 1756. Transitus veneris ante solem etc. 1761. Ob- servatio historico-astronomica, Ib. 1762. In- vestigatio parallaxis solaris etc. 1765. Teoria della cometa deli' anno 1769, Roma 1770. Osservazioni raineralogiche nelle nuove cave della Tolfa, Ib. 1778. Andouin, Jean Victor.' — Arzt, Prof. d. Entomologie am Museum der Na- turgeschichte in Paris, Milgl. d. Acad. d. Wiss. (BN), geb. 1797, Apr. 27, Paris, gest. 1841, Nov. 9, Paris, nemarques sur la phosphorescence de quel- ques animaux articules (Compt. rend. T. XI). — Mehr als 80 Abhandlungen physiolog. und naturhistor. Inhalts. Anfmesser, August. — Oberst- Lieutenant in d. östr. Armee, Lehrer der Mathematik und Physik an d. Militar-Aca- demie zu Wiener-Neustadt (OL), geb. 1749, Apr. 1, St. Bernhard, ün- ter-Oesterr., gest. 1834, Jan. 1, Wiener-Neustadt. Anfangsgründe der Mechanik, 2 Thle. Augier-Dnfot, AnneAmable. — Arzt zu Soissons (Q)^ geb. 1733, März 14, Aubusson,* gest. 1775 Soissons. Journal historique de tous les tremblements de la terre, 1 vol. 12«, 1756. *) g«b. 1735 .. . {BN). Augast, Ernst Ferdinand. — Di- rector d. CÖlnischen Real-Gymnasiums zu Berlin, früher Prof. am Joachimsthalischen Gymnasium daselbst (G.B. 1845;, geb. 1795, Febr. 18, Prenzlau. Tafeln zur Berechnung d. Höhen nach Baro- meterbeobachtt., Berlin 1824. — Elemente des Euclides etc. Ib. 1825. Über d. Anwend. d. Psychrometer? zur Hygrometrie etc. Ib. 1828. Über d. Fortschritte d. Hygrometrie etc. Ib. 1830. Luftfeuchtigkcitu. Cholera etc. Ib. 1831. Vollständ. Lehrb. d. Mathematik, Ib. 1833, 1852. E. G. Fischer's Lehrb. d. mechan. Na- turlehre, neu bearbeitet, 2ThIe, Ib. 1837. Zur Kenntniss d. geometr. Alelhoden d. Alten, Ib. 1844. Vollständ. logarithm. und trigonometr. Tafeln, Ib. 1848, 1853. —Differentialbarome- ter (Pogg. Ann. III. 1825). Über das Psychro- meter (Ib. V. 1825, u. XIV. 1828). Reduct. d. Thermometergrade auf wahre Wärmegrade (Ib. XIII. 1828). Formel für d. Spannkraft d. Wasserdarapfs (Ib. XIII. 4 828, XVIII. 1830 u. XXVH. 1 833) . Verhalt, d. Wassers im Vacuum (Ib. LH. 1841). Rotation durch Reibungselektr. (Ib. LXXI. 1847). Math. Aufsätze in Schul- programmen u. Grunert's Archiv XVI. 1 851 . Augustin, Johann Samuel. — Etatsrath, erster Secretär in der Kriegs- kanzelei zu Kopenhagen, Mitgl. d. K. dän. Gesellsch. d. Wiss. (NK), geb. 1715, März 3 1 , Oidenswort bei Eiderstadt, gest. 1785 (Kopenhagen?) Om Forskjellen iraellen Tycho Brahe's og Pi- card's Meridian of Uraniborg (Dansk. Vid. Selsk. Skrift. XII). Om adskilüge Steders Laengde og Brede i Norge (Ib. id.). 75 Augustin Auzout. 76 AngQStin, Friedrich Ludwig. — Dr. Med., pract. Arzt und Prof. am Colleg. med. in Berlin, seit 4 833 in Potsdam Arzt, Regierungs-Rath und Mediciuairath fCll), geb. 4776, Juni 3, Berlin, Vom Galvanismus u. dessen medicin. Anwen- dung, Berl. <801. Geschichte d. galvan. Elek- tricität u. ihrer medicin. Anwend. Ib. 4 803. Attgustin ab Hortis, Christian. — Erst pract. Arzt zu Käsmark in Sieben- bürgen, dann in Wien Leibarzt des Kai- sers Ferdinand IL , nach dessen Tode auf seinem Landgut Gross -Lomnilz lebend* ürgrossvater von Samuel (OL), geb. 4598, Dec. 6, Käsmark, gest. 4 650, Aug. 24, Gross-Lomnitz. Hinterliess handschriftlich: De balsamo bun- garico und De gemmis Hungariae. — Das Prä- dicat »ab Hortis« bekam er für die Pflege des botarfischen Gartens, den er auf kaiserl. Be- fehl in Wien anlegte. Augustin ab Hortis , Samuel. — Erst Subrector zu Käsmark in Siebenbür- gen, dann Prediger zu Georgenberg in Un- garn (OLJ, geb. 4 729, Aug. 26, Gross-Lomnitz, gest. 4 792, Aug. 5, Georgenberg. De methodo generali construendi omnes ae- quationes algebraicas , 4 736. Mineralog. Auf- sätze in Österreich. Zeitschriften. Augustinus Olomucensis oder Moravus (Käsenbrot). — Domherr, spä- ter Probst zu Olmülz und Brunn, erster Secrelär des Königs Wladislaw von Böh- men, Mitgl. d. gelehrt. Donaugesellschaft fOestr. Zeitschr. f. Geschichts- u. Staats- kunde 4 837;, geb. 4 466 etwa . . , Olmütz, gest. 4543 Olmütz. War Astronom und beförderte Öiov. Bianchi- ni's Tabulae coelestiura motuum 4 495 zu Ve- nedig zum Druck. Augustinua, Thomas a St. Jose- ph o. — Piarist, auf einige Zeit vom Kai- ser Karl YL nach Wien berufen , um ver- schiedene künstliche Maschinen zu verfer- tigen, spater zu Hörn in Ünter-Oesterreich lebend (OL), geb. 4 646, Sept. 4 6, Auspilz, Mähren, gest. 4 747, Aug. 4ö, Hörn. Metamorphosis geometrica proportionum vin- culis expedita , Wildberg 1690 (Eine Ergän- zung desEuclid, der beigefügt ist: Pinax com- binatorius Trigonometriae sphaericae). Stand mit Leibnia in Briefverkehr und löste ver- schiedene ihm von demselben in den Act. Eru- ditonmi vorgelegte mathematische Aufgaben. Schrieb auch an den Grafen Ferd. Ernst Her- berstein eine Sammlung matheraal. Briefe, die 174 3 zu Prag erschien. do TAulnaye, Fran^ois Henri Stanislas. — Ums Jahr 4 789 Advocat am Parlament, spater, da er sein beträcht- liches Vermögen eingebüsst hatte, Literat (BS), , geb. 4 739, Juli 7, Madrid, gest. 4 830 . . . . . Hospiz St. Perrine bei Chaillot. Description et usage du respirateur anti-m^- phitique imaginö par Pilätre deEozier et per- fectionnö par l'auteur (Journ. de Phvsique 1786. T. I). Auracher von Aurach, Joseph. — Prof. d. Kriegs-wissenschaft an d. Wie- nerisch-Neustädter Academie, dann Oberst und Brigadier in d. Österreich. Landwehr, zuletzt General-Major im stehenden Heer (Oiyj (OL), geb. 4 756, Dec. 20, Olmütz, gest. 4 834, Dec. 30 Beschreib, des Quarreographs, mittelst dessen man jede perspectivische Zeichnung aufneh- men kann, Wien 1820. Ausfiihrl. Anweis, zu einem ganz neuen und einfachen Antigraphen oder Verkehrtzeichner, Ib. 1820. Autenrieth, Johann Herrmann Ferdinand von. — Prof. d. Medicin an d. Univ. zu Tübingen und Kanzler dersel- ben (ETJ (N), geb. 4 772, Oct. 20, Stuttgart, gest. 1835, Mai 3, Tübingen.* Gründliche Anweisung zur Brotbereilung aus Holz, Stuttg. 1817. Mit J. G. F. von Bohnen- berger : Tübinger BUitter f. Naturwissenschaf- ten und Arzneikunde, 3 Bde. Tüb. 1815 — 17. * gest. Mai 2 (ö. 4). d' Auteroche , s. C h a p p e d'A u t e- roche. Autolykus. — Berühmter griechi- scher Mathematiker (BN), geb. . . . Pilane, Kleinasien. Lebte um 330 vor Christ. De sphaera mobili , und De vario orlu et oc- casu siderum inerrantium libri. Beide Schrif- ten sind griechisch und lateinisch von Conrad Dasypodius 1 572 zu Strassburg herausgegeben. Auzout, Adrien. — Eins der ersten Mitglieder der Acad. d. Wiss. zu Paris, verlor aber durch eineintrigue schon 4 668 seine Stelle, und ging darauf nach Italien, erst in Florenz, dann in Rom lebend (BN), geh Roucn, gest. 4 69 4 .... Rom. 77 Avanzini — Aycke» 78 Epistola de duabiis novis in Saturno et Jove factis observatlonibus, Paris 4664. Trait(5 du microm^tre, Ib. <667. Da microm^lre (Mem. anc. Paris. T. VII). Sur le ragguaglio di due nuovi osservazioni falte da G. Campaai (Ib. ib.). Observations de comete, le 25 Dec. 4 644 et 1665 (Ib. T. X). The motion of the late co- met <664 predicted (Phil. Tr. 4 665). The mo- tion of thc second comet predicted etc. (Ib. ib.). Letter concerning a 'way for taking the diameters of the planets etc. (Ib. 1666). On the means to illuminate an object in what pro- portion one pleaseth etc. (Ib. 1665). Jiidge- ment toiiching the opertures of objectglasses (Ib. ib.). In.stance to R. Hook for communi- cating bis contrivance of making, with a glass of a sphere of 20 or 40 foot diameter, a tele- scope drawing several hiindred foot etc. (Ib. ib.). Observation made in Rome, concerning the declination of the magnet (Ib. 1 670). Avanzini, Giuseppe. — Abt, Prof. d. Mathematik und Physik zu Padua, Mitgl. d. Acad. daselbst, der zu Brescia und des Instituts zu Bologna (Nov. Sagg. Padov. lUJ (Mem. Istit. Lomb. Venet. \J (Tp. lYJ (BN), geb. 1753, Dec. 13, Gaino bei Salo im Venet.* gest. 4 827, Juni 18, Padua. Reflexions sur la direction des fleuves, Bresc. 1782. Nuove ricerche sulla resistenza de' fluidi (Sagg. Padov. III). Sopra un paradosso a cui porta la teoria della resistenza de' fluidi etc. (Mem. Soc. Ital. 1806). Osserv. e sperienze sopra la teoria della resistenza de' fluidi pro- posta dal Sign. Giorgio Juan, Mein. III (Ib. 1808). Sulla vera legge dell' urto de' fluidi contro ostacoli mobili, Padova 1811. Supple- ment dazu (Sagg. Padov. 1813). Opuscoli in- torno alla teoria geometrica dell' Ariele idrau- lico, Päd. 1815. * geb. Dec. 15 {BDN). Avellar, Andre do. — Prof. d. Ma- thematik an d. Univ. zu Coimbra (G. St), geb. 1546 ... . Lissabon, gest. 1621 etwa . . . Da Esfera e suo uso, Coimbr. 1592. Sphaerae utriusque Tabella , Ib. 1593, Repertorio dos Tempos. Expositio in theoricas Septem plane- tarum et octavae sphaerae Pnrbachii. Averani, Giuseppe. — Prof. der Jurisprudenz an der Univ. zu Pisa (VJ) (Tp.yi), geb. 1662, März 20, Florenz,* gest. 1738, Aug. 24, Florenz, Machte, gemeinschaftlich mit Cipriano Targio- ni, 1694 auf Befehl des Grossherzogs Cosimo III. von Toscana die Versuche mit einem Brenn- spiegel von Bregens, durch welche zuerst Dia- manten verbrannt wurden (Siehe : Esperienze fatte collo specchio ustorio, in d. Galleria di Mluerva T. VI und dem Giorn. de' Letterati, T. VIII). Schrieb, ausser mehren juristischen Werken, einige mathematische, die aber nicht gedruckt wurden , z. B. De momentis corpo- rum gravium in planis inclinatis ; Defensio propositionis , quam Galilaeus posuit initio Dialogi II de lancis aequilibrio, cui diversa Corpora diversisque modis sint appensa ; Tra- ctat. de Sphaera ; etc. ♦ geb. März 23 {HL) ; Mai 20 (.7). Averani, Niccolo. — Bruder von Giuseppe. Advocat in Florenz, der sich nebenher mit Mathematik beschäftigte* (HL), geb. Mitte XVII. Jahr., Florenz, gest. 17 27, Aug. 4, Florenz. Edirte Gasaendi's Werke, Florenz 1727. De mensibus Aegyptiorum, Ib. 1737 (posthum). * Auch ein dritter Bruder, Benedetto (geb. 1645, Juli »9, Florenz, gest. 1707, Dec. 28), Prof. d. Grie- chischen und d. Humaniora zu Pisa, war in der Ma- thematik bewandert. Averrhogs, auch Averroes oder Aben Ruis, eigentlich Abul-Welid Muhammed, Ben Ahmed IbnRoschdel Maliki. — Arzt u. Oberrichter (Kadi) successive in Cor- dova und Marocco, eine Zeit lang nach Fez verbannt, aber zuletzt vom Kalifen Alman- sor w^ieder in seine Aemter eingesetzt (BDN) (WGA), geb Cordova, gest. 1 198 (Hegira 595), Marocco. Machte astronomische Beobachtungen (sah z. B. Flecke in der Sonne) , schrieb ein Com- pendium zum Ptolemäus , commentirte Ari- stoteles und verfasste ein medicinisches Werk. Avioenna, eigentlich Abu Ali el-Ho- sein Ben Abdallah Ben el Hosein Ben Ali el-Scheich el-Reis Ibn Sina. — Leibarzt mehrer arabischer Fürsten, zuletzt Wessir von Hamadam und Ispahan (BDN) (WGA), geb. 980, Aug. — Sept. (Heg. 37 0), Charmalin b. Bochara, gest. 1037, Juni .. (Heg. 428), Hama- dam, Persien. Berühmt durch seine mathematischen, medi- cinischen und chemischen Schriften, die spä- ter ins Lateinische übersetzt worden sind. Zu ersteren gehören : Opera Mathematica seu Arithmetica , Geometria , Astronomica et Mu- sica ; Euclidis elementa ; Arithmetica et Mu- sica in epitomen contracta ; De corporibus coelestibus etc. ; Tractatus de stellis fixis, etc. Sein medicinisches Hauptwerk : »Canon« ist vielfach edirt. Von seinen chemischen Schrif- ten sind die bekannteren : Tractatus de Alchi- mia ; Porta elementorum ; De tincluris metal- lorum ; etc. d'Ayisso&e, s. Davidson. AyckOj Johann Christian. — Stadtrath in Danzig, Mitglied der naturfor- schenden Gesellschaft daselbst (Or), 79 Aynscom Saader. 80 geb. 1766, Sept. 7, Danzig, gest. «854, Dec. 23, Danzig. Fragmente zur Naturgeschichte des Bernsteins, Danzig 4835. Bemerkungen über Grundeis (Pogg. Ann, 1836. Bd. XXXIX). Aynsoom, Franz Xaver. — Jesuit, Lehrer d. Mathematik und d. schönen Wis- senschaften. Schüler von Gregorio a St. Vincenlio (BEJ) (J), geb. <624 Antwerpen, gest. i660, Dec. 8, Antwerpen. Expositio ac dediictio geonietrica quadratura- rum circuli R. P. G. a St. Vincentio, Antverp. -1656 (Vertheidigte darin seinen Lehrer gegen Eayghens und Leotaud). Ayrer, Melchior. — Practischer Arzt in Nürnberg, der in Leipzig und Bologna studirt hatte (WN) (JJ, geb. 1520, ApriHO, Nürnberg, gest. 1579, März 17, Nürnberg. Hatte als Mathematiker u. Chemiker grossen Ruf unter seinen Zeitgenossen ; verfertigte ma- thematische Instrumente. AzaiSj Pierre Hyazinthe. — Phi- losophischer und politischer Schriftsteller in Paris, eine Zeit lang Rector der Acade- mie zu Nancy Y^F^ (Q), geb. 1766, März 1, Sorreze. gest. . . : M6ra. sur le mouvement molöculaire et sur la chaleur, suivie d'un coup d'oeil g6n6ral sur le Systeme du monde et d'une lettre ä Mr. La- plac©, Paris 1806. Systeme universel, 8 vol. 8°, Ib. 1810—12. Azara, Don Jose Nicolas de. — Spanischer Staatsmann und Gesandter suc- cessive in Rom, Florenz und Paris, zuletzt Privatmann zu Paris (BN), geb. 1731 BarbunaleSjb.Bal- bastro, Aragonien, gest. 180-4, Jan. 26, Paris.* Introduzione alla Storia naturale e alla Geo- grafia fisica di Spagna, 2 vol. 8*, Parma 1784. *gest. 1797. ..{WB). Azara^ Don Felix de. — Spanischer Ingenieur und Brigadier; von 1781 bis 1801 zur Regulirung der GrUnzen von der Regierung nach Südamerika geschickt, spä- ter Mitglied der »Junta de fortificatione y defensa de ambos Indio« in Madrid. Bru- der von Nicolas fZC.XlX) (BN), geb. 1746, Mai 18, Barbunales,b.Bal- bastro, gest. 1811 Aragonien. Voyages dans l'Amerique meridionale, depuis 1781 jusqu'en 1801, Paris 1809, 4 vol. 8" et Atlas. (Publi^s par C. A. Walkecaer.) Azevedo-Fortes , Manuel de. — War einige Jahre Prof. d. Philosophie in Siena, dann in seinem Vaterlande erst In- genieurcapitän und zuletzt Feldmarschall fG.St), geb. 1660 . . . Lissabon, gest. 1749 Engenheiro Portuguez, 1728 — 29. Logica ra- tional geometrica e analytica, 1744. Azzoni, Franz. — Jesuit, 15 Jahre lang in Quito Theologie lehrend, dann Re- ctor zu Brzeznicz und Novizenmeister in Brunn; nach Aufliebung des Ordens in Prag lebend (M. 11) (OL) fPlz), geb: 1717, Nov. 25, Prag. gest. 1775, Juli 5, Prag. Examen luminis, celebrem controversiam de ratione, sive substantiae, sive accidentis luci tf ibuenda , discutiens , tribus artlculis defini- tum, Pragae 1752. Baader, Ferdinand Maria von. — Arzt, Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Mün- chen, Direct. d. philosoph. Klasse u. d. Mineralienkabinets derselben (M. Hj (BN), geb. 1747, Febr. 10, Ingolstadt, • gest. 1797, März 4, Augsburg. Über einige Neuerungen in d. Naturgeschichte (Neue Abhandl. d. Baier. Acad. 1797, Bd.VII). Baader, Joseph von. — Dr. Med., Oberbergrath u. Prof. an d. üniv. zu Mün- chen, Mitglied d. Acad. d. Wiss. daselbst, auch Generallandcsdirectionsrath im Berg- u. Salinenwesen fM. U) (N), geb. 1763, Sept. 30, München, gest. 1835, Nov. 20, München. Beschreib, eines neu erfund. Gebläses, Gott. 1794. Über einige d. wichtigsten Fortschritte, welche im Maschinenwesen seit d. Anfang die- ses Jahrhunderts , besonders in England , ge- macht worden sind, Münch. 1798. Beschreib, u. Theorie d. engl. Cylindergebläses, ib. 1805. Projet d'une nouv. machine hydraulique pour remplacer l'ancieune raachine de Marly, etc. Paris 1805. Über ein neues System d. fort- schafiFend. Mechanik, Münch. 1817. Vollständ. Theorie d. Saug- u. Hebepumpen, Hof 1820. Neue Vorschläge z. Verbessr. d. Wasserkünste b. Bergbau u. Salinenwesen, Ib. 1820. Über d. neuesten Verbessr. d. Eisenbahnen, Münch. 1825. Vorschlag zu einer hydraul. Luftpumpe (Gren, Journ. 1790. Bd. H). Beschreib, ver- schiedn. Maschin. z. Anschwängr. d. Wassers mitLuftsäure (Ib. 179l.Bd. IJi). Neue Methode, das Wasser mit Luftsäure zu sättigen (Baldin- ger, Med. Journ. St. 21). Über seinen Was- serschlitten (Güb, Ann. 1811. Bd. XXXVHIj. 81 Baader Sabin gton. 82 Description of a Hydrometrograph (Edinb. phil. Journ. XIII. 4 825). Baader, Franz Xaver von. — Münz- u. Bergralh, auch Generallandes- directionsrath beim Berg- u. Salinenvve- scn , später Prof. d. speculativ. Dogmatik an d, Univ. zu München. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. daselbst. Bruder von Joseph {M. llj fNJ, geb. 17 65, März 27, München, gest. iSH, März 23, München. Vom Warmestoff, seiner Vertheilung, Bindung u. Entbindung, Wien u. Leipz. 1786. Über d. pythagoraische Quadrat in d. Natur oder d. vier Wcltgegenden, Tübing. 4 798. Beitrag z. dynamisch. Philosophie, Berlin 4 809. Über d. Bhtz, als Vater d. Lichts, Münch. 4 816. Neue Anwend. menschi. Kraft in d. Mechanik (Berg- mann. Journ. 4 789). Verbesserung d. Kunst- sätze (Ib. 4 794 u. 92). Versuch einer Theorie d. Sprengarbeit (Ib. 4 792j. Ideen über Festig- keit u. Flüssigkeit (Gren. Journ. 4 792. Bd. V). Baader, Matthias Johann. — Sa- linen-Inspector zu Reichenhall in Baiern. Bruder der beiden Vorhergehenden (Cllj, geb. 1773, Juni 6, München, gest.? Meteorologische Beobachtungen zu Reichen- hall i. J. 4 797 (Schrajik, Literar. Epbemerid. 4799). Baart de la Faule, Jacob. — Siehe Faille. Babbag^e, Charles. — Lucasian. Prof. d. Mathematik an d. Univ. zu Cam- bridge, später als Privatmann in London wohnend. Mitgl. d. Roy. Society (DC.YJ, geb. n90 etwa . . . Reflections on the Decline of Science in Eng- land, Lond. 4 830. On the Econoray of Machi- nery and Manufactures , Ib. 4832. Essay to- wards the calculus of fiinctions (Philosoph. Transact. 4 84 5 et 4 6). On the analogy between the calculus of fluxions and other branches of analysis (Ib. 4 84 7). New melhods of finding the sums of several classes of infinite series (Ib. 4 84 9). Repetition of Arago's experiments on theMagnetism of various substances during the act of rotation (Ib. 1825). On a method of express by signs the action of machinery (Ib. 4 82.6). On the electrical and magnetical rota- tjons (Ib. 4 826). On examination of some que- stions connected with gamesof chance (Edinb. Tr. vol. IX). On the application of analysis to the discovery of local theorems and porisms (Ib.id). On tiie nolation employed in the cai- cuUis of Functions (Cambridge, Soc. Tr. 4 822. vol. I) On the dctermination of the general term of a new class of infinite .series (Ib. 1827. II). On Ihe influencc of signs in raatliematical reasonin:.^s (Ib. ib.). On the Application of Machinery lo the calculation of astronomical Pojjgeiidorfr, HandwörtcrLych, tables (Mem. Astron. Soc. 4 825. vol. I). D« of math. tables (Ib. ib.). On a new Zenilh Mi- crometer (Ib. 4 826. II). Notice respect. some errors common to many tables of Logarithras (Ib. 4 829. III). Demonstrat. of a theorem re- lat. to prime numbers (Edinb. phil. Journ. 4 819. I). On barometr. observalions at the fall of the Staubbach (Ib. 4 822. VI). On ma- chinery for calculating and printing mathema- tical tables (Ib. 4 822. VII). On the theoretical principles of the machinery for calculating tables (Ib. 4 823). His calculating Engine (Ib. 4 823. IX). On the measurement of hights by the barometer (Edinb. Journ. of Sc. 4 824. I). Babinet, Jacques. — Folgweise Prof. d. Mathematik in Fonfenay-le-Comte, Prof. d. Physik zu Poitiers und dasselbe am College Louis-Grand zu Paris, Mitgl. d. Acad. d. Wiss. daselbst (DC. Vi, geb. 1794, März 5, Lusignan, Depart. Vienne. Mit Ampere: Expose des nouv. decouvertes sur relectricite et le mapnetisme (in Thom- son'sCheirie. trad. parRiffault, Supplm. 4 822). Resumc co!r:plet de la physique des corps im- pondcra'jlo. Paris 4 825. D« des corps pon- derableö, ■ .4 825. Experiences pour veriher Cellos de r. Trevelyan, Ib. 4 833. Eludes et lectures ;r les sciences d'observation , etc. 2 vol. S^, Paris 4 855. Sur son nouvel hygro- metre (Ann. eh. ph. 4 824. XXVI). Sur un moyen de mesurer plusieurs actions chimiques (Ib. 1828. XXXVII). Sur la couleur des r6- seaux (Ib. 4 829. XL). Mem. d'optique mcteo- roiogique (Compt. rend. 4 837. IV). Sur la double refraction circulaire (Ib. ib.). Sur les caracteres optiques des mineraux (Ib. ib.). Sur les Couleurs des doubles surfaces ä di- stance (Ib. 4838. VII). Sur la chaleur, dans l'hypothese des vibrations (Ib. ib.). Sur l'ab- sorption de la lumiere dans les milieux colo- res birefringents (ib. ib.). Sur le soleil bleu (ib. 4 839. Vill). Sur la perte dun demi-in- tervalle d interförence, quia lieu dans la t6- flexion ä la seconde surface d'un milieu (Ib. ib.). Instr. pour mesurer des angles et des üidices de refraction (Ib. ib.). Formule baro- metrique etc. (Ib. 4 839. IX). Sur l'aberration de la lumiere (Ib. ib.). Nouv. point neutre dans l'atmosphere (Ib. 4 840. XI). Sur la trans- mission de la lumiere par des canaux sinueux. (Ib. 4 842. XV). Sur la graduation des th6r- mometres ä chambres (Ib. 4 843. XVII). Sur la Polarisation de la lumiere (Ib. 4 845. XX). Estimation de la dispersion dans des Ires-pe- tits echantillons etc. (Ib. 4 845). Sur les nuages ignes du soleil etc. (Ib. 4 84 6. XXII). Surraber- ration de diffraction etc. (Ib. 4 847. XXV). Theorie de la pluie (Ib. 4 848. XXVI). Noch viele andere Notizen daselbst. Babington, William. — Arzt, Leh- rer d. Chemie u. Materia medica am Guy's Hospital in London, früher Apotheker da- selbst. Mitgl. d. Royal Society (ABO), 83 Babo Baco. 84 geb. 1757 etwa . . . gest. 1833, Apr. 29, London. A systematic aiTangement of Minerals etc. London 1795. A new System of Mineralogy, Ih. il99. Aufsatze in Nieholson'g Journ. — War Präsident u. Mitstifler der geolog. Gesell- schaft in London. Nach ihm ist der Babing- 1 0 n i t benannt (Levy, Ann. ofPhil. 4 824. VII). Babo, Lambert, Freiherr von. — Gutsbesitzer zu Weinheim in Baden, Vor- steher d. landwirlhschaftl. Vereins für d. badnischen Unlerrheinkreis fCLJ, geb. r790 . . . . Mannheim. Anleitung z. chennisch. Untersuch, d. Bodens, Frankf. 1843. Ackerbauchemie für d. Land- mann, Ib. 1845, 2. Aufl. 4 850. Die Erzeugung und Behandl. d. Traubenweins, Ib. 1846. Die Hauptgrundsätze d. Ackerbaus, Ib. 1851. Noch einige agronom. u. önolog. Schriften, BabOy Clemens Heinrich Lam- bert, Freiherr von. — Dr. Med., Privat- docent an d. Univ. zu Freiburg im Breis- gau. Sohn d. Vorigen (OrJ, geb. 1818, Nov. 25, Ladenbürg, Baden. Über d. Spannkraft d. Wasserdampfs in Salz- lösungen , Freiburg 1847. Quecksilberventil (Liebig, Ann. 1844. XLIX). Mit Fresenius: Lber em sicheres u. neues Verfahren z. Aus- mittl. u. quantitativ. Bestimm, d. Arsens bei Vergiflungsfällen (Ib. ib.). Anwend. d. Cen- trifngalkraft in ehem. Laborator. (Ib. 1852. LXXXII). Miltheil. aus d. ehem. Laborat. zu Freiburg (Ib. 1853. LXXXV). Über d. Furfu- rol (Ib. ib.). Photograph. Versuche (Pogg. Ann. 1856. XGVIl). Mit J. Muller: Die fluo- rescenz-erregende Eigenschft d. Flamme d. Schwefelkohlenstoffs (Ib. ib). Baocelli, Liberato Giovanni. — Cleiicus regularis vom Orden d. frommen Scbule, Prof. d. Physik an d. Univ. zu Bo- logna. Mitgl. d. Societä Italiana (Mem. Soc. ItaLXXlllAJ, geb. 1772, Nov. 18, Lucca. gesL 1835, Oct. 21, Bologna. Nuove Esperionze sullo strignimento e disten- dimento de' fluidi aeriformi per virtü di am- mentata e diminuita pressione atmosferica (Giorn. di fisica etc. del ilegn, Lomb. Venct. 48<2. T. V). Risultati delle esperienze intorno all' azione di tili elcttrici sugli a'.:hi calamitati e non calamitati (Antologia di Firenze 1821). I fenomeni elettro-magnetici a due leggi ri- dolti con la loro cagione lolta dall' opinione symmeriana, Modena 1821. Lettere due sopra fenomeni eleltro-magnetici, Carpi 1822. Sul magnetismo del rame e di altre sostanze (Bibl. Univ.). Viel Lnedirtes. Bacci, Andrea. — Leibarzt d. Pap- stes S ixt US V. und, von 1567 bis 1600, Prof. d. Botanik in Rom rBN), geb San Elpidio, Mark Ancona, gest. nach 1600. De thermis, lacubus, balneis et fontibus totius orbis Libr. VII, Venet. 1371. Del Tevere, della natura e bonlädell' aequo e dell' innondazione, 1558. Trattato delle gemme e pietre preziose nella sacra Scrittura riferite. zum Baoh, s. Zumbach. Baohe, Alexander Dallas. — Su- perintendent der Küslenvermessung der Vereinigten Staaten (an Hassler's Stelle); früher Prof. d. Physik u. Chemie an d. Univ. von Pennsyivanien fOrJ, geb. 1806, Juli 19, Philadelphia. Safety Apparatus for steamboats (Sill. Journ. 1831. XX). Disturbanceoftheneedleduringthe aurora borealis (Ib. 4 835. XXVII). On the me- teorsofl 3 Nov. 1833 and 1834 (Ib. 1836. XXIX). Influence of colour on radiation Jh. iena 1779. Baldi, Bernardino. — Zuletzt Abt von Guaslalla (Affo, Vita di Baldi) (J) (B), geb. 1553, Juni 6, Urbino, gest. 1617, Oct. 10, Urbino.* In mechanica Aristotells problemata exercita- tiones (geschrieben 1582) Mogiintiae 1621 . De Herone Alessandrino degli Automati overo Ma- chine se moventi Lbr. II tradolli dal greco, Venet. 1589. De verborum Vitruvianorum significatione, Aug. Vind. 1612, Heronis Cte- sibii Belopoeca hoc est Telifactiva, Ib. 1616. De nova Gnomonriice, 1593. Cronica de' Mate- rnatici, 1 vol. 4®, gedrückt Urbino 1707. — (Vergl. Kästner's Gesch. d. Math. II. 129.) ♦ gest. Oct. 12 (7). Baldinger, Ernst Gottfried. — Prof. d. Medicin folgweise zu Jena, Göttin- gen und Marburg (St) (PJ, geb. 1738, Mails, Gross-Vargula bei Erfurt, gest. 1804, Jan. 2, Marburg. Über d. Gränzen d. Naturlehre, Torgau 1762. Auszüge aus d. neuesten Dissertationen über d. Naturlehre, Arzeneiwissenschaft u. s. w. 6 St. Berlin 1769—73. Biographien jetztlebender Aerzte und Naturforscher, 1 .Bd. 1768. F.Bör- ner'8 Nachrichten von jetzilebenden Aerzlen und Naturforschern, ergänzt, 3 Bde. 1773 — 74. Magazin für Aerzte, 12 St. 1775—78. Neues Magazin f. A. 20 Bde. 4 779—99. Physisch- medicin. Journ. 1799 — Baldini, Bernardino. — Prof. der Medicin in Pavia, dann der Mathematik in Mailand (J) (BN), geb Borgo d'Intra, bei Mailand, gest. 1600, Jan. 12, Mailand. De stellis, iisquc qui in Stellas et numina con- versi dicuntur homines (In Versen) Venet. 1579. Übersetzte mehre Werke von Aristote- les, z. B. die acht Biicher von der Physik, in latein. Verse. Baldini, Giovanni Antonio. — Graf, Mitgl. d. Royal Society fJ), geb. 1654, Juli 7, Piacenza, gest. 1725, Febr. 2 3 . . . Mathematisch u. naturwissenschaftl. gebildet, Besitzer grosser naturhist. Sammlungen. Baldini, Giovanni Francesco. — Ordensgeistiicher, Lehrer der iUietorik u. Philosophie in Mailand (AJ (BN), geb. 1 677, Febr. 4, Brescia, gest. 17 65 Tivoli, bei Rom.* Leltera sopra le forze viventi (Kaccolta Calo- gerana, T. IV). Relazione dell' Aurora boreale veduti in Ronna, 16 Dec. 1737 (Ib. T. XVII). ♦ gest. nach 1755 (Pr). Balduin (eigentl. Baldewein) , Chri- stoph Adolph. — Amtmann zu Gros- senhayn in Sachsen, Mitgl. d. Leopoldin. Academie (ANC) (A), geb. 1 632, Juni 29, Döbeln b. Meissen,* gest. 1 682, Dec. . . Grossenhayn.** Phosphorus hermeticus s. Magnes luminaris (Miscell. Acad. Nat. Cur. Dec. I. An. 4 673 et 1674, enthalt d. Beschreib, des 1674 von ihm entdeckten Leuchtsteins [wasserfr. salpeter- saur. Kalk]). Observ. circa regerminationem argenti novo artificio inventum (Ib. ib.). De- scriptio veneris aureae in forma chrysocollae fossilis cum fulmine coelitus, prope Haynam die28Maji1677delapsae (Ib, Dec. I. An. 1677). Hermes curiosus sive inventa et experimenta physico-chemica (Ib. Dec. II. An. 1682). ♦ geb. Juni 21 (TA.) ** gest. 1680 oder 1082 {AyC). Baliani (Balhani), Giovanni Bat- tista — Genueser Edelmann, war einige Jahre Conimandant der Festung Savona, bekleidete auch andere Staatsämter in der Republik Genua (T)'(Gl.L) (BN) (Mzz), geb. 1582 oder 1586 . . . Genua, gest. 1660 oder 1 666 De motu natural! gravium fluidorum et soli- dorum, Genuae 1646 (Worin er als Gegner der Gaiilci'schen Fallgeseize auftritt). Opus- cula (posth.) Ib. 1666. Operediverse, Ib. 1666 (Darin 25 Tractate , z. B. : An Agens agat in distans. An dotur Vacuum. De ambitu ter- rae. Gravia qua ratione descendant. De tro- chlea. Ducere lineara geometrice continentem quot partes libuerit. De solari horologio ubi- cunque facile describcndo. De visione. De co- loribus a vitreo origono ortis). Ballenstaedt , Johann GeorgJu- stus. — Prediger zu Pabstdorf bei Qued- linburg (M. ly. 95 Balling Banks. 96 geb. J756, Aug. \\, Sch(5ningen, gest Die Urwelt oder Beweis vom Daseyn und Un- tergang von mehr als einer Welt, 3 Th!e. Qued- linburg 1818. Mit J. F. Krüger : Archiv für d. neust. Entdeckungen aus d. Urwelt, 6 Bde. Ib. 1819—25. Die Vorwelt und die Mitwelt, 2 Bde. Braunschw. 1824. Balling;, Carl Joseph Napoleon. — Prof. d. Chemie am stand, technischen Institut zu Prag fOrJ, geb. 1805, Apr. 2 \ , Gabrielshütte, Do- min. Rolhenhaus, Böhmen. Über einige d. wichtigst. Gegenstände d. Ei- senhüttenwesens, Leipz. 1829. Die Gährungs- chemie, 4 Bde. Prag 1845 — 47. Die saccharo- metrJsche Bier- u. Branteweinprobe, Ib. 1846. Anleit. z. Gebrauch d. Saccharomelers, Ib. 1855. Die Eisenerzeugung in Böhmen, Ib. 1849. Darstell, d. landwirlhschaitl. Nebengewerbe etc. Ib. 1 846. Über d. Wärmegehalt geschmol- zener Metalle (Abh. Böhm. Gesellsch. 1843). Sehr viele, meist techn. Abhandl. in d. Zeit- schrift d. Vaterland. Museums in Böhmen, An- dri's Ökonom. Neuigkeiten , Wiese's Zeitschr. für u. über östr. Industrie, Wiener polytechn. Journ., Encyclopäd. Zeitschr. d. Gewerbewe- sens (redigirt von Hessler, später von Balling selbst), u, a. m. Ballo (Balli), Giuseppe — Dr. Theol., Sohn des Barons von Calaltravi und der Prinzessin von Villa-franca, entsagte sei- ner Baronie, um sich.ganz den geisti. und mathemat. Studien zu widmen (AJ (BN), geb. 1567, Juli 29, Palermo. gest. 1640, Nov. 2, Padua. Demonstratio de motu corporum naturali, Päd. 1635. Balthasar, Augustin. — Prof. der Logik u. Metaphysik an d. Univ. zu Greifs- walde, dann Diaconus und Pastor zu Stral- sund, endlich Prof. primär, d. Theologie in Greifs walde (J), geb. 1632, Sept. 23, Anclam, gest. 1688, Nov. 20, Greifswalde. Disp. de aqi'.is supracoelestibus. — Ob auch : De luce, 1646? Balthasar, Theodor. — Dr. Med., Kreis- und Stadlphysicus, Prof. d. Mathe- matik u. Physik an d. Ritteracademie (nicht Universität) zu Erlangen (Or) (A) (BN), geb , gest * Micrometiia, hoc est de Micrometrorum Tu- bis oplicis seu telescopiis et ruicroscopiis ap- pücandorum varia structura et u.su multiplici Üpiiscuium , cum obscrvationibus astronomi- cis, Erla;-£:.1710. Noclir. über einen neu ent- deckten 'JesundbrMnneu bei Erlangen. Diss. chymico-medica , pro Licenlia , de Sali com- muni , .\ltorf 1701. Kurze Beschreib, d. vor- treflfl. Eigenschaften des edlen gemeinen Sal- zes etc. Erlang. ^708. — B. soll 1710 das Sonnenmikroskop erfunden haben (Siehe F. W. V. Gleichen, genannt Russworm, Abhandl. vom Sonnenmikroskop, Nürnb. 1781). * Trotz aller Nachforschung waren beide Data nicht zu ermittein, Bammaoari (o), Niccolo. — Prof. d. Philosophie in Neapel (A) (NV), geb Neapel, gest. 1778 etwa. Tentamen de vi electrica ejusque phaenomenis, in quo aeris cum corporibus univorsis aequi- libriumproponitur, Neapel 174 8 (Gerieth dar- über mit NoUet im Streit, s. Journ. des Sa- vans 1749), Bancalari, Michcle Alberto. — Scolopio (Bruder) der Ordensregel d. Scuole pie, Prof. d. Physik an d. Univ. zu Genua (Or), , geb. 1805 ... . Ghiavari. Suir magnetismo dei gasi (Giorn. di Roma). Deir calorico atomico dei corpi (Nicht gedruckt, ging bei der Revolution von 1848 verloren; Auszüge davon in d. Atti d. wiss. Congresses zu Venedig). Deiia natura delle forze moleco- lari di aggregazione, Genova 1835. — Über seine Entdeckung des Magnetismus (richtiger Diamagnetismus) der Flamme, siehe Pogg. Ann. LXXIII. 257 u. 286. Bancroft, Edward Nathaniel. — Arzt in der Brittischen Armee, lebte als solcher einige Jahre in Amerika. Äütgl. d. Royal Society (Cll), geb. . . ., lebte noch 1816.* Experimental Researches concerning the Phi- losophy of Permanent Colours and the best means of prpducing them by Dying, Calico Printing, London 1794; with large additions, Ib. 1813, * Nach {LAD). Bangma, Obbe Sikkes. — Lehrer der theoret. Seefahrtskunst an d. Naviga- tionsschule zu Amsterdam. Mitgl. d. KÖnigl. Niederländ. Instituts daselbst (BWA) (KL. 1829;, geb. 1768, Mai 30, Pingjum, jgest. 1829, Nov. 23, Amsterdam. Grohdbeginselen der Meetkunde, Amst. 1806. Verhandeling over de regtlijnige en klootsche drihoeksmeeting, Ib. 1SÖ8. Grondheginselen der Stuurmansicunst, Ib. 1816. Wiskundige Verhandeling over het Aardsch Magnetismus. Ib. 1 825. In den Denkschr. d. K. Nederlandsch Instituts finden sich von ihm unter anderem : Over de breedte buiten den middag. Over de brcedle buiten den middag door twec gelijke hoogte. Over den brandspiegcl. Overdcrecti- ficalie van de ellips cn de hyperbool. Etc. Banks, Sir Joseph. — Reicher Pri- vatmann, Baronet, Präsident, der Royal Society (GM. 1820; (LAD) (Oett) (BN) (BS), 97 Baranowski Bftfbävara. 98 geb. )li3, Dcc. 13, London,* gest. 1820, Mai \9, London.** Begleitete als Naturforscher den Lieutn. Phipps (späteren Lord Mulgrave) auf der Reise nach Newfoundland i. J. 4 766, und den Capt. Cook auf seiner Reise lun die Weil i. J. 1768 — 71. Machte mit ßlagden, Fordyce, Solander und Phipps Versuche an sich über die Fähigkeit des Menschen, hohe Temperaturen zu ertra- gen (Siehe Blagden in d. Phil, Transact. f. 1775). * geb. Febr. 13 (r/t) (OP) {Cuvier's Eloge)-, g-eb. 1743 ... Revesby-Abbcy, Lincolnshire {CL). ** gest. März 19 {Cuöier's Flöge); Mai 19 [QF)\ Juni 19, Soho-Square, London {GMA^Ii)); Juni 19, auf seinem Landsitz Spring-Grove bei Hounsland {00. 182(}). Baranowski, Johann. — Director d. Siernwarlö zu Warschau seit 1843, frü- her Adjunct daselbst (J. U.J, geb. <8Ö0, Dec. 26, Slawkow, Polen. Astronomische Beobachtungen und Berech- nungen in d. Astr. Nachr. ßd. X, XIII, Xrv u. XVL Herausgeber der Prachtausgabe Nie. Copemici, de revolutionibus orbium coelesl. Libr. VI mit poln, tbersetz. 1 vol. foL War- schau 1854. Baraazano, Redemptus. — Bar- nabit (vorher Giovanni Antonio heissend), Prof. d. Philosophie zu Annecy am Colie- gio des Ordens fBN), geb. 1590 .,.,.. Serravalle,b.Ver- celli, Piemont, gest. 1 622, Dec. 23, Montargis,Frankr. üranoscopia seu universa doctrina de coelo, Genevae 1617. De novis opinionibus physicis, 1617. Campus philosophicus, Lyon 1620. Barattieri, Carlo, Graf. — Viel auf Reisen in England, Frankreich u, Deutsch- land, verweilte längere Zeit am Hofe Fried- richs des Grossen (BS) (BN), geb. 1738 etwa/ Piacenza, gest. 180 6 . . . . Mailand. Conghiettura sulia superfluita della materia colorata e de' colore nella luce, e dei supposto intrinseco suo splendore (Gegen Newton) . Fer- nere Aufsätze- in den OpuscuU scelti di Milano. Barba, Alvaro Alonso. — Prie- ster an der Bernhards-Kirche zu Potosi in Quito f Beckmann, Gesch. d. Erfind. L 5 < j, geb. . . . Villa de Lepe, Andalusien, gest . , El arte de los mctales, en que se ensena ei verdadero beneficio de los de oro y nlnta por azogue etc. Madrid 164C. Mehrfach über- setzt, ins Deutsche unter d. 'J'itel: Bergbüch- lein etc. Hamburg 1676. (Sifhe Gmelia. Gesch. d. Chemie, \. 747.) Barban^ois, C li a ? i e s H e 1 i o n, Mar- quis de. -— ll.-^rr von V üeijongis, bei Cha- teauroux in der Champagne (BN), Poggendorff, Ha" -^örUrl-uih. geb. n 60, Aug. 1 7, SchlossVillegongis, gest. 1822, März 17 . . .* Lettrcs ecriles en 1809 ä Mr. le President de l'Acad. des Sciences : la premiere relative h. un Systeme sur Teleclricitö ; la seconde relative H une tahle ou synoptique des sciences, Paris 1819. Lettre k Mr. de la Mitherie contenant un e.ssai sur le fluide ölectrique, 1817. * gest. 1S23, .\pr. 5 (Q). Barbari, auch Barbaro, Giuseppe Antonio. — Schüler von Montanari, ward 169 2 zum Professor d. Mathematik an d. üniv. zu Bologna erwählt, schlug aber diese Stelle aus, und zog sich später in das Kloster Roncofreddo (Homagna) zu- rück, von wo er endlich in das Kloster S. Fiüppo zu Cesena ging (Tp. IV; (Gn. R. LXXVIj, geb. 1647 Savignano, b. Ri- raini, gest. 1687, Sept. 1 4, Cesena. L' Iride, Opera fisico-raatematica, Bclogn a 1 6 7 8 . Barbarigo, Girolamo. — Prof. d. Physik an d. Univ. zu Padua, Clericus re- gularis des Somascer Ordens (LL) (LV), geb. 1723 ... . Venedig, gest. 1782 ... . Padua. Physicae generalis Elementa. Physicae parti- cularis Elementa. Saggi fisici. Principij di fisicale generale. Saggio sulla natura e specie varie del fuoco (Raccolta d'Opuscoli fisico- medici, T. XXII). Barbaro, Ermolao. — Lehrer der Philosophie in Padua und Venedig, mehr- mals Gesandter d. Republik Venedig ; Pa- triarch von Aquileja (NL'^Wj. geb. 1454, Mai 2 1, Venedig, gest. i 493, Juli ,. bei Rom.* Erklärte die Werke von Aristoteles, Dioscori- des, .\)e';ander Aphrodisieasis , Plinius und Pomponuis Meia. Schrieb: Quaestiones geo- metricae und Librum de convenientia Astro- nomiae et Medicinae. ♦gest. 1493,' Juni W^BN). Barbaro, D a n i e 1 1 o. — Genannt der Jüngere. Urenkel d. Vorigen. Venetianischer Patricior. Patriarch -Coadjutor von Aqui- leja (BN), g<€b. 1513, Febr. 8, Venedig, gest. 1570, Apr. 12, Venedig.* I diecl libri dell' Architettura di Vitruvio tra- dolti e commentati, Venez. 1556. La Pratica della Prospettiva, opera molto utile a'pittori, scuHori c architetti, Venez. 1568. * .Nr:-li Andci-en : Danicllo Barbaro, der Ältere, jch. l.M!! . . . Venedig, gest. 1">7I ; der Jüi^^erc j,cb. J.',2s . . . Venedig, gest. 15G9, Apr. 12. Barfoavara, L u i p i. — Domherr und er/.bischoflichcr Kanzler in Mailand (A), 7 99 Barberet Barentin. im geb Novara oder Mailand, gest. !638 Tabulae sinuum, tangentiiim, positionum ge- neraiiiiin etc. (Nur faandschriftl. vorhanden). Barberet, Denis. — Arzt bei der Marine in Toulon, früher Arzt in Dijon und in Bourg-en-Bresse. Mitgl. d. Acad. zu Dijon (BN) fAJ, geb. \1H, Dec. 27, Arnay-le-Duc, Burgund,* gest. nach 1776. Sur la natura et la formation de la gresle (Moni, de Dijon, T. I). Sur le rapport qui se troave entre les phenomenes du tonnerre et ceux de reiectricitö , 1750 (Prix de l'acad. de Bordeaux, T. II). * geh. 171;, Oct. 17 (ß). Earbie du Booage, Jean Denis. — Früher Geograph beim franz. Ministe- rium d. Auswärtigen (1780). Aufseher beim M(inzcabir:et (1785), bei dcM- Karlensamml. d. Königl. BibHothek ['\19'z), später Pro- fessor am College de France (1809). Mitgl. d. Acad. d. Inschriften u. d. schönen Kün- ste in Paris fQJ^ geb. 17 60, Apr. 28, Paris, gest. 1825, Dec. 28, Paris. Sehr viele Landkarten zur älteren und neue- ren Geographie. Stifter der geographischen Ge^ellsc,haft in Paris i821. Barbi^ du Bocage, Alexandre Frederic. — Prof. d. Geographie an d. Faculte des Lel'res zu Paris. Sohn d. Vo- rigen (G %e), geb. 1798 gest. 1835, Febr. 2f>, Pau. Traitö ds la G-^cgraphie generale, Paris 1832. Barbier, Salvador. — Prof. der Mathemalik in Paris (G. 1S43y', geb. . . ., gest. 1843, März 20, Paris. (Schriften a. a. 0. nicht angegeben.) Barbiert, Ludovico, Graf. —- Stu- dirte in Padua, und lebte in s Jan. 20, Hattem, gest. 1826, Juni 23, Hattem, Hat onweersvuur in zyne rigting en uitwerk- zels nagespoort en met de elektrische Stoffen vergeleken etc. Amsterd. 1780. Geneeskun- dige Elektriciteit, Ib. 4 785. De Zamenslelling van het Water op Lavoisieriaansche Gronden proefondervindelyk verklaard , etc. Ib. 1791. Verhandeling over het regenwater, betwelk med loodstof bezwangerd is, Ib. 1807. Proeve van onderzoek omtrent de herstelling van be- dorven lucht door den groei etc. (Verhandl. Utrecht. Genootscb. I). Mehre chemische Auf- sätze in Holland. Zeitschritten. Barocius, s. Barozzi. Baron, Hyacinthe Theodore. — Arzt und Prof. d. medicin. Facultät zu Pa- ris (Q) (A), geb. 168 6, Apr. .. Paris, gest. 1758, Juli 28, Paris. Pharmacopoea Parisiensis, Paris 1732. Medi- cinische Schriften, deren er, wie sein Sohn Hyacinthe Theodore (geb. 1707, Aug. 4 2, Pa- ris, gest. 1787, März 27, Paris) mehre hinter- lassen hat. Baron de H^nouville, Theodore. — Sohn des Vorigen. Adjoint-Chimiste der Acad. d. Wiss. zu Paris, Dr. regens d. medicin. Facultät daselbst (Mein, Par, \16SJ (B) (BN), geb. 4 74 5, Juni 4 7, Paris,* gest. 1768, März 10, Paris. Sur une propri6t6 singuliere qu'a le sei de tartre de precipiter tous les sels neutres sur lesquels il n'a point d'actlon (Mem. presentes ä l'acad. T. 1). Expöriences pour servir ä l'a- nalyse du Borax (Mem. Par. 4 747 et 48). Sur un sei apporte de la Perse sous le nom de Bo- rech (Ib. 1752). Sur Tevaporisalion de la glace (Ib. 1753). Sur la base de l'alun (Ib. 4 760). * geb. 1715, Febr. 15 (JTß'/fer, HUt. chitn. II). Barozzi (Barocius), Francesco. — Venetianischer Edelmann (Wd) (J) (Mzz), geb. 4 538 etwa, Venedig, gest. nach 1587 . . . De cosmographia Libr. IV, Venet. 4 585. Geo- metricum problema tredecim modis deraon- stratum etc. Ib. 4 586. Prodi Diadochi , Phil. Platonici comment. in primum Euclidis li- brum, Libr. IV, Päd. 4565. ,(Auch sein Neffe (xiacopo, dessen Geburts- und Todesjahr un- bekannt, schrieb zwei mathemat. Tractate.) Barozzi, Giacopo, s. Vlgnola. Barral, P . . . — Genie-Oberst u. In- specfeur gen^ral des Ponts et Chaussees (QJ, geb. 1742, Juni 12, Seys.sein, b. Gre- nobJe, gest M6m. sur les trapps et les roches votcaniques, 4 789. Mem. sur l'hist. natur. de l'ile de Cor- sica , avec un catalogue litLoIogique de cettc iie etc. Lond. et faii«. 4 788. M6m. sur les ro- 105 Barral Barry. 106 ches coquillieres trouv^es ä la Cime des Alpes dauphinoisesetc. Grenoble 1813. Experiences sur )a lumi6re dans ses couleurs constiluantes, suivies d'observalions sur les mineraux ign6s meteorologiques et sur les anomalies duba- lancier d'un pendule, Versailles 1822. Barral, Andr. . Hor. . Fr.., Vicomte de. — Präfect des Dep. du Cher (Q)^ geb. 1747 etwa . . . Grenoble, gest M^m. sur les usines ernployees ä la fabrica- tiön de fer dans le Dep. du Cher, Par. 1809. (Aus d. Journ. d. Min. T. XXVI.) Barral, Jean Augustin. — Prof. am College St, Barbe, vormals Repetitor an d. polylechn. Schule (Or), geb. 1819, Jan. 31, Metz, Sur la nicotine ou alcaii du tabac (Ann. Chim. Phys. 1843. T. VII). Sur la pr^cipitation de l'or ä l'ötat mötallique (Ib. 1846. XVIÜ). Sur la forraule de la nicotine (Ib. 1847. XX). Sur les differences qui existent entre les dorures au mercure et les dorures 6lectrochimique (Ib. id ). Sur la statique chimique du corps humain (Ib. 1849. XXV). Analyse d'eaux de pluie recueiiües ä robservatoire de Paris (Compt. rend. 1852. XXXV, 1858. XXXVl). Barreme, Frangois. — Rechen- meister zu Paris (der Adam Riese der Fran- zosen) (BN), geb. . . . Lyon, gest. 1703 . . . Paris. L'Arithmetique ou le livre facile pourappren- dro l'arithmetique soi-möme etc. Paris 1677. La geometrie servant ä l'arpentage. Ib. 1673. Barreswil, Louis Charles Ar- thur. — Prof. d. Chemie an d. Ecole de Turgot. Commissaire experl du Gouverne- ment (Or), geb. 1817, Dec. 13, Versailles. Sur un nouveau mode de Separation du co- balt d'avec le manganese (Ann. Chim. Phys. 1846. T. XVII). Sur un nouveau compose oxygene du cbröme 'Ib. 1847. XX). Sur la Constitution chim. des gallates et tannates de fer etc. (Compt. rend. 1843. XVII). Sur la Substitution de la poudre d'algaroth ä la c6- ruse, danslapeintured'huile (Ib. 1844. XVIII). Mit Bemard : Sur les ph6nom6nes chimiq. de' la digestion (Ib. 1844. XVIII et XIX, 1845. XXI)- Mit Bernard: Sur la lyioidine, consi- deree comme substance aiimentaire (Ib. 1846. XXIII). Sur la decomposition de Teau par les mötaux sous l'influence de proportions tres- petites de diverses dissolutior^s melalliques (Ib. 1845. XXI). Nouvel oxaQlde de l'azote (Ib. 1 846. XXIII) . Sur la deshydratation de l'a- eide sulfurique monohydratö (Ib. 1847. XXV). Explication prooosee pour le ph6nom6ne de l'endosmose (Ibt 1850, XXXI;. Noch mehre Notizen daselbst. Barrington , D a 1 ne s. — Sohn des Lord Viscounl Barrington. Jurist, Königl. Bath, Mitgl. d. Royal Society (BD), geb. 1727 gest. 1800, März 11, London.* Tracts on the Probabiiity ofReaching the North Pole, 1775. An investigatiou of the difference between the prescnt temperature of the aii in Italy and some olhcr countries, and v^'hat it was 17 centuries ago (Phil. Tr. 1768). An Ac- count of some experiments made in North- Wales, to ascertain the different quantilies of rain, which feil in the sauie time at different heights {Ib. 1771). ♦ gest. März 14 {RüfE) {BN) {Ahr.Xll). de Barros, s. Soares de Barros. Barrow, Isaac. — Dr. TheoL, Prof. d. Geometrie am Gresham College in Lon- don, des Griechischen und dann d. Ma- thematik in Cambridge; entsagte 1G60 der letzteren Professur zu Gunsten Newton's, um ganz der Theologie zu leben, ward darauf 1670 Kaplan Karls IL und 1675 Kanzler d. Univ. Cambridge. Mitgl d. Royal Society (J) (Ni. XXXX; (BD) (Th) (Äbr. \), geb. 1630, OcL .. London, gest. 1 677, Mai 4, London. Lectiones opticae, London 1669 (Darin zuerst die Vereinigungsweiten von Glaslinsen be- stimmt). Lectiones geometricae, 1670. Edirte Archimedis Opera, Apollonii Conicorum libr. IV und Theodosii iSphaericorum Libr. III, zu- sammen in 1 vol. 8*, London 1675. ♦ gest. 1679, Mai 4 (GP). BarroDV, John. — Baronet, Secretär d. Admiralität in London (1804- — 45), frü- her Privatsecretär des Lord Macartney und dessen Begleiter auf d. Gesandtschaftsreise nach China (G.\8i9) (An.B.iSJ^S) (Auto- biogr.Lond.iSil), geb. 17 64, Juni 1 9, Ul verstone, b.Drug- leybeck, Lancashire, gest. 18 48, Nov. 2 3, London. Account of Travels in the Interior of Southern Africa, 2 vol. Lond. 1801—4. Chfouological History of Voyages into the Polar Regions, 1 81 8. Voyage of Discovery and Research with- in the Arlic Regions, 1846. A Description of Pocket and Magazine Cases of mathematical Drawing Instruments, 8*, 1794. Barry, Roger. — Lazarist, Astronom an der Sternwarte zu Manheim.. von 1790 an (M. U), geb. 1752, Sept. 30, Spincourt b. Vec- dun, gest. 1813, Oct. 25, Manheim. Astronom. Beobb. im Journ. d. Savans 1789, in d. Mem. de Paris 1 789, in Bode's astr. JTahrb. 1 795 u. 98, in Zach's Monati. Corresp. Bd. XVI, und in Bode's allgem. Beschreib, d. Gestirne. 107 Barry Bartholinus. 108 Barry, Alexander. — Prof. d. Clie- mie am Guy's Hospital in London (Ann. Chim. Phys. 1833, LH. 2 I IJ (An. R. 1832;, geh , gest. 1832, Oct. 7, London. * On the Chemical action of AtmosphericElectri- city (Phil. Tr. 4 831). * Durch ExplosioD eine« Glases voll comprimirt. Gases. Barrnel, fitienne. — Prof. d. Che- mie und Physik an der Ecole centrale zu Paris (BC), geb. . . ., gest. . . . La physiqu© r^dalte en tableaux raisonnös, 1795. Sur rextraction en grand du sucre de betterave, Paris 1811. Barrnel, J e an P i e rr e. — Chef des chemischen Laboratoriums der medicin. Schule in Paris, vormals Prof. d. Physik u. Chemie an d. polytechn. Schule daselbst, Neffe von ;ßtienne }qC) (G. 1 %), geb. 1780 etwa . . . Autun, gest. 1838, Aug. 17, Paris. Sur la prösence de la strontiane dans le Sul- fate de Baryt (Ann. Chim. Phys. 1826. XXXI). Sur une nouvelle combinaison do carbonate de chaux et de soude (Ib. 1829. XLII). Ana- lyse d'un phospbate double de plomb et de chaux (Ib. id.). Barmel, Claude Fran^ois. — Ch^f d. chemisch. Arbeiten an d. Faculte d^ Sciences zu Paris (Or), geb. 4783, Febr. 14, Autun. (Ob vielleicht identisch mit dem Vorherge- henden?) * Bartacovlos, Joseph. — Jesuit, Prof. d. Philosophie, Eloquenz, Historie etc. am CoUegio zu Kaschau in Ungarn (SSJ)j geb. 1722, März 19, Szalacuz, Comitat Neutra, gest. 1763, Apr. 15, Kaschau. Metallurgicon seu de Cultura fodinarum auri et argenti, Libr. II. Carmen cum Indiculo Vo- cabulorum quorundam ad Aurariam Argen- 'tanarnquespeclaatium, Pt. II, Tyrnaviaei748. BartolSy Johann Martin Christian. — - Prof. d. Mathematik erst zu Reichenau m (Jraubünden, dann an d. Univ. zu Ka- san, darauf an d. zu Dorpat, zuletzt pen- sionirt (RN) (N), geb. 1769, Aug. 12, Braunschweig, gest. 1836, Dec. 19 (N.St.), Dorpat. Disquisitt. quatuor ad theoriam functionura analytiearum pertinentes etc. Dorpat 1822. Apera.ce aux Terres auslrales par les frC'gates le Geographe et le Naiuraliste, 3 vol. 4", Paris 1S07— 9. Baudin, G... 0... — Vice-Admlral (kurz vor seinem Tode Admiral) in 0. fran- zös. Marine. Mitgl. Paris (A.Zt. 183 4;, 115 Baadouin de Guemadeuc Baumer. 116 geb. nSi, Juli 21 .... gest. 1854, Juni 7, Paris. , Scheint keine Schriften verfasst'zu haben. Baudonin de Gaemadeuo, Ar- mand H e n r i. — Maitre des Requeles fLBJ, geb. 1737, Apr. 17, Colmar, gest iVI6rn. sur la decouverte du Satellite de V^nus, Paris 1761. Remarque sur une qualrieme Ob- servation du Satellite de Venus, Ib. 1761 (Beide Abhandl. wurden in d. Pariser Acad. gelesen). Er entdeckte auch 17 72 einen Cometen, den Niemand ausser ihm gesehen hat. BaudriUart, JacquesJoseph. — Divisionschef in d. französ. Forstverwal- tung (BSJ fQCJ, geb. 1774, Mai 20, Givron, Champ., gest. 1832, März 24, Paris. M6m. sur la pesanteur specitique des bois, Paris 1815. Übersetzte : Hartig's Versuche über d. Brennbarkeit d. Hölzer, 1807. Traite gene- ral des eaux et fordts , chasses et peches, 10 vol. 4", Paris 1821—34. Bauer, Fulgentius. — Piarist, Prof. d. Mathematik ii. Physik am Savoyischen Collegio zu Wien fMJ, geb. .173! gest. 1832, März 3, Wien. Diss, experlmentalis de electricitatis theoria et usu, Vindob. 1 764. Experimental-Abhandi. von d. Theorie und d. Nutzen d. Elektricität, und von d. Luft-Eiektricität im menschl. Kör- per, Lindau u. Chur 1770, Bauer, Wilhelm. — Director d. Nor- malschule u. Prof. d. pract. Mathematik an d. Univ. zu W^ien (M. llj, geb. n42 gest 1825, Febr. 13, Wien. Vollständ. Abhandl. d. mathemat. Wissen- schaften etc. Wien -1786. Bauer, Simon Albert. — Priester, Prof. d. Physik am Lyceum zu München, später am Gymnasium daselbst fM. UJ, geb. 1768, Aug. 25, Fromberg,* gest Machte von 1800 an den Kalender für Baiern, auch die täglichen naeteorolog. Beobb. für d. Münchener Academie. * Bei Schwandorf, Ober-Pfalz. Bauer, J... Heinrich. — Conrector d. Gymnas. zu Potsdam bis 1826, dann Prediger in Kyritz fM. llj, geb. 1773, Apr. 7, Berlin, gest Lehrb. d. reinen Mathematik zum Gebrauch f. xMilitSrschulen, Berlin ^818. Über d. allgem. Entwicklim'; }«!tcr n^ö üchen Wurzeln d. nu- merisch, algebraisch. Gleichungen jeden Gra- des, Potsdam 1810 u. 1825. Bauer, Andreas Friedrich. — Mechanicus, später mit F. König Gründer u. Inhaber d. Druckmaschinen-Werkstatt zu Oberzeil bei Würzburg fCLJ, geb. 1789 . . . Stuttgart. Siehe F. König. Bauer von Adelsbach, Joseph Heinrich Edler von. — Prof. d. Medi- cin an d. Univ. zu Prag (M. UJ, geb. 1719 gest. 1802, Febr. 27, Prag. De fönte minerali Teschnensi, Vindob. 1770. Untersuch, etc. des uralten mineral. Sauer- brunn, zu Liebwerda, Prag 1785. Baum^ (nicht Beaume), Antoine. — Apotheker in Paris, Prof. d. Chemie am College de Pharmacie, Pensionnaire (1785) und später (1796) Mitgl. d. Acad. d. Wiss. in Paris (BJ (BN), geb. 17 28, Febr. 26, Senlis, gest. 1804, Oct. 15, Paris. Plan d'un cours de chimie experimentale, en socielö avec Macquer, Paris 1757. Eiern, de pharmacie, Ib. 1762. Manuel de chimie, Ib. 1763. Chimie expörimentale et raisonnöe, 3 vol. Ib. 1773, Mem. sur la meilleure maniöre de construire les alambics pour la distillation des vins, Ib. 1778. Opuscules de chimie, Ib. 1798. Sur Tether vitriolique (M6m. pres. ä l'ajad. 1757. T. HI). Sur le refroidissement que les liqueurs produisent en s'evaporant(lb. T. V). Sur la döcoraposition du tartre vitriolö par l'acide nitreux seul (Ib. T. VI). Sur les accidens funestes occasionnes par des vapeurs mofetiques etc. (Mem. Par. 1773). Sur les ex- periences faites pour prouver la decomposi- tion et la recomposition de l'eau (Ib. 1789). Mit Macquer , Lavoisier . Berthollet etc. Rap- port sur l'opöration du depart (Ib. 1780). Exa- men d'cau de mer etc. ilb. 1 787) . — Sein Ariio- meter, durch welches vorzüglich sein Name erhalten worden, ist beschrieben im : Avant- Coureur, 1768, No.45, 50, 51, 52; 1769, No.2. Baumer, Johann Wilhelm. — Erst Prof. d. Medicin (1748) und dann (1754) d. Physik an d. ehemal. Univ. zu Erfurt, darauf (1765) Prof. d. Med. an d. Univ. zu Giessen u. Landphysicus daselbst (M) (St.), geb. 171 9, Sept. 10, Rehweiler, Frank., gest. 1788, Aug. 4, Giessen. De electricitatis effectibus in corpore animali, Erford. 1755. Naturgeschichte des Mineral- reichs, 2 Bde. Gotha 1763—64. De re Catto- rum metallica, 1771. Hisloria naturalis lapi- dum pretiosorum omniuni, nee non terrarum et lapidum etc. Francof 1771. Elementa che- raiae llicoretico-practicae, Giess. 1783. Fun- damen la geographiao et hydrographiae sub- 117 Bauiner — ^ Baup. 118 terraneae, Ib. 1779. Historia naiuralis regni mineralogici , Francof. -1780 De fonlium ori- gine etc. (Acta Hassiaca, 1771). Observatt. de basalte hassiaco (Act. Acad. Mogiint. 1776). De morochtho sive agarico minerali (Ib.T. II). De montibus argillaceo-calcareis (Ib. T. II). Observ. ad geograph. subterraneam pertinen- tes (Ib. 1776). Baumer, Johann Paul. — Prof. d. Medicin an d. ehemaligen Univ. zu Erfurt. Bruder von Job. Wilhelm fMJ, geb. 1725 Rehweiler, Frank., gest. 1771, Sept. 19, Erfurt. Beschreib, eines zur Holzsparung eingerichte- ten Stubenofens (Gekrönt von d. Berliner Aca- demie 176ü). Baumert, Friedrich Moritz. — Pract. Arzt in Breslau, Privatdocent d. Che- mie an d. Univ. daselbst, seit 1835 Prof. extr. an d. Univ. zu Bonn (Orj, geb. 1818, Dec. 26, Hirschberg, Schles. Chemische Untersuch, über d. Ksspiration d. Cobitis fossilis, Heidelb. 1852. tJberd. Zusam- mensetz, d. Gentianins (Abb. d. Böhm. Gsli. 1847. Liebig's Ann. 1847. Bd. LXll). Analyse von Platinmaguesium (Ib. 1848. LXV). Über ein Oxydationsproduct d. Brucins (Ib. 1849. LXX). Über d. Vorkommen d. Zuckers im thierisch. Organismus ; Chem. Untersuch, d. Knochen d. Zeuglodon magrospondylus (Jah- resber. d. Schles. Gsll. f. vaterländ. Kultur, 1850). Über eine neue Oxydationsstufe des Wasserstoflfs u. ihrVerhältn. zum Ozon (Pogg. Ann. 1 853. LXXXIX). Zur Ozonfrage (Ib. 1856). Baumgärtner, Friedrich Gott- beif. — Dr. Phil. u. Jur., Buchhändler u. Advocat in Leipzig (M. llj (N), geb. 1759, Sept. 15, Schneeberg, gest. 1843, Nov. 29, Leipzig. Mit Hennbstaedt, Seebas, Kühn u. A. : Magazin aller neuen Erfindd., Entdeckk. u. Verbessr. f. Fabrikanten etc. 8 Bde. Leipz. 1803—10. Neues Magazin d°, 3 Bde. Ib. 1811 — 15. Mit Poppe: Neue Folge, 3 Bde. Ib. 1817—22. Mit Hennbstaedt, Leonhardi etc. Magaz. zur Be- fördr. d. Industrie etc. 25 St. Ib. 1805—10. Mit Bergk: Museum des Wundervollen etc. 12 Bde. Ib. 1806—11. Baumgarteer, A n d r e a s , Ritter v o n . — Prof. d. Physik am Lyceo zu Olmütz (1817), Prof. d. Math. u. Physik an d. Univ. zu Wien (1823), dann Direct. d. k. k. Por- zellan-, Gussspie^el- u. Smaltefabriken, sowie d. Tabaks-Regie, 1847 Hofrath der allgem. Hofkammer, 1848 Minister d. Berg- wesens u. d. öffentl. Bauten, 1851 Mini- ster f. Handel, Gewerbe u. Öffentl. Bauten, Präsident d. Acad. d. Wiss. in Wien seit 1851 (WA), geb. 1793, Nov. 28, Friedberg, Böhm,* Die Aräometrie in ihrer Anwend. auf Chemie u. Technik, Wien 1820. Die Naturlehre etc. Ib. 1823 (achte Aufl. 1845), Suppimbd. Ib. 1831. Anfangsgründe d. Naturlehre, Ib. 1837 (3. Aufl. 1850). Die Mechanik in ihrer An- wendung auf Künste etc. Ib. 1834. Anleit. z. Heizung d. Dampfkessel, Ib. 1841. Unterricht zum Tabakbau, Ib. 1845. Zeitschrift f. Physik u. Math, (mit A. v. Ettingshausen) 10 Bde. Ib. 1826—32. D«, allein, 4 Bde. Ib. 1832—37. D^ mit Holger, 1 Bd. 1837. Darin von ihm: Ein neues Aräometer (Bd. I) ; Instr. z. Be- stimm, d. Doppelbrechung (Ib. id.) ; Über Ro- tationsmagnetismus (Ib. id.) ; Elektromagnet. Apparate (Ib. id.) ; Magnetisir. durch d. Licht (Ib. id) ; L'eber circuiare Polarisation (Ib. H) ; Verraindr. d. Ausschlags magnet. Pendel durch rotirende Melallscheib. (Ib. id.) ; Einll. d. Son- nenlichts auf oscill. Magnete (Ib. III) ; Zur Theorie d. Beug. d. Lichts (Ib. id.) ; tJber Hy- grometer (Ib. IVu. V) ; tjb. d. opt. Interferenz- Versuch (11). YII) ; Absorpt. d. Gase durch Ihier. Houte (Ib. VllI) ; Höhen in Oesterreich (Ib. X). Neue ma.gneto-electr. Erschein. (2. Reihe I). Einwirk. d. Lichts auf d. Netzhaut (Ib. II). Iber d. Gyancmetcr ;:3. Rh. I). Ein neues Goniometer (Gilb. Ann. 1822. LXXI). Lber d. Wirk. d. natürl. Elektr. auf elektro- magnet. Telegraphen (Sitzgber. d. Wien. Acad. 1848). Über d. Leitkraft d." Erde f. Elektr. (Ib. 1849). ♦ geb. Nov. 23 {ON). Baumhauer, Emil Johann WMI- helm von. — Dr. Med. et Chir. , folg- weise Lector u. Prof. cxtr. d. Entbindungs- kunst an d. Univ. zu Utrecht, dazwischen Arzt an d. Krankenhause zu Amsterdam u. d. Irrenanstalt zu f)eventer. Bruder des Folgenden (BWAJ, geb. 1819, Jan. 29, Brüssel, gest. 18 49, Febr. 9, Utrecht. Analysen des Bluts verschiedener Rinder (Li€- big's Ann. 1843. XLVII). Baumhaner, Edua.rd Heinrich von. — Prof. d. Chemie u. Pharmacie am Athenaeum illustre zu Amsterdam, früher Prof. d. Physik u. Chemie am Athenaeum zu Maestricht (OrJ, geb. 182 0, Sept. 18, Brüssel. Specimen meteorologico-chemicum de ortu lapidum meteoricorum, annexis duorum lapi- dum analysibus chemicis, Traject. ad Rhen. 1844 (AuchPogg. Ann. 1845. LXVr. Ein neues Hygrometer (Pcgg. Ann. 1854. XGIII). Unter- such, d. Samen v. Phytelephas macrocarpa etc. (Lieb. Ann. 1844. XLVIII). Beiträge zur pract. Chemie (Ib. 1854. XC). Gaslampen zum Gebrauch in chemisch. Laborator. (Ib. id.). Über d. Bestimm, d. Sauerstoffs in stickstoff- freien Verbindungen (Ib. id.). Baupy SamueL — Apotheker zu Ve- vey,* Canton Waadt fOrJ, geb. 1791, Mai 15, Vevey. 8* 119 Bausä Bazaine. 120 Sar les Sulfates de quinine et de clnchonine (Ann. Chim. Phys. 4 824. XXVII). Sur plusi- eurs .substances noiivelles (ib. 4 826. XXXI). Sur l'acide kiniqiie et sur quelques-ujoes de ses combinaisons (Ib. 1832. XLl). Analyse de Teau thermale de Lavey (Ib. 4 833. LVIIIJ. Sur un nouvel acide cilriquc pyroxygönc etc. (Ib. 4 836. LXI). Sur l'acide de requisclum fluvia- tlle et sur quelques aconitates (ib. 4 850. XXX) . Über d. Atomgewicht d. Calciums (Lieb, Ann. 4 845. LH). Lb. einige Producte d. Einwirk. d. Salpeters, auf Citraconsaure (Ib. 4 852. LXXXI). Sur la fixation du chifTre d. equivalents chim. (Uibl. univ. 4 842'. * Auch sein Bruder Henry (geb. 1799, Sept. 24, Ve- vey) ist Apotheker daselbst {Or). Bausd (Bauza), Don Feli^je. — Oberst u. LinienschüT-Capilän in der span. Ma- rine, Director des hydrographischen Depot in Madrid, bis 1822, wo er, aus Spanien vertrieben, mich England auswanderte fNa- varrele, opusc. llj (Mem. astr. Soc. Ylllj, geb. 1764, Febr. 19, Palma, Mallorca, gest. 1834, März 3, Somers - Town, England.* Mit Josef de Espinosa: Observations sur Ja vi- tesse du son, faites ä Santiago du Chili (Ann. Chim. Phys. 4 817. VII, aus: Memorias sobre las observaciones astronomicas por los nave- gantes espagiioles). €berd. gegenwärtigen Zu- stand der Gcoi-'raphie v. Amerika (Denkschr. Münch. Acad. Bd. VIII. 4 824 u. 22). * gest. 183:5 . . . (L'-V). Bausch, Johann Lorenz. — Stadt- physicus und Bürgermeister zu Schwein- furi (ANCJ (BD;, geb. 160o, Sept. 30, Schweinfurt, gest. 16r)?j, Nov. 17, Schweinfurt.* Gründete 4G52 die Gesellschaft , aus welcher 4 672 die Academia Caesareo Leopoldina Na- turac Curiosorum hervorging. — Schrieb : Schediasma bina curiosa de iapide hematite et aetite, Lips. 4 66 5. De unicornu fossili, Ib. 4 666. De caeruleo et chrysocolla (Schediasm. posth.) Vratisl. 4 668. * jest. lC(i5, Dec. . . . {J). Bayen, Pierre. — Apotheker in Cha- lons-sur-Marne. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Paris (BN) (Mem. VInst. 11;, geb. 1725 Ghalons-sur- Marne, gest. 1798, Febr. 15, Paris. Analyse des eaux de ßagnöres de Luchon, Pa- ris 4 765. Aloycn d'analyser les serpontins, porphyres, ophites, granits, jaspes, schistes, jades et feldspaths, Ib. 4778. Recherches chi- miques sur Tctain etc. Ib. 4784. Opuscules chimiques, 2 vol. Ib. 4 798 (Nach seinem Tode von Parmentier und Mal9,tret herausgegeben ; darin unter andern zwei Abhdl. aus d. Mem. de Paris von 4 780 u. 85, und d. Journ. d. Mi- nes V. 4797 u. 98). Bayer, Johann. — Rechtsanwalt in Augsburg (Wd.)y geb. . . . Rhain, Bayern, gest. . . . üranometria , omnium asterismoruni conti- nens Schemata, nova methodo delineata, Aug. Vind. 4 603 (Atlas von 51 Sterncharten, worin die Sterne zuerst durch griech. u. latein. Buch- staben bezeichnet werden). Explicatio cha- racterum aeneis uranometriae imaginum ta- bulis insculptorum addita, etcommodiore hac forma tertium redintegrata. Ib. 4 654. Bayle, Fran^ois. — Arzt und Prof. an d. Univ. zu Toulouse (BN), geb. 1622 St. Bertrand de Commines, gest. 1709, Sept. 24, Toulouse. Syntagma generale philosophiae, Tolosae 4 669. Problemata physico-medica, Ib. 4 6 77. Disser- tationes physicae, Ib. 4 677. Institutiones phy- sicae, Ib. 4 700. Bayly, William. — Astronom auf d. Reise des Capt. Dixon nach dem Nord- cap (1769), so wie auf d. zweiten (1772 — 75) und dritten (1776—80) Weltreise des Capt. Cook, später, von 1803 an, Prof. an d. Navai Academy zu Portsmouth (Bohnenherger etc. Zeitschr. f. Astr. IL 235y', geb. 1737 etwa . . . .* gest. 1810 ... Portsea. Astronomical Observations on board of the Re- solution and Adventure in a voyage round the World in 4 772 etc. Lond. 4 77i'. The Original astronomical observations made during the etc. Voyage, by Captains Cook and King and Mr. Bayly, Lond. 4 784. * geb. 1741 . . . Wiltshire {LB). Bazaine, Pierre Dominique.* — General-Major in russischen Diensten, in die er 1810 eintrat. Prof. d. höhern Ana- lyse u. d. Mechanik, später auch Director d. Instituts d. Communications wege. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Petersburg (QC) (BP), geb. 178 6, Jan. 1 3,Scy,Dep.Moselle,** gest. 18 38, Sept. 2 9, Paris. Trailö element. du calcul differentiel etc. Pe- tersb. 4 84 7. Mem. de la thöorie du mouve- raent des barques ä vapeur etc. Ib. 4 84 8. Sur l'application ä la göomötrie plane des plusi- euis propriöt^s de Thyperboloide de rövolu- tion et du cöne (Mäm. Petorsb. 4 820). Mit Lame : Traite element. de calcul integral etc. Pctersb. 4825. Introduct. ä l'^tude de la sta- tique synth(:^tique. Ib. 4 830. Demonstrat. du principe des vitesses virtuelles etc. Ib. 4 832. * Sein Vater, aus einem Dorfe bei Metz gebürtig, starb 1820, und schrieb: Metrologie franfaise etc. Paris 1802. Cours de Stereometrie appliquec au jau- geageetc.Ib. 1SÜ6. Cours de geometrie etc. Ib. 1S07. (BS). ♦* geb. 1783 . . . {BN). 121 Bazin Beaussier, J22 Bazin, Gilles Augustin.* — Arzt in Strassburg; Correspondent d. Acad. d, Wiss. zu Paris (BJ (BM), geb. . . . Paris, gest. 1754, März . . . Description des courants niagnötiques, 1753. Observation sur Tövaporalion de l'eau (M6m. Pap. Mk\, bist.). * Ein älterer Bruder von ihm schrieb : Traite sur Ta- cier d'Alsaoe, 17o7. Beal, John. — Dr. Theol., Rector zu Yeovil in Somerselshire und KÖnigl. Kap- lan. Mitgl. d. Royal Society fAbr.lJ, geb. 1603 . . . Herefordshire, gest. 1683 . . . Yeovil. Of Barometers and some Observations made with them (Phil. Tr. -1666. — Darin die älte- sten Beobb. über d. tägl. Barometerschwan- kungen). Two inslances of somelliing very reniarkable in sbining flesh (Ib. 'l 676) . An ex- periment to examine what figure and celerity of motion begetteth or increaseth Light and Flame (Ib. -le'ße). Beati (Beatus), Gabbriello. — Je- suit, Lehrer d. Theologie, Philosophie und Mathematik in Rom, zuletzt Rector d. Col- legio de' Greci daselbst {MzzJ (F) (J), geb. 1607 Bologna, gest. 1673, Apr. 6, Rom. Usus speculi plani sive de dimensionibus per specukim planum, Romae i644. Natura in arctum coacta sive quadripartitum universae philosophiae Compendium, cum quaestioni- bus meteorologicis, Ib. 1650. Sphaera triplex, artificialis, elementaris et coelestis varias pla- netarum affectiones ac motus facillirae expii- cans, Ib. 1662. Beauchamp, Joseph de. — Bern- hardinermönch. Reisender im Orient, spä- ter französ. Consul in Arabien, von Napo- leon nach Aegypten berufen und mit einer Mission nach Gonstantinopel betraut, von den Engländern aber gefangen und den Türken ausgeliefert, die ihn drei Jahre lang einkerkerten (B) (LB) (Mem. VInst. sciciic. mar. et pol TAN), geb. 1752, Juni 29, Vesoul, Franche Comte, gest. 1801, Nov. 19, Nizza. Voyage d'Alep ä Bagdad, et de Bagdad ä Ba.s- sora, 1 785. Observations faites a Bagdad, 1 785. Relation d'un voyage en Perse, 1790 (Alles im Journ. d. Savans). Astr. Beobb. in Zach's mo- natl. Gorrespond. Beaafoy, Mark. — Oberst, reicher Privatmann, anfangs zu Hackney-Wick (Middlesex), später zu Bushey Heath bei Stanmore wohnhaft, Mitgl. d. Royal u. d. Astronomical Society (Mem. Astr. Soc. lUJ (Sillm. XXVm. 1835; (An. R. 1827;, geb. 17 64 etwa, . . . London, gest. 1827, Mai 4 Nautical and Hydraulic Experiments, with nu- meroiJS scientific Miscellanies , Lond. 1834, vol. I. 4**. (Posthum, herau.sgegeben von des- sen Sohn Henry*). Descript. of his conipa.ss for ascertaining the daily Variation (Ann. of Phil. 1813. 11). On the Instrument necessary for a travelling astronomer (Ib. id.). On the stability of vessels (Ib. 1813, II; 1S16, VII; 1817, IX; . On the resistance of lloating bodies (Ib. 1814, 111). On the method of preserviiig ships (Ib. id.). New oxperiment on the velo- city ofsound suggested (Ib. 1814, IV). Descript. of an Instrument to measure and register the rise and fall of the lide (1815, VI). On the Va- riation of the needle (Ib. 1816, VII). On the resistance of air etc. (Ib. 1816, VIII). On a Standard of weigths and measures (Ib. id. et 1817, IX). On solar Spots (Ib. 1816, VIII). Expm. on the strength of wood (Ib. 1817, IX). On naval subjccts (ib. 1817, X). On building experimental vessels (Ib. id.). On the North- west-passage (Ib. id.). Plan of a Are ship (Ib. 1818, XI). On the spiral oar (Ib. 1818, XII). On the construct. of sails (Ib. 1819, XIV). On the going of a dock with a wooden pendidum (Ib. 1820, XV). On the retrograde Variation of the magnetie needle (Ib. id). On a new windguage (Ib. New Ser. 1821, II). On a new anemometer (Ib. 1822, III). On the resistance of water (Ib. id.). Exprra. andcalculat. forcom- paring the force of a body in motion with dead weigths (Ib. 1822, IV). On stability of lloating bodies (li). 1824, VII). On naval improvements (Ib. 1825, X). — Astronomical, magnetie and meteorol. Ob.servations (Ib. von 1813 — 20). ♦ geb. 1786, Apr. '22, gest. 1851, Juli 12 {Ch. .S. V), von dem nur publicirt ist: Journ. kept during an aerial Voyage with Mr. J. Sadler (Ann. Phil. ISll, IV). Beaume, siehe Baume. Beaumont, s. £lie deBeaumont. Beanne, Florimond de. — Rath am Gerichtshof zu Blois (BN), geb. 1601 ... Blois, gest. 1652 .. . Blois. Erfand sehr künstliche Fernröhre und andere astronom. Instrumente ; commentirte die Geo- metrie V. Descartes (Montucla, bist, de Mach. II. 145). De aequationum constructione et li- raitibus (Von Erasmus Bartholinus herausge- geben) . Beauregard, s. Berigard. Beausard, Pierre. — Arzt, später Prof. d. Mathematik in Löwen (BN) (J), geh Löwen, gest. 1577 . . . Antwerpen. De onnulo astronomico, Antverp. 1 553. Ai ith- meliccs Praxis, ad quam veterum permulta exempla revocata explicantur, Lovanii 1573. Beaussier, Joseph. — Ingenieur des Mines und Unter-Director der Gruben und Hütten zu Pesey (AM), 123 Beausoleil Becher. 124 geb. <77a Angers, gest. -1816, Mai 2, Angers, Schrieb eine geolog. Abhandl. über d. Thal von Pesey, und analysirte viele Hiittenpro- ducte von Allemont. Beausoleil, Jean du Chatclet, Baron de. — Auch Baron von Auffenbach. Kaiserl. KÖnigl. Ralh im ungarischen Berg- wesen, dann nach Frankreich berufen, um dort Bergwerke anzulegen. Alchimist* (^ÄiVj, geb. 1578 etwa, Brabant, gest. <645 etwa, Paris (In d. Bastille). Diorismus verae philosophiae de materia pri- ma lapidis, Beziers 1627. De sulphure philo- sophorum (Siehe Gobet: Anciens Mineralo- gistes de France, T. I). * Seine Frau, MartinedeBertereau, war eben- falls der Metallurgie kundig. Beantemps - Beaupr^ , Charles Fran^ois. — Premier Ingenieur -Geo- graphe. MitgHed d. Acad. d. Wiss. und d. L'ängenbureau zu Paris. Machte die Expe- dition von d'Entrecasteaux mit (BC) [CR. xxxviii;, geb. 1766, Aug. 6, Neuviile-au-Pont,* gest. 1854, März 16, Paris. Neptune de la Baltique, 1785. Atlas de la mer baltique, 1796. Carte hydrographique gene- rale zu Marchand's Reise um die Welt. Mö- thode pour la lev^e et la construction des cartes et des plans hydrographiques, 1808. Mit Le- veque: Description nautiques des cötes möri- dion. et Orient, de la Grand-Brötagne et Celles d'Irlande, 6 vol. 1803. ♦ Bei St. Menehould. Beauvais, s. Vincent. Beccari, Jacopo Bartolomeo. — Dr. Phil. u. Med., Prof. d. Medicin, Ana- tomie u. Chemie am Institut zu Bologna, später Präsident desselben (Mzz) (F) (VJ), geb. 1682, Juli 25, Bologna, gest. 1766, Jan. 18, Bologna.* De qnamplurimis phosphoris nunc primum detectis Commentarius, Bologna 1744. Com- mentarius alter d^d'^ (Comment.Bonon. T. II). De solulione corporum (Ib. id.). De frumento etc. (Ib. id.). De luce dactylorunri fossiliuna (Ib. id.). De Bononiensi arena quadam flava {Ib. T. I). De motu intestino corporum flui- dorum (Ib. id.). De qualitatibus quibusdam, quae phosphororum luci obstant (Ib. T. III). Lettera al Cav. Derham intorno la meteora chiamata foco fatua (Phil. Tr. 1729). Diss. me- teorologica medica (Act. acad. nat. cur.). • gest. 1760, Jan. 30 (i?) {B.Y). Beccaria (auch Beccheria), G i a c o m o Battista. — Vom Orden der frommen Schule. Prof. d. Physik an d. Univ. zu Tu- rin, seit 1748 ; früher Lehrer d. Rhetorik und Philosophie zu Rom und Palermo {St. P.) (Tp.y) (B) (BN), geb. 1716, Oct. 3, Mondovi, gest. 1781, Mai 27, Turin. Deir elettriclsmo naturale ed artificiale, To- rino 1733. Experimenta et observationes qui- bus electricitas vindex late constituitur atque explicatur, Ib. 1769. Dell' elettricismo artifi- ciale, Ib. 1772. Deir elettricitä terrestre at- mosferica a cielo sereno, Ib. 1775. De electri- citate communi (Comm. Bonon. IV). De vi, quam ipsa per se lux habet, non colores modo, sed etiam texiuram rerum salvis interdum co- loribus immutandi (Ib. id.). Experiments in Electricity (Phil. Tr. 1760, 1766 et 1767). De almosphaerea electrica (Ib. 1770). Gradus Taurinensis, Aug. Taur. 1774 (Worin er die mit d. Abt. Canonica in Piemont ausgeführte Gradmessung beschreibt). Lettero d'un Ita- liano ad un Parigino intorno alle riflessioni del sigiior Cassini de Thury sui grado Torinense, Firenze 1777. Beehe, Sir Henry Thomas de la. — General-Director der Geological Survey of Great Britain and Ireland , Director der Metropolitan School of Science und des Museum for practical Geology. Mitgl. d. Royal Society. Mitgl. , Secrelär und Prä- sident d. Geological Society (Or) (Abstr. YIi; ^G. 1855;, geb. 1796, Febr. 10, London, gest. 1855, Apr. 13, London. A Tabular View of the Classification of Rocks, Lond. 1827. Geological Notes, Ib. 1830. Se- ctions and Views of Geological Phenomena, Ib. 1830. A Geological Manual, Ib. 1831. Re- searches in Theoretical Geology, Ib. 1834. How to observe, Ib. 1835, spater edirt als Geological Observer, Ib. 1851. A selection of Geological Meraoirs, Ib. 1836. Viele Aufsatz»' in d. Geolog. Transact. , Proceedings Geol Soc, Mem. Geol. Surv., Journ, Agricult. See Bullet. Geol. Soc. Franc, etc Becher, Johann Joachim. — Zeit- lang Prof. d. Medicin in Mainz, Leibarzt des Kurfürsten von Mainz u. Baiern, Kaiserli- cher Commerzienrath, viel unstet lebend in Deutschland, Holland u. England (J) (BM), geb. 1635 Speier, gest. 1682, Oct. .. London. Oedypus chyiiiicus /oder Chemischer Räthsel- deuter, Frankf. 1 664. Actonini laboralorii chy- mici monacensis , seu Physicao subterraneae Libri II, Francof. 1 669. Supplementum in phy- sicamsubterraneametc. Ib. 1675. Chymisch'er Glückshafen oder Grosse chyraische Concor- danz. Ib. 1682. Institutiones chemicae seu Manuductio adPhilosophiam hermeticam, Mo- gunt. 1662. Epistolae chymicae, Amstld. 1673. De nova temporis dimetiendi ratione et accu- rata horologiorum ratione, 1680 (worin er 125 Becher Becker. 126 Hnyghens ungerechterweise die Ehre der Er- findung der Pendeluhr zu enlreissen sucht). Bocher, David. — Physicus in Carls- bad (M, IIA geb. 1725 Carlsbad, gest. 1792, Febr. 4, Carlsbad. Neue Abhandl. vorn Carlsbade, 3 Bde. -1766 — 68. Untersuchung d. neuen Sprudelquelle im Carlsbade (Abh. einer Privatgesellschaft in Böhmen, 4 777, Bd. III]. Becher, JohannPhiiipp. — Ober- bergrath u. Oberbergmeister In Bonn (NJ, geb. 1752, Dec. 26, Kupferhütte bei Dillenburg, gest. 1831, Apr. 26, Wiesbaden. Mineralog. Beschreib, d. oranien-nassauschen Länder, Marb. 1789. Mineralog. Beschreib, d. Westerwaldes, Berlin 4 786 (Auch: Schrift, d. Gesellsch. naturf. Freunde, Bd. VII). Versu- che mit verkohlt, und unverkohlt. unterirdi- schem Holze beim Eigenschmelzen u. Schmie- den (Ib, VII. 1787). Aufsätze in Schlözer's Briefwechsel, und Klipstein , Neu. mineralog. Briefwechsel. Bechstein, Wilhelm Heinrich. — Botenmeister und Kanzleirath in Al- tenburg (NJ, geb. 1772 etwa . . . gest. 18 48, Jan. 1 6, Altenburg. Verwandl. d. Alkalien in Metalle durch gal- van. Elektricität (Gilb. Ann. 1808, XXVIII). Ausführung einer grossen Zambonischen Säule (Ib. 1818, LYIII). Versuch über d. Einwirk. d. galvan. Elektricität auf d. Magnetnadel (Ib. 4821, LXVII). Beck, Dominicus. — Benedictiner, Prof. d. Mathematik u. Physik an d. Univ. zu Salzburg (MJ, geb. 1732, Sept. 27,Oepfingen,b.ülm, gest. 1791, Febr. 22, Salzburg. Praelectiones mathematicae, Memraing. 1768, Motus corporum experimentis iilustrat., Sa- lisb. 1769. Geometria sublimior Caillii etc. Ib. 1771. Institutiones mathematicae. Ib. 2 Tom. 1771—81. Institutiones physicae, 2Pt. Ib. 1777—79. Nonii theoria et usus, Ib. 1780. Beschreib, einer elektrisch. Flinte, Ib. 1780. Kurzer Entwurf d. Lehre von d. Elektricität, Ib. 1787. Beiträge zu Loreiu Hübner's physi- kal. Tagebuch. Beek, F . . . J . . . — Prof. d. Mathema- tik in Wien (Wildberg, Universitäten- Alma- nach, 1 8 1 o;, geb. 1741 etwa . . . gest. 1805, Mai 7, Wien. Mathemat. Lehrbuch z. Gebrauch d. Schüler d. Baukunstschule in Wien, 3 Bde. Wien 1 805. Beck, Lewis C... — Dr., zuletzt Prof. d. Chemie und Naturgeschichte am Rutgers College in New-Jersey, und Prof. der Chemie am Albany Medical College (Sill. N.J, geb. 1798 etwa . . . gest. 1853, Apr. 20, Albany. A Manual of Chemistry, 1831. On the climate of the Valley of Missisippi (New York , Med. and phys. Journ. Vol. II). On the sait Springs of Salina etc. (Ib. IV). Chemical examinat. of the Mineralwater of Albany (Ib. VII). On the format. of Phosphuretted Hydrogen (Ib. VI). On the Chlorids of Soda, Lime, etc. (Ib. VII). On the geographical Botany of the United Sta- tes (Trans, of the Albany Instit. Vol. I). On the Brunswick Tornado of 1835 (Sillm. Journ. XXXVI). On native Copper, Ores of Copper etc. (Ib. id.). On some Trappean Minerals (Ib. XXXXII). Reraarkable examples of Expansion and Contraction (Ib. XXXXV). Becker, Peter. — Prof. d. Mathema- tik an d. Univ. zu Rostock; auch Pastor daselbst (AJ (Kr), geb. 1672, Nov. 3, Rostock, gest. 1753, Nov. 25, Rostock, Horosophia mathematica, Rostoch. 1697 u. 99. Disp. de miracuiis solis et lunae in haemis- pherio Gabaonis et Ajalonis ad mandatum Jo- suae stantium. Ib. 1703. De miraculo retro- cedentis in Sciaterico Achasi umbrae solis. Ib. 1708. Disp. de vi corporum elastlca. Ib. 1706. Becker, Johann Hermann. — Prof. d. Theologie an d. Univ. zu Greifs- walde, dann Pastor an d. Marienkirche zu Lübeck (M), geb. 1700, Dec. 10, Rostock, gest. 1759, Apr. 7, Lübeck. De maculis solaribus, Rostoch. 1723. Theo- riae motae circa solem telluris, Ib. 1726. De umbra, Ib. 1722. De dupiici visionis modo et organo, dioptrico altero, altero catoptrico. Ib. 1720. Becker, Heinrich Valentii;. — Archidiaconus an d. Jacobskirche zu Ro- stock und Prof. d. niedr. 3Iathematik an d. üniv. daselbst. Sohn des Vorigen (M;, geb. 1732, Juli 27, Rostock, gest. 1796, Dec. 15, Rostock. Gesetze z. Bestimmung d. Geschwindigkeit d. Körper in geradlinicht. Bewegung, Rostock 1 756. Progr. de Joannis Craigii, celebris quon- dam geometrae, mathematica demonstralione, Christum A. R. S. MMMCL ad Judicium extre- mum venturum esse. Ib. 1791. Becker, Johann Philipp. — Apo- theker, Medicinal-Assessor und Rathmann zu Magdeburg (M. l\), " geb. 1 7 H , Febr. 7, Boreken, b. Fritz- lar, Hessen, gest. 1799 Magdeburg. 127 Becker Beequerel. 128 Entdeckte Salpetersaure in d. animal. Auslee- rungen, Dessau 1783. Abhandl. von d. Salpe- tersäure etc. Ib. 1784. Abhandl. vom rothen Arsenik, Ib. -1784 (Crell's Ann. 1784, St. 5). Chemische Untersuch, d. Pflanzen und deren Salze, Leipz. 1786. Chemische Anecdoten, Ib. 1788. Becker, Columban. — Benedicti- ner, Prof. d. Physik an d. Univ. zu Fulda (MAIJ, geb. 1749, Juli 22, Nieder-Roda, Fulda, gest (In (M.ll) sind keine physik. Schriften ange- geben.; Becker, Wilhe Im GottliebErnst. — Bergmeister in Freiberg, später Ober- bergrath zu Kielze in Polen fM. U) (Or) (Die Bergacad. zu Freiberg, 1 850y, geb. 177? .. . Adorf, sächs. Voigtland, gest. 1836 .. . Kielze. Journ. einer bergmUnn. Reise durch Ungarn u. Siebenbürgen, 2 Bde. Freiberg ISIö u. 16. Über d. Flötzgebirge im siidl. Polen, Ib. 1830. Becker, Carl Ferdinand. — Pract. Arzt zu Offenbach , früher zu Höxter Un- ter-Director d. Pulver- u. Salpelerfabrica- lion, auch Privatdocent an d. Univ. zu Göt- tingen (MAI) (Cll) (Pj, geb. 178? .. . Paderborn, gest Theoret. -pract. Anleit. zur künstl. Erzeugung u. Gewinnung d. Salpeters nach eigenen u. den in Frankreich gemachten Erfahrungen, Braunschw. 1814. Becker, Christian August. — Arzt u. Physicus zu Mülilhausen (CllJ, geb. .179 2, Aug. 24, Mühlhausen. Anweisung z. Verfertigung künstlich. Magnete (Hufeland's Journ. f. Heilk. 1835, LXXX). Der mineral. Magnetismus u. seine Anwend. in d. Heilkunst, Mühlhausen 1829. Beckmann, Johann. — Prof. d. Philosophie (1766) und darauf (1770) d. Oekonomie an d. üniv. zu Göttingen, frü- her (1763 — 65) Lehrer d. Physik u. Na- turgeschichte an d. Pelersschule in St. Pe- tersburg Vp; (M.I.UJ, geb. 1739, Juni 4, Hoya, gest. 1811, Febr. 3, Göttingen. Physikal. -Ökonom. Bibliothek, 23 Bde. Gölting. 1770—1807. Anleit. zur Technologie etc. Ib. 1777. Beiträge zur Ökonomie, Technologie, Polizei- u. Kameralwiss. 12Bde. Ib. 1777— 90. Beitruge z. Geschichte d. Erfindungen, 5 Bde. Leipz.1 781— 1^05. Grandriss z. Vorlesungen überd. Naturlthre, Gott. ^2. AuH. 1785. Lite- ratur d. alteren ]\'. iseboschreibungen , nebst eingestreuten Anmcrkk. über mancherlei Ge- genstände, Ib. '3(17—8. Vorbereit, z. Waa- renkunde, 2 Bde. Ib. 1793. Meteorolog. Beobb. im llannöv. Magazin f. 1764 u. 63. Beckmann, Nico laus. — Ober- deichgrUfe in Harburg, Bruder von Jo- hann (M), geb. 1743, Apr. 14, Hoya, gest. 178 6, Juli 25, Harburg. Verschiedene Abhandlungen über Wasserbau in Zeitschriften. Becks, Franz Caspar. — Prof. d. Naturgeschichte an d. Academie zu Mün- ster (NJ, geb. 1805, Febr. 19, Büthen,* gest. 1847, Oct. 7, Münster. Entdeckung v. gediegenem Schwefel im Quarz- sande bei Roisdorf (Schweigg. J. 1827. XLIX). Bemerkk. über einige Theile d. Münsterlandes etc. (Karsten'3 Archiv VIII; . Neues Vorkomm, von kohlensaur. Strontian in Westphalen (Ib. XIV). Über eine neue knochenführende Höhle in Westphalen (Ib. XVI, auch Leonh. Jahrb. 1841). Vorkornm. von Asphalt in Westphalen (Pogg. Ann. 1839. XLVII). Über d. Schwefel- wasserstoff d. artesisch. Brunnen in Westpha- len (Ib. 1840. L). Strontianitb. namm(Ib.id.). * Reg.-Bezirk Arnsberg. Beequerel, Antoine Cesar. — Prof. (Professeur-Administrateur) am Mu- see d'Histoire naturelle; Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu* Paris; früher Bataillonschef in d. französ. Armee (OrJ, geb. 1788, März 8, Chälillon-sur-Loing, Dep. Loiret.* Traitede l'Electricitö et du Magnötisme, 7 vol. 8*», mit All. Paris 1834— 40. Traite de Physique dansses rapports avec la ciiimie etc. 2 vol. 8", Ib. 1842— 44. Elements d'Electro-chiraie, Ib. 184 3. Traite coinplet du magnötisme, Ib. 184 5. Elements de physique lerrestre et de metöo- rologie, 1 vol, Ib. 1847. Sur les variötes de forme de chaux carbonatee, observces dans le calcaire de Clameci ^Journ. de phys. 1810j. Sur le deveioppemont de I electricite par la pression (Ann. chim. phys. 1823, XXII). D« par le contact de deux portions d'un mdme mC'tal etc. (Ib.XXIll). D'' par diverses actions chimiques etc. (Ib. XXIV). D« par les actions capillaires et dans les Solutions etc. (Ib. id). Des actions magnetiques ou actions analogues, produits dans tous les corps par l'influence de courans electriques (Ib. 1824. XXV). Des actions electro-motrices produites par le con- tact des mc'laux et des liquides etc. (Ib. id.). Des effets eicctr. observ. dans les actions chi- miques et de la distribution de l'ölectr. dans la pilo de Volta etc. (Ib. 1824. XXVI). Sur les effets eleclr. de conlacl produits dans les chan- gcments de tcmperal. etc. (Ib. 1826. XXXI). Du pouvoir conductcur de lelectr. dans les metauK etc. (Ib. XXXII). Des decompositions chimiques opcrecs par des Forces («lectr. ä tres peiile tension (ib. 1827. XXXIV,. Des combi- naisons chirniques opOrees par les mömes (Ib. 139 Becquerel BedeUi- 130 1827. XXXV). De quelques phenom. ölectr. produits par ia pression et le clivage des cri- staux (Ib. 4 827. XXXVI). Sur les actions ma- gnötiques excitöes dans tous les corps par l'in- fluence d'aimants tres önergiques (Ib. ib.) . Sur les proprif^tös ölectr. de la tourmaline (Ib. 1828. XXXVII). Du dögagement de l'ölectr. par le frottement de deux mötaux (Ib. 1828, XXXVIU). Sur rölectro-chimie et l'emploie de r^lectr. pour operer des combinaisons (Ib. 1829. XU. 1830, XLIII). Du pouvoir thörmo- 6lectr. des mätaux (Ib. XLI). Considörations gönörales sur les chaiigements, qui s'op6rent daus l'elat <5lectr. des corps par Taction de la chaleur, du contact, du frottement et diverses actions chimiques etc. (Ib. 1831, XLVI et XLVIl; 1832, XLIX). Considörat. gen. sur les decomposit. 6lectro~chim. (Ib. 1832, XLVIII). De la cristallisation de quelq. oxides m6tal- liques (Ib. 1832, LI). Sur les altäralions qui ont Heu ä la surface du sol ou dans l'interieur du glübe (Ib. 1833, UV et 1834, LVI). De- script. et usage de la baiance 61ectro-magn6t. et de la pile ä courant constant (Ib. 1837, LXVI). Sur le dögagement de la chaleur par le frottement (Ib. 1839, LXX). Sur l'applicat, electro-chimique des oxydes et des metaux (Ib. S6r. lil. 1843, VIII). Gonsidörat. gen. sur la thöorie 6lectro-chiraique (Ib. 1849, XXVII). (Mehre dieser Abhandl. stehen auch in d. Mem. de l'Acad.) Viele Notizen in d. Compt. rend. * geb. März 7 (Z)C. V) (QC). Becquerel, Alexandre Edmond, — Prof. am Conservatoire des arts et me- tiers. Adjunct (Aide-Naturaliste) am Mu- seum d'hisloire naturelle. Sohn von An- toine Cesar* (Or), geb. 18 20, März %i, Paris. Sur la production de la phosphorescence et sur diverses proprietös de relincelle electrique (Ann. chim. phys. 1839, LXXl). Sur les piles ä courants constants (Ib. Ser. III. 1841, III; 1842, V). . Des lois du degagement de la cha- leur pepdant le passage des courants ^lectr. ä travers les corps etc. (Ib. 1848, IX). Des ef- fets produits sqr les corps par les rayons so- laires (Ib, id.). Des lois qui president ä la de- composit. clectro-chira. des corps (Ib. 1844, XI). Sur les anneaux colorös produits par ie depöt des oxydes etc. (Ib. 1843, XIII). Sur la conductibilite Electrique etc. (Ib. 1846, XVII; 1847, XX). De l'action du magnetisme sur tous les corps (Ib. 1846, XVII). Sur la phos- phorescence par insolation (Ib. 1848, XXII). De rimage photographique coloree du speclre solaire (Ib. id.). De l'image photo-chromatique du spectre solaire etc. (Ib. 1849, XXV; 1854, XLII). MitFremy; Recherch. öleclrochim. sur les proprietes des corps ölectrises (Ib. 1852, XXXVO Proprietes electrochira. de Ibydro- gene (Ib. 1853, XXXVII). Sur la transraiss. de electr. au travers des gaz ä des hautes lem- perat. ;Ib. 1853, XXXIX). Sur la puissance magnet. de l'oxygene (Ib. 1855, XLIV). Viele Notizen in d. Compt. rend. * Ein anderer Sohn desselben, Alfred, pract. Ar^t in Poggendorff, Handworlerltuch. Paris . schrieb ausser rielem Medicinischen : Sur le pouvoir raol^culaire rotatoire de raibuinine du eaDg, et des liquides orguniques ; Description d'un Albumi- nimetre (Compt. rend. 1S49. XXIX). Beda, genannt Venerabilis. — Mönch im St. Pelerskloster zu Wereraoulh, später Presbyter des benachbarten Paulu.sk losters zu Girvey (jetzt Jarrow) in Northumber- land (BD) (BN), geb. 672 etwa, Monkton, bei Girvey, gest. 735, Mai 26, Girvey, De argumento Lunae. Computus vulgaris qui dicitur Ephemeris. De temporum ratione. De numeris. De nnmerorum divisione. Musica theorica. Musica practica. Decirculissphaerao et poIo. De astrolabio. De raensura horologii. Etc. (Alles gesammelt in s. Oper. omn. 3 vol. fol. Par. 1521 u. S vol. fol. Basil. 1583.) Beddoes, Thomas. — Prof. d, Che- mie an d. Univ. zu Oxford (1786 — 92), später pract. Arzt zu Bristol, wo er das »Pneumatical Institute« gründete, um na- mentlich Schwindsucht durch Gasarten zu heilen (BD) (B) (BN), geb. 1760, Apr. 1 5, Shiffnall, Shropsh., gest. 1808, Dec. 24, Bristol. Considerations of the medicinal use of focti- tious airs and on the manner of obtaining them in large quantities (Mit JamQS Watt) 5 Pt. 1794 — 96. Contributions to physical and medical knowledge principaily of the West of England, 1799 (Darin unter anderen vonHumphryiOavy: Researches on Heat, Light aud Respiration). An account of some new experiments on the product. of artificial cold (Phil. Tr. 1787). Oa the affinity between basalte and granit (Ib. 1791). On the conversion of castinto malleable iron (Ib, 1791 et 92). Account of the stränge effects produced by the respiration of the ga- seous oxide of azote (Kicholson's J. Vol. Ilf et IV). On the prognoslics of the weather (Ib. 1802;. Siehe Güb^ Ann. VI. X. XII. u. XVI. Böde, Emile. — Prof. (aggrege) an d, Univ. zu Lültich und an d. Industrieschule daselbst (Or), geb. 1828, Mai 9, Stavelot (Belgien?). El<§raens de Geometrie, 6"»^ 6dit. Paris 1S52. Sur l'ascension de l'eau et la döpressicn du Mercure dans les tubes capillaires (M6m. Brux. Sav. etrang. T. XXV. 1851—53). Bedetti, Giulio. — Prof. d. Mathe- matik an d. üniv. zu Bologna; Mitgl. d. In- stituts daselbst (Maj. XVili;, geb gest. 1845, Jan. 21, Bologna. Sul piano tangente 'N. Comm. Bonon. T. V). Sulla quadratura delle superficie curve (Ib. VI) . Del moto di due mobili che a viccnda si at- Iraggone (Gelesen im Boiogn. Inst. 1841). Delle mn.ssime e minime distanze di un punto dato da una data lineo , coli' applicazione alle se- 9 131 Bodos de Gellog Bei^r. 1S2 zioni coriiche, ossia alla mafcria clel libro V delle coniche d Appollonio Pergeo (Ib. Q\)(J), geb. 4 436 etwa . . . Nürnberg, gest. 4K07, Juli 29, Lissabon. Verfertigte einen grossen Erdglobus mit vielen handscbrifll Bemerkungen, den er 4 493 in Nürnberg hinterlie.ss. {}hQr d. Verdienst des- selb. s. A. ▼. Hnmboldt's Kritisch Untersuch. Bd. L Berl. 4 836 Behm (Böhm), Georg. — Jesuit, Leh- rer d. Mathematik u. Theologie in Prag u. Olmütz (BEJ) fPlz] (J), geb. 4 621 Leutmeritz,BÖhm., gest. 4 666, Nov. 7, Znaym. Propositiones mathematico-musurgicae, Pragae 4 650. Propositiones physico-mathematicae de objecto potentiae visivae, Olomut. 4 657. Po- sitiones scientiae staticae, Ib. 4659. Arithme- ticae praeticae notabiliam tractatua. Ib. 4 660. Propositiones de quadratnra circuli, Ib. id. 9* 135 Sehn Beima. 136 Behn, Friedrich Daniel. — Con- rector, später Rector d. Gymnasiums zu Lübeck (M. UJ, geb. 1734 Lübeck, gest. <804, Oct. 5, (Lübeck?). Diss. math. sislens linearum parallelarum pro- prietates nova ratione demoustratas, Jenae 4 761 . Comm. math. praecepta de numerorum Serie ilia, quam dieunt progressionera et spe- ciatim explicationes omnium in progressione et arithmetica et geometrica problemaUim si- stens, Lubec. 1778. Das Nordlicht von 1770, Ib. 1770. Beschreib, einiger merkwürd. Nord- lichter, Ib. 1783. Behncke, Gustav Adolph. — Dr. Phil., von 1836 bis 1849 Apotheker zu Jarmen in Pommern, dann Privatmann in Berlin (Diss.), geb. 180j5, Sept. 14, Anclam, Pomm. De pondere specifico pyritae arsenicalis qui sermone nostro Arsenikkies vocatur, Diss., Berol. 1854 (Pogg. Ann. 1856. XGVIII). Behr, Georg Heinrich. — Arzt am K. Hospital und Beisass d. klein. Ralhs in Strassburg. Mitglied d. Leopoldin. Acad. (ANC) (A) (M), geb. 1708, Oct. 16, Strassburg, gest. 1761, Mai 9, Strassburg, Lexicon physico-chymico-medicum reale etc. Argentorat. 1738. Behrens, GeorgHenning. — Pract. Arzt zu Nordhausen (J), geb. 1662 . . . Goslar, gest. 1712 . . . Nordhausen. Hercy nia curiosa oder curiöser Harzwald, d. i. Verzeichniss u. Beschreib, d. curiösen Seen, Höhlen, Brunnen auf d. Harzwald, mit phy- sikal. Anmerkungen, Nordhausen 1703. Behrens, Rudolph August. — Braunschweigscher Hofralh und Leibarzt. Mitgl. d. Leopoldin. Acad. (ANC), geb. . . ., gest. 1748, Oct. 12 . . .* Examen aquarum mineralium Fürstenau- et Veebteidensium, Helmstädt 1724. * gest. 1747, Oct. 12 {Ä). Behrens, Thomas Georg Bern- hard. — Machte seine Studien in Greifs- wald und lebte, nach Vollendung dersel- ben, theils dort, theils im Hause seines Vaters, des Predigers Johann Bernhard zu Züssow bei Greifswald, ohne amtl. Stel- lung; wollte sich in Rostock babililiren, als er an der Schwindsucht starb (Or), geb. 1775, Jan. 17, Züssow, gest. 1813, Juni 22, Züs.sow. Erfinder des nach ihm (und mehr noch nach Bohnenberger) benannten Elektrometers, be- schrieben in d. Aufsatz ; Das Merkwürdigste aus Versuchen über Elektricität (Gilb. Ann. 1806. XXIII). Hypothesen über d. Nordlicht (Ib. id.). Über die Bewegung von Wassertheil- chen, die von einer im Kreise bewegten Ebene getroffen werden (Ib. id.). Befarnaner, Carl Gottlieb. — Ge- heimer Ober-Regierungsralh in Berlin (Ott) (N) (MAI) (G.i83i), geb. 1765, Sept. 15, Görlitz, gest. 1831, Dec. 11, Berlin, Über Theilung astronomischer Kreise (Gilb. Ann. 1814, XLVll). Gebrauch d. Theodoliths zum Höhenmessen (Ib. XLIX). Geogr. Orts- bestimmungen in Zach's Monatl. Gorr. Bd. II, VIII, XI u. XIII, so wie auch in d. Geogr, Ephemeriden. Empfahl zuerst angequickte Quecksilberhorizonte (Astr. Nachr. XI). Beigel, Georg Wilhelm Sieg- rau n d. — Chursächs. Geheimer Legalions- ralh und Ober -Bibliothekar zu Dresden (MAI) (N) (G.^V> geb. 1753, Sept. 25, Ippesheim,* gest. 1837, Jan. 25, Dresden. Über Algols Lichtperiode (Bode'i Jahrb. 1788). Von einer arab. Himmelskugel mit kufischer Schrift (Ib. 1808). Über d. baiersch. Maasse u. Gewichte (v. Zach's Monatl. Gorr. 1800. I). Über d. französ. Meter (Ib. 1803, VIII, u. 1804, IX). Über d. Vermess. in Baiern (Ib. VII, VIII, IX). Notizen in Güb. Ann. Bd. LXVIII (darin erste Andeutung der später so berühmten Eei- chenbaoh'schen Instrumente für pract. Astro- nomie) und Bd. LXIX. * Bei Windsheim, Franken. Beigthon, Henry. — Civil-Ingeni- eur und Mitgl. d. Boyal Society (Abr.Ml), geb. . . ., gest. 1743 oder 44. A Description of the VVaterworks at London Bridge (Phil. Tr. 1731). The imperfections öf the common Barometers and the Improvement made in them by Mr. Orffie (Ib. 1738). A nbw Plotling Table (Ib. 1741). Redigirte das «La- dies' Diary« von 1714—44, u. veröffentlichte darin unter andern eine Tafel zu Berechnun- gen über d. Dampfmaschine. War sehr mit Desagnliers befreundet, und lieforte zu tfessen Course of Natural Philosophy, Bd. II, schätz- bare Beiträge. Beima, Ello Märten s. — Dr. Phil., Conservator am nalurhistor. Reichsmuseum in Leyden (Or), geb. «807, Jan. 9, Oostermeer, Prov. Friesland, Commentatio de annulo Saturni, Lugd. Bat. 1842. Over het Verband tusschen de Astro- nomie en Geologie (Vriend des Vaarlands, Deel XVI) .^tnst. 1 842. Vorhandling oVer dfeh iT.ng van Saturnus (Een Leerboek voor alle Stan- den) Leyd. 1843. Natuurkiindige Beschrijving van den Aardbol, Leeuward. 18.52, Verschie- dene Artikel über raineralog. u. geognost. Ge- genstände im Woordenboek voor Künsten en 137 Beinert Bolknap. 138 Wetenschoppen, Leyd. <885. Übersetzte ins Holland. : Leonhard's Geologie u. Dessen Leit- faden z. Unterricht in d. Geologie (Beides mit Anmerkk. u. Zusatz.), ferner: A. v. Humboldt'» Kosmos, Dessen Ansichten d. Natur und ü^f- sen Kleine Schriften. fieinert, Carl Christi m. -- Dr. Phil., Apotheker zu Chailottenbrunn in Schlesien fOrJ, geb. 4 793, Jan. { 5, Waitsdorf, b. Bern- stadt.* Der Meteorit von Braunau am U. Juli <847, Breslau. 1848 {Auch Pogrg. Ann. LXXIIJ 847). Über die Kieselgeschiebc im Waldenburger Steinkohlengebirge (Jubelschrift d. Vaterland. Gesellsch.). Gediegnes Blei im Porphyr Schle- siens (Karsten's Archiv XVII, 4 843). Mit Göp- pert: Üb. d. Beschaffenheit u. d. Verhältnisse d. fossilen Flora in d. verschied. Steinkohlen- Ablagerungen eines u. desselb. Reviers , Ley- den-ISSO (Eine 1849 von d. Harlemer Gsllsch. gekrönte Preisschrift}. * Uuweit Oels in Schlesien. deireis, Gottfried Christoph. — Prof. d. Physik (4709), d. Medicin (4 7 62) und d. Chirurgie (4 768) an d. Univ. zu Helmstädt, sowie (4 802) Leibarzt d. Her- zogs von Braunschweig (M. UJ fOettJ (Lich- tenstein im Hist. Taschenb. N. F. f. 4 8 ilj, geb. 4730, Febr. 28, Mühlhausen, Thü- ringen,* gest. 4 809, Sept. 47, Helmstädt. Welches sind die natürl. Ursachen , dass grü- nes Wachs länger brennt als weisses? (Ge- meinnütz. Arbeit, d. Bienengesellsch. in d. Oberlausitz, Bd. I). Über d. Opal und dessen Entstehung (Grell, Ann. 4 791). Einige Aufs, in d. Monatschrift v. Leske, Funk u. Hindenborg. Soll eine bessere Bereitung des Carmins und des Essigs erfunden und damit die Mittel zur Anschaffung seiner von den Zeitgenossen so vielfach bewunderten Sammlungen erworben haben. * geb. März 2 (Jf. II). Beitier (Beutler), Wilhelm Gott- lieb Friedrich von. — Prof. d. Mathe- matik am Gymnasium zu Mitau. Astronom d. Pelrinischen Academie daselbst (M. UJ, geb. 4745, Febr. 4 4, Reutlingen, Wür- temberg, gest. 4 844, Sept. 24 (N.St.), Mitau. Essai sur le mouvement horaire vrai elliptiqne etparabolique(M6m Berl. 17 86 et 87). Mölhode pour determiner exactement le diametre appa- rentdemercureetlarefractionhorizontaledans Tetmosphere de cette planete (Ib. 1788 et 89'. Aslron.Beobb. {Ib. 17B5, 86, 87). Phenomene de l'optique remarquable (Nov. Act. Petr. XIVl . Astr. Beobb. (Ib. X, XI, XI!) ; ferner in Bode^ Jahrb. 1795, 97, 4805 w. j', Supplbd. IV, so wie in v. Zach'sMotiatl. Corr. XI. — Eine neue Methode ... die Polhöhe zu beslimmea (Hla- denburg, Archiv 4 794). Verfertigte d, Mitau- schen Kalender von 1775 bis 4 8' 4. B6iaiiger, Jean Baptistc Charles Joseph. — Früher Ingenieur *au corps rcyal des Ponts et Chauss(5es, jetzt Inspe- cteur des ^tudes de Tecole centrale des arts et manufactures (QC), geb. 4 790 . . . Valenciennes. Essai sur ia Solution numärique de quelques problcmes lelatifs au mouvement permanent des eaux courantes, Paris 4 828. Resnm^ de legons de göomötrie analytique et de calcui in- finit, etc. Ib. 1842. Cours de möcanique etc. Ib. 1847, BelgTado (Bellogradus), G i a c o p o. — Jesuit , anfangs Prof. d. schönen Literatur in Venedig, dann d. Mathematik u. Physik an d. Univ. zu Parma, auch Beichtvater d. Herzogin daselbst. Nach Aufhebung des Ordens, Privatmann in Udine ßizz) (FP) fCBJsJ (A) (LL), geb. 4 704, Nov. 16, Udine,* gest. 4789, März 26, Udine.** Ad disciplinam mechanicam, nauticam et geo- graphiam Acroasis etc. Parmae1741. De li- quorum aequilibrio Acroasis, Ib. 1742. De phialis vitreis ex minimi silicis casu dissilien- tibus AcroaSis, Ib. 1743. De altitudine atmo- sphaerae estimanda etc. Ib. 1743. De gravita- tis legibus etc. Ib. 1744. De corporibus ela- sticis Ib. 1747. Theoria Cochleae Atchimedii, Ib. 1767. De telluris viriditate, üdinae 4777. De analyseos vulgaris usu in re pbysica, 2 vol. 4'', Parmae 1761—62. I fenomeni eletlrici con i corollarj da lor dedolti, Ib. 1749. Della rifles- sione de' corpi dall' acqua etc. Ib. 1753. ♦ geb. Dec. 16 (F/). ** gest. Apr. 7 {BN)^ veirouthlich weil in {VJ) steht: gest. VII Kai. Aprilis. B^lidor, Bernard Forrest de.* — Anfangs Prof. d. Mathemat. an d. Artilierie- schule La Fere ; später Brigadier, Inspeclor d. Arsenals von Paris u. des Mmeurcorps. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. in Paris (Mem.Par. 4 76 4; fBJ (BN), geb. 4 697 Catalonien, gest. 4 764, Sept. 8, Paris.** Architecture hydrauiique. 4 vol. 4**, Par. 1737 — 51 . Le bombardier fran^ais, Ib. 1 731 . Traitö des forlifications.. 2 vol. Ib. 1735. Dictionnaire portative de l'Ingönieur, Ib. 17S5. Cours de mathömatiques, Ib. 1725. Nouv. Cours de math. Ib. 1757. Theorie sur la science des mines etc. (M6m. Par. 1756). De theoria pul- veris tormentarii (Mem. Berl. T. IV). * Belidor Forest oder For es. Bemardo (HC). ♦♦ geb. 1698 . . . (EC) (TÄ), gest. 1701, Sept. 10 {Th). Belknap, Jeremy. — Prediger zu Boston, Mitgl. d. Philoscphical Society in Philadelphia [BaEJ, 139 BeU Belli, 140 geb. \lii, Juni 4, Boston, gest. n98, Juli .. Boston. Desrription of the White MouDtaiii£;. in New- Humpshire (American Museum 17^H). Obsorv. on tho aurora borealis . March i7S.{ (Ib. id.). Account of the monntain AgamentiCiK, 8 miles from York harbour (Collect, of Massachusetls H. S 4 794). Account of a large quantity of o fossil substance conlaining vitriol and sulphur, found atLebanon, New-IIampshire (Mem. of Ameiic. Acad. Vol. I). Bell, George. — Dr. Med., pract. Arzt erst in Bervvick on Tweed, dann in Mancbester. Mitgl. d. Lit. and Phil. Society daselbst (Mem. Manchest. Soc. vol. 11;';, geb. 1755, im Herbst, Greenhiil, Düm- friesshire. gest. 17S4, Februars, Mancbester. Sitnie remarks on the opinion, that the animai bodies possess© the power of generating cold (Mem. Mftochest. Soc. vol. I). Bella, Giovannanlonio dalla. — V'iof. d. Physik am Nobel-Collegio in Lis- rabon , dann «n d. üniv. zu Coimbra, zu- letzt in die Heimath zurückkehrend (VP.) geb. 1730, Aug. 30, Padua, gest. 1823, Nov. 24, Padua. Tiatt^to sopra l'utilitä dei conduttori eletlrici. Memoria 4 etä sobre a forga magnetica (Mem. .In Acad. Real das Sc. de Lisboa, T. I). Ver- suche über d. magnetische Anziehung u. Ab- stossu.jg, 17P1 r, Berlin. Über die l^arallellinien. Merlin 1786. Versuch einer logischen Ausoinandersetzung d. mathe- TT 'tijjc!» Unendlichon, Ib. 1796. Vorlesungen i:. ; d. metaphysisch. Anfangsgründe d. Na- tu iwissensciiaften, Wien 1798. Beneckc, Johann Heinrich Fried- rich. — Hütlcnchemiker zu Goslar, früher Zeitlang Besitzer einer Holzsäurefabrik zu 143 Ben^detti Benvenuti. 144 Hamburg, dann einer Schwefelsaurefebrik in Deplförd, auch Gründer einer Grün- spanfabrik in Russland (N), geb. «774, Juni 29, Hannover, gest. 184!, Febr. 20, Goslar. Beschreib, d GHmmerkupfers vom Raramels- berg (Pogg. Ann. 4 837. XLI). Benedetti (Benedictis) Giovanni Bat- tista. — Philosoph und Mathematiker des Herzogs von Savoyen (Mzs) (J), geb. \ 530, Aug. \ 4, Venedig, gest. < 590, Jan. 20, Turin. De resolutione oranium EacUdis problematuni aliorumque . . . una tantummodo circuli data apertura, Venet. <553. Diversarum specula- ticnum mathematicarum et physicarum liber, Taurini1585 (Enthält Optisches, s. Libri, bist, ni. 124). De gnoraonum urnbrarumque Sola- rium usu, Ib. 4 574. Benedis, Angelus. — Dr. Phil. . . (Diss.), geb. 1826, Juli 21 4, Podilau, Grafs. Glatz. Versuche die elastische Kraft des Quecksilber- dampfs bei verschiedenen Temperaturen zu bestimmen (Pogg. Ann. 4 854. XCH). Benini , Stefano. — Servitenmönch (BPh geb. «766, Dec. 25, Prato, gest. 4794, Sept. .. Florenz. De igne, luce et fluide electrico propositiones physicao, Florentiae <790. Benkö, Samuel von.* — Pract. Arzt und Pbysicus zu Miscolcz in der Borscha- der Gespannschaft in Ungarn (N)y geb. 1743 . . . Siebenbürgen, gest. 1823 Ende Aprils, Miscolcz. Ephemerides meteorologico-medicae Anno- rum < 780 -93 in tote Comitatu Borsodiensi, signanler in Regio Camerali Oppido Miscolez factae, 5 Vol. Vindb. <794. Novae Ephemeri- des astronomico-medicae Annorum 1794 — 4 801 etc. Ib. 1802. • FranzBenkö, reformirter Prediger zu Gross-Enyed in Siebenbürgen, Klausenburg 1786. in Siebfnbürgen , schrieb : Ungarische Mineralogie, Bennatly Francesco. : — Arzt bei der ilaliänischen Oper in Paris; grosser Kunstkenner und selbst Sänger (Cll), geb. 1798 etwa, Manlua, gest. 1834, März .. Paris.* Recherches sur le ni^canisme de la voix hu- raaine, prec6d6durap})ortdeCuvier, deProny et de Savart, Paris 1832 (Siehe Schweigg. Journ . 1830. LIX). * lu Folge davon , dass ihn ein scheues Pferd auf den Boulevards umgerannt hatte. Bennet, Abraham. — Pfarrer suc- cessive zu Worksworlh in Derbyshire und zu Bentley, bei Ashborne, in Bedfordshire. Mitgl. d. Royal Society (RGE), geb. 1750 gest. 1799, Mai New Experiments on Electricity, wherein the cause of Thunder and Lightning, as well as the constant stete of positive and negative Electricity in the air are explained ; also a de- scription of a Doubler of Electricity and tbe most sensible Electroraeter yet constructed etc. 1 vol. 4", Lond. 1789. Letter on attraction (Mem. Manchest Soc. Vol. lll). Descript. of a new Electrometer (Phil. Tr. 1787). Account of a doubler of electricity (Ib. id.). New Ex- periments on Electricity (Ib. 1789). A new Suspension of tbe magnetic needle; an Air Vane of great Sensibilily ; and New Experm. on the magnetism of Iron-Filings and Brass (Ib. 1792). Benoit, Philippe Martin Nar- cisse. — Officier d'etal major, Professeur adjoint de topographie e! de geodesie h l'e- cole d'application du corps d'etat major (Q)y geb. 1791, Aug. 13, St. Pons, Dep. Herault. Cours complet de topographie et de g6od6sie, II Pt. Paris 1822 et 23. Thöorie, description et usagc du Pachom^tre, proposä pour ra6- surer J'öpaisseur des glaces montees, Ib. 1824 (Fogg. Ann. II). Tböorie gön^raie des p^se- liqueurs etc. Ib. 1821. Bensch, August. — Chemiker in d. Fabrik chemischer Producta zu Ringkuhl bei Cassel (Or)y geb. 1817 etwa, Berlin, über basisch chromsaure Salze (Pog^. Ann. 1842. LV; auch Lieb. Ann. 1843. XLIV). Über einige harnsaure Salze (Lieb. Ann. 1845. UV). Darstell, d. Harnsäure aus Guano (Ib. 1846. LVIII). Reinigung d. Hippursäure (Ib. id.). Über d. Darsteü. d. Milch- und d. Buttersöure (Ib. 1847.LXI). Über Liebig's Darstell, arsen- freien Antimons (Ib. 1848. LXIII). Benvennti, Carlo. — Jesuit, lehrte anfangs Philosophie in Ferrara , dann (an Boscovich's Stelle) Mathematik in Rom, und ging zuletzt nach Aufhebung des Or- dens nach Warschau (CBJs) (BN), geb. 1716, Fobr. 8, Livoruo, gest. 1789, Sept .. Warschau. Synopsis physicae generalis, Romae 1754. De Luminc, Dissertatio physica, Ib. 1754 (Soll zum grossen Theil von Boscovich sein). Benvenuti, Giuseppe. — Arzt zu Sarzano, später bei den Bädern von Lucca (BN), geb. 1728 etwa, Lucca, gest. Ende d. XVIII. .Inhrh., Lucca. De Lucen.sium thermariim sale tractatus, Luc- ca 1758. Istituzioni di Mineralogia, Parma 145 BenzeLitjariia B«raad. 146 4 790. Tabula meteorologica in qua Lucensium thermarum atmosphaerae variationes qiiotidie per annum adnotatae sunt (Comment. Bonon. T. V). Benzelstjerna,'*' Lars. — Früher Bergmeister, später Director des Silber- werks zu Hellefors, Bergrath und Lands- hauptmann , Mitglied d. Acad. d. Wiss. zu Stockholm (SJy geb. <680, März 27, Üpsala, gest. n 55, Juni <0, Stockholm, De re metallica Sveo-Gothorum schediasma, üpsal. 4 703. Berätteise cm ätskiliiga nyare Malm- och Mineral-Upfinnigar i Riket (Vetensk . Acad. Handl. 4741). * Hiess, vor seiner Adelung i. J. 1719, Benzel. Benzenberg;, J o h a n n F r i e d r 1 c h. — Dr. Phil., von 1805 — <0 Prof. d. Phy- sik u. Mathematik am Lyceum zu Düssel- dorf, vor- und nachher als Privatmann viel auf Reisen und an mehren Orten Deutsch- lands lebend, zuletzt auf seiner Besitzung im Dorfe Bilk bei Düsseldorf fN) fCL), geb. 1777, Mai 5, SchÖIler,* gest. 4 846, Juni 8, Bilk. Versuch, die Entfernung, Geschwindigkeit u. Bahn d. Sternschnuppen zu bestimmen (mit H. W. Brandes) , Hamburg 4 800. Ober d. Be- stimm, d. geogr. Länge durch Sternschnup- pen, Ib. 4 802. Versuche üb. d. Gesetze des Falls, den Widerstand der Luft und die Um- drehung d. Erde, Ib. 4804. Der vollkommne Visirmeister, 4 84 0. Beschreib, eines einfach. Reisebarometers , 1844. Erstlinge von Tobias Mayer, 4 842. Vollständiges Handbuch d. an- gewandt. Geometrie für Feldmesser, 4 84 3. lieber d. Dalton'sche Theorie, 4830. Das Hö- henmessen mit d. Quecksilberwaage, Düsseid. 4 831 . Die Sternschnuppen sind Steine aus d. Mondvulcanen etc. Bonn 4 834. Die Stern- schnuppen, Hamb. 4 839. Versuche über d. Umdrehung d. Erde, neu berechnet, Düsseid. 4 845, — Viele Aufsätze in Gilbert'« u. Pogg. Annalen, Voigt's Magazin, Bode'a Jahrbuch, Geogr. Epheraeriden, 2a^'« MonaÜ. Corre- spondenz, Astr. Nachrichten, Ailgem. Anzeig, d. Deutschen , Rhein. Merkur etc. — Erbaute sich 1844 zu Bilk eine Sternwarte (nach sei- ner Gattin Charlottenruh genannt) , die er, nebst einem Capital zur Besoldung eines Ob- servators an derselben, der Stadt Düsseldorf vermachte. * Dorf zwischen Elberfeld und Düsseldorf. B^rard, Joseph Balthazard. — Erblindete im 23. Lebensjahr, ward aber dessungeachtet Prof. der Mathematik und später Direct. d. Secundärschule zu Bri- an^on (BC) (Q), geb. 4 763, Sept. 23, Briancon, gest M^langes physico-raath^matiques, 4 798. Opus- cules mathömatiques, 4 814. Statique des voü- Poggeadorff, Handwortcrbach. tes, 484 0. Application du caicul diffi^rentiel ä la discussion et ä ia construclion des 6qua- tions etc. Tur. 4 814. Sur le photophore ou lampe paraboioide de son invention. Viele Aufsätze in d. Ann. d. Math^matiques. B^pard, JacquesEtienne. — Prof, d. Chemie an d. Facult^ des Sciences de Montpellier, so wie Prof. an d. ]&cole de Pharmacie daselbst. Corresp. d. Instituts, vormals auch Mitgl. d. Sociale d'Arcueil (Or), geb. 1789, Oct. 4 2, Montpellier. M6m. sur les propri^tös des difförentes esp^ce» de rayons qu'on peut säparer au moyea du prisme de la lumiere solaire (Gelesen im In- stitut 1812. M6m. d'Arcueil. 4 817. T. III). MU Delaroche : Sur la dötermination de la chaleur spöcifique des diflFörens gas (Erhielt d. Preis vom Institut; Ann.Chim. 4843. LXXXV). Sur les 6lemens des carbonates et sous-carbonates alcalins (Ib. 4 809. LXXI). Sur l'eau conte- nue dans ia soude fondue (Ib. LXXII). Sur les Oxalates et sur-oxalates alcalins (Ib. 4810. LXXIII) . Sur l'ammoniaque (Ib. 4 844. LXXIX). Sur Tanalyse des substances aoimales (Ano. Chim. Phys. 4847. V). Sur la maturation des fruits (Ib. 4 824, XVI). Sur les usines de gas inOammable de la houille (Ib. 4 825. XXVHI). Sur les moyens propres a arr^ter le döveiop- pement de ia muscardine (Compt. rend. 4 838. VI). Berand (Berauld) , Laurent. — Je- suit, Prof. d. Mathematik zu Lyon, Director d. Sternwarte daselbst, früher Lehrer d. Humaniora in Vienne, Avignon und Aix. Lehrer von Lalande, Montucla und Bossut fLjßy (Q) (DF), geb. n02,*März 5, Lyon,* gest. 4777, Juni 26, Lyon. Physique des Corps animös, Par. 4 755. La lune, a-t-elle quelque influence sur la Vegetation etc. Bord. 4 760. Sur ia cause de Taugmento^ tion de poids que certaines oiatiöres acqui^- rent daos leur calcination (Ehrix de i'acad. de Bord. 4 747) . Sur le rapport q«i se trouve entre la cause des effets de Taimaot et Celles de» phenomenes de l'^lectricitö (Ib. 4 748). Les animaux et les mätaux ne deviennent-ils 6ie- ctriques que par commnnication, Bord. 4749. Sur les eclipses annuaires etc. Lyon 4 764. ♦ geb. 1703, März 6 {B) {BN) ; 1701, März 5 {BM). Beraudy Jean Jacques. — Priester von d. Congregation d. Oratoriums; Prof. der Mathematik und Physik am College zu Marseille, zuletzt Hafenbaumeister zu Car- thagena in Spanien (BN) (BS), geb. 4 753, Febr. 5,AIlonsb.Castellane, gest 4794, Febr. 4 , Carthagena. M6m. pour servir ä l'hist. nat. de Provence (Journ. de Phys. 4 792). Sur la mani^re de re- connaitre la präsence de l'alun dans le >in (Ib. 1791). Sur la maniere de resserrer le lit des torrents et des riviöres, Aix 4 791 . 40 147 Berg Bergery, 148 Berg, Carl Friedrich. — Apothe- ker in Stuttgart (N), geb. < 774, Febr. 25, Herrenberg, gest. i 835, Mai 2<, Stuttgart. Über d. Behandl. d. Weintrauben während d. Gahrung (Büchner, Repert. XXV). Unterschei- dung d. Weinhefe von d. Obsthefe (Ib. XXVI). Noch verschiedene pharmaceut. Aufsätze da- selbst. Berg^emaiin , Carl Wilhelm. — Prof. d. Chemie an d, üniv. %\x Bonn, auch Lehrer d. Chemie an d. höheren landwirth- schafll. Anstalt zu Poppeisdorf b. Bonn (Or), geb. 1804, Febr. 16, Berlin.* Der Bleiberg in der Eifel, Bonn <830. Chem. UntersucU. eines Mammuthzahns (Schweigg. J. <828. LH). Chem. Untersuch, verschiedn. phosphorsaur. Kupfer (Ib. LIV). Zerlegung d. Glaukoliths (Pogg. Ann. i827. IX). Vermischte chem. Bemerkk. (Ib. -1830. XIX). Über d. Me- teorslein von Zacatecas (Ib. 1849). Unter- such, d. Dechenitetc. (ib. -1850. LXXX). Zur Kerintn. d. Donariums, eines (nicht bestätig- ten) neuen Metalls (Ib. 1852. LXXXIf). Chem. Untersuchung des AllanÜs, Granats etc. (Ib. LXXXIVi. Über Thonerde u. Donarerde (Ib. 4 852. LXXXV). Fernere Aufsätze in: Archiv f. Pharmacie und d. Landwirthschaftl. Zeit- schrift i. Rheinpreussen. ♦ Sohn des 1837, Juli 15 verst. Apotheker» zu Berlin. Bergen, Carl August von. — Prof. der Anatomie, Therapie und Botanik an d. Univ. zu Frankfurt a. d. 0. Mitgl. d. Leo- poldin. Academie (ANC) (MJ, geb. 1704, Aug. i\, Frankfurt a. d. 0., gest. 1759, Oct. 7, Frankfurt a. d. 0. De gravitate metallorum specifica, statice et hydrostatice e.^plorata, Francof. 1743. De maculis, punctulis et scintilüs aliisque corpus- culis visui observatis, Ib. 1747. Positiones physicae experimentalis etc. Ib. 1752. Com- ment. de thermometris mensurae constantis etc. (N. Act. Acad. Nat. Cur. T. I). De macu- lis et faculis a solis aspectu in oculo residuis (Ib. id.). De iraagine unius ejusdemquo ob- jecti a diversis hominibus in eadem distantia sub diversa magnitudine visa (Ib. id.). Cam- phorae in aqua solubilis quaedam phaenome- na (Ib. id.). De perseverantia virtutis electri- cae in corpore electricitatis derivativae (Ib. II). Observationes meteorologicae et epidemica©, nee non electricae (Commerc. Litt. Nor. 1745). Berger, Claude. — Dr. med., pract. Arzt in Paris, Assistent von Fagon, Prof. d. Chemie am Jardin Royal, und Schüler von Homberg. Mitgl. d. Acad. (Mem. Pa- ris \1\%), geb. 1679, Jan. 20, Paris, gest. 1712, Mai 22, Paris, Scheint nichls geschrieben zu haben. Berger, Johann Gottfried von. — Prof. d. Medicin an d. üniv. zu Witten- berg; Mitgl. d. Leopoldin. Acad. (ANC) (J), geb Wittenberg,* gest. 173 6, Oct. 3, Wittenberg. Prodromus de carolinis Bohemiae fontibus. Commentatio de Thermis Carolinis, Lips. 1709. * Nach Andereo : Halle oder Gera. Berger, Christian Philipp. — Pract. Arzt und Schaumburg -Lippischer Landphysicus (Hb.) (J), geb. 1701, Juli 16, Bückeburg, gest.. 1739, Nov. H, Bückeburg. Gründl. Erläuterung d. merkwürdigst. Bege- benheiten in d. Natur, Lemgo 1 737. Uebersetzte Bion's L'usage des giobes etc. und Alexandxe's Traitö general des horloges. Berger, Christian Gottlieb, — Pract, Arzt erst in Altenburg (Sachsen), dann (1772) in Berlin, zuletzt (1777) in Graudenz (M)y geb. 17 41, Sept. 2 1 , Wohlau, Schles., gest. 1795, Apr. ., Graudenz. Düdalus, d. i. Neue Erfindung zum Vortheil der Schiffahrt etc. Berl. 1781 (Auch franzö- sisch, Ib. 1777). Theorie der Erdbeben und Vulcane etc. Ib. 1788. Vorschläge z. Veryoll- kommn. d. Schiffahrt, Ib. 1788. Berger, Johann Erich von. — Prof. erst der Astronomie , dann d. Philo- sophie an d. üniv. zu Kiel (E) (LS), geb. 1772, Sept. 1 , Faaborg, Seeland, gest. 1832, Febr. 2 3, Kiel, Philosoph. Darstell, d. Harmonie des Welt- alls, Allona 1808. Berger, Jean Fran^ois. — Dr. Med., pract. Arzt in Genf; mehre Jahre auf Reisen in Frankreich, England, Deutsch- land u. Italien (Mem. Geneve, T. X^, geb. 1779, Juni 22, Genf, gest. 1833, Juni 5, Genf. Expörimens sur les effets qu'une forte chaleur produit dans l'i^conomio animale (mit F. de la Roche), Paris 1806 (Auch Journ. db phys. 1806. T. LXIII). Hauteurs de plusieurs lieux döter- mines par le barom^tre, dans le cours de dif- f^rens voyages falts en France, en Suisse, en Italie (Journ. de Phys. 1807. T. LXIV). Faits relatifs ä la construction d'une öchelle des de- gräs de la chaleur animale (M6m. Geneve, T. VI et VIl). On tlie physicai slructure of De- vonshire and Cornwall (Transacl. Geolog. Soc. 1811, T. I). A Sketch of the Geology of some parts of Hampshire and Devonshire (Ib. id.). Mineralogical Account of the Isle of Man (Ib. 1814. II). On the dykes of the North of Ire- land (Ib. 1816 III). Bergery, Claude Lucien. — Prof. d. angewandt. Wissenschaften an d. Artil- 149 Berghaus Bergman. 150 lerieschule zu Metz , früher Artilleriecapi- tan in d. französ. Armee (QC), geb. 1787, Jan. 8; Orleans, (leomctrie appliquee ä lindustrie, 3'"* 6dit. Metz 1835. Geomätrie des courbes appliquee aux arts, 2"»«^ edit. Ib. 1843. G^omötrie des ecoles primaires, 4'"'^ ödit. Ib. 1844. Noch mehre Schulbücher. Mit J. C. Migout: Essai sur la Iheorie des affüts et des voitures d ar- tiüerie, Paris 1837. Berghaus, Johann Isaak. — Wai- senmeisler d. Stadt-Bürger-Waisenhauses zu Cleve , dann Regierungs-Calculator da- selbst, hierauf Rendant d. allgem. Feuer- socieläls-Casse u. aligem. Wittwcn-Casse in Münster. Vater des Folgeaden {M. UJ (N), geb. <755, Jan. 2, Elberfeld, gest. <83<, Aug. 27, Münster. Geschichte d. Schiffahrtskunst bei d. vor- nehmst. Völkern d. Alterthums , 2 Bde. nebst Anhang, Leipz. 1792, Beiträge z. histor. n. pract. Technologie, Frankf. a. M. 1792. tber- setzung von Montucla's Hist. des Mathema- tiques (T. I) mit Zusätzen. Antheil an derWis- kunstigen Verlustigingen d. Genootschap d. mathemat. Wetenschappen te Amsterdam (Am- sterd. 1786—90), Berghaus, Heinrich Karl Wil- helm. — Erst Wegebau-Conducteur, dann Ingenieur-Geograph, darauf (1824 — 36) Prof. d. angewandt. Mathematik an d. Bau- Academie in Berlin, später in Potsdam wohnhaft (M.ll) (G.B.iS^bJ fCLJ, geb. 1797, Mai 3, Cleve. Die ersten Elemente d. Erdbeschreibung, Berl. 1830. Allgra. Völker- u. Länderkunde, 6 Bde. Stuttg. 1837—44, »Hertha«, Zeitschrift f. Erd-, Völker- u. Staatenkunde (mit K, F. V. Hof- mann) 1825—29. Annalen d. Erd-, Völker- u. Staatenfeunde, 28 Bde. 1830—43. Almanach der Erdkunde, 5 Bde. 1837—41. Kritischer Wegweiser im Gebiet der Landkartenkundo (anonym) 7 Bde. 1828 — 35. Physikalischer At- las in 90 Blatt, Gotha 1838—48. Physikal. Jahrbuch, seit 1849, Ergänzungshefte' dazu. Samml. hydrographisch-physikal. Karten d. preuss. Seefahrer, Berlin 1840. Meteorolog. Beobachtungen in Berlin. Viele Landkarten. Beitr. zu d. geogr. Ephemeriden. Bergter, Nicolas. — Prof. d. Rechte u. Syndicus d. Stadt Rheims, auch Histo- riograph; zuletzt auf d. Gute Grignon sei- nes Freundes, des Präsidenten B e 11 i 6 v r e, lebend (BN), geb. 1567, März 1, Rheims, gest. 1623, Aug. 18, Grignon.* Archimeron ou Traitö du Commencement des jours, Paris 1612 (Siehe Olbers, Astr. Nachr. Vm. 168). * g«b. 1557 . . ., gest. 1623, Sept. 15 (/) (iV»), ist un- richtig. Bergius, Peller Jonas.* — Prof. d. Medicin u. Pharmacia am Carolinischen Institut zu Stockholm. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. dasolbst (SLHJ, geb. 1730, Juli 6, Eriksstad,Smäiand, gest. 1790, Juli 10, Stockholm. Älethodus cremorem tartari solubilem red- dendi (N. Act. Acad. Nat. Cur. T. IV). Ron och försök med quinno-mjölk bämtade (Vet. Acad. Handl. 1772). D^ med jernhaltiga vatt- net frän Rio Tinto i Spanien (Ib. 1759). Om bröd backning etc. (Ib. 1773). Om Brännvins bränning af andra ämnen an Spannemä! (Ib. 1776). Viel Botanisches. * Nicht zu verwechseln mit Petter Jonas Ber- gius, Apotheker zu Uddevalla, geb. 17?.7, Oct. 8, Stromscad, gest. 1814, Febr. l.-j, Stora Häggeröd, Bohus Län (SAR). Bergius, Axel Theodor. — Dr. Phil., Lehrer d. Mathematik an d. Elemen- tarschule zu Stockholm fOrJ, geb. 1817, Dec. 2, Södermaniand. Elementar-Lärobok i Mekaniken, Upsal.1846. Lärobok i Arithmetiken. Läroboken i Fysiken, 2 Die. Stockholm. Sur l'analyse combinatoire (Act. Soc. Upsal. T. XIV) . De orbitis come- tarum exobservationibus deterrainandis com- mentatio (Crelle, Journ. f. Math. 1843. XXV). Bergman, Torbern 01of.*~Erst Adjunct d. Mathematik und Physik, dann, 1767, nach d. Tode von J. G. Wallerius, Prof. d. Chomie u. Pbarmacie an d. üniv. zu Upsala. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Stockholm (N, Act. Upsal. YllJ (S) (Mem. Par. 1784;, geb. 1 735,MUrz 20, Katherinberg,West- Gothland, gest. 1784, JuH 8, Bad Medevi. Diss. de crepuscuHs, üpsal. 1755. Detubofer- ruminatorio, Vindob. 1779. De primordiis Chemiae, Ups. 1779. HistoriaChemiae medium seu obscurum aevum, Ib. 1782 (Beide Werke deutsch von Wiegleb). Sciagraphia regni mi- neralis, Lips. 1782. Physisk Beskrifning över Jordkiot, Ups. 1766 (deutsch von Eöhl). Do interpolatione astronomica , Ib. 1758. De al- tractione universal! , Ib. id. De confectione aluminis, Ib. 1767. De calci auri fulminante, Ib. 1769. De Niccolo, Ib. 1775. Disq. de at- tractionibus electivis, Ib. 1775. De acido sac- chari, Ib. 1776. De arsenico, Ib. 1777. De analysi aquarum frigidarum, Ib. 1778. Da mi- neris zinci. Ib. 1779. De minerarum Dociraa- sia humida, Ib. 1780. De antimonialibus sul- phuratis, Ib. 1782. Experimenta electrica tran- situm commotionis per aquam illustrantia (Nov. Act. Upsal. 1767. Vol. I). Variae crystal- lorum formao a Spato ortae (Ib. 1773. Vol. I). Comment. de acido aereo (Ib. 1775. Vol. II). Producta ignis subterranei chemice conside- rata (Ib. 1780. III). Om Regnbägen (Vet. Acad. Handl. 1759). Om tysta Eidsken (Ib. 1760). Om skymningarna (Ib. id.). Om Isländska cri- 151 Bergman Beringer. 152 fltallens Elektpicitet (Ib. 4 762). Elektriske för- sök med Sidenband af ätskiliiga förg (Ib. 4 763). Om Nordskeneas höjd (Ib. 4 764 u. 4 766). Electriska försök med sammangnidna glas-skif- vor (Ib. 4 765). Om Tourmalinens electriska egenskaper (Ib. 4 766). Förslag at förbältra Alun-luttringen (Ib. 4 767). Om quicksiifvers föreoingar med kobaltsyra (Ib. 4 770). D" med salt8yra(Ib. 4774 et 72). Om luftsyra (Ib. 4773). Om Bninsten (Ib. 4 774). Om Bitter-, Selzer-, Spa- och Pyrmonter vatten (Ib. 4 775). Huru samma vatten kunna genom konst tillredas ilb. id.). Om Alun-tiilverkniogen (Ib. 4 776). Chemiske Försök med blase-stenar (Ib. id.). Hafsvatten ifrän ansenligt djup, undersökt (Ib. 4777). Om magoesia nitri (Ib. id.). ündersök- niog om Piatina (Ib. id.). Om stenen. Oculus mundi kallad (Ib. id.). Om bruna Tourmali- ners grundämnen (Ib. 4 779). Praeclpitations- försök med Piatina, Nickel, Cobolt och Magne- sium (Ib. 4780). OmTungsten (Ib. 4784). Om föfsvafladt Tenn (Ib. id.). Mineralogiska An- roärkningar (Ib. 4 784). Observ. on the transit of Venus over the sun 4 764 June 3 at üpsal (Phil. Tr. 4 764). Some experiments in Electri- city (Ib. 4 763 et 64). De indole electrica tur- malioi (Ib. 4 766) . — Gesammelt und zum Theil vermehrt erschienen seine Arbeiten als : Opus- ctila Physica et Ghemica etc. 6 Vol. Upsal, 4 779 —-84, deutsch von Tabor, Frankf. 4782—90. * Den Vornamen 0 1 o f gebrauchte er nur einmal in Beinen Schriften. Bergmas, Israel. — Docent d. Astro- nomie an d. Univ. zu üpsala, spater Bi- schof in HemÖsands Stift fOr), geb. 4 795, März 4 6, Medelpad. Nigra användningar af plana speglar vid syn- vinklars mätande, jerate förslag tili en Rehe- xions-Micrometer {Vet. Acad. Handl. f. 4 824). Bergman&y Joseph. — Exjesuit, Lehrer d. Mathematik in Prag (M. llj, geb. 4723, Dec. 28, Neu-Bidczow, Mähren, gest. ? (lebte noch 4 78 6 zu Prag) (PlzJ). De ortu ac phaenomenis caudae cometarum, Pragae4 760. De aurora boreali, Ib. 4 762. In- stitutiones mathematicae, Ib. 4 765. Bergmaati, Joseph. — Jesuit, Prof. d. Physik u. Naturgeschichte an d. Univ. zu Mainz, Vicar d. CoIIegiatstifts St. Victor daselbst (M. Ii;, geb. 4 736 Aschaffenburg, gest. 1803, Sept. 20, Aschaffenburg. Lehrsätze und Anwendungen aus der Experi- mental-Physik, Mainz 4 784. Anfangsgründe d. Naturgeschichte, Mineral-, Pflanzen- u. Thier- reich, 8 Bde. Ib. 4 782—83. Berg^lefi, Nils Johan. — Lehrer d. Logik u. Mathematik am Gymnasium zu Gefle. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Stock- holm (Vet. Acad. Handl. 4 836;, geb. 4 759, Mai 22, üpsala, gest. 4 837, Febr. 25, Gefle. Om elliptiska och cirkel-sectorer , som äro commensurabel med heia arean etc. (Vet. Acad. Handl. 4 789). Om krokliniers hyperbo- liska, paraboliska och elliptiska böjningar (Ib. 4809). Om de oändliga grenarne i vissa krpk- linieretc. (Ib. 4 84 0). En lätt method, alt upp- täcka huvud-egenskaperna af den kroklinien, i hvilken en kropp föres, när etc. (Ib. 4 84 3). En händelse, som förekommer vid tillampnin- gen af Taylor'B Theorem, förklarad (Ib. 4 84 4). Algebraiskt problem, upplöst (Ib. 4 830). Noch einemath, Abhandlung daselbst (Ib. 4 833). Berg^strässer, Johann Andreas Benignus. — Erst Lehrer am Waisen- hause zu Halle, dann Rector d. evangel.- lutherischen Lyceums zu Hanau, später auch Prof. d. Philosophie u. Consislorial- rath fStJ, geb. 4732, Dec. 24, Idstein, gest. 4 84 2, Dec. 24, Hanau. Fünf Sendungen über sein Problem einer Cor- respondenz in ab- und unabsehbaren Weiten oder über Synthematographik, Hanau 4 785— 88. Über Signal-, Ordre- u. Zielschreiberei in die Ferne oder über Synthematographie und Telegraphie, Frankf. a.M. 4 795. Erweiterungg. d. Signal- u. s. w. Schreiberei, Leipz. 4 795. Berigard (Beauregard), C 1 a u d e Gil- lermet Herr von. — Lehrer d. Mathe- matik und Philosophie zu Paris , Lyon und .Avignon, dann 4 639 Prof. d. Philosophie in Pisa, und zuletzt in Padua (BJ, geb. 4578, Aug. <5, Moulins,* gest. 4 663 Padua. Dubitationes in dialogos Galilaei pro terrae iramobilitate , üdine 4632. Circulns Pisanus, Ib. 4 643 (Auch diese Schrift gegen Gahlei ge- richtet). Ein Gommentar zur Physik des Ari- stoteles. * geb. 1591, nach Anderen. Beri&s (Behring), Veit. — Schiffs- kapitain in d. russ. Marine, von Peter d. Gr. mit einer Entdeckungsreise ins Kam- tschatka'sche Meer beauftragt (BJ (CL), geb Horsens, Jütland, gest. 4 744, Dec. 8, Berings-Insel. Entdeckte 4 738 die nach ihm benannte Be- ringsstrasse , die indess schon 4 648 vom Ko- sacken Sesohnew befahren worden war. Beringer, JohannBartholomäus Adam. — Arzt, Leibmedicus des Fürst- Bischofs von Würzburg (A), Lebte in d. ersten Hälfte d. XVEI. Jahrh. Lithographiae Wirceburgensis. ducentis lapl- dum figuratorum, a potior! insectiformiuro, prodigiosis imaginibus exornataespecimen pri- mum, Wirceb. 4 726. Zweite (Titel-) Au^age Francof. et Lips. 4 767. 153 Berkley Bemdtson. 154 Berkley (Berkeley), George. — Dr., Dechant zu Derry, dann Bischof v. Cloyne in Irland, legte seine Stelle nieder, um auf den Bermuda-Jnseln eine Anstalt zur Be- kehrung der Indianer zu gründen, bei der er aber fruchtlos den grössten Theil seines Vermögens zusetzte (BD) (Ahr) (A) (HL) (B), geb. \ 684, März ^ 2, Kilcrin, bei Tho- mastown. gest. 1753, Jan. M, Oxford.* Essay towards a new thöory of Vision, Dublin 4709. The Analyst er a discourse addressed to an infidel Mathematician (gegen Halley), Lond. 1734. Siris, a chain of philosophical reflections concerning the virtues of Tar-wa- ler, Ib. 1744. On the petrifications of Lough- Neagh in Ireland (Phil. Tr. 1746). • gest. 1754, Jan. 14 (Oe«.). Berlin, Johann Daniel. — Stadt- musicus und Organist an der Domkirche in Drontheim, auch Ober-Branddirector daselbst und Mitgl. d. Kongl. Norske Vi- denskabers Selskab. (NK), geb. <7H, Mai 12, Memel, gest. 1787 Drontheim.* Anleitung zur Tononoetrie etc. , nebst Unter- richt von dem 1 752 erfundenen und eingerich- teten Monochordum, Kopenh. u. Leipz. 1767. Meteorolog. Beobachtt. in Drontheim von 1762 bis 1771 (Trondhjemske Selsk. Skrft. u. Nye Sarai. afdetNorsk. Selsk. Skrft.). * geb. 1710 . . ., gest. 177? (if ). Berlin, Nils Johannes. — Dr. Phil, et Med., Prof. d. Chemie und Mineralogie an d. üniv. zu Lund, früher (1834) Docent d. Chemie an d. Univ. zu Üpsala, dann (1839) Adjunct d. Chemie u. Pharmacie am medico- Chirurg. Institut zu Stockholm. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Stockholm (Or), geb. 1812, Febr. 18, Hernösand, An- germanland. Tent. ehem. observationes quasdam circa sa- lia oxydi chromici sistens, Upsal. 1 833. Wext- Cheroien i Sammandrag, Stockholm 1835. An- visning tili de allmännaste gifters uppläckande pä kemisk väg. Ib. 1 845. In Pharmacop. Suec. Commentarius, Lund. 1846. Beitr. z. Kenut- nfss d. Yttererde u. deren Verbindd. (Pogg. Ann. 1838. XLlII). Über d. Atomgewicht d. Chroms (Ib. 1846. XLVII). Mineralog.-analyt. Beiträge (Ib. 1849. LXXVlII). Über Thonerde und Donarerde (Ib. 1852. LXXXII). Analyse norwegischer Mineralien (Ib. 1850. LXXIX u. 1853. LXXXVIII). über d. Thonerde aus d. Orangit (Ib. 1852. LXXXVII). Zusammenset- zung d. Mosandrits (Ib. 1853. LXXXVIII). Berling^hieri , s. Vacca-Berlin- ghieri. Bemard (Bemardus Trevisanus) Graf von Tresne u. Naygen. — Alchemist ; reiste, um die Bereitung des Steins der Weisen kennen zu lernen, von 1462 an über 20 Jahre in ganz Europa, in d. Berberei, in Aegypten, Palästina u. Persien umher, wo- bei er sein Vermögen zusetzte und in Elend gerieth (Schm. A) (BM), geb. 1406 . . . Padua, gest. 1490 . . . Ihm zugeschrieben werden . De Chemia, opus hlstoricum et dogmaticum, Strassb. 1567. La Philosophie naturelle des m6taux etc. (InMan- geti's Bibl. chemica abgedruckt). De chemico miraculo, Basel 1583. Traitö de la nature de l'oeuf des philosophes, Paris 1659. Etc. Bernard, Edward. — Prof. d . Astro- nomie an d. Univ. zu Oxford, dann Reise- begleiter zweier natürlichen Söhne Carls II., darauf Dr. Theol. u. Pfarrer zu Brighlwell in Berkshire (Abr) (Ni.XXX) (J), geb. 1638, Mai 2, Paulers Perry,* gest. 1697, Jan. 12, BrightwelL De mensuris concavis, ponderibus antiquis et mensuris distantium Synopsis veterum ma- thematicorum Graecorum, Latinorum et Ara- bum, Lond. 1704. The observations of the Ancients on the obliquity of the Zodiac (Phil. Tr. 1684). Longitudes, Latitudes etc. of the chiefest fixt Stars , according to the best ob- servers (Ib. id.). * Bei Towcester, Northamptonshire. Bernardi , Oronziode. — Geist- licher und Dr. Juris, Lehrer d. Mathematik und Philosophie in Neapel, früher Advocat, Synodal-Examinator (esaminator sinodale) u. Canonicus an d. Cathedrale zu Terlizzi (MB), geb. 1735, Nov. 13, Terlizzi, Neapel, gest. 1806, Nov. 29, Neapel L'uorao galleggiante ossia l'arte raggiananta del nuoto, scoperta fisica, Napoli 1790 ; 2 Vol. 1792 (Deutsch von F. Kries, Weimar 1797)^ Berndes, Peter Bernhard. — Schiffslieutenant in d. schwedisch. Marine. Mitglied d. Acad. d. Wiss. zu Stockholm (DC.Y), geb. 1730, Apr. 30, Upland, gest. 1826, Mai 29, Stockholm. Försök att använda bränbar Alunskifer säsom bränsle i stallet för ved etc. (Vet. Acad. Handl. 1802, 1803, 1805 et 1815). Berndtson, Bernhard. — Berg- hauptmann zu Stora Kopparberg. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Stockholm (SB), geb. . . ., gest. 1804 . . . Beskrifn om tillverkningssättet af Harts, Ter- pentin, Terpentinsolja och Kimrök, Stockh. 1 774. Svar pä acad. Fräga : Om svenska Aker- jordarternes egenskaper och skiljemärken etc. (Samml. af rön rörande Landtbruket, T. III). Om bästa sättet att genom köld tillreda mjöl 155 Bernegger Bernoulli. 156 och gryn af Potäter (Vet. Acad. Handl. 4774). Berättelse cm ett Fenomön, som närmast lik- nat eltjordsfcalf (Ib. 4 776).* * Von einem anderen Bernhard Berndtson finden sich mathemat. Abhandlungen in den "Vet. Acad. Handl. von 1806, 1S07, 1815 u. 1818. Berneg;g;er, Matthias. — Prof. d. Geschichte und Beredsamkeit an d. Univ. zu Strassburg (J) (Ni.W^ll), geb. 1382, Febr. 8, Hallstadt, Ostreich, gest. 4 640, Febr. 3, Strassburg. Manuale mathematicum , darinnen begriffen die Tabulae sinuum, tangentium, secantium etc. Strassb. 4 619. Annotazioni di MattiaBer- naggeri sopra'i trattato del instrumento delle proporzioni del Sign. Galileo Galilei, Bologna 4656 (B. übersetzte diesen Trattato nebst an- deren Werken Galilei's ins Lateinische). Bernhardt, JohannJacob. — Prof. d. Medicin an d. (ehemaligen) üniv. Erfurt. Director des botanischen Gartens daselbst rG.<850; (M.ll)., geb. 1774, Sept. 7, Erfurt, gest. 1850, Main, Erfurt, tlber d. Grenzen d. Mineralogie, Erfurt 1809. Beiträge zur Kenntniss d. regelraäss. Krystall- formen, Ib. 1826. Beschreib, d. Zoisits (Geh- len's Journ. 1806. I). Beschreib, d. Siderits (Ib. id.). Über d. Krystailisation d. Arsenik- kieses (Ib. 1807. III). über d. Mineralien aus Flusssäure mit Kiesel- u. Thonerde (Ib. id.). Über d. Krystallf. d. Datoiiths (Ib. id.). Über d. harten kohlensaur. Kalk (Ib. id.). Über d. Krystll. d. kohlensauren Natrons (Ib. id.). Über d. doppelte Strahlenbrechung einiger Körper (Ib. 1807. IV). Neue Methode, Kry- stalle zu beschreiben (Ib. 1808. VII). Gedan- ken über Krystallogenie (Ib. 1808. VIII). Ver- sucheiner Anordn, d. Mineralien (Ib. 1809. IX). Beschreib, d. sächs. edlen Berylls (Tromms- dorff's Journ. 1809. VIII). Über d. Krystallisat. d. Talkerde (Ib. XVI). Minei'alog. Bemerkk. (Moll, Ephemerid. III). Bestimm, d. Krystallf. einiger Substanzen (Leonhard, Taschenbuch, 1809). Überd. Kryst.d. Strahl- u. Arsenikkie- ses (Schweigg's Journ. 1811. III). Krystallf. u. •wesentl. Bestandthl. d. Turraalins u. Chabasits (Ib. 1812. VI). Üb. d. allgm. Krystallisations- systera d. ehem. Elemente (Ib. 1817. XXI). Ueb. Polarität u. Doppelbrech. d. Kryst. (Ib. 1819. XXV). Üb. d. Krystallisat. d. Eises u. ein allgm. Kryst. -Gesetz (Ib. 1821. XXXII). Theorie d, primitiven Krystallgestalten fib. 1823. XXXVIl). Üb. krystallograph. Bezeich- nungsmethoden (Ib. 1823. XXXVIII). — Auch Botanisches. Bernier, Pierre Frangois. — Astronom auf der Expedition des Capitäns Baudin. Schüler von Duc-la-Cha- pelle (v. Zach, Monatl. Corr. XJ, geb. 1779, Nov. 19, La Rochelle,* gest. 1803, Juni 6. Am Bord zw. Ti- mor u. Neuholland. Astronom. BeobachtuBgen in d. Connaiss. d. tems, An XI (Lalande, ßibliogr. p. 787) und auf Baudin's Expedition. * geb. Nov. 10 {LS). Bernoulli. — Die Familie der berühm- ten Mathematiker dieses Namens stammt aus den Niederlanden. Jacob, gest. 1583, verliess Antwerpen, um den Bedrückungen des Herzogs Alba zu entgehen und liess sich in Frankfurt nieder. Ein Enkel des- selben, auch Jacob heissend, geb. um 1 598 , siedelte sich 1622 in Basel an und starb daselbst 1634. Sein ältester Sohn Nicolaus (geb. 1623, gest. 1708), Kauf- mann u. Mitgl. des grossen Rathes in Ba- sel, hinterliess elf Kinder, von denen das fünfte, Jacob, und das zehnte, Johann, die bekannten Koryphäen der Mathematik geworden sind. Das achte Kind, Nico- laus, war Vater desjenigen Nico laus, der 1759 starb (LBJ (LSL). Bernoulli, Jacob L — Prof. d. Ma- thematik an d. Univ. zu Basel, seit 1687, nachdem er auf Wunsch seines Vaters Theo- logie sludirt, und von 1 676 an sich in Genf und Frankreich aufgehalten hatte. Auswärt. Mitgl. d. Pariser Academie seit 1699 (AR) (Mein. Paris na^) (B) (BN) (Ä), geb. 1654, Dec. 27 (A.St.), Basel,* gest. 1705, Aug. 16, BaseL** Neu erfundene Anleitung, wie man den Lauflf eines Cometen nach sicheren Principien vor- aussagen kann, Basel 1681. Conamen novi systematis Cometarum etc. Amst. 1682. Diss. de gravitate Aetheris, Ib. 1683. Epistola ad Job. Bemonlli, cum annexa solutione proble- matis isoperimetrici, Basil. 1700. Ars con- joctandi (Op. posth.) Ib. 1713. — 47 Aufsätze in d. Actis Eruditorum von 1683—1701, z.B. : Nova ratio aeris ponderandi (Ib. 1685); De- monstratio rationum, quas habent series nu- merorum naturali progressione se insequen- tium etc. (Ib. 1686). Soiutio algebraica pro- blematis de quadrisectione trianguli scaleni per duas normales reclas (Ib. 1687). Nova ra- tio metiendi altitudines nubium (Ib. 1688). De invenienda cujusque plani declinalione, ex unica observatione projectae a stylo umbrae (Ib. 1689). Vera constructio probleraatum so- hdorum et hypersolidorum per rectas lineas) et circulos (Ib. 1689). Novum Theorema pro( doctrina sectionum conicarum (Ib. 1689). Ob+ servatio de inventione linOae descensus a cort- pore gravi percurrendae uniformiter etc. (Ib. 1690). Specimen calculi differentialis in di- mensione parabolae helicoidis (Ib. 1691). De- monstratio centri oscillationis ex natura vectis (Ib. 1691). Additamenlum ad solutionem cur- vae causticae, una cum raeditatione de natura evolutarum et variis osculationura generibus (Ib. 1692). Lineae oycloidales, evolutae, ant- 157 Bernoülli. 158 evolutae , causticae , pericausticae , spira rai- rabilis etc. (Ib. <692)- Curvatura veli (Ib. 4692). Aenigmati florentini solutiones variae infinifae (Ib. i692). Solutio probl. de minimo crepusculo (Ib. 4 692). Do lioeis cycloidalibLi (Ib. 4 692). Curvae diacausticae earumque re- latio ad evolutas (Ib. 4 693). Curvatura hmi- nae elasticae (Ib. 4 694), Solauo probl. Leib- nitiani de curva accessus e'-. reces-.us aequa- bilis a puncto dato (Ib. 4 694). De methodo tangenlium inversa etc. (Ib. 1694). Constructio curvae accessus et recessus acquabilis etc. (Ib. 1694). De curva elastica, isochrona , pa- racentrica, velaria etc. (Ib. 4 695). De dimen- sionibuscurvarum (Ib. 4696). Constructio ge- neralis omnium Curvarum transcendentium ope slmpiicioris tractoriae et logarithmicae (Ib. 4 696). Complanatio superficierura conoidica- rum et sphaeroidicaium (Ib. 4 696). Problema Beaunianum universalius conceptum (Ib. 4 696 et 97). De infinitis cycloidibus (Ib. 4 698). So- lutio sex Problematurn fraternorum (Ib. 4 698). Gircinus proportionum nauticus scala loxo- dromica instructus (!b.4 698). Quadratura zo- narum cycloidalium demonstrata (Ib. 4 699). Solutio propria problematis isoperimetrici (Ib. 4 70 0). Nova methodus expedite determinandi radios oscuii seu curvaturae in curvis quibu.s- vis algebraicis (Ib. 4 700). Quadratura zona- rum cycloidalium promola etc. (Ib. 4 700). Ana- lysis magni problematis isoperimetrici (Ib. 4 70O. — Section indöönie des arcs clrculaires en teile raison quon voudra, avec la rnaniöre d'en deduire les sinus etc. (M6m. Par, 4 702). Demonstration g6n6rale du centre de balan- ceraent ou d'oscillatioa etc. (Ib. 1703). Appli- cation de sa rögle du centre de balancement ä toutes sortes des figures (ib. 4 703). Dömon- stration du Principe de Mr. Huygen« touchant le centre de balancement et de Tidentitö avec celui de percussion (Ib. 4 704). Veritable hy- pothese de la räsistance des solides etc. (Ib. 4 705), — Sieben Aufsätze im Journ. de sa- vans, 1683, 4684, 4685 u. 4698.— Opera om- nia, edita atque inedita, junciim prodierunt notis illustrata a Nicol. BemouUi , 2 Vol. 4*, Genev. 4 744. ♦ geb. Dec. 2.5 {B) (Oett.) ; Dec. 2Ö (X, geb. 1773 etwa . . ., gest. 1833, Juli 1, Lighton-Buzzard. Trealise on the Slidc Rule. Guido to the Car- penter RuLv Bevan, Benjamin. — Civil-Ingeni- eur, Mitgl. d. Royal und d. Gcological So- ciety (Phil Mag. 1839. XI V;, geb. . . ., gest. 1838 .. . On the elasticity of ice (t^hil. Tr. 1826). Ex- periments on the modulus of Torsion (Ib. 1829). On the cohesion of cements (Phil. Mag. 183-2. T I). On tho ^trcitglh of timber (Ib. id.). On the mo^lilus of olasticity of gold (Ib. 1833. T. III). Table of sines to centcsimal parts of the versed sine (Ib. id ). Bevel , Michael I s a a k S w a r t s. — Dr. Phil., Lehrer d. Mathematik an d. slädt. und latein. Schule zu Leyden, später Aich- meisler d. Arrondissements Leyden fßlVA] geb. 1778, Dec. 12, Amsterdam, gest. 1833, Dec. 26, Leyden. Vcrhandeling over de alqemeene Gazverlich- ting^, Amst. 1817. Verhandl. over de quadra- turer of inhoudvinding van den cirkel in eenon meetkundigen zin , Leid. 1828. Edirte die 7., 8. u. 9. Aüll. von Pibo Steenstra's Grondbe- ginselen der Meetkunde. Beveregius (Beveridge), William. — Successive Canonicus zu Canterbury, Arcbidiaconus zu Colcbesfer, Prediger an St. Petri in London, Kabinetsprcdiger der Königinnen Maiii und Anna, zuletzt Bischof von St. Asaph BD! fJ), geb. 1 6*37 (zu Anfang), Barrow, Leice- stershire, gest. 1708, März 5, London. Institutipnum chronologicarura Libr. II ; una cumtotidem Arithmeticcs chronologicae libel- lis/Lond. 1669, 1705. Beverini, Bartolommeo. — Geist- licher von d. Cöngregation d. Mutter Got- tes, succe.<>srvc Prof. d. Theologie in Rom und d. Rhetorik in Lucca (A), geb. 1629, Mai 3, Lucca, gest. 1686; Oct. 24, Lucca. Sviitagma de ponderibus et mensuris etc. Lucca 17H 'Edirt \on Joh. Georg Walch, Lips. I-^U). Bevilacqua, Bartolommeo. — Prof. d. Mathematik an d. Univ. zu Padua (Tp. \\\), geb. 1740, Aug. 27, Asolo, Trivi£jne elliptische Bahn besitze (Siehe Oam- bart). Entdeckte ausserdem noch zwei Come- leii. 1S2i3, Dec. 30 und 1.V31, Jan. 14 Astron. \achr. 11 u. VIII). Überd. Möglichkeit d. Stur- zes mancher Cometen in die Sonne (Ib. IM). .Noch viele astr. ßeobb. ebendaselbst. Über d'c A\cndrehung der Nebenplaneten (Bauib- gartner, Zoitschr. f. Phys. 18H9. Bd. 11). Biet, Claude. — Apotheker des Ko- nii.'s von Frankreich /^Ö; ,^^^;,* ' geb. 1668 etwa, ChaUvot, b. Verdun, gest. 17 28, Juli 1 8, Versailles. Lettre aux doyens et docteurs en pbarmacie, au sujctde la thöriaque, Paris 1704. Vierphar- maccut. Aufsätze in d. Möm. deTr^voux, 170*, 1707 u. 1713. Biewend, Eduard. — Bankwardein in Hamburg, früher successive Silberbüt- 189 Biggin Billingsley. 190 tengebülfe u. Berg-Gcgcnprobiror in Claus- thal fOr), geb. \H\i, Aug. 8, Rotheliün.>, Harz. Über ein Adhäsionsphäiiomen (Pogg. Ann. 1842. LVJI . Analyse d. Nontronils (Erdmann's .lüurn. 4 837. XI). Anal. <1. lUiodiiiiuclilorid- natriutns etc. (Ib. 183S. XV). Über d. Bereit, d. tropfbar. Wßsserfr. Chlors aus Chloihydrat (Ib. id.). Schweissbarkeit d. Palladiuin.s (Ib. 1841. XXIIl) Chlorhydralkryslalle; Lej.(iruni; V. Eisen u. Blei; hydro-cloktr. Veriiold. des Kupfers etc. (Ib. id.). Noiitronit (Ib. -1850. XLIX). Big;g;in, George. — Esquire, Milgl. d. Royal Society (ThJ, geb. . . ., gest. 1803, Nov. I . . . On Ihe qiiantity of Tannins Princlple and Gal- lic Acid contained in the hark of various Iroes (Phil. Tr. 1799). Bigot de Morogues, Sebaslien Frangois, Vicomle de. — Lieulenanl- Genera! de.s annees luivalos. Correspood. tl. Acftd. d. VVi.ss. zu Paris fliSJ (Hozicr, Table de l'acad. d. Sc.J, geb. n05, Apr. o, Brest, gest. nsi Ville-Fayer, b. Or- leans. Essai sur rapplicalion de la theorie des forces centrales au\ elTets de la poudre ä canon, Paris 1737. Artikel : Cloche ä plonger, im Di- ctionn. ae1625. Observationum ac pa- radoxorum chytniatricorum Libr. duo, Lu.ud. 163t. Diss. de Thessalo in chymico redivivo seu de vanitnlc lucdicinae chemico-hermeti- coe. Francof, 16 39 et 16 '.3. Billingsley, Sir Henry. — Lord Mayor von London (f^O) 'BSj, 191 Büly Binean. 192 geh Canterbury, gest. <606, Nov. 22, London.* The Elements of Geometryof the most ancient philosopher Euclide ofMegara, ^aithfally trans- lated into Ihe english tongue etc. Lond. 4 570. ♦ gest. Kov. 12 (J) (5^'}. Billy, Jacques de. — Jesuit, zuletzt Lelirerd. Matheoi. inDijon (Ni.XXXXJ (J), geb. 1602, März 18, Compiegne, gest. 1679, Jan. H, Dijon* Nova Geometricae Clavis Algebra, Par. 1648. Tabulae lodovicae seu universa EcUpseon do- ctrtna tabulis, praeceptis ac demonstrationi- biis explicata, Divione 1656. Diophantus redi- vivus, Par. 1660. Opus astronomicum, in quo siderum omnium hypotheses, et eorum mo- tus , et quaecuraque ad astrooomiao theore- rnata etpraxes perlinent, declarantur, Ib. 1660 et '!66'l . Discours de la com^te de rann6e4 665, Ib. 4 €6 5. Crisis astronomica de motu come- tarum et de coniela annorum 1664 et 4 665, ubi confutantur hypotheses lineae rectae, et aperitur novum systema cometarum, Divione 1666. Doctrinae analylicae inventum novum, Tolosae 1670. To find the Year of the Julian Period (Phil. Tr. 1666). Billy, E . . . de. — Ingenieur-en-chef desMines, Mitgl. d. Conseil centrale des fecoles des Mines zu Paris (AM), geb. 1802, Mai 26, . . . Notice sur les volcans eteiuts des environs d'OIot en Catalogne (Ann. Min. Ser. II. 1828. IV}. Auszug aus L. v. Buch's Beschreib, d. canar. Inseln, und verschiedene Berichte eben- daselbst. Betrachtungen übor das versteine- rungsführende Übergangsgebjrge d. Bretagne ,Mem Sog. bist, not de Strasbourg. I). Geo- logie du D(5pm des Vosges, avec carte (Gompt. rend. 1853. XXXVI). Bina, Andrea. — Mönch von der Congregazione Casinese, Lehrer der Philo- sophie in den Klöstern seines Ordens zu Padua, Perugia und Mailand (Mzz), geb. 1724, Jan. 1, Mailand, gest Electricorum efTectuum explicatio, quem ex principiis Newtonianis deduxit, novisque ex- perimentis omavitD. Andr.Bina, Patavii17o1 . Ragionamento sopra la cagione de' Tremuoti etc. Perugia 1751. Lettera intorno all' Eiettri- zazione dell' aria in occasione di terapo cat- tivo etc. Ib. 1753. Physica experimentalis Christiani Wolfii etc. nunc primum ex ger- manico idiomate in Latinum translata, 3. vol. Venel. 1753—58 (Angehängt ist dem ersten Theil : Diss. interpretis de tubis capillaribus, und dem zweiten : Diss interpretis de electri- citate). Elektrische Versuche, Gewitter und Begen betreffend ; Brief an Kästner fHamburg. Magazin, 1753, Bd. Xir . Binder, Johann Heinrich. — Apo- theker, Stadtratji und Stadtgciichtsbeisitzer in Stuttgart (Buchn. Rep. XXIJ, geb. 1779, Jan. 24, Stuttgart, gest. 1825, Jan. 8, Stuttgart. Versuche mitRomershausen's Luftpresse (Buch- ner's Rep. 1819. Bd. VI). Pharmaceut. Noti- zen (Ib. 1819, VII). Über Poutet's Prüfung des Olivenöls (Ib. 1820, VIII). Prüfung einer im Sassafrasöi gebildet, krystall. Masse (Ib.1821, XI). Biadhelmj Johan n Jacob. — Phar- maceut in Berlin u. Petersburg, dann Apo- theker u. Professor in Moskau , zuletzt in Berlin privatisirend (M.l) fNJ, geb. 1750, März 5, Ragow, Mark Bran- denburg, gest. 1825, Jan. 17, Berlin. Ökonom. -chemische Beobb. u. Versuche über einige d. gewöhnlichst, vogetabil. Nahrungs- mittel, Petersb. 1793 (Aus d. Abh. d ökon. Geseilsch. daselbst, Bd. IV). Glasur auf ge- schmiedetem Kupfer und Eisen (CreH's Ann. 1784). Bereit, d. Brechweinsteins (Ib. 1787). Üb. d. Rückstand d. Bereit, d. Vitrioläthers (Ib. id.). Bestimm, d. Gewichts einig, äther. Oele (Ib. id.). Versuche mit Braunstein (Ib. 1 789) . Über d. sibirisch. Aquamarin (Ib. 1 790) . Üb. d. sibirisch, roth. Schörl (Ib. 1792). Üb. d. Zinkspath zu Bleyberg (Elwert's Mag. f. Apo- theker, 1785). Chem. Untersuch, e. krystall. Asbestes (Schrift. Berlin, naturf. Gsll. Bd. III). D^^ d. Krös- oder Kragensteins (Ib. id.). D« e. krystall. Schwerspaths v. Freiberg (Ib. IV). D» d. vererzt. Goldes v. Nagyag (Ib. id ). D° d. weissen Galmeis v. Bleit)erg (Ib. id.). D" d. rosenfarb. Quarzes (Ib. V). 0° e. Krystaiis v. Katharinenburg (Ib. VIII). Versuch mit Braun- stein (Ib. IX). Zerleg, d. Berylls (Ib. X). Chem. Untersuch, sibir. Bleierze (Ib. id.). Beobb. üb. d. sibir. Topas (Ib. XI). Vom sibir. grün. Blei- spath (Ib. id.). Über sibir. u. duurisch. Ghal- cedon (Neue Schrft. d° Bd. II). Üb. sibir. Ku- pferlasur (Ib. id.). Über die Cadmien, beson- ders vom Zink u. Kobold (Pallas, Neue Nord. Beitr. VI). Bindseil, Heinrich Ernst. — Dr. PhiL, Univers.-Bibliothekar in Halle (OrJ, geb. 1803, Mai 22, Wernigerode, Akustik, mit sorgfältiger Berücksichtigung der neueren Forschungen, Potsdam 1839. Abhandl. zur allgemeinen vergleichenden Sprachlehre : i) Physiologie d. Stimm- und Sprachlaute; 2) Über d. verschiedenen Bezeichnungswelsen d. Genus in d. Sprachen, Hamb. 1838. Bineau , J e a n M a r t i a 1. — Ingeni- eur-en-chef des Mines pour la partie me- tallurgique (QC), geb. 1805, Mai 19, Gennes, Dep. Maine et Loire. Rappoit sur l'emploi de la tourbe pour le pudd- lage de la fönte etc. (Ann. d. Mines, 1835. VII). 193 Bineau Bion. 19i Sur les divers procedes mis en usage pour rem- placer dans les hauts-fowrneaux et les feux daffinerie, Je charbon de bois par le bois vert dessöchö ou torrifie (Ib. 1838. T. XI JI). Bineau, Amand. — Prof. d. Chemie an d. Facült. d. Wiss. u. an d. Ecole do la Martiniere zu Lyon, auch Secretar d. Classe des Sciences der Acadernie daselbst (Or), geb. 1812, Jan. 18, DovJe^-Ia-Fontaine, Dop. Maine-et-Loire.* Sur quelques combinaisons ammoniacales etc. (Ann. chim.phys. 1838. T.LXVII). Recherch. sur los densites de vapeur (Ib. 1838. LXVHIK Nouv. recherch. sur les combinaisons amnio- niacales (Ib. 1839. LXX). Snr les combiiiai- *:ons de l'eau avec los hydracides (Ib.Sör. III. ^843. Vll). Suriesproduitsrcsultantderaetian de Tiode et da chlore sur rammoniaqne (Ib: 1845. XV). Sur les rclation? des densitös de vapeurs avec les equivalenls chimiques (Ib; 1846. XVIII). Sur les biformiates de potassö et de sn-.de ;lb. 1847. XIX). Sur les combi- naisons da camphre flb. 1848. XXIV). Des combinaisons de l'acide sulfurique avec I'ean 'Ib. id. et 1843. XXVI). Sur la density des vapeurs d acide acötique, d'acide formique et d'acide sulfurique ;Goaipt. rend-. 1844. XIX). Sur \a composit. chiniiq. des eau\ de pluie ä Lyoii (Ib. 185^. XXXIV et 18.54. XXXVni). Sur Tempioi dos liqueurs titrces pour l'f^va- luation de i'ammoniaque des eaux (Ib. 18o3. XXXVr. Sur l'özca atmospheriqne (Ib. 1S55. XL). * geb. Ifio et^va . . . (QC) Binet, Jacques Philippe Marie. — Prof. d. Astronomie am College de France in Paris und seit f8i3 Mitgl. d. Instituts daselbst, vormals General-Studiendireclor d. polytech. Schule (Q) (QC) (CR.XUl), geb. 178 6, Febr. 2, Kennes, gest. 1856, Mai 1'2, Paris. Sur la theorie des ?xes conjuguos et des mo- ments d'inertie des corps (Journ. d' ecole po- lytechn. 1S13. T. IX). Sur un Systeme de for- mules analytijues et leur application ?i des considora'ions g^omötriques (Ib. id.). Sur la decomposition des forces (Ib. 1815. X). Sur l'expression analytiqne de l'elasticite et de la roideur des courbes ä double courbure (Ib. id.). Sur les pvincipes gen(?raux de dynamique etc. (Ib. 1S23. xri). Sur la determinafion des orbites des planetes er des cometes (Ib. 1831 . XIII). Su" la ri^solulion des equat. indetermi- nces du I"'" degrö etc. (Ib. id ). Sur los inte-. gralcsdöfiniesEulerienues etc. (Ib. 1839. XVI)., Sur ia Variation des constautcs ai bllraires dans les mc do dolcrioiner le nombre de miinirre-. dout une fiLrure rrcli- liijne p?dt ctre pf'rla:;rt} en m !:ii»i.ics etc. (Ib.' 1 839. IV) . .«nr le:^ inö^alaos Si^culaircs du mou- -"cment des planetes (Ib, 1840. V). Sur unc courbe qui est sa propre developpee etc. (Ib, 1841. VI). Sur la liu^orie des uombres entier? etc. (Ib. id.). Sur le diHeloppement de la fon- ctton dont d(''pendent les calculs des perturba- tions des planetes (M6m. Sav. eirang. 184 3). Sur latransformat.d'uneint(?graIed('finieen in- tegrale indefinic (Compt. rend. 1841. Xlf;. Sui la theorie de la Variation des constäntes arl>i- trair^s dans les «^quat. de la dynar.iiquo etc. ;Ib. 1841. XIII). Sur une proprietö ('es nom- bres prCmiers et sur la determinal. des nom- bres Qssnciös d Euler (Ib. id.). Sur une nouv. methode pour troi.ver le plus grand commun- diviseurdes nonibros cn'iers etc. 'Ib. id.). Sur. l'usagedu calcul des variations pour rinlcgrat. des öquations h derivöes partielles du 1"'<= or- dre etc. (Ib. 1842 XIV). Snr un moyen foeijo' d'arriver ä Ja trausformat. deco«iver;e parPfaff - (Ib. XIV. etXVi. Sur la determirat. d'una in- tegrale Euleriennebinöme (Ib. 1J5 4.S. XM). Si!r la forrnation d'cne classe tres-eietibic d equa- tions reciproques etc. (Ib. id.). Sur riuiegrat. des equat. linöaires auv ditT^^renccs liule.«;, d'nn ordre quclconque, ä coeff. variables (Ib 184.T. XVn)." Sur rint'.grat. des 6qust. de la cnurbe elastique ä double courbure (Ib. 1S44. XIX). Sur la courT>ure des llgnes considerees conitTiO provenant de lintersect. mutuellc da 2 siir- faces donnces (Ib. id.). Sur uoo que.-^'ioi. do lanalyso des probabiiitcs etc. (Ib. id.). Sur b; nouibi-e des divisiöns ä effectuer pour obtomr. lo plus grand diviseur commun de deux nora- bres entiersetc. (Ib. id.) Sur la d-^couvcitc de h Variation attribuee ä Aboul-Wefä, (Ij«. -184^. XX). Sur le diameLre apparcnt et sur la pa- ral'axe du Soleil (Ib. 1846. XXII). Sur le n.ou- vcinent du pendule simple ca ayant e;4ard ä rinfluence de la rotat. diurne de la terre (ib. 1851. XXXII). Sur rapplicat. de la tb 'örie des suites ä la serie des nombr'es premtcrs etc.' (Ib. id.). ■ -'i ■ '■;/;/'." Blnninger, Ca s p a r. — *v . .\ Yir;, geb. . . ..gest. vor 1770 . . . La veritable cause du flux et renu.s, de la nier, Halle 1749 (Auch deutsch, JBreslau 17 3?;. * In der Dedication seines? Eucbs (an F,r I o d i i .• li d. Gr.) nennt er sich siijei (nlso preup."^. fatertlian?). Binninger, L u d w i g II e i n h a r d. — Stadt- und Landphysicus zu Buschvi'eiler im Elsass (Mj, • geb. iliS . . . . . . Buschwciler. gest. 1776, Aug. 18, BuschweJier. Oryctographiae agri Buxovillani et viciniae specimen, Argent. 1762. Bioily^ Nicolas. — Landkarien- und .Globen-Händler in Paris, führte den Titel Ingenieur du Roi pour les instruiiitnts de raathematiques (BS) (BN), geb. 1 (>53 etwa, ... % gest. 17.03 .... Paris. Vsa-'o des gbbes crjieste et terrcöh"'. et des spberes suivants les diffeients sy- 1<' , >.es du 13 195 Biot. 196 monde, Paris 4 699. Trait^ de la construction et des priocipaux usages des iostruments de math6inatiques , Ib. 4 741 (Erlebte viele Auf- lagen und Übersetzungen , eine deutsche von Doppelnuijr [unter d. Titel : Mathemat. Werk- schuie], die auch mehrmals aufgelegt ward] . Description et usage d'un planisph^re nouvel- lement construit, Ib. 4 727. Btot, JeanBap liste. — Prof. d. Phy- sik am College de France (seit 4 800) und (seit 4 809) d. Astronomie an d. Faculläl d. Wiss. zu Paris, Mitgl. d. Instituts (seit 4 803) und des Längenbureau daselbst (seit 4 806). Früher Prof. an d. Cenlralschule zu Beauvais, nachdem er aus d. anfängl. ge- wählten Arlilleriedienst ausgeschieden (BC) (DC) (QCJ, geb. 4774, Apr. SI4, Paris. Traitö analytique des courbes et des surfaces, Paris 1803, als Essai de g6om6trie analytique etc. Ib. 1805. Essai sur Thlstoire des sciences pendant la r^volution frangaise, Ib. 1803. Re- lation d'un voyage fait dans le D6p. de l'Orne pour conslater la r6aUt6 d'un mötöore observö ä l'Aigle, Ib. 4808. Trait6 Äl^^ment. d'astrono- mie phvsique, 2 vol. Ib. 4 805 (2. Aufl. 8 vol. 1841, 3 Aufl. 4 vol. 4844—47). Recherches sur les r^fractions ordinaires etc. Ib. 4 810. Tabics baromätriquGS portatives, Ib. 4844. Re- chorch. expra. et math. sur les mouvcmens des mol^cules de la lumiere aulour de leur nentre de gravitö, Ib. 4 814. Traitö de phy- siquB exp6rimentale et mathäniatique, 4 vol. lU. 4816. Pr^cis ^lömentaire de Physique ex- pfrimentale, 2 vol. Ib. 4 84 8 et 4 821 (Deutsch, mit Zusätzen, von Fechner, 5 Bde. Leipz. 1828 — 29). Recherches sur plusieurs points de l'a- .*;tronomic egyptienne, Ib. 4 823. Recherches .sur l'ancienne astronomie chinoise, Ib. 4 840. — Mit Antgo: Recueil d'observations geode- siques, astronomiques et physiques , öxecutes par ordre du bureau des longitudes de France, en Kspagne et en Ecosse, pour d^terminer la Variation de ia pesanieur etc. (Bildet d. IV. Tbl. von: Gase du Systeme mötrique) Ib. 4 824. Instructions pratiques sur l'observalion et la niesure des propri^t^ optiques ap|»matiqes ä oculaires multiples (Ib. Ser. III. 1841 III). Sur les propriötös opt. des alcalis vegetaui (Ib. 1843. IX). Sur l'emploi de la lu- miere polaris^ pour studier diverses questiom» de m^canique chimique (Ib. 1844. XetXI). — Sehr viele Aufs^ze in den Compt. rend. z. B. : Sur les propri6tes mol^ulaires de l'a- cidc tartriqne (1835. I). Instrument destin6 k puiser de I'eau ä de grandes profondeurs etc. (Ib. id.). Sur les acides tartroviniquo et tar- trom^thylique (Ib. 1836. II). Sur les r6fra- ctions astronomiques (Ib. 1836. III et 4 840. X). Sur la Constitution des rcglons sap^rieures de l'atmosphere (Ib. id.). Sur la double r^fraction circulaire (1837. IV). Sur le d^placement du plan de polarisation dans l'int^rieur des liqui- des (1837. V). Sur la difTerence phys. cntre l'amidon et la dextrine (1837. V). Sur la vraie Constitution phys. de l'almosph^re terrestre (1838. VI). Sur l'emploi des distances z6ni- thales reciproques et simultan6es pour döter- miner les erreurs des röfraclions etc. (1838. VII). Sur la mesure theorique et exp^rimen- tale de la räfraction terrestre etc. (Ib. id.). Exp. avec le sulfate de baryte phosphorcs- cenle de Mr Daguerre (1839. VIII). Snr la na- ture des radiations qui excitent la phospho- rescence et döterminent eertaines actions cbi- miques (Ib. id. 5 Aufs.). Sur la cause physique du pouvoir rotatoire dans le quartz cristallise (Ib. id.). Sur la Constitution mol6culaire des produits isomeres au camphre (1839. IX). Sur la construct. et l'usage des appareils de- stines ä ^prouver le pouv. rotatoire des liqui- des (Ib. 1840. XI). Sur la chimie atomique (Ib. id.). Sur le döveloppement des forces cla- stiques de la vapeur aqueuse (1841. XIIj. Sur les radiations chimiq. de la lumiere (Ib. id). Sur quelques points relatifs ä l'astronomie et aux instrumens d'optique (Ib. id.). Sur un memoire de Mr. Gauss r^latif ä l'optique ana- lytique (Ib. id.). Sur la formation directe des coefficients göneraux des systemes optiques (Ib. id.). Sur la polarisation lamellaire (Ib. XII et XIII). Sur l'emploi des propri6l6s op- tiques pour l'analyse quantitative des Solutions' quicoütiennentdös substances dou^es du pou- voir rotatoire (1842. XV et 1843. XVI). Sur l'identite des modifications iraprimäes ä la lu- miöre polarisöe par les corps fluides dans V€- tat de mouvement ou de repos (1843. XVII). Applications diverses d'une nouv. th^orie des instrumens d'optique (1844. XIX). Sur les proprietös optiques des appareils ä deux ro- tations (1845. XXI). Sur les phönom^nes ro- tatoires opöres dans le cristal de röche (1845. XXI et 1846. XXII). Resumö de Chronologie astronomique (l 849. XXVIII). Recherch, expm. ayant pour but de savoir si I'eau, pr^s de son max. de densitö ou prös de son point de congö- lation, mais encore liquide, exerce quelque sction sur la lumiere polarisöe (1860. XXX). Determinatioi» generale des lois de variations du pouvoir rotatoire dans les systemes liqui- des etc. (1850 XXXI). Exp. ayant pour but d'etablir que les substances douees de pou- voirs rotatoires, dissoules dans des milieux inactifs . . . contraclent avec eux une combi- naison passagörc etc. (1852. XXXV). Surl'ap- plicat. de la thcorie de Tachromatisme ä la 13* 199 Biot Biringucci. 200 corupeniation des niouvements angniaires que le pouvoij' i'otatoire imprinie au\ pians de Po- larisation des rayons kiiuiiieux d'inegale re- fraagibiiüe {Ib id.). Sur les relraotioiis astro- noMiiques (1854. XXXIX et ASÖo. XXXX). Sur Jes observatoircs ineteorologiques (iSoä. XXXXI). — Viele Aufs im Journ. d. Sav., im. MoniteiH, Mercure, kritisch. Inhalts, auch ei- luge Biographien. — Physique inecanique, de E. (t. Fischer, tradiiit par Mad. Biot, n(^e Bris- 8on, ave'; des notes par Mr. Biot, Paris 1806, 4""^ odit. iSzi'. Biot, Edouard Coiislqnt. — Sohn von Jeiin Baplistc. Mitgl. d. Acad. des In- scriptions et ßelles-Lettres (seit 1847), frü- her Ingenieur ; Erbauer der ersten Eisen- bahn in Frankreich , zwischen St. Etienne und Lyon fQCJ {G. ^860), geb. 1803, Juli 2, Paris, gest. 1850, März 12, Paris. Table et Analyse d'iin trail^ chinois de niathe- maliques appliquöes (Journ. d. Sav. S<:^r. III. T. VII. 4 839). Mem. sur divers mineraux chi- nois appartenanc ä la collection du Jardin du Uoi (Ib. T. VIII). Sur la hauteur de quelques points reraarquablos du territoire chinois (Ib. T. IX. 4 84 0). Sur la lemperaturc ancienne de la Chine (Ib. X. 1840). Sur h'S ntiontagnes et les cavcrnes de la Chine (Ib. T. X). Cataiogue genfrai des Iremb'etnens de iene et atlaisse- inents dos montagnes en Chine (Ann, chim. phys. S6r. Hl. T. U. 1841). Cataiogue gen^ral des etoiles filantos et meteores observes en Chine etc. (Compl rend. 1S41 XII et XIII et 1846. XXIII). CataloGue gönöral des coiueles observes en Chine (Ib. 1843. XVIIj. Sur la di- rection de raiguüle aimantee et sur Jes auro- res bor(!^ales observöes en Chine (Ib. 1844. XIX) . Sur la direction des queues des comötes (Ib. 4 843. XVI). Birch, ThoBfias. — Ursprünglich Quäker, dann zur Hochkirche übergehend, zuletzt Dr. 'J'heol. und Reclor verschiede- ner Sciiulen. Mitgl. und Secrelär d. Royal Society in London {ThJ (BD), geb. 1705, Nov. 23, Clerkenvv'ell, Lond., gest. 17 6 6, Jan. 9, London. Hislory of the Royal Society, 4 Vol. U", Lond. 1756. On the luriiincusness of the Electricity (Phil. Tr. 175^). Bircherod (Birkerod), Jens Üanus). — Prof. t-Tsl d. Philosophie, dan«) d. Theo- logie an d. Univ. zu Kopenhagen (VV) fJ!, geb. 1623, Nov. 12, Bircherod, See!., gest. 1686, Sept. 12, Kopenhagen. Collogi'iin physicurn, llafnlftöO — 5t. Do me- lallis, Ib. 4 651. Anti-Burnelus s Traclatus in quo opuscreationisDieitertü expliootur, Fran- cof. 16S8. Bird, John. (HGEJ (LBJ, Mechanicus hi London geb. 17 09 etwa gest. 177 6, März 31, London. The Method of Dividing Astronondcal Inslru- nnents, published by Order of the Cotnini>sio- ners olLongilude, I.ond. 1767. The .VIelhod of Conslructing Mural Ouadrant, oxeißplifie«! by descriptiön of the BrassMuralQuadr;nnt in Ihc Roy. Observalory at Greonwch, published by Order of the CoiTinrjissioners of Longitude, Ib. 1768. Beide 1785 neu edirt. — An introduction and notes on Mr. Bird's Method of Dividingetc. by Ludlam. — Bird verfertigte die meisten In- strumente, mit denen Bradley beobachtete; ebenso lieferte er für die Mililärschule in Pa- ris den Mauerquadranten, den Agelet, La- lande und sein Neffe zu ihren Beobachtungen gebrauchten. Bird, Golding. — Dr. Med., Hülfs- arzt u. Lehrer d. Materia Medica am Guy's Hospital in London, Mitgl. d. Royal Society und d. Curatoriums d. Roy. College of Phy- sicians (G. 1855;, geb. 1815 etwa . gest. 1854, Oct. 27, Tunbridge Wells. Researches in Poisoning by Charcoa! Vapours, Lond. 1839. Elenjcnts of Natural Phiiosophy, Ib. 1841 (3. Edit. 1847). Lectures on Electri- city and Galvanism in their physiologica! rc- lations, Ib. 1849. On the existence of titanic acid in Hessian crucibles (Phil. Mag. 1835. VI). On certain new conibinations of Albunien etc. (Ib. 1836. IX et "1837. X). On the action of electricity on Albumeu (Ib. 1837.X). On elec- iric currents of low temperature (Ib. id.). On induced electric currents, with a descriptiön uf a mngnciic contact-brcaker (Ib. 1S38. XHj. On indirect chemical analysis (Ib. 1833. XII). On some of the products obtained by the re- actiüii of nitric acidon alcohol (Ib. 1839. XIV). On the Constitution of the saline ingiedients of aniaial fluids (Ib. 4 845. XXVi). BiridanoS; s. Bredon. Biringucci (Biringoccio), V a n u c c i o. — Ingenieur im Dienste successive der Herzöge von Parma und Ferrara. und der Republik Venedig {MzzJ (B), geb. Ende des XV. Jahrb., b'ioua, gest. Mille des XVL Jahrb. Pirotecnica, uella quäle si tratta non solo deila diversitä delle minore, ma anco di quanto si ricerca alla prattica di esse, e che s'aj)parlicne all' arte delia fusione o getto de' melalli, Ve- nez. 1540. Biringucci, Carlo. — Arztu. Astro- log (Mzz) (A), geb. . . . Siena, gest. 16iS . . . Processo asfrologico iiiformativo Jella qual»tä delle sfelle, Milano 1636. Etfetti delle stelle inflüenti. Ib. Le dodioi Lun^ d-^U" anno, Ib. II Marte tnonfant*^ cioö gli effetti dcl suo do- minio. Ib. Aspctti ecciiltici, cioc Discorso ge- 201 Eirkbeck Bischof. 202 nerale int.'rno all' Kolisso , Ib. 11 fiionro di (iiovo etc. Birkbcck, Goor-c. — Pi-acl. Arzt in London, Piäsule.'il <](;:> dosolbsl \)i'Zz von iiiiii gegriindelen London Alcchario ;; Iii-ti- liils^ friihor. soit I7!)i», l'rol" !. Physik an d \ndersonian Inslllutiai: zn M?;;s;iher die Bestimm, d. Antimongehalts eines Erzes (Ib. 1824.X.XXXI). Theoried. Aetherbild. (Ib. id ). Mittel , Gasvolume sehr genau zu messen (Ib. 1824. XLI). Ib. d. Zersetz, d. Ammoniaks (Ib. 1824. XLIl u. 1825. XLIII). Üb. d. Lam- scheider Mineralwasser (Ib. 1827. LI). Ver- fahren, d. elektrochera. Reihe d. Metalle zu bestimm, (ib. LH). Üb. d. natürl. Kohlensänre- f-lxhalalionen am Laacher See (Ib. 1829. LVl). Üb. d. Mittel, lue Fallung d. Eisens aus .Mine- ralwass. zu vei hüten (Ib. LVII). Bedeutung d. MiFieralquelien n. Gasexhalationen b. Bild, u. Veriindr. d. Erdoberfläche (Ib. 1832. LXIV, LXVl u. 1883. LXVIII). Üb. d. merkwürd. Quellenverhältn. am Teutoburger Wald (Ib. LXVIII). — Üb. Volta's Fundamentalversuch (Pogg. Ann. 1824. 1). Üb. d. Bitburger Meteor- eisen (Ib. II). Üb. d. unterirdisch. Lauf d. Ge- mäss, elc. (Ib 4834. XXXH). Analyse d. Phe- nakits (Ib. 183&. XXXIV). Gesetz d. Tempe- raturzunahme nach d. Erdinnern (Ib. XXXV). Physikal. u. ehem. Boobb. in d. Schweizer- alpen (Ib. 1836. XXXMl). Bild. d. Gangmas- sen (Ib. ■4 843. LX). — Untersuch, d brenn- baren Gase in d. preuss. Steinkohlen-Grtiben (Karsten's Archiv 1840. XIV). Noch mehre Aufs, daselbst. — Beitr. zum Elektromagne- tism. (Kästner^ Are h. 1824. I). Chem. Unter- such, d. auf verschied n. Wegen dargestellten Wasserstoffgases (Ib. id,;. Untersuch, über d. elektrometr. u. ehem. Wirk. d. Volta'schen Säule (Ib. 1825. IVj. — Versuche z. Bestimm, ü. Coutract. geschmolzener Massen (Leonh. u. Btomi't» .Tphrb. 1843;. Die Gletscher in ihrer Bezieh, z. Hebung d. Alpen (ib. id.). Über d. FZntsteh. d. Quarzes u. d. Erzgänge (Ib. 1844). — Üb. d. Bildung phosphorsaur. Mineral. ;Ver- handl. d. Niederrhein. Gosellsch. 1846). Re- sultate d. Zerleg, von 71 rhein. Quellen :Ib. id.). Ist d. \ogolabil. Leben fiülier als d. animal. 3uf d. Erde erwacht? (.Münch. Gelehrt. An- zeig. 1847 . On the Natural History of Volca- nos and Earlhnuakcs (Jamoson's Journ. 1839. XXVI). Bischof, Johann Andreas. — In- spector bei der Saline zu Dürrenberg (N), geb. 1764 etwa, gest. i 83 2, Aug. H, Dürrenberg. Untersuch, z. näheren Bestimm, d. eigenthüml. Schwere, d Ausdehn, durch Warme, d. Ge- 203 Bischoff Björling. 204 halls, der Raumvermindr. beim Vermischen, 11. des Gefrier- u. Siedepuncts d. Salzsoolcn (Gilb. Ann. 1810. XXXV). Tafeln üb d. Einft. d. warme auf d. Eigenschwere d. Salzsoülen (Üb. 1815. LI). Biftchoffy Jo]iana Cbristtan. — Frei. d. Mathematik a. Pbysik am Gymna- smm zu Stettin (M), geb. . . ., gest. 1714, Oct. 13, (Stelttii?]. Betrachtungen des VITeUgeMcMles und cinker Merkwürdigkeiten der Nstor etc. Danzig i 764. Bisohoffy Johann. — Pfarrer zu Bernhauscß hei Stattgart (HJ, geb. 4 746, Dec. 16, Heidenheim, gest. 4779 ...... Bernhausen. Onomatologia mathematica et physica, Olra. 1760. Neue optische Beiträge, hauptsächl. zu Vergrösserungsgläserii etc. Ib. 1760. Beiträge zur Optik etc. Ib. 1764. Practische Abhandl. d. Dioptrik, Ib. 1772. BIselac, Franko is Joseph. — Prior des Hospizes auf dem Grossen Bernhard (VerhandL d. schtoeiz. naturf. Gesellsch. zu ^arati, 1850— 5 1;, geb. 1791 Von dem Schnee, den Lawinen u. d. Glet- schern in d. Alpen (Gilb. Ann. 1820. LXIV, aus d. Bibi. univ. 1819). BIssy, Fred^ric de. — MitBernier Astronom auf der Expedition des Capitän Baudin (1800 — 1804), die er aber nicht ganz mitmachte, da er auf Isle de France zurückblieb; vorher (1795 — 98) Observa- tor an d. Sternwarte d. ficole militaire zu Paris (LB) (v. Zach, Corr. \J, geb. 1768, Mai 10 London, Astr. Beobb. auf erwähnt. Reise u. in d. Conn. des Temp.^ p. 1799.J Bittner, Adam. — Canonicus, Direct. d. Sternwarte in Prag, Prof. d. pract. Astro- nomie n. pract. Geometrie an d. Univ. da- selbst, Mitglied der K. böhm. Gesellschaft ( ABG. lll\ 8 il-yj (NJ, geb gest. 1844, Sept. 3, Leitmeritz. Handb. d. Mathematik, ? Bde. Prag 1814 — 15. Geschichtl. Darsleli. d. Comcten-Aütronomie (ABG. 1825/. Astronom. Beobb. (Ib. 1833). Ueb. d.DilTerenlia!-Kechnung(fb. 1837). Astro- nom. Beobb. in Bode'a Jahrb. 1805, 1807 — 13, 1815—18, 18*^0- 29, V. ZacVs Monull, Gurr. VIII. XI. XXIH. XXV. XXVn, Astr. Nachr. I-V. ßiw&ld, Gel Hieb Leopold. — Ex- jesuit, Pro'', d. Phv^ik an d. Univ. zu Gralz (SSJJ ßl. II>, geb. 1731, Febr. 27, Wien,* gest. 1805, Sept. 8, Gratz. rnÄÜtttlioncs physicae generalis et particala- ris. T. II, Graecii 1768 (viele Aufl.). Diss. de sllmli« physicae naturalis etc. Ib. 1767. Über- seizle mehre physical. Abhandl. aus d. Denk- : sclirtltea d. Petersburger u. Berliner Academie ins Lateintscbe. ko auch : De objectivi micro- metri öS» in pkanetarum diametris metiendts; Eiei-citatio optico-astronomic^ habila in Coli. P. P. S. 1. Romae 1765, Graecii 1768. * ^b. FetMT. 26 iCBJ. s) {OR), Bizio, Bartolommeo. — Prof. der angewandten Chemie an d. K. Schule zu Venedig, Mitgl. d. Institals daselbst und d. Sog. Italiana (Ct), geb. 1791, Oct. 30, Venedig. Süll materia colorante dei grani del cafiffe (Giorn. di fisica, Dec. II. 1820, III). Sopra una lacca verde ottenuta dal caffö (Ib. id.). Accensione spontanea avvenuta in virlü dell' oho di lino (Ib. id.). Anahsi del grano lurco (Ib. 1822. V). Sulla cera vergine (Ib. id.). Sopra una bile humana singularissima (Ib. id.). Sopra un' orina laltea (Ib. 1823, VI). Nuova sostanza nomata oastorina (Ib. 1824. VII). Sopra gli olj di eolza (Ib. id.). Sopra l'inchiostro della seppia (Ib. 1825. VIII). Analisi del succo del fico (Ib. id.). Nuova proprietä dell' acido zol- forico di Nurdhausen (Ib. id.). Dell' acidifica- zione degli olj cssenziali etc. (Ib. 1820. IX). Esame della resina del fico (Ib. 1827. X). Pro- cesso vantaggioso per la preparazione dell' ammoniaca (Ib. id.). Del vago cangiante che pigliano 1 vetri dimorando ne' paludi salsi (Ib. id.). Fernere Aufs, in d. Ann. delle scienze del regno lombardo-venelo. Bjorkander, Claes. — Pastor zu Grefback u. Brc.ik in Westgothland. Mitgl. d. Acad. zu Stockholm (Or) (B), geb. 1735, Sept. 23, BjerkabeiSkara, gest. 1795, Aug. 1, Grelbäck. Om Orternas utdunsling och huru olika dagg- dropparne sitta pä deras bJad (Vet. Acad. Handl. 1773). Ritningar och observalioner pä rimfrost- figurer (Ib. 1775; . Fortiök tili eftTher- mometruraFloraeförär1777 (Ib. 1778). Blom- i:ter-Almanach för Westergöthland ar 1779 (ib. 1780). Försök tili ett HygrometrumFlorac (Ib. 1782). Väderleks-Tabeller i Westergöth- land Iran 1757—1790 (Ib. 1791). Therraome- triska Anniärkningar, huru mycket warm jor- den VcU ar 1790 och 1791 (Ib. 1791 u. 92). Yllorliga forsök med Svenska Thermometern insatt i lefvande träd (Ib. 1792h 21jähr. me- teorolog. Beobb. zu Skara (Ib. 1775, 1779, 1791). Bolanisches u. Entomologisches. Björling, Emmanuel Gabriel. — Lector der Mathematik am Gymnasium zu Westeräs in Schweden. Mitgl. d. Acad. d. VViss. zu Stockholm u. d. Socictät zu Üp- sala (O:-:, .^eb. 1808, Dec. ?, Weslcräs. 205 Björn Blagden. 206 Elementar-Lärabok i Algebra, 2 Die. 4832 u. 33 (viele AuH.). De motu solidi homogenci superGcie quocunque revolutionis terminati, quod subla'a omni vi acceleratrici, subita qua- dam percussione ad rotandum. circa punctum quodlibet Gxum, in a\i revolutionis solidi si- tum, impellitur, annotationes (Dtss. acad.j 4 834. De motu globuli horaogenei rigidi pro- gres.sivo in superficie cylindri recti concava etc., Diss. 1840. Calculi variationura intcgrja- Jium daplicium exercitationes, Pt. I— VI (Diss. acad.) 1842. Calculi differentianim fioitarum inversi excrcitationes (Nov. Act. üpsal. XII, 1S44 et XIII, 4 846). Doctrinae serieruro infi- nitarum exercilationes (Ib XIII. 1846). Om betydelsen af tecknen x^, logbO, sinx, cosx, arcsinx, arc cosx etc. i analylisk mathematik ( Vet. Acad. Handl. 4 84 5 et 46) . Om en anmKrk- ningsvärd klass af infinila serier (Ib. 4 846). Om integralen / — r ; — (Ofverslgt ° Ja'l-bcosx-f-csinx af K. Vet. Acad. Förhandl. 4 849). Goniome- triska expresslonen för rötlerna tili tredjo gra- dens equationer (Ib. 4 850). Goniometr. expr. för rött. tili fjerde gradens equat. (Ib. id.). Om oändliga serier (Ib. 4 853). Aufsätze in Crelle's Journ. Bd. XXVllI (4 843) u. Onmert's Arch. Bd. IV, VII, IX, XI. BlJSm, Hans Outzen. — Oberleh- rer d. Mathematik, Physik u. Naturgeschichte an der Kathcdralschuie zu Odensee , dann Reclor d. gelehrt. Schule in Nyborg, end- lich (1844) Privatmann bei Kopenhagen (E), geb. 4777, Dec. i 4, Aslrup, Bröns Sogn, TÖrningslehn. LUrebog i Arithmetiken etc. Odensee 4 806— 42. L&rebogi Geometrien, Ib. 4 844. Deindole et ori^ine Aerolithorum , Diss. ioaug. Othi- niae 4 84 6. BjSmseil, Stephan. — Calculator bei der von der K. dänisch. Gesellsch. d. Wiss. unternommenen Landesvermessung (W) (NK), geb. 1730, Jan. 4 5, Gaarden Grund, Skagfiords Syssel, Island, gest. 4798 Kopenhagen. De effectu cometarum descendentium in Sy- stema nostrum, Hafn. 4758. De usu astrono- miae in Medicina, Ib. 4 759. Introductio iif Tetragonometriam , Ib. 4784. Om de meest enkelte Grundmaskiner og i Saerdeleshed om Vaegtslangen {Islandske Lilteratur-Selskabs Skrifler, Bd. II). Blaek, Joseph. — Dr. Med., Prof. d. Anatomie u. Chemie an d. Univ. zu Glas- gow (4756 — 66), dann Prof. d. Chemie an der zu Edinburg. Mitgl. d. R. Society da- selbst (Tr. Edinb. Soc. Vol. V; (Ahr.\\\\) (BD) (EE) (Ann. ofPhil. V. 4 8 4 ö), geb. 4728 inod.beiBordeauf,* gest. 1799, Nov. 2 6, Edinburgh. Diss. inaug. De actdo a cibis orlo et de ma- gnesia. Glasg. 4754. Experiments lipon ma- gnesia alba, quicklime and other alkaline sub- stances (Edinb. Physical and Literary Essays, 4755). The supposed liffect of Büiiing on Wa- ter, in di.sposing it to Freeze more readily, as- cerlained by Experiments (Phil. Tr. 4 775). Analysis of the-waters of some boiling spring» in Iceland (^dinb. Soc. Tr. Vol. II). — Nur diese vier Schriftstücke erschienen bei seinen Lebzeiten , später kamen hinzu : Lectures on the Elements of Gbemistry etc., new published by J. Bobinffon, 2 vol. Edinb. 4 803 (Deutsch V. CreU, 4 Bde. Hamb. 4804—5; neue Aufl. 4 84 8). — B. ist Entdecker d. latenten Wurme d. Dämpfe. * Sein Vater, John , von «chott. Abkunft und lu Bel- fast in Irland geboren, lebte niei«ten« zu Bordeaux, wo er Weinhandel trieb. Blaesing, David. —Prof. d. Mathe- matik an d. Univ. zu Königsberg; auswart. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. in Berlin (Arn.) (J), geb. 4 660, Dec. 29, Königsberg, gest. 4719, Oct. 9, Königsberg. De erronea temporis mensuratione in itinere, ups. 4 684. De mercurii per solem transitu 4 690 observando Exercitatio mathematico- physica de sphaerarum coelestium sympho- nismo, Regiomont. 4 705. De eclipsi lunari, Ib. 4744. De linea meridiana, Ib.474 6. De potio- ribus arithmeticae regulis algebraice evolu- tls, Ib. 4 74 7. Blaen oder Blaenw* (Caesius), W i I- lem Janszoo n. — Buchdrucker zu Am- sterdam, vorher Gehülfe beiTychoBrahe (DWA) (J) (Wd), geb. 4 57 4 Alkmaar^ gest. 4 638, Oct. 48, Amsterdam. Het Licht der Seevaert, 3 Die. Amst. 4 64 8. Twee voudigb Onderviis van de Hemelsche en Aardsche Globen, Ib. 4 620, 4 634 (Eine Anlei- tung zum Gebrauch der seit 4 602 von ihm verfertigten Erd- u. Himmelskugeln, die Hor- tensius ins Lateinische übersetzte , unter dem Titel : Institutio astronomica bipartita, de usu globorum coelestium et terrestrium, Amst. 4634, 4652, 4655, 4668, 4690). Groote Zee- spiegel, Ib. 4624. 4684. Tafein der breedte van den opgaog der Zonne. Van de Declinatie der Zonne. — Verfertigte auch einen Atlas, den sein Sohn Johann (gest. 4680) fortsetzte und erweiterte , unter d. Titel : Atlas major, 4 1 Bde. 4 662. — * Auch Blauw, Blaew und Bleau. Blaedeilj Sir Ch a r 1 e s. — Arzt in d . engÜBe&a Armee, Mitgl. d. Royal Society (Th) (RGEJ, geb. 1748, Apr. 47, * gest. 4 820, März 26, Arcueil.** Experiments and observations in an beated Koom (Phil.Tr. 4 775). On the heatof the wa- ter in thö gulf-stream (Ib. 4784). History of Ihe con.^eialion of quicksilver (Ib. 4 783). Au account of some lale fiery meteors (Ib. 4 784). 207 Blagrave Blanchet. 20S On the coollng of water belaw its t'reezing pomt (Ib. -17881. On the cdect of varioiis substances in lo\serin2 llie point oi congelalion in water (Ib. id.). Report on tbe best tnothod of pro- porlioning the e\cise upon spiritous liquors (ib. 1790). On the tides of Neapel (Ib. 1793). On Vision ,'tb. 181 3). Sur !a chaleur des rayons solaires (Bullet, soc. philomat. Ann. Vllij.'Sur la production de la lumiere solaire ;Ib. X). Briefe an Grell ia dessen Ann. 1786, 87 u. 88. * geb. 1740 etwa . . . (BS) {BN'). ** Im Landhaupt; Ecrthoilo t's. Blagrave, John. — Siudlrlo in Ox- ford, und leble brrnacli nieLsleus .niif rai- nem Gute Soutlico!e Lodge bei Keadmg (BDJ (JliBjS), geb. Mitte des XVI. Jahrb., Berkshire, gest. k^)\\, Aug. 9, Reading. A mattiematical Jewel, shewingthe making and niost excellenl use of an instrument so called, Lond. 1582. Bacuium familiäre catho- licuni sive generale, a book of the making and use of a Staff, newiy invented by the Anthor, called the Faniiliar Stall etc. Ib. 'l 590. Astro- labium uranicum generale, Ib. 1ö96. The Art of DiaUing, Ib. 1609." Blagrave, Joseph. — ■ Arzt, wahr- scheinlich ein Verwandter des Vorherge- henden (BD), geb. < 6 1 6, . . . Reading, gest. i 679, . - • London. * Ephomeris for the year 1660. Lond. 1660. The astrological Practise of Physiek etc. Ib. 1 671 . Au iutroduclion to Astrology, Ib. 1682. * geb. 1»)1U . . . London, gest. lfi"5 , . . {BN).^ ■ Blainville, A n t o i n e M o i t e r e t od . Moiteretle. — Königl. Feldmesser zu Koiieu (J), geb. 1650 etwa, PichangebeiDijon, gest. <7<0, . . . Rouon. N'-uv. El(^mens de Geometrie. Traite de l'A- lithinetique. Blainville, Henri Marie Ducro- t a y d e. — Dr. Med., Prof. d. Zoologie, Ana- tomie u. vergleich. Physiologie an d. Facul- tiit d. Wiss. und d. Noimal.schule zu Paris. MitgL d. Acad. d. Wi.ss. QC) (G.\%hO), geb. 1778, Sept. 12, Arquesb. Dicppe, gest. 1850, 5Iai 1, zwisclien Pi-ris u. Ronen. * Rediilrtc von 18teri;ab (Experiments and. obscrvations on the unetjual refraniibilitv of light, — Edinb. Tr. Tom. III). War früher ischilfsarzt , wie unter and»?rn aus d. Aufsatz seines Sohnes Ar chibaiJ über diese Fern- rohre im Edinb. Journ. of Science, 1827, \ol. VII. p. 336 hervoriieht.. — Schrieb ausserdem: Scientific aphorisms being the outline of an at- tcmpt to estabiish fixed priuciples r-f Science etc. Edinb. 1827. Blaise, Pierre, auch Chevalier de St. Blaise genannt. — Lehrer der Mathe- matik in Paris (Ä) (Q), geb. 1 7 1 7, . . . Remiremont, gest. nach 1754, ....... . Oeuvres de Math^Tuatiques, Paris 1740. Nouv. Elemens d'Algibre et de la Geomt^trie r^duits ä ses vrais principesv Ib. 1743. Traite de gno- mopique, Ib. 1744. Blake , Francis. — Reicher Privat- mann fValer des Sir Francis Blake, Baronet von Twizel Castle, Norfhuniberland). Hilgl. d. Roy. Soiirety (AhrrÄ) (Th) (RGEJ, geb. gest. 1780, März 29, ... . On the best proportion for steam engine cy- linders of a glven conlent (Phil, Tr. 1752). Sphaerical trigonometry reduced to piain (Ib. id.). On the greate?! cffects of engines with unifornily accelerated molions (Ib. 1759). Blancanus, s. Bianeani. Blanchard , Jean Pierre. — Me- chanicus und Aeronaul (BSJ fBN)^ geb. 1753, . . . . . Pelit-Andely, Dep. Eure, gest. 1809, März 7, Paris.'' Schiffte i. J. 1735 mit dem Dr. Jeffcries zuerst übor den Canai von Dover noch Calais (wofür er von LudwigXVI. eine Summe \on 12000 fr. und eine Ponte von 1200 fr. zun^ Geschenk bekanj). Lioss sich in demselben Jidire mit dem 1784 von J. M". Mcntgolfier erfundenen Fallschirm nieder ruf de.'^sen Erfindung er auch Ansp''u<-h erhob). * Ia Foigo chics Siurzos bei scinei' C». Luftfahrt. Blanchard, SI a r i e M n d c I e i n e S o- phie Arniant. — Frau des Vorigen j^Sj, geb. 1778, Mäiz 2 5, Trois Canoh.s bei Rochelle, gost. 1 8 I 3, Juli 6, Paris. Kaiu an diesem Tage bei ihrer G7. buflfidul um. Blanchet, Rodolphe. — Vjc^prä- sident des Frziehungsialhes im CaiUon WaadI, /u Lau-anne fOf', 209 Blank Eleibtreu. 10 geb. «807, Mai 13, Vevey. Sur rhistoire naturelle des environs de Vevey, Vevey 1843. Histoire göoloi,'ique des terrains tertiaires du Canton de Vaud, Ib. 1843. Le uiöeanisine de sensaüon, 2'"" edit. Lausanne 1843. IiilUienoe de lammoniac et des sels ain- nioniu(\iux sur la vcgetnlion, Ib. 1843. Tei'rain erraliqiie du bassin du Leman et de la vallee du Rliono de Lyon a la mer, Ib. 1844. Sur l'art de tailler la vigne et los arbres fruitiers, Ib. tSM. Le iae Letnan et ses divers niveaax, ^'evey 1843. Analyse d. Solanins (Lieb. Ann. •1S34. Hd. VII}. Darstell, und Analyse einiger alb. Ole (Ib. id ;. Wirk. d. SohweleiNvasset- HlnlTs aufd. Fische (Ib. 1845. LIV). MitSeU: i'b. d. /usammensetz. d. üth. Öle, Harze u.- Kainphorarten (Ib. 1833. VI). Blank, Erasmus. — Pract. Arzt in Nürnberg, zuletzt Physirus in Hersbriick gcb Nürnberg, i;est. 1704, Febr. 15. Hersbruck. De eclipsi solis s. notius telluris, una cum ap- pendice caicuii eclipseos solaris etf. Halae 1699. De usu Matheseos inmedicina, Basil. 1701. Blank , J o s e p h B o n a v i t a. ' — Ex- provincial d. Minoriten-Orden^y, Prof. der Philosophie u. Naturgeschichte an d. Univ. zu Würzburg, Director des von ihm der L'niv. verkauften Naturalien- und Kunst- kabinets fM. llj, geb. 1740, März 2 2, Würzburg, gest. 1827, Febr. 2 6, Würzburg. Ilandb. d. Mineralogie, Würzb. 1810. Über- sicht d. Blankischen, jetzt der grossberzogl. Univ. zu Würzburg gehörigen Naturalien- u. Kunstkabinets, Ib. 1810. Blank, Johann Conrad. — Welt- priester, Rath und Prof. d. Mathematik an d. Academie d. bildenden Künste zu Wien (ONJ (NJ, geb. 1757, Juni 8, Weder, Vorarlb., gest. 18 27, Febr. 13, W'ien.* Anfangsgründe d. Messkunst, Wien 1814. ^n- liuiüsgründe d. Kegelschnitte, Ib. 1814. TpJcl d. Logarithmen, Ib. 1816. Anfangsgründe d. ebenen u. sphärisch. Trigonometrie^ Ib.lSiS. Kleine Mathematik, Ib. 1826. * Ward in seiner Wohnung t-rmordct. Blankaart, Steven. — Dr. Phil, et Med., pract Arzt in .\mslerdani, früher Phar- maceul 7>'H'J;, geb, H)5'o, Oct. 2/i, MiJdelburg, ge^l. 170:', Febr. 23, Amslerdam. Miarmacie en Chymie, Amsl. 1086. De heden- daat:sche Chymio, Ib. 1703. — Viel Medici- iiischos. Blanpain, ....... — Direclor der Sternwarte zu Marseille (LBJ (G. 18 43;, reb. 1779, . gest. 18 43, Aug. 6, Marseille. Entdeckte den Gometen von 1819. Meteoro- logische Beobachtungen. Blascho, Georg Adolph. — Leli- rer d. Mathematik an d. Ritter- u. Dom- schule zu He.voi (HiS), gob. I7?^8, Mai 7 (N. St.), Jeiia, gest. 18.32, Apr. 22 (A. St.), Reval. Oundciss (\Qi- Elementar -Geometrie, Reval 1814 Fbone u. sphiir. Trigonometrie, Ib. 1 ^21 . Theorie d. lupf Piatoniscl.en regulüren Kör- per, Ib. '?824^' Blasius , J o 1) a n n Heinricli. — iProf. d. Naturgeschichte am Collegium Ca- rolinum in Rraunsohueig (seit !836}: Di- rector (I, liitiirhistor. Sammlung u. d. bo- tan. Gartens daselbst; früher (seit 1831) Lehrer d. Naic künde u. Mathematik an d. Realschu4e iii C-(?feId (Or), geb. ISOf»', >ct. 7, Nymbrecht, Reg.- Bez. Ccin. Reise im curoiiti.schen Russland in d. J. 184 0 w. 41 (gemcinschoill. üiit Meyendorff, Keyserling, Murchison u, Veraeuil unternommen) 2 Bde. Braunschw. 184'». — Naturhislor. A'erke Die WirhelthiereEuropas. Fauna von Deutschland) und Abhandll. in Wiegmann's Archiv, u. d Denkschr. d. Petersb. u. Münchn. Academie. Blassicre, Jean Jacques. — Leh- rer d. Mathematik an d. Renswoude'schen Stiftung zu Haag (BWA), gcb. 173 6, Haag, gest. 1791, Dec. 8, Haag. Inleiding tot de Kegelsneden , uit het Fransch van Mauduit vertaald en med aantekningen voorzien , Haag 1763. Grondbeginselen der Werktuigkunde, Ib. 1764. Principes de geo- rnetrie elementaire etc. 2 vol. Ib. 1770. In- leiding tot de beschouwende en werkdadige MeeJkunde, Ib. 1776. Sterrekundige Berek- nmg van eenige formulae ter bepaling van den afslond eener komeet van de aarde in vier waarnemingen gegeven (Verhandl. d. Maatsch. V. Wet. te Haarlem, Dl. X). Noch einige Auf- sätze daselbst, DI. I et VIII). Blavier, Edouard. — Ingenieur-en- chef des Mines zu Douay (QCj, geb. 180 2, März 28, Paris. Essai slatistiqae mineralogiqiie et geologique du Dnp. de la Mayenue, Paris 1837. Notice statistique et geologique sur les mines et le terrain ä anthracite du Maine (Ann. Min. S^r. III, T. VI). Verschiedene her?- u. hüttenmänn. Berichte (Ib. Ser. IV. T. VI, IX et XIj. Bleibtreu, J o li a n n L e o p o I d. — Suc- ce.^^sivennssauischerBerg-Inspector U.Berg- meisler beim Kupfcrberg'.verk zu Rhein- breilbach, dann preuss. Bergmeister, aber 0 g g e a I tL.iJ. 211 Blein Block. 212 bald aus dem Staatsdienst tretend und seine Thätigkeit ganz den von ihm am Siebenge- birge gegründeten Privat-AIaunliültei» zu- wendend fBfr.UJ, geb. 1777, Mai 23, Neuwied, gest. 1839, Sept. H, Kloster Püzchen, bei Bonn. Über Abdampfung der Alaun-Rohlaugen mit- telst Braunkohlengas, und Bemerkk. üb. Gas- feuerung überhaupt (Karsten's Arch. XXIII, 4 849—50). Blein, Frangois Ange Alexandre, Baron. — Französ. Officier, unter Napoleon zuletzt Brigade-General, unter Louis Phi- lipp im Generalstabe fQCJ, geb. 17 67, Nov. 25, Bourg-I^s-Valence, Dep. Dröme, gest Expose de quelques principes nouveaux sur racoustique et la thäorie des vibrations, et leur applicalion äplusieurs phönomönes de la phy- sique, Paris 4 827, 2"*** edit. (unter etwas ver- ändert. Titel) Ib. 4 831 (Auszug in Pogg. Ann. 4 829. XV). Principes de melodie et d'harmo- nie, deduits de la theorie des vibrations, Ib. 1832. Blesson, Johann Ludwig Ürban. — Hauptmann und Lehrer der Ingenieur- Wissenschaften an d. Kriegsschule in Ber- lin (4 815 — 29), dann als Major verab- schiedet und als Privatmann in Berlin le- bend (G.B.iH^b) (MAI), geb. 4 790, Mai 27, Berlin. Über Magnetismus u. Polarität d. Thoneisen- steine und über deren Lagerstätte in Ober- .schlesien und d. baltischen Ländern, Berlin 4 846. Mineralog. Beschreib, von Wartha (Gilb. Ann. 4 84 6. LH). Über das Sprengen mit Sand (Ib. 4 820. LXIV). Über d. Sicherungslampe (Ib.4 824.LXIX). Über Aerolithen, leuchtende Meteore, Irrlichter und Gewitter (Kastner'f Archiv, 4 832, XXIII). Über Sand und Dünen (Borghana, Hertha, 4 828). Aufsätze in Hermb- staedt'B Museum, IV, V, VII u. IX. — Mehre militärische Werke, z.B. : Grosse Befestlgunss- kunst für alle Waffen. 3 Bde. Berlin 4 830—35. Mit Ciriacy u. Decker: Zeitschrift für Kunst, Wissenschaft u. Geschichte d. Kriegs seit 4 824. Bley, L u d w i g F r a n z. — Dr. Phil., Apotheker zu Bernburg fSAJ, geb. 1801, Aug. 22, Bernburg. Supplement zu Fischet's Handb. d. pharma- ceut. Praxis, Leipz. 4 829. Fortschritte und neue Entdeckuntien im Gebiete d. Chemie u. Phannacie, 2 Bde. Halle 4834 u. 38. Meik- würd. Reduct. u. Krystallisat. d. Antimon- oxyds (Erdmann's .Toiirn. I. 4 834). Über Sapo- nin (Ib. id.). Über relative Helligkeit d. Wachs- u. Talgkerzen (Ib. id.). IJber Darstell, d. Zuckers aus Runkelrüben mittelst Alcohol (IX. 4 836). Über Wachsbleichcrei (Ib. id ). üb. Thonerde- Niederschläge durch Alkalien (Ib. XXXIX. 4 846). Bleioxydstickstoff (Ib. id. u. L, 4 850). Viele pharmaceut. Aufsätze in TrommsdOrff's Journ , Brandes' Arch., Bnchner's Repert. usw. Bliss, Nathaniel. — Savilian Prof. d. Geometrie an d. Univ. zu Oxford und (1762 — 64) KÖnigl. Astronom an d. Stern- warte zu Green wich (Bradley's Nachfol- ger). Mitgl. d. Roy. Society (Thß, geb. 1700, Nov.28, gest. 17 64, Sept. 2, Greenwicb.* Einige astronom. Beobb. in d. Phil. Transact. f. 4 764, 4 764 u. 4 768. — Auch in: Iradley'i Astronomical observations, with a continua- tion. 2 vol. fol. Oxford 4 798—4805. • gest. 1764, Sept. 3 (LA) ; 1765 . . . {LS). ' Bllzard, Sir William. — Prof. der Anatomie u. Chirurgie am Roy. College of Surgeons in London, Wundarzt am St. Luke's Hospital, Trinity-house, Maritime School zu Chelsea u. andr. öflTentl. Instituten. Mitgl. d. Royal Soc. in London u. Edinburgh [An.R. 4 836;, geb. 4 742 etwa. ., Barnes, Surrey, gest. 4 835, Aug. 28,Brixton-hill,Surrey. Experiments and observations on the danger of Copper and Bell-metal in pharmaceutical and Chemical preparations, Lond. 4 786, Ob- serv. on the use of Elektricity in Deafness (Lond . medic . Journ .4790). Viel Medicinisches. Bloohmaim, Rudolph. — Inspector d. mathematischen Salons in Dresden, frü- her (4 806 — 17) Mechanicus in Reichen- bach's Werkstatt zu München (LJ, geb. 4 784, Dec. 4 3, Reichslädtb.Dip- poldiswalde. Versqhiedene Verbesserungen in d. Gasberei- tung u. d. Anlage von Gaswerken , mit denen er in d. letzten Jahren, gememschaftl mit sei- nem Sohne G. M. S. Bl., mehre Städte d. uürdi . Deutschlands (Dresden, Leipzig, Berlin, Stet- tin etc.) versah. Siehe die Schrift seines Soh- nes : Gedrängte Übersicht d. Leistungen in d. Ausführung d. Gaswerke d. Residenz Berlin, Berl. 4 848, und im Polytechn. Gentralblatt v. 4 852 d. Aufsalz: Üb. d. Verluste b. Betriebe von Gasbeleuchtungs-Anstalten. Block, Magnus Gabriel von. — KÖnigl. schwod. Leibarzt und Assessor b. CoUegium medicum in Stockholm, früher längere Zeil in Italien lebend, und daselbst einige Jahre Cabinetssecretar d. Grossher- zogs von Toscana (SLH), geb. 4 669, Apr. 25, Stockholm, ge.st. 17 22, Apr. 4 6, Söderküping. Anmärkningar öfvor Motala ströms stadnande, Sii ock om doss rätta orsaker och bctydelse, tillika med nagra märkvärdighetcr angaendc frostens och isens natur och verkan, men i 213 Bloede BlnmenlKich. 214 syanerbet den sä kailade oeh hitfüs obekanta grund- och kraf-isons cnsküta art och beskaf- fenhet; 4 Vol. 4*» med karta, Slockh. 1708. Bloede, Carl A ugust. — Geheimer Finanzrath in Dresden fMAlJ {GG. 1820;, geh, 1773, Aug. H, Freiberg, gest. 1820, Aug. 28, Dresden. Über einioe Fossilien aus d. Gegend von Geyer (Leonhard's Taschenbuch f. Mio. 1818). Einige Notizen in d. Schrift, d. mineralog. Gesellsch. zu Dresden. Über eine Lampe ohne Flamme (Gilb. Ann. 1818. LIX) Übersetzte BerzeliTis' Proporlionslebre u. Lehrb. d. Chemie (Tbl. 1), HiaiQger's MUa. Geogr. v. Schweden, Brocchi's Min. Beschreib, d; Fassathals etc. Blomstrand, C hristian Wilhelm. — Dr. Phil., seit 1854 Docent d. Chemie an d. Univ. zu Lund , vorher Lehrer der Physik u. Chemie an d. technischen Schule zu Malmoe (OrJ, geb. 1826, Oct. 20, Prov. »mäland. Bidrag tili Sverges mineralgeografi (Öfv. af K. Vet. Äcad. Förhandl. 4 854). Analyse d. Erd- inannits (Pogg. Ann. 1853. LXXXVIII). Über Jodüre u. Bromüre d. Zinns. le Blond, s. L e b 1 0 n d. Blondel {genannt le Grand), Fran- ^ois. — Prof. d. Mathematik am College roy. de France u. Direclor d. Acad. d. Bau- kunst zu Paris. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. u. Marschall in d. französ. Armee (B) (BN) (JJ (HL), geb. 1617, Ribemont, Picardie, gest. 1 68 6, Febr. 1, Paris.* Resolution des quatres principaux probl^mes d'Architecture , Paris 1676 (auch Mem. Par. T. V). Cours de Mathematiques , Ib. 1683. Mani4re de fortifier les places, Ib. id. L'art de jeler les bombes, Hague 1685. Cours d'Archi- tecture, 2vol fol. 1698. Sur la resistance des solides (Mem. Par. T. I). Manlere de hausser les marais (Ib. id.). Recherches sur le jet des bombes (Ib. id ). Sur les sons que rendent les bords d'un verre plein d'eau que Ion presse (Ib. id.). ♦ gest. Jan. 22 {HL), Blondel, Jacques Frangois. — Neffe des Vorigen. Vorsteher einer Bau- schule in Paris. Mitgl. d.Apad. d. Afchi- tectur daselbst (B) (BN) (A) (HL), geb. 1705, Jan. 8, Rouen, gest. 1774, Jan. 9, Paris. Architecture moderne, Paris 1 728. Trailö d'Ar- chitecture, Ib. 1737. Architecture francaise, 4 vol. fol. Ib. 1752 — 56. Cours d'Architecture, 4 vol. 8», Ib. 1771—73. Blosserllle, Jules Alphonse Re- ne Por et, Baron de. — Lieutenant in d. französ. Marine, zuletzt Commandaiit des Schiffes La Lilloise , mit welchem er, auf einer wissenschaftlichen Expedition nach den Polarregionen, an d. Nordküste Islands oder d- Ostküste Grönlands verloren ging (QC), geb. 1802, Juli 29, Rouen, gest. 1833 im Herbst. Sur les d^couvertes faites ä diverses ^poques par les navigateurs dieppois (Ann. maritim, et colonial. 1826. T. I). Sur les vents et les ma- rees de File de Taiti et des aulres iles de l'Ar- chipel (Ib. id.). Progres des exploralions dans rOceanie (Revue britann. Nouv. S6r. T. III). Blnm, Heinrich Christian. — Ad- vocat und Justiziar, zuletzt gräflich. Regie- rungs- und weltlicher Consistorialrath in Wernigerode (Kss.), geb. 1748, Aug. 21, Wernigerode, gest. 1818, Nov. 9, Wernigerode. Noch etwas in Beziehung auf die Theorie der Parallel-Linien (Güb. Ann. LVII. 1817). Blnm, Johann Reinhard. — Dr. Phil., Prof. extr. an d. Univ. zu Heidelberg, Direclor d. academ. Mineralien-Sammlung daselbst (Or), geb. 4 802, Oct. 28, Hanau. Taschenbuch d. Edelsteinkunde, Stuitg. 1828 (2. Aufl. 1834). Lehrb. d Oryktognosie, Ib. 1833 (2. Aufl. 1847). Lithurgik oder Minera- lien und Gebirgsarten in ihrer techn. Anwend. Ib. 1840. Pseudomorphosen d. Mineralreichs, Ib. 1843 (Nachträge dazu 1847 u. 1852). Über einige nordamerikan. Minerale (Leonhard u. Bronn's Jahrb. 1830). Über Marmolith u. üo- lerit von Eisenach (Ib. 1835). Über d. Zer- selzungsweise d. wichtigst. Felsmassen u. de- ren Resultate (Ib. 1838). Über einige geolog. Erscheinungen in d. Nagelflue (Ib. 1840). Neue Krystallf. d. Barytspaths (Ib. 1849). Lconhar- dit, ein neues Min. (Pogg. Ann. 1843. LIX). Steinmark in Pseudomorphosen nach Woifra- mit (Ib. 1831. LXXXIV). Entsteh, d Fclsen- meers b. llelchenbach im Odenwalde (Ib. 1 852. LXXXVI . Über Gieseckit und Spreustein etc. (Ib. 1852. LXXXVII). Blnmenbaoh, Johann Friedrich. — Prof. d. Medicin an d. üniv. zu GÖttin- gen u. Inspector d. Naturalien-Sammlung daselbst, seit 1776. Mitgl. d. Socielät d. Wiss. daselbst (N) (P), geb. 1752, Mai H, Gotha, gest. 1840, Jan. 22, Göttingen. Handbuch d. Naturgeschichte, 2 Bde. Götting. 1779—80 (13. Aufl. 1832). Beiträge zur Na- turgeschichte, 2 Bde. Ib. 1806—11. Specimen archaeologiae telluris terrarumqu« inprimis Hannoveranarum etc. Ib. 18ö3. Specimen al- terum, Ib. 1816. Nachricht über Meteorsteine (Voigfs Magaz. VII. Güb. Ann. 1804. XVIII). Über fossile Elephantenknochen (Gilb. Ann. 1813. XLV), — Medicinisches. 44* 215 Blumhaf Bochart de Saron. 216 Blnmhof, Johann Georg Lud olph. — Prof. extr. d. Technologie an d. Univ. Giessen, seit 1819, früher (1805) Admi- nistrator d. herrschaftl. Eisenhütten- und Hummerwerke zu Silhacli und (1809) Hül- teninspcctor auf d. Ludwigshülte bei Bie- denkopf in Ober-Hessen (N) (M. l\), geb. 177 4, Sept. 25, Hannover, gest. 18 25, Mai 9, Giessen. Beobb. auf einer Fussreise von d. Reihen Hütte nach Mytrdesprung. . . besonders in Rücksicht auf EisenhlUlenwerke (mit J. G. Stünkel), Frei- burc 1800. Vollständ. systcniat. Literatur v. Eisen in mineralog., chemisch., lechnolog. etc. Hinsicht, Braanschw. 1803. Min. Taschenb. d. Eisenhüttenkunde, Giess. 1S16. Versuche. Encyciopäd. d. Eisenhültenkuiule, 4 Bde. Ib. 1816 — 20. Grundlinien d. Ökonom. -technolog. Mineralogie, ib. 1820. Lehrb. d. Lithurgik, Frankf. a. M. 1 822. — Übersetzte aus d. Schwe- dischen verschiedene teciui. Werke (von Rin- man, af Uhr, Norberg, Nordwall, Swedenstjerna etc.), auch den 1. Thl. von Berzelius' Chemie, und einige Aufsätze in Gilb. Ann. — Nachträge zu Chladni'sA'erzeichn. herait.^efallener Stein- u. Eisenmassen (Gilb. Ann. 181G. LHI). Blyth, John. — Dr. Med., ProL der Chemie am Q'ieen's College (Queen's Uni- versity) zu Cork in Irland (Or), geb. 1814, Juli 26, auf Jamaica. Über d. Zusamnionsetz. d. NarcotinvS u. eini- ger seiner Zersetzungsproducte etc. (Lieb. Ann. 184 4. L). Üb. d. Ursprung; u. d. Zusammeli- setz. d. Condunits (Ib. 1848. LXVI). Über d. Zusanunen^^etz. u. die Zersetzuuiisproducte d. Coniins «Ib. 1849. LXXj. Mit A.W. Hof mann : Über d. Styrol etc. und üb. d. Zorsetzungs- prod. d. Drachenbluts (Ib. 1845. LHI). Boaretti , Francesco.— Abbat e, Prof. d. Kanzelberedsamkcit am geisli. Ly- ceum zu Venedig, vorher pm Seminar zu Padua (FP) (Tp. YJ (BSJ-, geb. 174 8, Aug. \ii, Lei Padua, gest. 1/90, Mai 15, Ae-iodig. Pensieri sulla trisezione de'l an-olo, ^enez. 4 793. Boblaye, Emil \ePuiIIon de.,— Ingenieur geographe militaire, der lange bei Vermessungen in Frankreich, später auch bei denen in Morea und Algier be- schäftigt war (BSJ, geb. 1 792, Nov. 1 6, Ponlivy , Dep. Mor- bihan, ge93, ...... Montlu^on, gest. 1668, Juni 25, Orleans. Horologiographia curiosa, Flexiae 1644. Ho- rologiügraphia ingeniosa, Paris 4 647. Longi- metria industriosa, Ib. 1647. Horologium ho- rologiorum universale, Ib, 1649. Horologium digitorum. Ib. 1650. Boccabadati, Giambattista. — Prof. d. Mathematik an d. Univ. dl S. Carlo, dann herzogt. Bibliothekar und zuletzt her- zogl. Baumeister (Ingegnero generale) in Modena (TM), geb. 1634 etwa, . . Modena, gest. 169 6, Oct. 17, Modena. Animadversiones super resolutione geometrica duarum mediarum continue proportionalium D. Nicolai Coppolae etc. Mutinae 1690. — Nach Angabe \on Ramazzini schrieb er auch einen Tractatus de motu mechanico, und im Archive von Modena verwahrt man von ihm eine Karte, Modena sotleranea vorstellend. Bocconl , Silvio.* — Cisterzienser, Zeitlang Prof. d. Botanik an d. Univ. zu Padua. Mitgl. d. Leopoldin. Acad. (ANCJ (Ni.llJfMzzJ, geb. 1633, Apr. 24, Palermo, gest. 1704, Dec. 22, Palermo. Della Pietra Delzuor, Minerale Siciliano; Mon- leleone 1G69. Uecherches et observations na- turelles touchant le corail, la pierre etoilee, l'einbrasenjent du montEtna, Paris1672. Mu- seodi fisica e di esperienze varie, Venez. 1697. De materia simili lithoraargae Agricolae, aut agarico niinerali Ferrantis imperati , quae in cavitate quorundam saxorum aut silicura in districtu civitatis Rothoinagensis et portus Gratiae in Normannia inveniuntur (Ephem. Acad. Nat. Curios. Cent. I et II). * Paolo Boccone in (.diV^. Bochart de Saron, JeanBaptiste Gaspard. — Erster Präsident des Parla- ments zu Paris. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. daselbst {LBJ fßj (BN), geb. 17 30, Jan. 16, Paris, gesL 179 4, Apr. 20, Paris.* Astronom. Beobb. in d. xMein. Par. 1774 u. 1775. Liess LapKce's Tlniorie du mouvement elliplique et de la figurc de la Terre (Por. 1 784) aut seine Kosten drucken. ^ * Guillotirirt. 217 Bock Bodmer. 21S Bock, Friedrich Samuel. — Prof. d. Theologie u. d. Griechischen an d. Univ. zu Königsberg, auch ester üniv.-Bihlio- Ihekar {M)^ geb. <716, Mai 20, Königsberg, gest. 1786, Sepl. . ., Königsberg. Versuch e. kurz. Naturgeschichte d. Preuss. Bernsteins u. einer neu. wahrscheinl. Erklar, sein. Llrsprun£j;s, Königsh. -1767. Versuch e. wirthschaftl. Naturgesch. von Ost- ii. West- preussen, 5 Bde. Dessau 1782—85. Lb. zwei Stücke Holz, so von Bernstein durchdrungen sind, usw. (Naturforsch. St. XVI. 1781)/ — Noch sonst Naturhist. u. Theologisches. Bodde, Joliann Bernhard. — Dr. Med., Prof. d. Chemie u. Pharmacie an d. Philosoph. Fac. d. Acad. zu Münster (Or^^ geb. 1760, Nov. 24, Lette, Herrschaft Rheda,* gest. 1833, Juh 2 4, Münster, Grundzüge zur Theorie d. Blitzableiter, Mün- ster-1809. Über Blitzableiter (Gilb. Ann. < 810, XXXVI u. 1815, LI;. Über Brandweinbrennen (Ib. 1820. LXIV). Über d. Nutzen d. Schmau- chens gegen die Frühlings-Nachtfrtiste (Gatte- rer, Neu. Forstarchiv. XIII). Nutzen und An- wendung der eingeschlossenen Luft als eines schlechten Wärmeleiters (Hermbstaedt , Bul- let. IX). * geb. Nov. 10(.Sf.II) {CU). Bode, Johann Justus. — Prof. der Mathematik u. Metaphysik am Gymnasium zu Gotha (J), geb. I67C, Bodenburg, im Braunschv;^., gest. 1710, Oct. 12, Coburg. Beschreib, dci- von ihm erfundenen curiösen Spatzier-Sonnen-Chr. Bodo, Johann Eiert. — Direct. d. Sternwarte (seit 1787) und Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Berlin (seit 1780), von welcher er 1772 aus Hamburg als rechnend. Astro- nom berufen \vard. Milstifter d. Gesellsch. naturforschender Freunde (1773). Liess .Mch 1825 pensioniren (HSL) (GB. \^tr^) (Abh. Berlin. Acad. \8ti; (N), geb. 1747, Januar 19, Hamburg, gest. 182 6, Nov. 23 (:ii), Berlin. Astronomisches Jahrbuch für d. Jahre 1776— 1829, Berlin 1774-1826, neb: t 4 Supplbden. Ib. 1793, 1705, 1797 u. 180S, einem Erläule- rungsbd. Ib. 1 S1 7, und einem R^^is'crbd. (letz- terem v. C. F. John), Ib. 1829, forli:eseizt von J. F. Encke. — Berechn. u. Entwurf d. Son- nenfinslorniss vom 5. Aug. 1766, IJamb. 1766. Anleit. z. Kenntniss d. gestirnt. Himmels, Ib. 176S. 9. Autl. Berl. 1823 (10. Autl. v. C. Bre- miker , ib. 1844). Samml. astronom. 'I:,('"'!ri, 3 Bde. Ib. 1776. Kurzcefasste Erläuleruni, d. Sternkunde etc. 2 Bde. Ib. 1778 f3. Aufl. 1808). \ Anleit. z. pliysischen, malhemat. u. astronom. Kenntniss d. Erdkugel, Ib. 1820 (3. Aufi. ei- nes zuerst 1786 erschien, kleineren \Veiks). Vorstell, d. Ge.«rosden. Abhandlung, wie ein ganzes Land usw. duroh geonietris'^he u. mathematische Beobachtun- gen vortheihaft aufzunehmen usw. Dre.sd. 1 7 93. 223 Böhmer Bötterer. 224 Böhmer, Georg Rudolph. — Prbf. d. Anatomie ii. Botanik an d. Univ. zu Wil- lenbeig, Kreispbysicus daselbst (M.llJ, geb. 1723, Oct. i, Liegnitz, gest. 1803, Apr. 4, Wittenberg. Syslemat.-literar. llandb. d. Naturgesciiichte, Ökonomie und anderer damit verwandt. Wis- senschaften u. Künste, 5 Bt'e. Leipz. 178J5 — 89 (fJd. IV enth.ält: Scliriftsteller des Mineral- reichs, Bd. V: Schriftsteller d. Wasserreichs). TecJinische Geschichte d. Pflanzen etc. 2 Bde. Ib. 1794. Boehtlingk, \\ i Ih el m. — Adjnnctd. Petersburger Acad. d. Wiss (OrJ, geb. 1800, März 27 (A. St.), Petersburg, gest. 18 41, Juni 8 (A. St.), Petersburg, Ein Blick auf die Diluvial- und Alluvialgebilde im südl. Finnland (Bullet, de I'acad. de St.- Petersb. V. 1839). Bericht einer Reise durch Finnland und Lappland (Ib. YII. 1840). Einige Verhallnisse bei d. Erscheinen d. Diluvial- schrammen in d. skandinav. Gehirgsländern, welche der Gletscherlheorie von Agassiz zu widersprechen scheinen (Ib. VIU. 1841). Boerhaave, Herr mann. • — Prof. d. Medicin ti. Botanik seil 1709, spater, 1718, auch Prof. d. Chemie an d. Univ. zu Ley den fSLj (B W) (B WA) (Mein. Par. 1 7 3 8; , geb. 1 G()8, Dec. 3 1 , Voorhout b. Leyd., gest. 17 38, Sept. ^2 3, Leyden. Elementa chemiae, quae anniversario labore dücuit in publicis privatisque scholis, 2 vol. 4", Lugd. Bat. 17;j2. De mercurio experinienta (Phil. Tr. 1733 et 36). Börner, Nicolaus. — Pract. Arzt zu Neustadt an der Orla (MJ (A), geb. !C93, Jan. 27. Schmieritz, Thü- ringen, gest. 1770 etwa, . . Neustadta.d.Orla. Physik oder qründl. und vernunftmässige Ab- hancHung noüirlicher Wissenschaften, worin- nen nicht niu* die sUiumtl. Weltkörper nach math. Grundsalzen berechnet, sondern auch andere zur Natm-lehre gehörige Sachen unter- sucht und d. vorkommenden Phänomene hin- länglich erkliijt werden, Leipz. 1735. BSrnes*, Emmanuel Carl Hein- rich. — Zweifer General -Landscbafts- Syndicus u. Secreliird. schlesischen patriot. Gesellschaft in Breslau (M. llj, geb. 171", Jura 10,Clobikau, Stift Mer- seburg, gest. 1 807, Apr. 1 3, Bre.j Leben von Engelhardt , Leipz. 1837J, X geb. 1685, Febr. •', Scideitz, Reuss, * '\ gest. 1719, März 13, Dresden. Erfand 1704 das l>iaup.c untl 1709 das weisse Porzidhm. * geb. IGS'2, Febr. 4, steht unter p. iiicr Büste h\\ 'y\- l>anij< licn Palais zu DroGiI.-n. Böttger, Rudoi,.h. - i'-r. Phil., Lehrer d. Physik u. Chemie d. physikal. 225 BÖtticher Bohnenberger. 226 Vereins in Frankfurt a. M. seil 1835, frü- her Candidat d. Theo), u. Erzielier (Sir), geb. 180G, Apr. ä8, Aschersleber]. Über d. Einricht. u. Bchandl. d. Döbereiner- schen Zündmaschine, Sondershausen (2.Anfl. 1838;. Tabeüar. Übersicht d. specifisch. Ge- wichis d. Körper, Pranlcf. 1837. Beiträge zur Physik u. Chemie, 3 Htte. Ib. iS38, 1841 u. 4846. Frankfurter Gewcrbfreund, 6.]n;irqg. Ib. 1S3R--43. LasCalciuni:.ullhydrat, ein neues... FUvary«!itilgungsmitteI, Ib. 4 839. Polytechn. Notizbiatt etc. Mainz 1846. Viele Aufsätze in Pogg. Ann., Liebig's Ann. und d. .lahresbe- rictit d. physikal. Vereins zu Frankfurt a. M. BÖtticher, Jacob Gottlieb Isaak. — Vorsteher einer von ihm errichtolen Erziehungsanstalt zu Königsberg in Prv^us- sen, von 1778 — 90, dann Vicar ii. Lehrer an der Domschule zu Magdeburg (MJ, geb. iloi, Apr. 21, Magdeburg, gest. 179 2, Febr. 21, Magdeburg. Erfand kurz vor seinem Tode eine Spinnma- schine (Busch,, Handb. d. Erfind. XI. 461). Bogdanich, Daniel Emmanuel. — Adjunctbei J. Sternwarte zu Pesth (FHj, geb. 17 62, . . . . . . Veröcze,* gest. 1802, Jan. 31, Pesth. Formuiae pro spatiis rectiiineis, aut quae in hac resoivi possunt, per lineas paralleias di- videndis, Pestini 1786. Machte im Auftrage der Regierung viele geogr. ÜrtsbestimmiiDgen in Ungarn' (v. Zach, Monatl. Corr. I. III. IV. VII). Astronom. Beohb. in d. Ephemerid. Vin- dobon. * geb. 1765 etwa (v, Zarh, Monatl. Corr. V). Boguslawski , '>' Palon Heinrich Ludwig von. — Conservator (1831) u. dann (1843) Director d. Sternwarte zu Breslau, auch Prof. (1836) an d. Univ. da- selbst, früher Artillerie-Officier in d. preuss. Armee (Or) (Zt), geb. 1789, Sept. 7, Magdeburg, gest. 1851, Juni 5, Breslau. Uranus oder tägliche für .ledermann fassl. Über- sicht alier Himmeiserscheiniinaen etc. 3 Jahrg. Bresl. 1844— 48. OrP^iVO^", synchronist. ge- ordnete Ephemcrido alier Hunmelserschei- nungen etc. 19 Jahrgg. Ih. 1832 — 50. — Ent- deckte am 20 Apr. 1833 einen Gometen (Astr. Nachr. XU^. Wahrnehmungen beim Ver- schwinden u. Wiedcr-Erschcinen des Saturn- ringes (U). \1 u. XII) Bes-'immung d. Balin des Noveniber-Sternschnuppcn-Systems (Ib. XVIII). NQch viele ^9\i'. Bcobb. daselbst, in Bode's Jahrb. ,-"Gruithui.sen's Analekt. , Blatt, schles. Gesellsch. — Nahm iheil an d. Ausar- heit. d. Berl Acad. Sternf.'hai'ton. * Auch B o g u s \x v: - k i - P r u r 3. BogUSlawski, G '•. s t a v v o n. — Dr. Phii., Lolirci' om Schii,üici''.s 'licn \V aiseii- hause und a. d. Louii-enslädtscljeu Schule Poggoinloi ff, fkudw il'Ll'iJtLll. in Berlin, darauf Lehrer am Gymnasium zu Anklam. Soha des Vorigen (J. U), geb. 1 8 27, Dec. 7, Gross-Rake b. Breslau. Über d. pcriüd. Sternschnuppen d. Augusts (Pogg. Ann. 1853. XC). Über d. am 28. Sept. 1 85a in Schlesien beobacht. Meteor (Ib. Ergzbd. III. 1853). Zehnter Nachtr. zu Chladni's Ver- zeichn. v. Feuermeteoren etc. tib Ergzbd IV. 1834). Nachrichten üb. d. seit d. öltest. Zeiten bis 1835 herabgefalln. Meteorsteine (Ib. id). Bohadsch, Johann Baptist. — Pract. Arzt u. Prof. d. Naturgeschichte an d. Univ. zu Prag (VI), geb. 1724, Prag, gest. 1768, Oct. 16, Prag.* Diss. d'? utilitate Electrisationis in curar.dis morbis, Präge 1751 * gest. 1772... {A) {OE). Bohne, Johann. — Stadlphysicus u. Prof. d. Medicin an d. Univ. zu Leipzig ,Vy, geb. 1640, Juni 20, Leipzig, gest. 1718, Dec. 19, Leipzig. De fascia zodiacali , Lips. 1661. De aeiis in sublunaria influxu, Ib. 1 675. De alcali et acidi iusufficienlia pro principiorum, seu eleuiento- rum corporum naturalium munere gerendo, Ib. 1681. Diss. physica, Chymiae finem, in- strumenta et operaliones explicanles etc. Ih. 1685. Experimenta ac dubia nonnulla chy- mica , auri et argenti Solutionen) spectanlia {Act. Erudit. 1683). Bohnenberger, Gotllieb Chri- stian. — Pfarrer, erst zu Simmozheim im Schwarzvvald , dann zu Allburg bei Calw in Würtemberg (tig.) (M. l\h geb. 4732, März 4, Neuenburg, Wür- temberg. * gest. 1807, Mai 29, Allburg. Beschreib, einer auf neue senr bequeme Art eingerichteten Elektrisirmaschine etc. Stultg. 1784. Erste bis sechste Fortsetzung dazu. Ib. 1786 — 91. Beitr. z. Iheoret. u. pract. Flleklri- citätslehre, 5 St. Ib. 1793— 95. Beitr. z hö- heren r)rehkunst, Ib. 1799. Neue Gedanken über d. Möglichkeit, elektr. Verstärkungsfla- schen weit starker als bisher zu laden (Gren, Journ. II. 17 90). ' geb. März 1, Nouonbrügg {fiff*')- Bohnenberger, J o h a n n G o 1 1 J i el) Friedrich von. — Dr. Phil., Prof. der Mathematik u. Astronomie an d. Univ. zu Tüb'ugen, früher Pfarrvicar (1789) u. Ad- junci (17 96) an der SleruNvr.rte daselbst. Sohn des Vorigen (ET) (M.W) (N), geb. 1765, Jimi 5, Simmozheim, Schwarzwald, go«;i. ' 8 '^ I ^pc. 1 9, Tübingen. Anleit. z. geogr. Orlsljestiminnni:en, Gott. 1 795. Anfangsurüncie d. höheren Ancly.-is, Tüblu^. 1 81 1 . Astronomie, Ib. 1 81 1 (DarHi S. 4 «8 schon i b 227 Bohr BoUey. 228 d. Reversionspendel beschrieben). Mit J. H. F. V. Autenrieth: Tübinger Blätter f. Natur- wissenschaften u. Arzeneikunde, 3 Bde. Tü- bing. < 81 5— 17 (Darin von ihm : Versuche üb. d. Gewicht des Wassers. Über d. gleichzeitige Sieden u. Gefrieren d. Wassers in sehr ver- dünnter Luft. Prüfung u. Berichtigung d. Ther- mometer. Über d. Höhenmess. mit d. Baro- meter. Höhenmessungen in Schwaben. Be- schreib, und Gebrauch eines sehr empfindl. Eleklromcters, welches zugleich die Art der Elektricilät anzeigt [daraus in Gilb. Ann. LI. 1815J. Versuche mit elektrischen (Zamboni- schen) Säulen [auch Gilb. Ann. LIIL 1816]. Ein einfaches Mittel, die Verstärkungszahl ei- nes gegeb. Condensators d. Elektr. zu finden [auch Gilb. Ann. Lllf). Beschreib, eines Ver- fahrens, die mit einer beliebigen Scale verse- henen Aräometer unter sich vergleichbar zu machen. Beschreib, einer Maschine z. Erläu- terung d. Gesetzes d. Umdrehung d. Erde [auch für sich, Tüb. 1817, und Güb. Ann. LX]). — Mit B. V. Lindenau: Zeitschr. f. Astronomie u. verwandte Wissenschaften, 6 Bde. Tüb. 1816 — 18 (Darin von ihm: Über d. Präcession d. Fixsterne [Bd. I]. Geomelr. Beweis d. Gauss*- scben Theorems üb. d. Grönzen d. geometr. Oerter d. Planeten [Ib.]. Über d. Berechnung acbromat. Objective [Ib. u. Bd. IV]. Über e. Eigenschaft d. Ellipse [Bd. III]. Über d. Be- richtig, d. Mittagsfernröhre [Bd. IV]. Beitr. z. Berichtig, astronom. Kreise [Bd.V]. Eine Auf- gabe d. pract. Geometrie [Bd. VI]. Analyt. Auf- lös, e. geometr. Aufgabe [Ib. id.]). — Über d. Bestimm, d. Länge d. einfach. Secundenpen- dels (Naturwiss. Abb. e. Gesellsch. in Wür- temb. Bd. I. 1826). Beschreib, e. Normalba- rometers (Ib. id.). Beitr. z. Hygrometrie (Ib. Bd. II. 1828). — Üb. d. freien Fall d. Körper mit Rücksicht auf d. Axendreh. d. Erde (v. Zach, Monall. Corr. VIII. 1803). Berechn. d. Längen u. Breiten bei trigonometr. Vermess. (Ib. 1802, VI. 1803, VII u. VIII). Trigonometr. Vermess u. Charte v. Schwaben 'Ib. 1802, V n. VI). Beschreib, e. Vollkreises v. Baumann (Ib. VI). D° e. Repetilionskreises v. Baumann (Ib. 1812. XXV). NeueMelhode, den Index- fehler e. Höhenkreises zu bestimm, und d. Horizontalparallaxe e. Mitlagsrohrs zu berich- tig., ohne Loth oder Libelle (Astr. Nachr. 1826. IV). Über d. Sehen d. Fadenkreuzes e. Fern- rohrs durch ein zweites Fernrohr (Ib. id.). Üb. d. Gebrauch d. Polar.sterns als Meridian- zeichen (Ib. 1828. Vi). Üb. d. Methode d. Re- pelilionen von Verticaiwinkeln (Ib. 1829, VII ; 1831, VIII). Astron. Beobb. daselbst und in Bode's Jahrb. 1786 u. 1792. Bohr, Christian Fredrik Gott- fred. — Oberlehrer an der Kalliedral- schule zu Bergen in Norwegen, Cantor u. Organist daselbst. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Stockholm (Vet. Acad. HandL 1833;, geb. 1773, Oct. 20, HelsingÖr, gest. 1832, Sept. 10, Bergen. Beskrivels.e over Jisbräerne in Justedalen, 1819. Lcdetraad ved den arithnieiiIe chei). U:? i ersuch vr-j..e', t.(*nie'"*<*ha'"tlioh inii Piiet« van Trooatvyk, reiinan, ?Jie'rvlan, Bonfioii, Orazio Maria. — Slatt- naller (Governato'-o) successive von Terni, Faenza u. Fano, zuletzt Canonicus an St. Peter in Rom (F), geh Bologna, gest.- 17 02, Juni 4, Rom. De imraobilitate Terrae tractatus, Bononiao 1667. Bong;o (Bungus), Pietro. — Canoni- cus und Cantor an d. Kathedrale zu Ber- gano (Mzz) (B) (A), geb. .......;... Bergamo, gest. 1601, Sept. 24, Bergamo. De mystica numeroruni signißcatäone, Berga- mo 1583: auch unter d. Tue'; Numerorum myj-leria ex abdiiis plurimarum disciplinarum fonlibus hausta, Venet. 1ü99. BoniceUi, Vincenzo. — ProL.d. mathemat. Physik in Rcr^a'no (Ct), geb. 179 6 etwa, Ciusone, bei Bergamo. Principij di mecc^nicn, Heg. \?>Z\. Principij dl astronomia, Ib. 1634. Bon\jol) Louis. — - Mocbaniru;- h\ Gerf 'Or), 233 Bonincontro Bonny Castle. 234 geb. 1796, Nov. 10, Genf. Vcrfertigle unter anderen Instrumenten aucli eins , mittelst dessen durch otnnosphärische Eieiitricität chemische Zersetzungen bewirkt wurden (Bibl. univ. 1830. XLV). ^ Bonincontro, s. Buonlnconlro. Bonnard, A u g u s t i n H e n r i. — Ge- neral-Inspector im Corps des Mines zu Pa- ris, seit 1831 verabschiedet [AMJ, geb. 1781, Oct. 8, Paris. Apercus des terrains houilliers du Nord de la France, Par. 1840. Consid^rations sur la Clas- sification des roches 'Ann. Min. S6r. 1.1.181 6). Apercu g^ognost. des terrains (Ib. IV. 1819). Notice geognost. sur la partie occidentale du Palatinat. (Ib. VI. 1821). Sur une formation mölallifere observee recemment dans I'ouest de la France (Ib. VIII. 1823). Nolice göogn. sur quelq. parties de la Bourgogna (Ib. X. 1 825) . Sur la constance des faits göognost. qui accompagnent le gisementdu terrain d'Arkose, ä Test du plateau central de France (Ib. Ser. 2. IV. 182 8). Aufsätze im Bull. soc. göol. de la France. Bonne, Rigobert. — Prof. (Privat- lehrcr) d. Mathematik in Paris, zuletzt er- ster Ingenieur-geographe der Marine fLBJ (BBAJ, $eb. 1727, Oct. 6, Raucourlb. Sedan, gest. 1795^ Nov. 2, Paris.* Principes sur les mesures en longueiir et en capacitc sur les poids et les monnaies, depcn- dans du mouvement des astres principaux et de la grandeur de la terre, Paris 1790. Atlas maritime ou Cartes röduites de toutes les cötes deFrances, 1762. Atlas encycloptSdique etc. 2 vol. '5 787 — 88. Neptun americo-septentiio- nale, 18 Gart. fol. ♦ gest. 1704, Dec. 2 (S). Bonnet, Jean. — Benedictiner, Con- versus in der Congregation des beil. Mau- rus fj) (A), geb gest. 1692, Apr. 26, Chezal-Benoit. Des proprietös et qualitös des eaux mincrales, Clermont 1689. Bonnet, Charles. -^Advocat, Mitgl. d. grossen Rathes in Gerif, reicher Privat- mann (B) (BN) fOJ, geb. 1720, März 13, Genf, gest. 1793, Mai 2 0, Genthod b.Genf.* Recherches sur l'ucage des feuilles da.ts les plantes etc. Gott, et Leide 17tl4. Gonsilöra- tions sur les corps organiscs, 2 vol. IS**, Amst. et Paris 1762. Conteiuplation de la naturc, 9 vol. 8', Amst. 1 764 et 65 (In's Deutsche über- setzt voii J. D. Titius). Sur les changemer.s de 'üvers Corps par 'aotioa de l'air et de la i:i- niiere (Journ. Phys. 1774. T. III). Propcsi-f tions et demandes sur les couleurs des corpy (Ib. X. 1775). Exp^riences sur leschangeraens que la lumi^re produit dans les couleurs de (tifförens corps (Ib. XIII. 1779). Account of an EarthquakehappenedatWallay(PhiLTr. 1753). ♦ gest. Apr. 9 (TA) ; Apr. 19 (JVöJ). Bonnet, Pierre Ossian. — Repe- titor an der ficole poiytechnique in Paris (REPJ, geb. 1819 etwa, . . . Sur la convergence et divergence des sc^ries (Liouville, Journ. math. VIII. 1843). Propriö- tes giöoraelr. et möcaniq. de quelq. courbes remarquables (Ib. IX. 1844). Sur un th^oröme de mecanique (Ib. id.). Sur une propriötö de la lemniscate (Ib. id.). Solution de quelq. pro- blemes de mecanique (Ib. id.). Sur quelq. in- tegrales definies (Ib. XIV. 1849). Sur les sur- faces isothermes et orthogonales (Ib. id.). Sur le d^veloppement des fonctions en Serie or- donnöes suivant les fonctions X„ et Y„ (Ib. XVII. 1852). Sur la th^orie math. des cartes göograph. (Ib. id.). Sur quelq. proprietds g6- nerales des surfaces et des lignes trac6es sur les surfaces (Corapt. rend. XIX. 184 4). Sur la thi^orie des corps ölastiques (Ib. XXI. 1845). Sur quelq. cas particuliers de l'^quilibre de tempsrature dans les corps dont la conducti- biiite varie avec la posilion et la dircclion (Ib. XXVII. 1848). Determination des fonctions arbitraires qui entrent dans l'öquation inte- grale des surfaces ä aire minima (Ib. XXXX. 1855K Sur quelq. propri6t6s des lignes göo- desiques (Ib. id.). Bonnyoastle, John. — Prof. d. Ma- thematik an d. MilitUrschuie zu Woolwich. hielt früher eine Schule (Academy) zu Hack- ney (GM. \S'i\J [BS], geb Whilchurch, Buck- inghamshire, gest. 1 82 1 , Mai 1 5, Woolwich, The Scholars Guide to Arithmetic, 1780 (9. Edit. 1811). Introduction to Mensuration and Practical Geometry, 1782. Introduction to Al- gebra, 1782. Introduction to Astronomy, 1 786 Euclid'ß Elements of Geometry, 1789. General History of Motheraatics, from the French of Boesut, 1803. A Treatise on Plane and Spheri- calTrigonometry, 1804. Introduction to Arith- metic etc. 1810.' A Treatise on Algebra 1813. Bonnyoastle, Charles. — Prof. d. Mathematik an d. Univ. von Virginien, zu Chariotleville fSillm. Journ. XL) (An. R. 18 40; (G.tGJ, geb. 1797 etwa, gost. 18i0, Oot. 3 1, Charloltcville. On the insufTiency of Taylor's Thecrom as com- rionly in\estigatcd , \v:th objecfions to tho de- montraHons of Poisson and Cauchy and the aüsurncd generalisafiou ofPeacockelc. (Trans. Araoric. Soc. VII. ISili. On y new Priuciple in regyrd to the Power of Fluids in motion to produce rupture of the vessels, whicli contain ^35 Bona Boon-Mesch. m them, and on Ibe DisfincMon between accu- mulated and instantaneoas Pressures (Ib. id.). Bono, M i c h e 1 e d e 1. — Jesuit, Leh- rer d. Hhetorik und Poesie in d. Collegien seines Ordens zu Palermo u. Syracus (M%z), geb. 1697, Sept. ?>8, Palermo, gest (lebte noch n53). Discorso sull' origine de' Treniuoli, in cui si esamina di proposifo una nuova opinionc in- torno aila cagione di essi, Palerno 1745. Bonomo, Giovanni Battista, mit dem Klosternamen Gabriello. — Mino- rit im Kloster zu Palermo (Tp), geb. 1694, Apr. 13, Nicosia, gest. 17 60, Aug. 2i, Palermo. Trigonometria piana esferica, Pal. 1754. Oro- grafia, Ib. <758. Autoinatum inaequale sive Horologiuni antiqnum automatis animatum, Ib. 1747. Stiftete neben seinem Kloster eine malheuialische Schule (Academie). Bonsdorff, Pe h r A d o I p h v o n. — Prof. d. Chemie an d. Univ. zu Helsingfors seit 1823 (seit 1816 schon DocenJ). Corr. d. Stockholmer u. d. Petersburger Acade- mie (Act. Soc. Fenn. T. I^ geb. 1791, Od. 27, Abo, gest. 1839, Jan. 1 1 (N.St.), Hel.«ingfors. Tentamen min. ehem. de Pargasite, Abo 181 6 Diss. ehem. nova experimenta naturam Par- gasitae illüslrantia proponens Pt. I et II. Ib. 4817 et 18. Ad mineraloviam Fennicam nio- menta, Pt. I. Anal complectens Albilis Skog- böiensis, Pt. II. Anal. Pyritae cupri Orijär- vensis etc. Pt. III Anal, sulfureli fossilis sti- bio-plumbici e Kalvola complectens, Ib. 1823 et 27. Periculum novi Systematis Mineralo- gici, UlPt Ib. 1827. Bid.-ag liil niirmore kiin- nedom af Finlands Mlneral-Kälior, Ib. 1827. Ftirsök at bc^fämnia sammensältningen af de piineralier, hvilka kristalliseia iu Amphibo- lens form (Vet. Acad. Handl. 1821). Nya un- liörsökning af Rothguldens chemiska sammen- sattning (Ib. id.). Bidrag tili afgorande af frSgan om Chlor, Jod m. fl. metalloider, i likhet med Syre, Sro syra- och basbildande kroppar (Ib. 182^8 et 1830). Analys af tventie Bromsalter (Ib. 1882). Analys af Figur-La- bradorn fran Ojamo i Finland (Ib. 1833). Ana- lys af eil nylt af tvenne Chlorider sammansalt Dubbelsalt (ib.<834). Om altnosferisca luftens invcrkan vid metailers oxidalion (Ib. 1836). Der Rapakivi in Finnland, eine eigene Gebirgs- orl (Oken'8 Isis, 1833). Beschreib, eines Eva- porationsap[.arals (Fogg. Ann. XV. 4829). Üb. Thonerdehydi at (Ib. XXVII. i 833). Üb. Chlor- aluminium (Ib. id.). Über schwefelsaur. Ei- senoxydul und Eisenchlorur etc. (ib. XXXI. 1834). Über Scheid d. 'Quecksilbers vom Ku- pfer mittelst Ameisensüure etc. (Ib. XXXIII. 1834). Bestandtheile d. Aleerwossers, beson- ders sein Gypsgehalt (Ib XL. 1837). Verbind, ti. Bleio\yds mit Kohlensäure u. W^asser (Ib. id.). — War Mitstifter d. Finnland. Gesellsch. d. Wiss. i. J. 1838. Bontekoe (eigentL.Decker*), Corne- lis. — Dr. Med., pract. Arzt folgweise zu Haag, Amsterdam, Hamburg und Berlin; zuletzt Leibarzt d. Kurfürsten v. Branden- burg und Prof. d. Medicin zu Frankfurt an der Oder geb. 1647, Alkmaar, gest. 1685, Jan. U, Berlin. Van het Aciduni en Alkali, Haag < 683. Dfe- monstratio, quod non detur climactericas etc. 16S3. — Alle zijne Philosophische, Medicinale en Chymische Schriften, Amst. 1689. — War ein cifriiicr Anhänger der Chemie von Sylviui de la Boe und der Philosophie von Descartei . * Hiess uur Bontekoe (Buntekuh) nach flem Aus- hängeschild von seines Vaters Wohnhauic. Bonvolsln, s. Buonvicino. Boodt, Anselm fioethius de. — Zuletzt Leibarzt des Kaisers Rudolph 11. geb. . . . Brügge, gest. 1634 etwa . . . Gemmarum et lapidum historla , qua non so- lum ortus, natura, vis et pretium, scd etiam modus, quo ex ilHs olea, galia, tincturae, es- senliae, arcana et magisteria arte chimica con- fici possunt ostenditur, Hanau 4609. Boole, George. — Prof. d. Mathe- matik am Queen's College in Dublin fOrJ, geb. 1815, Nov. 2, Lincoln. Malhemalical Analysis of Logic, Lond, 4847. Mathomatical Theory of Logic and Probabili- ties, Ib. 1853. On a new Metbod of Analysis (I'hd. Tr. <844). On the equation of LapIaM's funciions (Cambridge and Dublin math. Journ. I. 184 6). On the attract. of a solid of revolu- lion on an external point (Ib. II. 1847). On a certain syrabolic equation (Ib. id.). On a ge- neral transformat. of äny quantitative functioQ (Ib. ill. 1848). The calculus of Logic (Ib. id.). C;i a gereral theorem of definitive Integration (Ib. IV. 1849). On the reduction of the gene- ral equation of the «'♦» degree (Ib. VI. 4851). On the theory of linear transforraalions (Ib. id.). Proposed question in the theory of pro- babilities (Ib. id.). Oo reoiprocal methods in dilTerential calculus (Ib. VIII. 1858). Boon-Mesoh, Hendrik Gare Ivan der. — Dr. Med., Prof. d. Chemie, Phar- macie und Naturgeschichte am Athenaeum zu Amsterdam (AAMJ (ABW) (NJ) (KL. 1831 U.32;, geb. 1796, Apr. 6, Delfl, gest. 183«, Juni 19, DeTfl. De proportione qua servat natura intfer prin- cipia proxlma atmosphaerea, Lugd.Bat. 1818. De vi lucis in creandis nonnnllis prtncipiis ve- getabilium proximis, Ib. 1819. Disp. de gra- nite, Ib. 1820. Leerboek der Artsenijmeng- kundige Scheikunde, 3 Die. Amst. 1827 (Über- setzung von TrommsdorfPg Lehrbuch). m Boon-lfeieli Borda. 238 Boon-Mesoh, Antonius Hendrik van der. — Prof. d. Chemie an d. Univ. zu Leiden seit ^829 fOrJ, geb. 1804, Apr. 15, Delft. Disp. geol. do incendiis montiura igni arden- tium insiilae Javae eorumdemque lapidibus, mgd. Bat). 4 836 (Deutsch in Leonhard'B Jahrb. 4 828j. Commentatio de ferraentalione (4 822 zu Oent gekrönt). Comment. de hurai etc. (4 825 zu Leiden gekrönt). Leerboek der Schei- kunde med toepassing op kun.sten en fabrij- ken, 3 vol. 1831. Mit G. J. Verdam, P. J. I. Fremery u. H. C. v. Hall: Tijdschrift ter Be- vordering van Nijverheid etc. 7 Bde. Haarleni ^833— 43. Bopp, Friedrich. — Assistent am chemischen Laboratorium zu Giessen ; nahm Theil an d. Kampf in Baden i. J. «849 fNJ, geb. 1824, Darmstadt, gest. 4 849, Nov. 4 2, Rastatt.* Einiges über Albumin, Cascin u. Fibrin (Lieb. Ann. LXIX. 4 849). * Im Lazareth. Bopp, Alexander Andreas Ste- phan. — Dr. Phil. (Diss.), geb. 4 829, Apr. 29, Berlin. De acido quercitannico, Diss. Berol. 4 855. Boroh, s. Borrichius. Boreh, Michael johann, Graf von der. — Erbbesitzer der Güter Warkland im ehemals polnischen Livland, Slarost auf Lutzin, Woiwod von Belsk, BailUf d. Malte- ser-Ordens, vieler Academien Mitgl. (BN), geb. 4753, Juni 30 (N.St.), Warkland, gest. 4 84 4, Jan. 4 0 (N.St.), Warkland. Lithographie Sicilienne etc. Nap. 4 777. Litho- logie Sicilienne etc. Rom 4 778. Mineralogie Sicilienne docimastique et metallurgique etc. Turin 4 780' Lettre sur la Sicile et sur l'ile de Maithe etc. « vol. Ib. 4 780 (Ein Supplement zu Brydone's Reise). Sur la maniere de tein- dre les cuirs en vert (Journ. phys. 4 779). Borchardt, Carl Wilhelm. — Dr. PhiL, Privaldocent an d. Univ. und (seit 4856) Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zuBerlin fOr), geb. 4 817, Febr. 22, Berlin. Neue Eigenschaft der Gleichung, mit deren Hülfe man die seculären Störungen der Plane- ten bestimmt (Grelle, Journ. XXX. 4846). Ap- plication des trar.scendantes Abeliennes k la th^orie des fractions continues (Ib. XXXXVIII. 4 864). Untersuchung über d. Theorie d. sym- metrischen Functionen (Monatsb. Berl. Acad. 4 856). Developpements sur l'equation h l'aide de laqueüe on determine les inegalites s6cu- laires du mouvement des pianetes (Liouville, Journ. XII. 4 847). Sur la quadrature definie des surfaces courbes (Ib. XIX. 4 854). — Mit- herausgeber d. Journ. f. Mathematik v. Grelle, nach dessen Tode. Borek,* Jobann Bernhard von. — Dr. Phil., Doccnt d. Chemie an d. lTni\ . zu Lund (4 848), dann (4851] Adjunct l. Laboralor der Chemie an derselben (OrJ (^G. 4 855;, geb. 4824, Juli 17, Carlscrona, gest. 4855, Apr. 4 2, Lund.»* Gm Wolframs alomvigt och haloidföreningar (Öfversigt af K. Vet. acad. förhandl. 1854. Erd- nugm's Journ. LIV). Lbei- d. chinesischen Talg und d. darin enthaltene fette Säure (Erdmaon'» Journ. XLIX. 4850). Mit Berlin u. A. : Ana- lyse neuer Mineralien aus Norwegen CPogg. Ann LXXIX. 4850). ♦ Borch in Öfvers. af K. Vet. Acad. Förhjindl. ** Vergriftete sich mit einem Gemisch von Arsenik and Narcotin, wahrscheinlich auch Morphin u. Stiychnin. Borok, J... C... H... A... von. —Pre- mier-Lieutenant im kurhess. Leibgarde- Regiment (7. U); geb. 4 829, Jan. 26, Fritzlar, Meteorologische Beobachtungen. Borda, Jean Charles. — Erst In- genieur, dann Capilän in der franz. Flotte, darauf Divisionschef im Marine -Ministe- rium; seit 4 754 Mitgl. d. Acad. d. Wiss. und später d. Instituts von Frankreich fLB) (B) (BN) (Mein. Inst. lYJ, geb. 4 733, Mai 4, Dax, D^p. Landes, gest. 4 799, Febr. 20, Paris.* Voyage fait par Ordre du Roi en 4 77 4 et 4 772. .. pour verifier I'utilitt^ des plusieurs methodes et Instruments servant ä d^terrainer la latitude et la longitude etc. par Vcrdun de la Crenne, Borda et Pingr^, 2 vol. Par. 4 778 (Machte spä- ter zu gleichem Zweck noch zwei Reisen nach d. Westküste von Afnka). Description etusage' du cercle de reflexion , Ib. 4 787 (B. datirt die Erfindung von 1777, die aber schon 1750 von Tobias Mayer gemacht ist). Tables trigonomö- triques decim^lcs etc. Ib. 4 804 (Von Delambr« ediit) Expfriences sur la rcsistance des flui- des (M^m. Par. 4 763 et 67). Sur Tecoulement des fluides par les oritices des vases (Ib ^ 766) Sur les roues hydrauliques (Ib. 4 767). Sur les methodes de trouver les courbes, qui jouis- sent de quelque proprieto du maximum ou du minimum (Ib. id ). Sur los pompcs (Ib. 4768). Sur la courbe decrite par les boulets et les bombes en ayant 6gard ä la rösistancc de lair (Ib. 1769). Sur les (Uections au scrutin (Ib, 4 781). Mit Lagrange, Laplace elc. : Rapport sur le choix d'une unitö des mesures (Ib. i 7S8). Mit Lagrange u. Monge: Rapport sur le Sy- steme gcneral des poids et mesures (Ib. id.). Sur la force qu'everce le globe sur l'aiguille almantce (Journ. de Mines, IV. 4 796). Mon opinion sur la nature de l'Ophite des Pyrenees (Ib. IX. 4 799). — B. nahiri Thei! an der letzt, franz. Gradmessung, vvobei er- die Ausdehnung d. Messstabe durch ein sinnreiches Verfahren ermittelte (Biet, Tralte d. phys I. 4 64), auch die Länge d. Secun:>npendels durch eine neue 239 Borde Borenias. 240 Methode genau bestimmte (Gilb. Ann. LVII. 225). Man verdankt ihm ferner eine Formel zur. Berechnung d. Monddistanzen \ind eine Methode zur Messung der Refraction. ♦gest. Febr. 19 (i£). ^ Borde , Louis. — Mechanicus (BN) (AJ. geb. noo, . . . Lyon, gest. 1747, . . . Vervollkommnete die Schiffswinde, verfertigte sinnreiche Gestelle für grosse Fernröhre, Theil- maschincn (diviseurs mecaniques) für mathe- mat, Instrumente, Maschinen zum vollkomm- neren Schleifen von Linsen und Spiegeln, Schraubenmühlen (Moulins ä hclice ou ä queue) etc. Borde, Jean Bapliste de la — Je- suit, nach Aufhebung des Ordens Pfarrer zu Coiiancelie in Nivernois (BJ (BN); geb. . . ., gest. 1777, . . . Coiiancelie. Clavessin 6lectriquo, avec une nouvelle ih6o- rie du möcanisme et des phönomenes de V6- lectricitö, 1761. Bordoni, Antonio Maria. — Prof. d. Geodäsie und Hydrometrie an d. Univ. zu Pavia, Mitgl. d. Instituts zu Mailand, d. Soc. Italiana und d Acad. zu Wien (WAJ, geb. 1789, Juli 20, . . . Trattato di geodi'sia elementare, edit. IL Pa- via 1843. Sugli esarai ossia sul merito di un esaminato (Mem. Ist. Lomb. vol. I. 1843). Sul moto discreto dun corpo, ossia sopra i movi- menti nei quali succedono di tempo in tempo delle variazioni finile (Mem. Soc. Ital. XVII. 1816). Sul nuovo Torno immaginata dal Sign. Carlo Parea (Ib. XVIII. 1820). Süll' equilibrio delle curve a doppia ourvatura (Ib. XIX. pt. I. iSi\). Sulla Stereometria (Ib. id.). Sul teo- rema Guldiniano (Ib. XX. pt, I. 1828). Sulla composizionc delle forze (Brugnatelli, Giorn. d. fis. I. 1818). Sui principio della minore quantitä d'azione (Ib. id.). Relazione fra i suc- cessivi moti inslantanei di un sistema libero e le forze finile che possono produrli (Ib. id.). Sui sistemi di due forze equivalenti fra loro e ad un quasivoglia Ib. IV. 1821). Trattato degli argini di terra (Ib. id.). Dei contorni delle penombre ordinarie (Ib. VI. 1823). Della distanza delle linee e superficie che hanno Ic normali communi (Ib. id.). Sopra le linee uni- formamente illuminate (Ib. id.). Boreel, Willem. — Baron von Vreui- dijke, Herr von Duynbeko usw., Ratli und erster Pensionär d. St:«dl Amsferdam. liol- länd. Gesandter in Pari-; fßWJ, geb. 1592, März 2, Middelburg, * gest. IG 08, Scpt 2:i, Paris. Spielt in der Ge.~chichl'> der Erfindung des Fernrohrs in sofern eii-e Rolle, ^1= »^-vcrinulh- lich P. Borel zur .\bfassung des Workes : De vero Telescopii invenloro, veranlassto. oder wenigstens daz\» mit Nachrichten versah , die er in seiner Vaterstadt hatte einziehen la.<;sen. ♦ gil. 150 ;, M&rz '»4 {BJfA). Borel (Borellus), Pierre, r^ KönigL Leibarzt und Mitgl. (Chemiker) d. Acad. d. Wiss. zu Paris (Ni. XXXM) (B) (BN) (J), . geb. 1620 etwa,. Castres, Languedoc, gest. 1689, . . . Paris. De vero Telescopii inventore, cum brevi om- nium conspicilliorum bistoria etc. Hagae Go- mit. 1655. Bibliotheca chimica seu Catalogus librorum philosophicorum hermeticorum, in quo quatuor millla circiter authorum chimi- corum . . . usque ad annum 4653 continentur, Paris. 1654. Borell, Jean. — Prof. d. Medicin u. Physik an d. Univ. zu Marburg, kurfürsll. Leibarzt. Sein Vater hatte wegen Aufhe- bung des Edicts von Nantes Frankreich verlassen (A), geb. 1684, Dec. 22, Feneslrelles, Dau- phine, gest. 1747, Jan. 12, Marburg. Disp. de plantis verno tempore efflorescenti- bus, Marb. 1706. Borelll, Giovanni Alfonso. — Prof. d. Philosophie und Mathematik erst in Messina (1 649), dann (1 656) an d. Univ. zu Pisa, zugleich Mitgl. d, Accademia del Cimcnto in Florenz ; nach Aufhebung die- ser (1667) erst in Messina und darauf in Rom in grosser Dürftigkeit lebend /T. VIII,,^ (Ni.XYlll) (VJ) (MzzJ (BUN) (Nll.F), geb. 1608, Jan. 28, Castelnuovo, Neap., gest. 1679, Dec. 3 I.Rom.* Euclides restitutus, Pisis 1658. ApoUoai Per- gaei conicorum Libr. V, VI et VII, Florent. 1661. Dei moyimento deila cometa apparsa il mese di decerabre 1664, spiegata in una let- tera da Pier Maria Mutoli (pseudanonymer Name), Pisa 1665 (Darin zuerst die Idee einer parabolischen Bahn). Theorica mediceorum p'anetarum ex causis ph^sicis deducta, Flo- rent. 1666. De vi porcussionis, Ronen. 1667. Osservazione intorno alla virtü ineguali degli Occhi (Giorn. di Roma 1669). De motionibus naturalibus a gravifate pcncientibus, Reg. 1670. Metoorologia Aetnea sive Ilistoria et Meteo- rologia inccndii Aelnei, Aniri 1669, Reg. 1670. Elementa conica Apollonii et Archimedis ope- ra , nova et broviori methodo dcmonstrala, Romae i679. De motu aiMn»alium , Pt. I, Ro- mae 1680 ; Pt. 11, \win\. Bat. 1685. — B. hatte a;rossen Anthcil an i\en Arbeiten der Accade- mia dei Cimcnio, ?oJI auch nach Antmori (Sagsi di Naturali Esperienze falte nell' Acad. del Cimento, Fironze 1S41 p. 65) einen Helio- stat crlunden hohen. * Im Rlostei- S. Pantalcoiic, Borenius, Henrik Gustaf. — Le- clor der dculSflieii S[.iache, Vdjunct der Mathematik u. Physik an d. Cniv. zu Hel~ singfors, r)irecloi d. njagnet. Observato- riums da-elbst ^O/;, 241 Borgnis Born. 242 geb. 1802, Oct. 3 (N.St.). Nykyrka, Finnland. Disq. acad. in fheoriam luminis reflexi, Hel- singf. 1834. Vergleichende Berechn. d. ver- SGhied.n. Pendelböobachlungen (Bullet, scient. Acad. Petersb. IX, 1842). Über d. Berechn. der mit d. unvcräoderl. Pendel zur Bestimm, d. Abplatt, d. Erde angestellt. Beobachtungen (Bull, phys.-raath. Acad. Petersb. I. 1843). Deductso tiroDum usui accomodata formula- rum commodissimarum ad computandos an- gulos trianguli rectilinei exdatis ejus laleribus (Act. Soc. Fenn. f. 1842). Determinatio 3u- perficiei, inlersectione conti niia omnium ge- neris dati linearum prodeunlis (Ib. id.). For- mularum Paschalium Gaussianarum cum De- lambreanis comparatio earumque ex bis de- ducendi periolitalio (Ib. II. 1847). Om de framsteg, som kundskapen om jordmagnetis- men gjord, i synnerhed under de sednaste de- cennierna (Ib. III. 1852).. Determinatio siiper- ficiei omnes generis dati lineas dato sub angulo intersecantis (Mcm. Acad. Petersb. Sav.- ötrann. IV. 1845). Borgnis, Giuseppe Antonio. — Erst Civil-Ingenieiir, dann Prof. d. Mecha- nik an d. Univ. in Pavia. Mitgl. d. Acad, d. Wiss. in Turin (Q€) (DC), geb. nsi etwa, Domo d'0.ssola. Traite complet de m^rruiique appliqu^e aux arts, 1 0 vol. 4" m\^ 249 Kupfertafeln, Par, 1 ai 8 — 23. Dictionnaire de mecanique appliquöe aux arts, Ib. 1823. Theorie de la mecaniqfue iisueiJe etc. Ib. 1821. Traitö Clement, de con- struclionappllquöeärarchitectiirecivile, 2 vol. 4**, Ib. 1823. Delle maccbine idrauliche (Nuov. Raccolta d'Autor. italian. che tratt. del moto deir acqua. T. V. 1826). Borga (Borgbi, falschl. Borgida), Pie- tro. — Aus Venedig, nach 1494 gestor- ben (Mzz) (BS). Arithmetica, la nobel opera de arilhmetica ne la quäl se tratta de tutte cose a mercantia pertinenti, Venet. 1484 (Das älteste gedruckte Lehrbuch der Arithmetik) . Borgo, Luca dal oder di San Se- polcro, s. Pacioli. Borgondio (Burgundio), Orazio. — Jesuit, Lehrer der Matbemalik am Collegio roraano in Rom (Tp.lW) (BEJJ, geb. 1679, Oct. 18, Brescia, gest. 1741, März 1, Rom. Motus telluris in orbe cuinuo ex novis obser- vationibus impugnatus** Romae 1714. Iridis explicatio mathematlca, Ib. 1715. Nova hy- droraetri idea, Ib. 1717. Mäpparum constru- ctio in planis sphaeram tangentibus, Ib. 1718. Constructio cclipsium in disco terrae demon- strata, Ib. 1719. Antliarum leges. Ib. 1722. De situ telluris, Ib. 1725. De genesi molus circularis ex recto, Ib. 1729. De maris aestu, Ib. 1731. Hypothesis planetarum elliplica, Ib. P o g g e n d 0 r [ i", HaaJwörk'rbuch. 1732, De CYcioide et motu gravium cycloidati etc. Ib. 1733. Bories, Pierre. — Apofheker an d. Univ. zu Neapel, dann Dr. med. und Apo- theker zu Montpellier fQ), geb. 1785, OcL 18, St. Laurent-la-Ca- brairisse,Dep. Aude. Analyse des eaux minörales de Busi?nargue3> pres Montpellier (Journ. de Phorrt.l). ~ B. machte Ansprüche auf Labarraque's Eatdek- kung der desinficirenden Eigenschaften des Chlorkalks (Siehe: Notice snr sos travau^tchi- micG-pharmaceutiques, Paris 1826). Borlaoe (Borlase), W i 1 li a m.-— Geist- licher, Rector von St. Jusl, Milgl. d. Royal Society '(Th)(ßD).(A) (B) (BN), geb. 1696, Febr. %, Pendeen, Gornwaii, gest. 1 77 2 , \:;g. 3 1 , London. * An account of lome trees discovered Under- ground on the shore at Möunlsbay in Gorn- waii (Phil; Ti\ 1757). An account of aspeci- meii of native tin found in Cornwalletc. (Ib: 1769). On the spars or crystals found in the cornish mines, called cornish diamonds (Jb. 1749). On the earthquake in Cöfnwall T757 (Ib. 1758). On the quantity of rain fallen at Mountsbay (Ib. 1764). Metooroiog. Beobb. in Gornwaii. * gest. Aug. 24 {E6E). Borlach, Johann Gottfried. — Polnischer u. kursächsischer Bergrath^ Di- rector d. Salzwerke zu Kosen bei Naum- burg (H) (Karsten, Arch. f. Bergb. XX), geb. 1687, Mai 24, Dresden, gest. 1768, Juli 4, Kosen. Entdeckte 1762 die Salzquelle zu Dürrenberg, verbesserte das Salzwesen (in Polen u. Sech- sen), die Gannevasbleicherei und die Damast- weberei , schrieb gegen das Orflfyrelsche Per- petuum mobile und hinterliess handschrifliich ein Werk über Akustik. Born, Ignaz, Edler von. — Jesuit, aber nur 1 6 31onate, dann, nach einer Reise ins Ausland, 177 0 Assessor beim obersten Münz- u. Bergmeister-Amt in Prag, 1776 nach Wien berufen, um das K. Naturalien- kabinet zu ordnen u. zu beschreiben , zu- letzt 1779 wirk!. Hofrath bei der Ilofkam- mer im Münz- u. Bergwesen zu Wien (M) (N. ABG. II) (OB), geb. 1 7 4 2, Dec. 2 6, Karlsburg, Sieben- bürgen, gest. 1791, Juli 24,W'ien.* Lithophylacium Bornianum seu index fossi- lium quae colligit et in clas.ses ac ordiaes dis- posuit, 2 Pt. Pr'agae 1772 et 1775. Über einen ausgebrannten Vulcan bei d. Stadt Eger, 1773. Briefe über mineralog. Gegenstande, Frankf. u. Leipz. 1774. Index rerum noluraUum mu- 16 243 Sornemann Bory. 244 sei Vindobonensis, Viennae 1778. Testacei rausei caesarei Vindobonensis, Ib. 4 780, Gab heraus : Abhandlungen einer Privatgesellschaft in Böhmen etc. (von ihm gesUflet, die Mutter d. Königl. Böhm. Gesellsch. d. Wiss ) 6 Bde. Prag 4 775—84 (Darin von ihm . Üb. d. Topas d. Alten u. d. Chrysolith d. Plinius [II]; Ver- such e. Mineraleesehichte d. Saizkammerguts [inj; Üb. d. An\\end. d. CoricTiylien- u. Pe- trefactenkunde ^uf d. physikal. Erdbeschrei- bung llVj; Nachr. vom gediegn. Spiessglanz- könig ia .Siebenbürgen [V]). Eben so : Physi- kalische Arbeiten der einträchtigen Freunde (der Maurerloge zur Eintracht} 2 Jahrgg. Wien 4 783 — 8S (Auch darin Aufsätze von ihm). Üb. das Anquicken der gold- und silberhaltigen ^rze etc. Ib. ^78G. Gatalogue de la collection Jes fossiles de Mad. EUon. de Eaab, Ib. 4 790. Mit F. W. V. Trebra: Bergbaukunde, 2 Bde. /.eipz. 4 789—90. Bestätigte Reduction d. al- kalischen Erden (Crell, ehem. Ann. 4 790, 94 tt. 99). über eine neue Steinart, den Pyro- phau (Ib. 4 799). Mineralog. Nachrichten (Ib. 4 794). Relatio de aürilegio Daciae transalpinae (N. Act. Acad. Nat. Cur. VIII). ♦ gest. 1794, Juli 25 (ABO. IV. 1837). Bornomaim, Christian Ernst. — (W, geb. . . ., gest. 1790, Juli 24, . . . Versuch einer systemat. Abbandlang von den Steinkohlen, Gott. 4 776. Borrhans (auch Ceilarius), Mariin. — Prof. d. Rhetorik und Theologie an d. Üniv. zu Basel (JJ (HH), geb. U99, Stuttgart, gest. 1564, Oct. H, Basel.* 2'ro/;i^{ra mathematica, elegantt&simis äguris ab Orontio illustrala , Paris. 4 550. In cosmogra- pbiae elementa commentatio, Ib. 4 555. ♦ An der Pest. BorrI (Borro, Burrhus), Giuseppe Francesco. — Alchymist und Sectirer, musste wegen seiner Glaubensmeinung Rom verlassen, trat in die Dienste Fried- rieh's III. von Dänemark, wollte nach des- sen Tode in die Türkei gehen , ward aber an der ungarischen Gränze verhaftet, nach Rom ausgeliefert und daselbst in die Engels- burg gesteckt, wo er starb (Oett) (Seh. AJ, geb. 4 627, Mai 4, Mailand, gest. «695, Aug. 4 0, Rom.*' La Chiave del Cabinetto . aggionta una rela- tione della sua vita, Colonia (Ginevra) 4 684. Ambasciada diRomolR aRoraani, Ginev. 1686. ♦ g^b. 1C25, . . ,, gost, 1695, Aug. 20 {Mzz). Borriohius, Ol aus (Borcb, Olof od. Ole). — Prof. d. Chemie u. Botanik an d. Univ. ZI? Kopenhagen, KÖnigl. Leibarzt geb. 4 626, Apr. 7, SyndcrBorch, Stift Ripen, Jütland, gest. 4 690, Oct. 4 3, Kopenhagen.* Docimastice metallica, Havn. 4660, 4 677. Her- metis Aegyptiorum ac chemicorum sapientia ab H. Conringii animadversionibus vindicata, Ib. 4 674. Diss. de ortu et progres&u chemiae,. Ib, 4688. Conspectus chemicorum scriptorura illustriorum libeilus posthumus, Ib. 4 696. Auf- sätze in Th. Bartholin'8 Act. med. et philos. ♦ gest. Oct. 3- ser und Prof. d. Mathematik an d. üniv. zu Coimbra (Mzz) (AJ, geh Mailand, gest. 4 632, Mai 24, Rom. De arte navigandi. Doctrina de tribus coelis, aereo, sydereo et empyreo, Lissab. 4644. BorrO| Alessandro dell. — Inge- nieur folgweise in venetianischen, floren- tinischen, französischen und Österreiehi- schen Diensten (AJ, geb. 4 672, Oct. 4 2, gest. 4 760, Juni 25, Mailand. II carro di Cerere ovvero i tre problemi di Ballistica, Lucca 4699. Borro, s. Borri. Borson, Stefano. — Abbate, Prof. d. Mineralogie an d. Univ. zu Turin Mitgl. d. Acad. daselbst f^ifm. Tor. XXX YIL 4 834;, geb. 4 758, Oct. 4 9, St. Pietro d'Albigni, Savoyen, ♦ gest. 4 832, Dec. 25, Turin. Statistique min6ralogique du D^p. du Po, Tu- rin 4806. Ad Oryctograpbiam Pedemontanum Auctuarium (Mem. Tor. XI. 4 84 3). Saggio di Orittografia Piemontese (Ib. XXV, 4 820 ; XXVI. 4 824; XXIX, 4 825). Sur les dents du grand Mastodonte trouvö en Pi6mont (Ib. XXVII. 4 823). Osserv. intoroo alle sostanze minerali di cui sono formati le monumenti del R. Mu- seo Egizio (Ib. XXXI. 4827). Barometro por- tatile ad uso dei viaggi nelle montagne (Att. Acad. Ital. di LWorno, 484 0). * geb. 1759, .. .(r/».I). Bory, Gabriel. — Chef d'Escadre in d. französ. Flotte und 4 764 Gouverneur von St. Domingo und den Inseln unter dem Winde, 4 77G aus dem Dienst tretend und 4798 Mitgl. d. Instituts (LBj, geb. 4 720, März I J, Paris,* gest. 4 801, Oct. 8, Paris. M^m. qui explique la construction d une tour portative, faile pour servir d'observatoire [mm. Par 4770). Astronom. Beobb. (Ib. 4768, 89, 74 et 72 und in d. Möm. Sav. 6lr. T. III). — Gründer d. französ. Marine-Academie. *5eb. März 13 {BC). 245 Bory — Boscovich. 246 Bory de 8t. Vinoent, Jean fia- ptiste Marcellin, Baron. — Begleilele als Naturforscher den Capitain Baudin auf einem Theil seiner Reise, machte als Olli- cier die Napoleonischen Feldziige v. < 805, 1806U. < 808 mit, focht < 8 1 5 als Oberst bei Walerloo, lebte dann, von Louis XYIII. exi- lirt, grösstentheils in Belgien bis 1820, wo er nach Frankreich zurückkehrte und 1829 zum Dirigenten d. wissenscbaftl. Expedi- tion nach Morea ernannt wurde. Freies Mitgl. d. Instituts (AB. «848;, geb. 4780, Agen,* gest. 18 46, Dec. 22, Paris. Essai sur les iles fortunöes de l'antique At- laotide oü precis de rhistoire gönörale de l'Ar- chipel des Canaries, Paris 1803. Voyage dans le8 quatre principales iles des mers d'Afrique, 3 vol. Ib. 1804. Geographie de la p6ninsule Iberique, Ib. 1 81 8. Voyage souterrain des car- riöres de St.-Piorre de Maestricht, Ib. 1 821 . Mit Virlet ii. Boblaye: Relation de rexp6dition de Moree, Ib. 1832. Gab heraus mit v. Mona u, Drapiez: Annales generales des scieuces physiques, 8 voi. Brux. 1819—21 (Darin von ihm : Sur iine eruption du volcan de Tile de Mascareigne, en 18<2 (T. II). Redigirte das Dictionnalre classique d'histoire naturelle. ♦ geb. 1772 etwa {BV) {BM). Borz, Georg Heinrich. — Prof. d. Mathematik an d. Univ. zu Leipzig, Präsi- dent der Jablonowski'schen Gesellschaft (WS) (M), geb. 1714, März 2 1 , Engelstein, Preus- sen, gest. 1799, Jan. 31, Leipzig. De rationibus regularum, quas caiculus diflfe- rentialis in constiluendis punclis curvaruna multiplicibus et subtangentibus in iis ad haec puncta ducendis offert, Lips. 1769. Praecipua aslronomiae pbysicae principia ad raotus lü- nae \ina cum inaequalitatibus ejus explican- dos necessaria, Ib. 1783. De mechanica, Ib. 1769. Devisione, Ib. 1774. De figuris recti- lineis iFJangulis et quadrangulis isoperimetri- cis, Disq. I et II, Ib. 1791 et 93. Boso d'Antio, Paul. — Königl. Leib- arzt, zeitljing Director der Spiegelmanufactur zu St.-Gobain, später Besitzer eigner Glas- hütten. Corr. d. Acad. d. Wiss. in Paris (B) (BN) (Q) (BM), geb. 1726, Pierre Segude, Lan- guedoc, gest. 1 784, Juni . ., Paris. Oeuvres contenant plusieurs ra^moires sur l'art de verrerie, sur la faiencerie, la poterie, l'art de forges, la minöralogie, Tölectricitö 3t !a mö- dicine, 2 vol. 12**, Paris 1780. Sur la cause des bul'.es dans le verre (M6m. Sav. etrang. T. rV) . Sur la cause des soufflures des niö-- taux coules oujetös (ib. id.). Sur la cause des differentes graisses du verre (Ib. id.). Sur la faiencerie (Ib. VI et M6m. Dijon, T. 1) Sur la cristallisation de laglace (Journ. dephys. 1 788). Sur la fausse emeraude d'Auvergne. Analyse des eau\ thermales de ,Chaudes-Aigues. Sur rövaporation de l'eau jetäe sur la verre en fu- sion (Ib. 1778). Boso, Louis Au gustinGuillaume. — Sohn des Vorigen. Vor der Revolution (1784 — 88) Redacteur des Journals des Savants, während derselben (1796) franz. CoiLSul in d. Vereinigten Staaten (dort aber nicht anerkannt), dann 1799 Administra- tor d. Hospitäler, später Schriftsteller. Nach der Restauration Professor (Prof. de cul- ture) und Administrator beim Jardin des Plantes, General-Inspector d. Päpini^res du Gouvernement. Mitgl. d. Instituts und d. Königl. Ackerbauconseils (Q) (QCJ, geb. 17 59, Jan. 29, Paris, gest. 1828, Juli 10, Paris. Description de la Chabasie (Journ. Mines, V. 1 797). Notice sur les terres ä pate de couleur (Ib. XV. 1804). Viel Naturbistorisches. Bosoovioh, Ruggiero Giuseppe — Jesuit, erst 1740 Prof. d. Mathematik und Philosophie am Collegio romano in Rom, darauf, nachdem er einen grossen Theil von Europa durchreist, 1764 — 70 Prof. in Pa- via, dann nach Paris berufen als Directeur de l'optique de la marine, aber 1783 nach Italien zurückkehrend und zuletzt in Mai- land lebend fVJJ (Mem. Soc.ltaLlYJ {Tp,n) (CBJsJ (B) (BN) [ElogiostoricOydaF.Ricoa, Milano1789;, geb. 1711, Mai 18, Ragusa, gest. 1787, Febr. 13, Mailand.* De maculis solaribus, Romae 1736. De mer- curii novissimo infra solem transitu, Ib. 1737. De novo telescopii usu ad objecta coelestia determinanda, Ib. 1739. De inaequalltate gra- vitatis in diversis terrae locis, Ib. 1741. De annuis fixarum abenationibus, Ib. 1742. De observalionibus astronoraiois et quo pertingat earumque certitudo, Ih. id. Nova melhodus adhibendi phasium observationes in eclipsi- bus lunaribus. Ib. 1744. De cometis, Ib. 1746. Deaestu maris. Ib. 1746. De lumine, Ib. 1749 (Viennae 1766). De lunae atmosphaera , Ib. 1753. Elementa universae matheseos, 3 vol. Ib. 1754, De lege virium in natura existen- tium, Ib. 1755. De lentibus et telescopiis di- optricis, 2 vol. Ib. 1755. De sxpedifiono ad dimetiendos secundi meridiani gradus, Ib. 1755. De inaequalitatibus quas Salurnus et Jupiter sibi mutuo videnturinduccre, Ib. 175G Philosophiae naturalis theoria . redacta ad unicam legem virium in natura existentem, Venet. 1758. Disserlatior.es ad DioptricaiTi, Viennae 1767. De soiis ac lunao defcciibus, 16* 247 Böse Bossi. 248 Lond. <760. Opera pertinentia ad opticam et astronomlam, 5 vol. 4*, Bassano 4 785. Jour- nal dun voyage de Constantinopie en Pologne, Paris t772, Bassano 1784. ~ De recentibus corapertis pertinentibus ad perficiendam diop- tricam (Comment. Bonon. T. V). De uniorse colorum aüorum post alias per binas substan- tias (Ib. id.) . De litieraria expeditione per pon- tificam ditionem etc. (Ib. id.). De viribus vivis (Ib. 11). De motu corporis attracti in centrura immobile viribus decrescentibus in ratione di- stantiarura reciproca dupiicata in spatiis non resistentibus (Ib. II). Teoria dcl nuovo astro osservato prima in Inghilterra (Mem. Soc. Ital. I,'l782). De orbitis cometarum determinandis etc. (Mem. Sav. etr. VI). Account of a new micrometer and megameter (Phil. Tr. 4 777). ♦ gest. Febr. 12 (i?) {BEJ. III). Bose, Christian. — Inspector der Kurhannöverschen und Wolfenbütlelschen Communion-Harzbergwerke, zuletzt, nach vielen melallurg. Reisen in Europ? , Berg- u. Hüüen-Inspeclor zu Smalkalden (RH), geb. 167 4, Nov. 21, Grasdorf, Hildesb., gest. 1760, Juli 8, Smalkalden. General -Hausbaltungs-Principia vom Berg-, Hütten-, Salz- u; Forstwesen, in Specie vom Harz, Kopenh.u.Leipz. 1753. Eine Karle vom Harz, Nürnberg bei Komann. Bose, Georg Matthias. — Prof. d. Physik an d. Univ. zu Wittenberg seit 17 38, vorher Docent an der zu Leipzig (M), geb. 1710, Sept. 22, Leipzig, gest. 1761, Sept. 17, Magdeburg.* De attractione et electricitate, Vitb. 1738. De electricilate, Ib. \ 743. Commentatio de electri- citate inflammante et beatificante, Ib. Mkk. Die Elektricität nach ihrer Entdeckung und Fortgang, Ib. 174 4 (Auch französisch), tenta- raina electrica in academiis regiis Londinensis et Parisiensis primum habita, omni studio re- petita, quae novis aliquot accessionibus locn- pletavit, Ib. 1744. Recherches sur la cause et sur la v6ritable theorie de i'electricilö, Ib. 1745. Discours sur la lumiere des diaraants etc. Götting. 1745 (Auch deutsch). Tentamina electrica, hydraulica, chimicaetc. Viteb. 1746. On the electricity of glas, that has been ex- posed lo streng fire (Phil. Tr. 1749). Meteora heliaca seu de maculis in sole deprehensis, Lips. 175a. De terrae motus causis, Viteb. 1756. Jubilaeum astronomicum, Ib. 1757. * Wohin er 1 760 als Geissei von den Preussen abge- führt worden war, nachdem er durch das Bombar- dement von Wittenberg- alle seine Habseligkeiten verloren hatte. Bose, Karl Ludwig von. — Preuss. Geheimer Ober-Finanz-, Kriegs- und Do- niainen-Ralh, Mitgl. d. Gesellschaft riatur- forsch. Freunde in Berlin (Magaz. dieser Gesellsch. iS\8J (NGBJ, geb. 1 757 , Mai 31, Oberlhau , Stift Merseburg, gest. 1817, Febr. 24, Berlin. Beschreib, u. Untersuch, einer. . . Abart eines weissen Bleispaths von Andreasberg (Sehr. d. Gesellsch. naturf. Fr. VIII). Über "sibirische Topase (Ib. IX). Beitr. zur Kenntn. d. edlen Opalarten (Ib. XI). Boslarn , Joseph von. — Exjesuit, Lehrer d. Physik u. Mathematik am kur- fürstl. Schulhause zu Ariiberg fM. llj, geb. 1739, Jan. 29, Amberg, gest. 1791, Abhandlung vom Glockenläuten bei Gewit- tern , Arab. 1775. Kritik über Wetterableiter, Ib. 1775. Über d. Erfindung d. Biers (Philo- soph. Abhandl. d. Münch. Acad. Bd. III). Bosscha, Johannes. — Dr. Phil. Seit 1856 Assistent am physikaL Kabinet d. Univ. zu Leijden fOrJ, geb. 1831, Nov. 18, Breda. Diss. phys. inaug. de Galvanometro differen- tiali, Lugd.ßat. ^?54 (Auch Pogg. Ann. XGIII). Over een Middel, ora de Snelheid van het ge- liiid, in eene beslotene ruimte, regtstreeks te meten (Algm. Konst- en Letterbode 1853, auch Pogg. Ann. XGIl) . Mittel zur Bestimmung elek- tromot. Kräfte (Pogg. Ann. XCIV). Gleichzei- tige Beförderung von drei oder vier Depeschen durgh einen telegraphischen Leitungsdraht (Zeitschrift d. deutsch-österr. Telegraphen- Vereins, Jahrg. lU, S. 27 u. 61, aus : Verslagen en Mededeelingen d. Koninckl. Acad. Dl. IV). Bosse, Abraham. — Kupferstecher, Prof. d. Perspective an d. Ecole speciale de dessin in Paris (BJ (BN), geb. 1611, ... . Tours, gest. 1678, ... . Tours. Moyen de pratiquer la perspective sur les ta- bleaux et surfaces irrögulieres , Paris 1653. Traitö des pratiques göomötrales et perspe- ctives, Ib. 1655. Le^ons de göometrie et de perspective pratique etc. Ib. 1648. Bossi, Luigi. — Graf, Canonicus b. Dom zu Mailand; Zeitlang Präfect d. Ar- chive d. Königreichs Italien. Vermögender Privatmann, Mitgl. d. Instituts zu Mailand (BI. LXXVUi;, geb. 1758, Febr. . ., Mailand, gest. 1835, Apr. 1 0, Mailand. M Descrizione di un sfera armillara di nuova co- W^ struzione rappresentante diversi sisteme, Mi- lane 1 772. Osservazioni orittologiche fatte nella colline del' Oltrepiö pavesc e nella provincia Voghera, Ib. 1787. Diss. sulle pietre idrofane, Ib. 178S. Trattato dell' elettro metallo degli antichi, Ib. 1 791 . Sul tre-muoto delie Valle Val- desi; Ib. 1808. Sulla illuminazione fatta col petroiio etc. Ib. 4 809. Sui diamanti etc. Pa- dova 1819. Süll detonazioai dell' isola di Me- 249 Bossut Bottöe de Foulmont. 250 leda (Gelesen im Mailänder Institut 4 824 ii. 1825).— Viel Archäologisches 11. Historisches. Bossi|t, Charles. — Abbe (Jesuit), Prof. d. Mathematik an d. ficole du genie zu Mezieres von 1752 bis zur Revolution, wo er diese Stelle verlor; unter dem Kai- serreich Examinator an d. polytechn. Schule zu Paris. Mitgl. d. Acad. d. Wiss. (seit < 7G8) und später d. Instituts (BCJ (BS) (BN), geb. 1730, Aug. il, Tartaras, Dep. Rhone, gest. 18U, Jan. U, Paris. Traitö Clement, de möcanique et dynamique, Paris 1763. Sur la construction la plus avan- tageuse des digues, Ib. 1764. Recherches sur les altörations que la rösistance de l'ether peut produire dans le mouvement des planetes, Ib. 1766. Trait6 Clement, de möcanique statique, Ib. 4 771. Traitö 616ment. d'hydrodynamique, 2 vol. Ib. 1772. Traitö Clement, d'arithme- tique, Ib. 1772. Traite elöment. de geomötrie etc. Ib. 1774. Traitö 61(^ment. de möcanique, Ib. 1775. Nouv. expöriences sur la resislance des fluides par d'AIembert , Condorcet et Bos- snt, Ib. 1782. Cours de matheraatiques etc. 2 vol. Ib. 1782. Cours complet de mathöma- tiques etc. 7 vol. Ib. 1795—1801. Essai sur l'histoire gön^rale de math«^matiques , 2 vol. Ib. 1810. — Usages de la differentiation des paramötres, pour la Solution de plusieurs pro- blemes de la methode inverses des tangentes (M6m. Sav. 6tr. II. 1756). Solution de deux problemes de g6om6trie etc. (Ib. id.). Deraon- strat. d'un thöoreme de geometrie sur la dif- ference rectifiable de certains arcs elliptiques etc. (Ib. III. 1760). Nouv. maniere de dömon- trer les propriötös de la cycloide (Ib. id.). Re- cherches de dynamique (Ib. id.). Maniere de somraer les suites, dont les lermes sont des puissances semblables de sinus ou cosinus d'arcs, qui forment une progress. arithm. (Mem. Paris 1769). Döterminat. gänörale de reffet des roues mues par le choc de l'eau (Ib. id.). Recherch. sur requilibre des voutes (Ib. 1774 et 76). Meth. facile pour resoudre les problemes, qui se rapportent au retour des suites (Ib. 1777). Nouv. exp. sur la resistance des fluides (Ib. 1778). Sur le mouvement d'un pendule dont la longueur est variable (Ib. id.). Sur TaiTimage des navires (Prix de l'acad. T. VII et IX). Nouv. theoreme de göometrie etc. (M6m. rinst. II. 1798—99). Bostock, John. — Dr. Med,, pract. Arzt in Liverpool u. Lehrer d. Physiologie an der Institution daselbst, dann (1817) pract. Arzt in London u. viele Jahre (von 1822 an) Lehrer d. Chemie an d. Medical School of Guy's Hospital. Mitgl. d. Royal Society (Abstr. YJ, geb. 177 4, Liverpool, gest. 18 46, Aug. 6, London.* Essay on respiration, 1804. Account of the history and present state of Galvanism, 1 81 8 (Ursprünglich in Brewster's Cyclopaedia, wo auch noch mehre Artikel von ihm). Elemen- tary System of Physiology , 3 vol. Lond. 1827 (2. ed. 1 837) . Outline of the history of galva- nisme, with a theory of the action of the gal- vanic apparatus (Nichols. Journ. 1802). On the theory of galvanisme (Ib. id.). On the wax from the fruits of Myrica cerifera, the bee- wax, spermaceti etc. (Ib. IV. 1803). Exprm. for the purpose of ascertaining the definite characters of the primary animal fluids (Ib. XI). On the hypotheses of galvanism (Ann. of Phil. III. 1814). Remarks on the barometer (Ib. XI. 1818). On whale oil (Ib. new Ser. I. 1821). On the applicability of H. Davy's dis- covery to copper vessels employed for culi- nary purposes (Ib. VIII. 1824). On the boiling point of ether (Ib. IX. 1825). Analysis of rai- neral vvater^rom the Island of St. Paul (Phil. Mag. VI. 18 ). On the spontaneous purifica- tion of the Thames Water (Phil, Tr. 1829).; * An der Cholera. Boteo (Buteus, Buteon, Bateon). — Mönch vom Orden des heil. Antonius von Vienne fJJ (Kästn., Gesch. d. Math. \), geb. 1483 oder 1489 etwa, Dauphine, gest. 1560 oder 1564^Klost.St.Antonii bei Romans. Seine Opera geometrica , Lngd. 1554, enthal- ten : De arca Noae, cujus formae capacitatis- que fuerit. De suhlicio ponte Caesaris. Con- futatio quadraturae circuli ab Orontio Fienaeo factae. Ad locum Quintiliani geometricum ex- planatio. Ad problema cubi duplicandi. De fluentis aquae mensura. Emendatio figuratio- nis organi a Columella descripti. De libra et statera. De pretio margaritarum. Botfleld, Thomas. — Magistratsper- son und Besitzer grosser Kohlengruben u. Eisenwerke zu Hopton-Court, Salopshire. Mitstifter d. Geological Society fG. 1843; geb. 1762, Febr. 14, Dawiey, gest. 18 43, Jan. 17, Hopton-Court. Verschiedene Erfindungen und Verbesserun- gen im Eisenhüttenwesen. Bottari, Giovanni Gaetano. ■ — Bibliothekar d. vaticanischen Bibliothek und seit 17 40 Cardinal (Mzz) (A), geb. 1689, Jan. 15, Florenz, gest. 1773, Juni 3, Rom. Lezioni tre sopra il Tremoto (Raccolta Caloge- rana, T. VIII). Gab heraus: Opere di Galileo Galilei, Firenze 1718, und Guido Grandi's Com- pendio delle sezioni coniche d'ApoIIonio Per- geo, Ib. 1722. BottSe de Foulmont, Jean Jo- seph Auguste. (Q. geb. 1764, März 6, Laon, gest. 1815, Oct. 18, . . . . 251 Botto Bondet. 252 Traite de l'art de fabriquer la poudre k canon, i vol. 4* nebst Atlas, Paris 1842. L'art du sal- pötrier, Ib. <8U. Botto y Giuseppe Domenico. — Prof. d. Physik an d. Univ. zu Turin, Mitgl. d. Acad. d. Wiss. daselbst (CtJ, geb. n91, Apr. 4, Monegiiab. Genua. Elementi di fisica etc. Torino 4 836. Süll ap- plicazione deil' elettro-niagnetismo alla raec- canica, Ib. 4 834. Sperienze eiettro- e termo- magnetiche (Mem. Törin. XXXVTI. 1 834). Ex- pöriences sur les rapports enlre l'induction electromagn. et raction electro-chiniique, sui- vies de considerations sur les machines ele- ctro-magnetiqües Ib. 2. S(^r. V. 1843). Sur un procöd^ photomötrique fondö sur la double r6fraction (Ib. VI. 4 844]. Ghservatlons mi- croscop. sur les mouvements de globules v6- götaux suspendus dans un menstrue (Ib. II. 4 840). Sur les lois de la chalcur d(^gage par le courant voltaique et sur cciles, qai regis- sent le döveloppement de rölectricite dans la pile (Ib. VIII. 4 846). Sur un nouv. svsteme de tel6graphie (Ib. XI. 4854). Mit Avogadro : Sur les rapports entre le poavoir conducteur des liquides pour les courants electr. tt la do- composilion chimiques, qu'ils en eprouvent (Ib. I. 4 939). Sur l'action chimique des cou- rans raagn6to-6lectriques (Bibl. univers. LI. 4 832). Sur l'act. chim. des courant thermo- clectrlques (Ib. id ). Bottonii Domenico. — Arzt am Hospital zu Messina, später an dem zu Nea- pel; Protomedicus des Königreichs. Mitgl. d. Roy. Society (MzzJ (B), geb. 1641, Oct. t), Leontini, Sicilien, gest. 1731, Neapel. Pyrologia topographica, id est, de igne disser- tatio juxta loca, cum eorum descriptione, Nea- pel 4 692. Idea hislorico-physica de Diagno Trinacriae terrae motu. Bottrigarl, E r c o 1 e. — Reicher bo- logneser Edelmann (Mzz) (BN) (FJ, geb. 4 531, ...... Bologna,* gest. 4612, Sept. 30, Bologna.** II desiderio ovvero de' concerti di varii stru- menti musicali, dialogo, Bologna 4 594. II Pa- trizio ovvero de' letracordi armonici di Ari- stosseno, Ib. 4 593. II Melone, discorso armo- nico, Ferrara4609. Trattato della descrizione della sfera Celeste in piano di Claudio Tolomeo, tradotto in parlare Italiano, Ib. 4 572. — tiber- setzte mehre mathemat. m. astronom Werke der Allen, auch dos Orontii Finaei : Do spe- culo ustorio ; hintcrliess iiljerdiess handschrift- lich : Osservazioni giornalo dello mutazicni dell' oria segnate dall' anii ) 4 564 fino all' anno 4 577 inclusivamente. ♦Getauft 1531, Aug. 21 {t1. ** In selnr-.m Paliast S. A\'.j-.rto. Botzenhart, ilomaii. — Dr. Med., Docent an d. Uriv, 2t/ v/ien und suppl. Prof. am polytechn. Institut daselbst (OrJ, geb. 184 2, Dec. 4, Wien, gest. 18 48, Dec. 16, Wien.* Lehrbuch d Krystallographie, Wien. — über das an farbigen Körpern reflectirle Licht (Pogg. Ann. LXVIII. 4 846). Abandr. d. Haidinger- schen Lichtbüschel (Ib. LXX. 4 847). Beitrag zur Lehre von den Farben (Grunert's Archiv Vin. 4 846). ♦ gest. Dec. 17 {0. 1849). , Boub^e, Neree. — Prof. d. Geologie in Paris, Mitgl. d. geol. Gesellschaft von Frankreich (St. FJ, geb. 1806, Mai 12, Toulouse. Tableau de Tötat du globe h ses difförents at^es, Paris 4 833. Geologie populaire ä la por- tce de tout le monde, appliqu6e ä l'agriculture et h Industrie, Ib. 4 833. Promenade de Lyon ä Grenay, Ib. 4 833. Promenade auMont-Dore, Ib. 4 833. Cours complet d'ötudes göologiques, avec Atlas, Ib. 4 835, 2"'^ 6dit. 4 839. El^mens de geologie. Ib. 4 837. Viele Aufsätze im Bul- let, de la soc. gäol. de France. BoQcharlat, Joseph Louis. — Prof. d. Mathematik an d. Mililärschüle zu Paris, auch Zeitlang Repetitor an d. poly- techn. Schule daselbst (G. 1848;, geb. 1775 etwa, . . . Lyon,* gest. 18 48, Januar 6, Paris. Theorie des courbes et des surfaces du second ordre, Paris 4 84 0. Elements de calcul diflfe- rentiel et de calcul integral, Ib. 4 84 3, 5"^'=6dit. 4 838. Elements de mecanique. Ib. 184 5, 3"»« 6dit. 4840. ♦ geb. 1773 etwa {REP). Boudet, Jean Pierre. — Apotheker erst in Rheims, dann in Paris, darauf Ober- Apotheker bei d. französ. Armee in Aegyp- ten (1798— -1802), in Österreich (1805) und Preussen (1807), zuletzt dasselbe an d. Charit^ in Paris fBSJ (DCJ (AH), geb. 1748, Rheims, gest. 1828, Dec. 18, Paris. Sur les eaux de Gaildorf en Allemagne (Ann. chim. LX. 4 806;. Notice historique sur l'art de la verrerie en Egypte (Jour de pharm. 4 824) . — B. war Mitstifler der pharmaceut. Gesell- schaft in Paris. Boudet, Jean Pierre. — NeflFe des Vorigen. Apotheker in Paris. Mitglied der Academie der Medicin daselbst (BH. CW), geb. 17 78, Febr. 16, Paris, gest. 1849, Juli 11, Paris.* Essai sur la pr^paralion de l'öther phospho- rique (Ann. chim. XL. 4804). Analyse de l'eu- patoire male (Bull, de pharm, 4 841). M6m. sur le phosphore, Paris 4 84 3. — B. war Mit- stifler des Journ. de Pharmacie 4 84 5. * An der Cholera. Bondet, Felix Henri. — Sohn des Vorigen. Apotheker in Paris u. Prof. agreg^ 353 BonA Bongner. 254 an d. j^cole de Pharmacie, Milgl. d. Conseü d'Hygiene (Or)y geb. 4 806, Mai 32, Paris. Mit Boissenot: Essai chim. sur la cire d'abe'l- les, Paris 4 827. Essai critiqa« et cvp», qui en räsultent (Ann. chim. phys. L. 4 832). Nouv. recherches sur la composition du s^ruin du sang humain (Ib. LH. 4 833). Mit Pelouze: Recherches sur lesiJorps gras (Ib. LXIX. 4 838). Bon^, Ami. — Dr. Med.. Privatmann, viel auf Reisen, lange Zeil in Paris lebend und dort Präsident d. geolog. Gesellschaft, später in Wien lebend und Milgl. d. Acad. daselbst (HSL) (WA), geb. 4 794, März 4 6, Hamburg. Essai gäologiquQ sur l'Ecosse, Paris 4 820. Geo- ^nost. Gemälde von Deutschland usw. Frank- furt a. M. 4 829. Mit Jobert u. Bozet: Journal de Geologie, 3 vol. Paris 4 830 — 31. Memoires geologiques et palöontologiques , Ib. 4 832. Guide du Göologue-Voyageur, Ib. 4 836. La Turquie d'Europe ou Observation sur la geo- grapbie, la göologie, l'histoire naturelle elc. de cet empire, 4 vol. 8", Ib. 4 840 , daraus al- lein : Esquisse g^ologique de la Turquie d'Eu- rope, Ib. 4 840. Der ganze Zweck und d. hohe Nutzen d. Geologie usw. Wien 4 854 . Verschie- dene geolog. u. ethnograph. Karten. Sehr viele geolog. AufsUtze in : Tillöch'i philosoph Mag., Tjtomson's Ann. of Phil., Edinburgh philos. u. New philos. Journ., Mem. ofthe Werner. Soc, Proceedings und Journ. of the Geol. Soc. of London, SiUimau's Journ.. Bibl. univ. de Ge- növe, Journ. de Phys., Ann. des Mines, Ann. d. Sciences nat. , Bullet, univ. de Fenuaac, Bulletin und Memoires de la soc. g^ol , Leon- luurd's Taschenbuch u. Zeitschr., Berichte d. Freunde d. Naturwiss. in Wien u. Sitzungs- berichte d. Wiener Acad. Bonelles (Bouilles, Bouvelles, lat. Bo- villus), Charles. — Canonicus zu Noyon, auch Prof. d. Theol. daselbst /'iVt. XXXIX) (B) (BN), geb. 1470 etwa, Saucourt, bei Hamm, Picardie. gest. 4S53 etwa, Noyon. GeoroetricaeinlroducUooisLibr.Vl,Paris4 503. Physicorum elementorum Libr. X, Ib. 4 542. L'art et science de Gäomötrie, Ib. 4 54 4. — Siehe John Wallis: Letter concerning the Gy- cloid known to Card. Cnsaxnzs about the year 4 450 and to Carola« Bovillus about the year 4500 {Phil. Tr. 4674). Bonsainville, L o u i s A n t o i n , Graf de. — Erst Parlamentsadvocat, dann Of- ficier erst in der Landarmee, später in der Marine, 4 779 Chef d'E.scadre und 1780 Marechal de Camp; nach dem Ausbruch der Revolution ins Privatleben zurücktre- tend. Mitgl. d. Aoad, d. Wiss. und des Län- genbureau? in Paris (B) (BN) (QJ, geb. 4 729, Nov. 44, Paris, gest. 4 814, Aug. 3 4 , Paris. Traite du calcul integral, pour servir de suite h TAnalyse des inGniment petits du Marquis de l'Höpital, 2 vol. 4", Paris 4 752. — Dcscription dun voyage autour du Monde (der ersten fran- zösischen, vom 4 5. Dec. 4 766 bis 16. März 4 769) 2 vol. Paris 4 774—72. Essai historique siir les navigations anciennes et modernes dans !cs hautcs latltudcs septeatrionales (Mem. l'Inst. soct. polit. et moral. T. III). Boug^eant, GuillaumeHyacinth. — Jesuit, Lehrer d. schönen Wissenschaf- ten successive zu Caen, Nevers und Paris, im College Louis le Grand (Q) (A), geb. 4 690, Nov. i, Quimper, gest. 4 743, Juni 7, Paris. Observations curieuses sur toutes les parties de la physique , extraites et recueillies sur les meilleurs memoires, ? vol. 4 2" (deren beide letzten von Grozellier sind) Paris 4 726. Bougrov, ... — Prof. d. Mathematik an d. üniv. zu Moscau (BS) (BN), geb gest. 4 822, Aug. 25 (N.St.), Moscau. Eine Abhandl. über die elliptische Bewegung d. Gestirne, Moscau 4 822. Bonguer, Jean. — Prof. d. Hydro- graphie zu Cruisic in d. ünter-Brelagne. Vater von Pierre (B) (BN) (BBL) (A), geb. . . . St. Molf, b. Croisic, gest. . . . Traite de Navigation, 4699, 4 704. Bougver, Pierre. — Prof. d. Hy- drographie und, seit 4 73 4, Milgl. d. Acad. d. Wiss. in Paris. Mit Condamine, Go- din u. A. Theilnebmer an der 1735 zur Gradme.ssung i» Peru au.sgesandten Expe- dition (Mem.Par. 1758; (B) (BN) (Q), geb 4 698, Febr. 4 6, Croisic, Nieder- Bretagne, gest. 4 758, Aug. 4 5, Paris. De la Mature des vaisseaux, Paris 4 727. Me- thode d'observer sur raer les hauteurs des a.stres, Ib. 4 729. Maniöre d'observer en raer la declinaison de la boussole, Ib. 4 734 (Alle drei Arbeiten, als gekrönte Preisschriften, auch i(i d Piöces de Prix de lacad. T. I etil). Essai d'optique sur la gradation de la lumiorc, Ib. 4729. Traite du na vi re etc. Ib. 474«. Sur la cause de l'inclinaison «le.s orbites des planetes. Ib. 1748. La figure de la terre, determinö per les observations de MM. de la Condamine et Boagner, Ib. 4 749. Nouv. traite de navigalion etc. <753. Manoeuvre des vais.seaux, Ib. 4 757. Traite d'optique sur la gradation de la lu- miöre, Ib. 4 760 (posth., von Lacaille edirt). Observations faites par ordre de l'acad. pour la mesure d'un degre du meridien, Ib. 4 737. 255 Bouillet Boolduc. 256 — Comparaison de la force de la lumi^re du soleil, de la lune et des plusieurs chandelles (M6m. Par. 4 726). Sur le mouvement curvi- ligne des Corps dans les milieux qui se meu- vent (Ib. 4 734). Sur de nouv. courbes, aiix- quelles on peut donner le nom de lignes de poursuite (Ib. 1732). Du choc d'un fluide etc. (Ib. 1733). Sur les lignes courbes qui sout propres k former les voutes en Dome (Ib. 4 734). Comparaison de deux loix que la terre et les autres planetes doivcnt observer dans la figure que la pesanteur les fait prendre (Ib. 4 734). Sur la loiigueur du pendule dans la zone tor- ride (ib. 4 736). De la maniere de determiner la flgure de la terre par la mesure des degres de latitude et de longitude (Ib. 4 736). Sur les röfractions astronom. dans la zone torride (Ib. 4 739). Exp. faites ä Quito. . .sur la dilatation et la contraclion des metaux (Ib. 4 745). Sur le Probleme de la mäture des vaisseaux (Ib. id.). De l'impulsion des fluides etc. (Ib. 4 746). Sur üne nouv. construct. du Loch etc. (Ib. 4 747). De la mesure des diametres des plus grandes planetes ; description d'ua nouvel in- struraent, h^liometre, etc. (Ib. 4748). Sur les observations de la parallaxe de la lune etc. (Ib. 4 754). Sur la forme des corps les plus propres ä tourner sur eux mömes etc. (Ib, id.). Sur les Operations nommees corrections par les pilütes etc. (Ib. 4 752). Sur les dilatations de iairdans l'atmosphöre (Ib. 4 753). Sur la direction, qu'aß'ectent les fils-ä-plomb (Ib. 4 754). Solution des principaux problömes de la manpeuvre des vaisseaux (Ib. 4754 et 55). Sur la grandeur apparente des objets etc. (Ib. 4 755) . Sur les moyens de mesurer la lumiere (Ib. 4 757). Bouillet, Jean. — Dr. Med., Hospi- talarzt und Prof. d. Mathematik zu Beziers, beständiger SecretUr d. Aeademie daselbst (Mem, Sog. roy. Med. i 776; (B) (BN). (A), geb. 4 690, Mai 1 4, Servian,b. Beziers,* gest. 1777, Aug. 4 3 , Beziers. Diss. sur lä cause de la multipücation des fer- raens, 474 9. Sur ia cause de la pesanteur, 4 720. M^m. sur l'huile de p^trole et les eaux minörales de Gablan, B^ziers, 4 752. Descript. d'une aurore boröale singuli^re dans ses eflfets (M6ra. Par. 4 730). Astron. Beobb. in d. M6m. präsent, ö l'acad. * geb. M&rz 6 {DF). Bouület, Jean Baptiste. — Ban- quier zu Clermont-Ferrand (QC), geb. 1799... Cluny, Dep. Saone et Loire. Topographie minöralogique du D^p. Puy-de- Döme, Clermont \ 829. Descript. hist. et scien- tif. de la Haute-Auvergne, Ib. 4835. Mit H. Lecoq: Coup d'oeil sur la struclure g6ol. et minöralog. du groupe des Monts Dores etc. Ib. 4 834. Mit demselben : Vües et coupes des prin- cipales formations göolog. du D6p. Puy-de- Döme, Ib. 4828, Bouillon la Grange, Edmc Jean Baptiste. — Dr. Aled., Prof. d. Chemie u. Director d. jfeoole de Pharmacie in Pa- ris, Mitgl. d, Acad. d. Medicln u. d. phar- maceut. Gesellschaft daselbst (DC) (Q) (Or), geb. 4 764, Juli 4 2, Paris, gest. 4 8 44, Aug. 2 4, Paris. Cours d'ötude pharmäceutique, 4 vol. 8**, Pa- ris 4795. Manuel d'un Cours de chimie etc. 3 vol. 8*, Ib. 4 799, 6'"^ edit. 4 812. Tableau röunissant les proprietes physiques et chimi- ques des corps. Ib. 4 799. Manuel de phargia- cie, ib. 4 803. Essai sur les eaux minerales naturelles et artificielles, Ib. 4 844. L'art de composer fecilement et ä peu de frais des li- queurs de table, des eaux de sehteur etc. 1 vol. 8^ Ib. S*»« 6dit. 4 825, — B. war Mitherausge- ber d. Ann. de chim. u. d. Journ. de Phar- macie und veröffentlichte in beiden Zeitschrif- ten eine beträchtl. Anzahl von ehem. u. phar- maceut. Aufsätzen, z. B. : Proc6d6 6conomique pour obtenir en grand Talkali caust. pur et la potasse fondue 'Ann. chim. XXII. 4 797). Sur Tänalyse de liege et de l'acide qu'on retire de cette substance (Ib. XXIII. 4 797) Sur le cam- phre et l'acide camphorique (Ib. id.). Sur la m.aniöre de preparer le blanc de craie (Ib. XXVI. 4 798). Sur l'acide camphorique et ses combinaisons (Ib. XXVII. 4 798). Examen chim . de la truffe lycoperdon (Ib. XLVI. 1 803). Ana- lyse de rambre gris (Ib. XLVII. 4803). Exa- men chimique de l'ecorce de saule blaüc etc. (Ib. LIV. 4 805), Examen de quelques sub- slances dites adstringentes etc. (Ib. LV. 4 805). Proc6d6 pour la preparat. du muriate de ba- ryle (Ib. id.). Sur ie lannin et sur Tacide gal- hque (Ib. LVI. 4 805). — Mit H. A. Vogel: De l'action du phosphore et du gas acide muria- tique oxygönö sur la pofasse et la soude (Ib. LXVI. 4 808). Exp. sur les aloe.^ etc. (Ib. LXVIII. 4 808). SuT le sucre (Ib. LXXI. 4 809). Analyse du safran (Ib. LXXX, 4 814). M6ra. sur l'eau des mers etc. (Ib. LXXXVII. 4«13). — Allein : Nouv. procöde pour pröparer l'ö- ther nitrique (Ann, chim. et phys. XII. 184 9). Bouin, Jean Theodor. — Reguln-ter Chorherr, Prior von St.-L6. Mitgl. d. Acad. zu Rouen (BS) (BN), geb. 474 5, Febr. 2G, Paris, gest. 4 795, Sehr viele astronom. Beobb. (zu St.-Lö ange- stellt) in d. Mem. Par. 1755 und d. M6m. sav. 6trang. T. IV. V. VI, wo auch einige meteo- rol. Beobb. Bonlanger, C h a rl e s L o u i s. — In- genieur-cn-chef des Mines (R. E. P.), geb. 4810 .. ., gest. 4 849 .. . Sur un suifure double d'antimoine et de plomb (Ann. Min. VII. 4835). Sur la composition des roches d'euphotide (Ib. VIII. 4 835). Boulduc, Simon. — Königl. Apothe- ker und Demonsfrator d. Chemie am Jar- din du Roi zu Paris, Mitgl. d. Acad. d. Wiss. daselbst (B) (BN) (A), • 257 Bonlduc Bouniakowsky. 258 geb. . . ., gest. 1729, . . . Paris. Sur la maniöre de faire l'osprit de nitre (Meni. Paris, <700), Analyse de ITpecacuanha (Ib. 1700). Expöriences pour connaitie, combicn il y a de sei acide dans le viiiaigre distilie (Ib. id.). Sur la gomrne coutte (Ib. 1701). Analyse de la bryono (Ib. 1712). Anaivse de Tagaric (Ib. 1714). Bonlduc, Gilles fy'ide) Fran^ois. — Sohn des Vorigen. Erster Apotheker des Königs . Denionstrator d. Chemie am Jardin du Roy, Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Paris (Mem. Paris \li2J (BMJ (A), geb. 1675, Febr. 20, Paris, gest. 1742, Jan. 17, Versailles.* Sur le concombre sau vage (Mem Par. 1719). Sur les lessives de salpötre (Ib. 1720). Sur le sei de Glauber (Ib. 172 7). Alaniere de faire ie sublime corrossif (Ib. 1730). Sur le sei poly- chrestc de Selgnette (Ib. 1731). Sur le sei d'Epsom (Ib. id ). Essai danalyse des plantes (Ib. 1734). Essai d'analyse des eaux niinera- les de Passy, de Bourbon-l'ArchambauU et des Forges (Ib. 1726, 1729 et 1735). Sur les sels neutres (Ib. 1744 et 54). •gest. Jan. 15 {B) {BN); Febr. 17 {Roßr ^ Hist. chim. II). Bouiray, Pierre Frangois Guil- laume. — Apotheker in Paris (DCJ, geb. 1777, Apr. 27, Caen. gest Observations sur I'existence du phosphore dans le sucre (Ann chim. XL. 1801). M6m. sur diverses alterations qu'6pröuvent les mu- riates de mercure par raction des difförens Corps (Ib. XLIV. 1802). Sur la formal, de i'e- ther phosphorique etc. (Ib. LXII. 1807). Sur l'ether sulfurique (Ib. LXIII. 1807). Sur le modede döcoraposition des ethers rauriatique etacetique (Ib. id.). Nouvel 6ther r^sultant de l'action de l'acide arsenique sur 1 alcooi (Ib. LXXVIII. 1811). Nouv. principe immediat cristallisö dans la coque du Levant ilb. LXXX. 1811). Analyse des amandes douces (Ann. chim. phys. VI. 1817). Mit Henri: Quelques gönöralites sur les eaux minerales de Pougues. D6p. Nievres, Paris 1839. BouUay, Polydore. — Sohn des Vorigen. Apotheker in Paris (BR. LIIIj, geb. 1806 etwa, . . Paris, gest. 1835, Mai 2 4, Paris.* Mit seinem Vater : Methode de deplacement, Paris 1835. Diss. sur les modifications que subit le volume des corps dans les combinai- sons chimiques (Ann. chim. ph\s.XLlII. 1830). Diss. sur l'ulmine, l'acide uliiiiquc et l'acide azulmique (Ib.id.). Mit J.B.Dumas: Mem. snr la fornialion de l'ether sulfiiri<{ue (Ib. XXXVI. 1827). Mit Demsel ben : Mem. sar les ethers composes (Ib. XXXVII. 1S2S,. * An den Folgen einer Y'-rbr.nmuig mit A' "hör i. J. 1830. PPGTgcii dorff, IlanduürlerbiioJi. Boulliau (nicht ßouUiaud, lat. Bullial- dus), Ismael. — ^Erst Calvinisl, dann Ka- tholik ; nachdem er Jurisprudenz, Theolo- gie, Mathematik u. Astronomie studirt, län- gere Zeil beim Bibliothekar Dupuy, und, nach dessen Tode, beim Präsidenten De Thou in Paris wohnend, später diesen als Gesandten nach Holland begleitend, darauf gelehrte [{eisen nacli Italien, Deutschland, Polen und der Levante machend, zuletzt Priester in , Oct. <5, Paris. Sur \\ ÜtmlUe l'acier qui augoQieüie de poids 6tant .^:ouvcnt mouillee et dessechee (.\nc. möm . Par. T. ff. Analyse du jalap, du scnö etc. (Ib. id.). An'riiysc du lait de vache (Ib. id.). Ana- lyse du cociiearia {Tb T. II). Koisr<3.clin, Clau de Louis. — En- kel des Vorigen. Prof. d. Chemie am Jar- din du tioi und seit 4 7 25 Mitgl. d. Acad. d. Wiss. zu Paris ;Mem. Paria i'^'tlj, seh 1Ö9G, O'jt. iS, Paris, gcsi. 1777, .^?pt. 1.3, Paris. .Sur i?» foDji.'ilion d^'s sels li\ivicis ,.\]tni. l'ar. MiH,. Sur ie sei lixiviol de rayac (Ib. 1730). .>'.ir le stiocin .Ib. 4 74ä . Sm i/scl .sedatif flb. 1733; Bowdin, Pierre. — Jesoii, lehrte \ 8 Jahre lang Mathematik zu La Fische u. Paris fSBJ) (J), geb. 4 595, . . . .^. Moulins, gest. 4 653, Sept. 7, Paris. Prinoa geometriae eleracnla, Par. 4639. Intro- ductio ad malhematicas disciplinas, Ib. 4643. Architectonica militaris. Ib. 4 655. La per- spective militaire, Ib. 4 655, Cursus mathe- maticus, Ib. 4 664. Optica, Ib. 4 664. Bourdon, Pierre Louis Marie. — Prof. der Mathematik zu St.-Cyr (<804), dann am Lycee Charlemagoe und »m Col-» l^ge Henri IV. , zuletzt Inspector d. Uni- versität zu Paris (G. 4 854J, geb. 4779, Juli <6, Alen^on, gest. 4 8 54, März «5, Paris. Thöse de möcanique etc. Paris 4 S4 4 . Elönrvents d'arithramhique, Ib. 4 82* (erlebte 24 Auö.). Application de Talgöbre ä la g6om6trie, Ib. 4 8i4. Elements d'alg^bre, 9'"'' ödit. Ib. 484$. Bourgeois, DominiqueFrancois. — Hatte die ührmacherkunst erlernt, ward dann Schlosser und Mechanicus in Paris geb. 4 698, ChÄtelblanc, bei Pontarher, gest. 4 78 4, Jan. 4 8, Paris. Verfertigte für Vaucanson die berühmte Ente, soll sie, nach P. Joly, sogar erfunden haben. Erfand dann später eine Laterne, mit denen die Strassen von Paris beleuchtet wurden ; siehe darüber : Lanteme ä reverb^re, inventee par lui (M6m. Par. 4 744 u. Machines approuv. par l'acad. T. VII). Zuletzt construirte er Leuch tthuru» -La ternen . Bourgeois, Charles Guillaume Alexandre. — Erst Kupferstecher, dann Portraitraaler in Paris (BS), geb. 4 759, Oec. 16, Amiens, * gest. 4 832, Mai 7, Paris. Möm. sur les lois que suivent dans leurs com- binaisons les coulcurs produites par la röfra- ction de la lumidre (gegen Newton), Par. 4Si3. Möm. sur les couleurs de llris causces par la seule reflexion de la lumiere, aveo l'exposi- tion des bases de -lixers doctrines igegen 6au- thier, Marat und Newton). — Beide Abliandl. wurden 1812 dem Institut vorgelegt. — Le- gons experinrirnlaies d'optique etc. (gegen New- ton u Biet), Pari;; geb. <678, App. 23, Nismes, gest. Mit, Dec. 31, Meufchatel.^ Dissertation sur les pierres figurf.es, 4 74 5. Letlres philosophiques sur la formation des selsetdescristaux'etc. Amst. 4729. Traite des pötrifications , Par. 4 742. Opuscules mathö- matiques, contenant de uouv. theones pour la rösolution des öqiiations dos doux, Irois et quatre degrös ete. Leyde4 794. Sur une pierie de Berne qui est esp^ce de phü.spbüre (M6m. Par 4 724). De crystallorurn t;eneratione (Act. Acad. Nat. Cur. Vol. IV). Commercium epi- stolare Liidw. Bonrgeti et Gisb. Caperi**) (Miscell. Lips. 1752). * gest.. Dec. 1 {J) (HL). ** Cuper, Gisbert, JBürgei-mtuster u. Prof. d. Ge- schichte zu DcTcnter, geb. 16-14, Sept. 24, Hemmen, Geldern, gest. 1716, Dec. 22, Devent.r. Boarguet, D a v i d L u d w i g. — Prof. d. Chemie am CoUegio medico-chirurgico zu Berlin (M. IIj, geb. 4 770, Dec. .. Berhn, gest. zwischen 4 800 u. 4 8<0. Neueste Beschäftigungen d. neufränk. Natur- forscher, B«rlin 4 797. Grundriss d. Natur- lehre, Ib. 4 798. Chemisches Handwörterbuch etc. 2 Bde. Berlin 4 798—4 800, fortgesetzt von J. B. Richter, Bd. 3—6, Berlin 4 804—5. Bour^et, J. R. E., s. Dubourguei. Bouriat, Denis Piaeide. — Apo- theker in Paris, von 4 803 — 1832 Prof. an d. ficole de Pharmacie, Mitglied u. Mitsiif- ter d. Societe d'Encouragement pour l'In- dustrie nationale. Ehrenmitgl. d. Acad. de Medicine (Bull. soc. d Encouragem. LI^', geb. 17 64, Oct. 4, Poitiers, gest. 4 853, Dec. 10, Paris. 52 Berichte im Bulletin de la Soc. d'Encoura- gement etc. von 4 803 — 4 839. BournoDi Jacques Louis, Graf de. — Vor der Revolution reicher Gutsbesitzer und OfRcier in der franzos. Armee, dann auswandernd und während der Napoleo- niscb«n Henrscbafl in England lebend, un- ter der Restauration nach Frankreich zu- rückkehrend, zuletzt Direclor des KÖnigl. Minoralien-Kabinels (BS), geb. 4 751, Jan. «1, Metz, gest. 4 825, Aug. 24, Versailles. Essai sur It lMbok)gi« des environs de St- Etienne en Forez et sur l'origine do ses char- bon3 do pierre, Paris 4 785. Traite complet de la chaux carboD(U6e, t vol. 4', London 1S08. Gatalogue de la colledioB mio^iatogique p3r- ticullfere du Roi , Ib. 4 84 8. ObservatioBS sur queiques-uns de* min<^rau)t . . . rappories par Mr. Leschenanlt de la Toutj Paris 1S23. 0\,?\- ques observalions et röflexious sui* le ca!ori- que de i'eau et le fluide de la lumi^ro, Ib. •J824. Descript. du goniom^tre perl'3Ctionne de Mr. Adelmann , Ib. 4 824. — Sur la min6- ralogie du Dauphinö (Journ. Phys. XXIV. 4784). Surl'adulaire (Ib. XXXIV. 4789). S«r le spath adamantin (Ib. id.). Sur le pechstein et rhydrophane (Ib. XXXV. 4 789;. Sur les cristallisations (Ib id.). Sur le graiiit (Ib. id.y. Observations g6olog. dans une paitie du döp. de la Loire (Journ. d. Mio. III. 4 796) Sur les arsöniales de cuivre et de fer du comto* de Gornouailles (Ib. XI. 4 804). Discu.ssion avec Mr. Haüy, sur la .structure des cristaux de cuivre arsöniatö (Ib. id.). — Mit Howard: Sur plusieurs subslances plerreuses et m^tal- liques. . . tomb^es du ciel, et sur differentes esp^ces de fer natif (Ib. id.l. Faits nouv re- latifs iiux pierres raöteoriques (Ib. id.). De- script. des formes cristall. de Sahlite 'Ib ii.) Sur les formes cristall. du tungstatc «'e chaux etc. (Ib. id ). De.script. des fonnes du sulfste de chaux anhydre (Ib. id.^. Sur i'identit6 sp6- cifique du corindon et de la l<^lcsie (Ih. X!V. 4 803). Sur une nouv. espece de carbonafe do chaux dur (Ib. XVIII. 4805). Sur une nouv. espfeee d'oxvde de fer (Ib. id.). Sur la cryo- lithe, la sodahte et l'allanile (Ib.XXiX. 484 4). Espece de minörai d'antimoine de Braunsdorf, en Saxe (Ib. id). Bournons, Rombaut. — Genie-Of- ficier, Prof. d. Mathemaük am Theresianum zu Brüssel. Mitgl. d. Acad. d. W^iss. da- selbst (Mem.Brux. Vy (AB. 4 83«; (BS), geh Mechcin, gest. 4 788, MUrz 22. Brüssel. Elömens demath^rratiques, Bru.v. 4 783. .Mrra sur le calcul des probabilit^s, Ib. 4 788 Mtim. contenant la formation d'une formule g^nörale pour l'integration ou la sommalion d'une suite de puissances quelconques etc. {Mem. Brux T. 1). Bourrit, Marc Theodore. — Can- tor an d. Kathedrale zu Genf (GS) (Or), geb. n39, Genf,* gest. 4 84 9, Oct. 7, bei Genf.** Voyage pittoresque aux glaciers de Savoie, Geneve 4 773. Description des glaci^res. «zla- ciers et amas de glace du Duche de Savoie, Ib. 4 774. Descript. des aspects du Mori^-Bianc etc. Lausanne ^778. Descript. des Alpe^ pen- nines et rhöhennes, 2 vol. 8®, Ib. 4 784 . Nouv. descript. des glaciöres et des glaciers de la Savoie, Ib. 4 78u, boide später >eiGini:jl zu: Nouv. descript. g<^n(?rale et particu'.iere des glaciöres etc.* 3 vol. 8®, Ib. 178.'). Dest 'ipt. des cols et passages dos Alpes, 2 vrl S'\ Ib. 4 t oD. ♦geb. 'i73^. . . . {B'S). ** ^est. 1Ü15. Oct. 7 (BS): 18!9, O.t. 6 (Q). BoiISSiz&g;ault, J e a n Ei a p i i s t o .i i/ - seph Dieudonue. — Mebie Jahre im Dien-^te ciuer englischen Bergwei'.sgoi^ili- 263 Bouterwek. 264 Schaft in Columbien lebend, dann Prof. d. Chemie in Lyon und seit 1839 Mitgl. des Instituts in Paris; in den letzten Jahren viel auf seinem Landgut bei Weissenburg Im Elsass lebend fSt.FJ, geb. <802, Febr. 2, Paris. Mit Dumas: Essai de statistique chimique des ötres organises, Paris, 8™* edit. 4 84<. Allein: Econoniie rurale consideree dans ses rapports aveo la chimie, la physique et la meteorolo- gie, 2 vol. 8'', Ib. 1844. Recherches chimiques surla Vegetation (M(^m l'Acad. XVIIL 1839 — 41). Sur la combinaison du silicium avec le platine etc. (Ann. chim. phys. XVI. 1821). Sur le lait de l'arbre de vache (Ib. XXIII. 1823). Sur les eaux chaudes de la Cordilliere de Ve- nezuela (Ib. id.). Sur diff. masses de fer qui ont ei€ trouvees sur la cordilliere des Andes (Ib. XXV. 1824). Sur le chica etc. (Ib. XXVII. 1824). Sur le lait veneneux de Iura crepitans (Ib.XXVlII.1S25). Sur le rocou (Ib.id.). Sur l'urao (Ib. XXIX. 1825). Sur quelq. carbo- nales (Ib, id.). Sur la cera de palma (Ib. id.). Sur l'existence de l'iode dans l'eau d'une sa- line de la prov. d'Antioqiiia (Ib. XXX. 1825). Anal, de l'alumine sulfatee native du Rio-Sal- dana (Ib. id ). Analyse du Gay-Lussite (Ib. XXXI. 1826). Sur le gisement du platine (Ib. XXXU. 4 826). Nouv. m^thode pour l'essai et le traitement de.la pyrite aurifere (Ib. XXXIV. 1827). Sur la composit. de l'or natif argeuti- fere (Ib. id.). Examen chim. du curare (Ib. XXXIX. 1828). Analyse de l'arsäniate de fer de Loaysa (Ib. XLI. 1829). 0° de la blende noire de Marmato ;Ib. XLIII. 1830). D« dun nouv. niineral trouvö dans le Paramo-Ricco (Ib. XLV. 1830). DO de diff. varietes d'or na- tif (Ib. id.). Sur la cause du goitre dans les Cordillieres etc. (Ib. XLVIII. 1831). Anal, de l'eau du Rio-Vinagre (Ib. LI. 1832). Sur les phenomene.s chim. qui se passent dans l'amal- gamat. ameri-paine (Ib.id). Sur la nature des fluides elasl. qui se d6gagent des volcans de röquateur (Ib. LH. 1838). Sur les eaux ther- males des Cordilüeres (Ib. id.). Sur le rayon- nement nocturnedans les Cordillieres (Ib. id.j. Sur la profondeur ä laquelle se trouve la cou- che de tempörature invariable entre les tro- piques; temp. raoyenne de la zoue torride au niveau de la mer; d6croissement de la cha- leur dans les cordillieres (Ib. LIII. 1 833) . Anal, de rhalloysite de Guatequä (ib. id.). Examen d un compose d hydrogene et de platine ib. id.) Sur les salines iodiferes des Andes i,ib. LIV. 1833). De laclion du gas hydrochlorique sur largent ä une haute tempöralure (Ib. id ). Sur la nalure de lacide phosphorique dans les phosphaics naturels (Ib. LV. 183 4). Sur la composilion de i'atmosphcre etc. (Ib. LVll, 1834). Sur les tremblements de terre des An- des (Ib. LVIII. 1835). Sur la conjposit. de l'a- cide pyro-raucique (Ib. id.). Ascension au Chimborazo, 16 Dec. 1831 (Ib. id ). Sur la pluie des Tropiques (Ib. LXI. 1836). Sur la auantite d'azote cont^nue dans les fourrages etc. fib. LXill. 1836 et LXVII. 1838). Exanien comparatif des circonstances ui, teorolog. sous lesquelles vögetent certaines piantes alimen- taires etc. (Ib. LXIII. 1836). Sur l'influence des dcfrichements dans la diminution des cours d'eau (Ib. LXIV. 1837). De l'influences me- teorolog. sur la culture de la vigne (Ib. id.). Sur la quantile de gluten contenue dans les farinesetc. (Ib. LXV. 1837). Recherches chim. sur la Vegetation etc. (Ib. LXVII et LXIX. 1838). De la discussion de la valeur des as- solenients par les resultats de l'analyse Cle- ment. (Ib. nouv. Ser. I. 1841). Sur la compo- silion du Sucre de gelatine etc. (Ib. id.). Sur la composit. de l'air dans les pores de la neige (Ib. id). Sur les räsidus des r6coltes (Ib. IL 1840- Sur la quantitöd'acide carbonique con- tenue dans l'air de la vllle de Paris (Ib. X. 1844;. Analyses compar^es de raliment con- som«:'^ et des excrömens rendus par une tour- terelle etc. (Ib. XI. 1844). Sur Talimentation des vaches avec des betteraves et des pommes de terre (Ib. XII. 1844). Sur le döveloppement de la graisse pendant l'alimentation des ani- maux (Ib. XIV. 1845). Sur la constitut. de l'urine des animaux herbivores (Ib. XV. 1845). Sur le developpemcnt de la substance mine- rale dans le systörae osseux du porc (Ib. XVI. 184 6;. Sur le developpement succcssif de la niatiiMe vögetale dans la culture du froment fIb. XVII. 1846). Sur la faculte nutritive des fourrages avant et apres le fanage (Ib. id.). Expr. statiques sur la digestion (Ib. XVIII. 18(6). Sur rintluence que le sei, ajoute ä la ration, exerce sur le developpement du betail (Ib. XIX, XX. 1847; XXII. 1848). Sur l'em- ploi des fourrages tremp^'s dans l'alimentation du betail (Ib. XIX. 1847). Sur l'influence que le sei ajoute ä la ralion des vaches peut ex- ercer sur la production du lait (Ib. XXII. 1 848). Sur la congclation du vin etc. (Ib. XXV. 1 849). Sur la quantite d'ammoniaque contenue dans rurine (Ib. XXIX. 1850). Sur la quantite de potasse enlevee au sol par la culture de la vigne ilb. XXX. 1850). Sur l'extraction du gaz oxygene de l'air atmospherique (Compt. rend. XXXII. 1851). MitLewy: Sur la com- position de l'air confine dans la terre vegetale (Ib. XXXV. 1852). Sur une methodo pour do- ser Tammoniaquo contenue dans les eaux (Ib. XXXVI. 1833). Sur la quantite d'ammoniaque contenue dans leau de pluie recueülie loin des villes ;lb. XXXVII. 1853). D« dan.^ l'eau de- posee par le brouillard (Ib. XXXVIII. 1854). Recherches sur la Vegetation (Ib. XXXVIII et XXXIX. 1854). Action du gas acide carboni- que sur la peau (Ib. XXXX. 1855). Noch ei- nige Arbeiten gemeinschaftlich mitMariano de Rivero, RoiUin, Label, Dumas, Payen u. Lewy. Bouterwek, Friedrich. — Prof. d. Philosophie u. Moral an d. Univ. zu.4J<)t- tingen (P) (N) (M.W). geb 1766, Apr. 15, Hüttenwerk Oücr bei Goslar, go.st. 1828, Aug. 9, Gotlingen. über d. Möglichkeit einer philosopri. Classifi- cation d. Mineralkörper, Gbtt. 1810. Über d. 265 Boutron-Charlard Bowdoin. 266 Bestimm, d. Gattungen u. ihrer Charactere in d. Mineralogie (Leonhard's Taschenbuch, 18