1) १ ही ृ | धि जू सत्कार्योत्तेजक सभा-धुळें श्री रामदास आणि रामदासी कह? म्या प रा भाग बारावा सर दुसरा ] नाय [ मणि पंहिला वनाचे - श्र स ता अ “ | यवर . ढी | | तकर , 8 र ४. आणि र द लि व ग उ 0”. क बी वि पच ननद य-कन्््ययेलट . ७०: | य :) र) गावा टी क र 1: । . ८... 1 क | रि % री र १ र ही द (र फे ६0 । अपक्ाात नला रा वण । ळज्या भूपाळांकारणं । कौर्ति वरिली सीतारमण । उत्साह मूळ तुझ्यांसी ॥ हा ग्रन्थ शंकर श्रीकृष्ण देव यांनीं धुळे येथे आपल्या श्रोआत्माराम छापखान्यांत छापून प्रासेद्ध केला, विं््िं अंबड ाठुबबंग अ सवे हक्क राखून ठेविळे आहेत. वब अं विजया दशमी शके १८१५ १९१४३ * क, री > तिरी ळकतो ४१ शकि कन क्र चे क र श्रीसीतास्वयेवर -ा०<>०--- अनुक्रमणिका - _ शरस्ताषना | | पृष्ठक १ श्रीवेगणाबाई आणि लांची कविता .. ... -.. १ २ उपसंहार .., ' ..« ७७ १९% ७७ बछे श्रीसीतास्वयंवर न | १ प्रथम समासी विश्वामित्र कुषी । राम मागे दशरथापासी ॥ ...१ | २ द्वितीय समासी अनुसंधान । यांग होईल शोभायमान ॥ ...५१ | ३ तृतीय समासी सोमित्रेंसी । राम जाती मिथिळेती ॥ ००१६ मो; चतुर्थ समासी कषीपैजा । धनुष्य आणील सभे राजा ॥. ...९४. | ५ पंचम समासी रघुनंदन । रावणा देतो जीवबान' ।॥ दना ६ षष्ठ समासी कथारस ।. वऱ्हाड येईल मिथिळेस ॥ ०० २रै८ ७ सप्तस समासो सेवती । राम पूजिल मिथिळापाते. ॥ की 4 ८ अष्टम समासी हळदी । देवकप्रतिष्ठा येथाविधी ॥ १००५५ ९ सवम समासी प्रणु जाति । मैेथिळी फळ वाईल भूपाते ॥ ».,१६५ १० दशम समासी रघोत्तमा । माळ घालील मनारमा॥ ।. ...७७ ११ एकादःटसमासीं सुनमुख । इळदीउटणें अलोलिक ।॥। ०१९१ १२ द्वादश समासी अक्षतसंभ्रम । वर्णिले भोजनप्रकार उत्तम ॥ १०१ १२--त्रयोदश समासी साडेसंभ्रमेंसी । रांजा निरवील जानकीसी॥ १११ १४-चंतुर्दश समासी घरात लक्ष्मीपूजन । भागवगर्वनिशन । .,..११५७ वेणीस्वामी रघुनंदन । संभ्रमें जाती अयोध्ये ॥ | १ /, । त | * शी र ग | । 1। ४ । ' ही. ग ॥ । न. गा. क भः वि र त > र.” 1.३ ता वः र ११ »5$ 0000000, डं * , मैं भं शत .» त श्र र कॉ के व र. धू कु र ह र वली वी क ढं ळत है डू कवा कु श वै क ५ 1 श क आ. ककल १; ४, - ४-८ क 9 हय ह नसर री डं व फ्ीः शै ह. “3 श्रीवेणाबाई आणि त्यांची कविता. .... 0, १९ क समथे देवा्सद्ठुरु रामा । परम पुरुषा पणेकामा | श्रीगुरुभजन न घडे आह्यां । गुरुभक्तांचीं धन्य जिणीं ॥ श्रीसमर्थाची छपा होतां च साक्षोत पाषाण तरताते व शिर हछांचा उद्गार होतो, हें आपण-सेकतों, तर त्यांच्या कपेळा. पोत्र झाळे- ह्या हजारो मानबेंदेहधारी जीवांनी आपल्या देहाचें सार्थक॑कॅरून ब्लैतले, करून घेत आहेत.व करूने घेतील, यांत आश्चर्य काय आहे! श्रीसंहुरुकषपेवांधून स्वतः अल्प हि कार्य झाले नाहीं, होत नाहीं ब॑ होणार नाही, इतरा दृढ विश्वास ज्या वेळीं आपणांस. पटेल लां वेळीं आपला मोह नष्ट होईल ! हा सिद्धान्त कांहीं .नबीन नाहीं, पण ह्या* घरची आपली श्रद्धा उडावी, असा च' कांहीं योग आंढा आहे.त्याला ' इलाज नाहीं .! ह! हि.श्रीसकेत च ह्टळां पाहिजे !. त्यांना करुणा येईळ ला. च वेळी हे तत्व आपणांस पट्टन आपण अनन्य भावाने त्यांचे चरणी लीन होऊ, हे सारें आपणांस कळतें, पण आपली श्रद्धा उडाली, आचार सुटला, परंपद्य-तुटळी, आपल्या ठिकाणीं उत्कठत्व राहिल नाही, आपला जीव तळमळत नाही व दुश्चित्त मन कांहीं केला शुद्धीवर येत्त नाहीं, त्याला काय करावें ! परिस्थिती च. अशी 'याबी कों मन. उठट भांबावत जावे, बाधळ्यासारखी हातून विसंगत कृति व्हावी, हा तरी काय 'वमत्कार होणावा ! समर्थाचिया सेवका वक्त पाहे । असा सवे भूमंडळीं कोण आहे ॥ हि. | सौतास्त्र्‍यंवर बुदावनापाशी भागवत म्रन्य वाचीत बसल्या होस, मुळी, -कोणता प्रत्य. वाचतेस, तांत काय सांगितळं आहे, सांगितल्याचा कोहीं प्रत्यय घेतो कां १. इत्यादि प्रश्न श्रीसमरत्रीनी विः्चारिळें, भक्तिभावाने बाचावा प्रवढें च मठा ठाऊक, त्यांतीठ ज्ञात मळा कोठून असणार वे झणून वेणाबाईंनीं श्रीसम्थोना पंचवीस प्रश्न केळे. ते थंचबीस प्रश्न एका अभंगांत गोवून ब त्यांच्या उत्तरांचा दुसरा एक सभ स्चून भीसमं्थानी .ते-दोव्ही अभंग बेणाबाईस ढिहून दिळे, वेणाबाई अली ही केवढी थोर पुण्याई ! पंचवीस प्रश्न * “" “नमूं वागेश्वरी शारदा सुंदरी । “श्रोता मश्न करी वक्तयासी ॥ १ _ _ बक्तयासी पुसे जीव हा कवण । -“** शिवाचे लक्षण सांगा स्वामी ॥२॥ सांगा स्वामी आत्मा केसा तो घ्छाळ्ा । बोलिजे अनात्मा तो कवण ॥ ३ ॥. कवण प्रपंच कोणं केठा संच । मागुता दिसंच कोण करी ॥४॥ कोण ते. अविद्या सांगिजे जी विद्या । आहे आद्याचें स्वरूप ॥ ५ ॥ स्वरूप ते माया केसी *.ळमाया । ईस चाळावर्‍या कोण आहे ॥ ६॥ आहे कैसें शुन्य कैसें ते चेतन्य । ह समाधान अन्य त॑ कवण ॥ ७॥ ' ... ““ '.' कवण जन्मला कोणा मृत्य आला । ४५८०... बद्ध सुक्त जाला तो कवण | ८॥ "०० मारडेतीळ.तिसर रि | * माळेतील. तिसरा भाग ” श्रीरामदासांची यम 'आरामदासांची कविता » पान २४२, ६४ पान २४२९, ६४ वा अभंग शहा; 001 2 मकर हा मत सी त अतिक ० प्रस्तावना फक कवण जाणता कोणाची हे सत्ता । . मोक्ष हा तत्त्वता कोण सांगा ॥ ९ ॥ : सांगा त्रह्मखूण सगुण निगुण | पंचवीस प्रश्न ऐसे केले ॥ १० ॥ त्याचा उत्तर 4 समं वेदमाता नमूं त्या अनंता । _ प्रश्न सांगा आतांश्रातयाचे | १ - - श्रोतयाचे प्रश्न जीव हा अज्ञान | . जयासर्वेज्ञानतो चि शिव॥२॥ “टन. | - शिबपर आत्मा त्यापर परमात्मा । ॥* ८ | बोलिजे अनात्मा अनुर्वाच्य ॥ ३ ४. | .... वाच्य हा प्रपंच माईक जाणावा | _ घडमोडी देवापासुनियां ॥ ४ ॥ - विषय अविद्या त्यांलावी ते विद्या । /_______... ._._._. निर्विकल्प आद्याचें स्वर्प॥५॥ _______. कल्पना हे माया तत्ष् मूळमाया | -. - यासी चाळावया चेतन्य चि ॥६॥ ' नकार तें शल्य व्यापक चेतन्य) _ इश्वर अनन्य समाधांन ॥७॥ , “* . 'ज़ीव हा जन्मंठा जीवा ग्रत्स आला । _।_' ” “बद्धयुक्तजालातोचिजीव॥८॥ | _-: * इश्वर जाणता इईश्वरांची सत्ता! “__ "मोक्ष हा तत्वता इवर चि ॥९॥ * इश्वर निगुण चे्वी सगुण | . हे चि त्रह्मवूंण दास ह्मणे ॥ १०॥_ % मालेतील तिसरा भाग पान २३०, अभंग ३९ वा पहा, .. -:-. 7 : (क, 3 | सौतास्वय़ेवर दास हणे सवे मायेचे करणें। . ;; मिथ्यारूप जाणे. अनुभवी 1) ११. असे दोन अभंग देऊच श्रीसंमंथे चालते झोळें." यांची ती दिव्य मूति पाहून व उपदेश श्रवण करून वेणाबाईनीं .श्रोसंमर्थेचरणीं मनाने लोटांगण घातलं ! . पाई पादुका हातांत तुंबा । भेरी भगवी फांकली प्रभा । कटबंद कौपीन. मोळ सूत्र शोभा ) न वानवे मूर्ति साजिरी ॥ अशा त्या मूर्तींचा सहवास घडून नरंजन्माची सफंळता व्हावी असं वेणाबाईंच्या मनानें घेतलें. श्रीसमे्थ मिक्षां घेऊन गेळे आणि वेणाबाईंना श्रीसददूरूचरणांचें वेड ळागंले. श्रीएकनाथांनीं आपल्या - भागवतांत हझट- ल्याप्रमाणें वेणाबाईंची स्थिति -कषाळी वन सहुरुपापरिचिया काजा । लोहानंथोरांची करी पूजा अत्यादरं मानी द्रिजा । गुरू मज माझा भेटावा ॥ १०-१३४ अस्वलाचिया' परी । गुरुनामाचा जप करी । गुरुवांचोनि निरंतरी । चिंता न करी आनाची ॥ १३५ ॥ आसनी भोजनी शयंनीं । गुरूते न विसंबे मनी । जाग्रतीं आणि स्वमीं । निदिध्यासना गुरु केला ॥१३६॥ गुरुस्मरण करितां देख । स्मरणे विसरे ताहान भूक विसरली देह गेहं सुख । सदा संमुख परमाथी ॥ ११७॥ अशी वेणाबाईची स्थिति. झाळी. त्यांना दुसरें . तिसरें. कांही दिसेनासे. झालें. '* जयं जय रघुवीर समर्थ '! एवढे च. शब्द आपण ऐकत आ- होत असं त्यांच्या कानांना वाटे बाह्यसष्टीकडें त्यांचे. डोळे पहात आ- है हेत असें इतरांस वाटे पणं अंतर्दष्टीनें सववत्र त्यांना. श्रीसमथांची च मार्ते दिसत होती. खातां पितां, उठतां बसतां,. काम करतां खस्थ अ सतां, त्यांच्या मनानें एक 'च छंद घेतळा होता. त्यांना एकसारखा एक च ध्यास लागढ़ा होता. , रॅ . :अस्तावनां वढ तेसी माति दृष्टी पडो । तेशाःपाई हत्ति जडो ॥ १॥ । ब्रह्मचारी सूत्र शिखा । पाई शोभती पादुका ॥२॥ ही ': "कटी अडबंद कोपीन । कंठीं तुळसीमणिभूषण ॥। २. ॥ | दिव्य मुख दिव्य नेत्र । भाळी आवाळ सुंदर ॥ ४॥ रामदास; दिव्य. नाम । सखा ज्याचा आत्माराम ॥ ५ ॥। ८: * ऐशा सद्दुरुवरणावरी । किकर लोळे दासापरी”/ ॥ ६॥ इतका निदिध्यास श्रीसदरूचां ठांगल्यावर लांची कुधाः होण्यास. मुळीं 'चं विलंब .टांगत नाही असा' सिद्धान्त आहे. 'सदरुकषपेचा महिमा अस्म आहे कॉ; इंतकी तळमळ लांगल्यावर सहुरुकृपा व्हांधी ह्मणून इरसाधन करून ]शणाव टागत नाह. संहुरुप्राप्तीसाठी. तळेमळणाऱ्या वेणाबोई थोड्या च दिवसांनी | सासंराहूंन माहेरी कोल्हापुरास गेल्या,तेव्हां तेथं श्रीसददुरुसमर्थांची स्वारी | शिष्यसमसुंदायासह आठेठी असून त्यांचीं कोतेनें चाळू होती, आई- बोर्पांना विचारून वेणाबाई नित्य नियमाने कीतेनश्रवणासं जातं. श्रोसम- | थांच्या मुखींचें कोतन 'ऐकण्याचें भाग्य कोणाचे आहे ! त्यांच्या कीत नाँत' हजारो श्रोते देहबुद्धि विसरून व भक्तिप्रेमाने वेडे होऊन श्रीसहरु- न्वेरणीं, लोटांगण घाळीत, हे न सांगतां ॥हि समजण्यासारखे आहे. श्री छंत्रपति शिवाजीमहारांजासारख्यांना ज्या 'चरणांचें वेड ढागळें या च | च्वरेणांनी श्रॅविणाबाहे अनन्य भावाने शरण गेल्या, 'श्रीसमर्थानीं त्यां- च्यावर कृपा केलीं: वेणाबाईचे प्रवे पुण्य उदयास येऊंन त्या “रामनामे मंद्रॉकित ”*होऊन कृताथे झाल्या. लांची ही परमाथंबृत्ति यांच्या सासु- सासऱ्यांना किंवा आहवबापांना, सवेस्वी आवडडी असें मात्र नव्हे; तसं घत्या वेळी झणजे कोणी चटोर व दुष्टबुद्धि लोक नव्हते च असं हिं ., नाही. यांनीं बेणाबाईची निंदा करावी व आईबापांनाज्माणि सासुसोरै-. ऱ्यांना' नोंवे ठेवावी. लोकांची अनन्वित बोलणी ऐकन आडेबोपांना वाईट. वोठे. मुडी हा राघवा'चा पंथ सोड़ ह्मणून त्यांनीं सांगून पाहिळे, पण वेणाबाईनीं त्यांना एक. च उत्तर द्यावे, य क क ह) १ ्श् ह) भन डि रड ____ सीताखयंवर ___> पद . रामनाम ण मज कंठेना ॥ ध्रु ०८॥. कोणी वंदिती कोणी निंदिती । बास मी त्यांची पाहिनां ॥१॥ हृदई धरिले सहुरुषरणा । माणांती हि विसंबेना ॥२॥ वेणीचे निजघन राम चि जीवन । होणार तं कां सुखे होइना1३॥ असली गुरुभक्ति आपल्या वाद्याला येण्याचे तर दूर च, पण आतां झोठे नुसती पहावयास तरी सांपडेळ काय £ | अखंड सहवास होऊन निरंतर श्रीचरणसेवा घंडावी, अशी समर्थाची प्राथना केडो; पण अजून वेळ आंठी.. नाही अर्से सांगून व श्री छोक मनाचे, अभंग, पदें, वगैरे निरंतर वाँचॅ- ण्यास ब लांचे एकांतांत मनन करण्यास सांगून श्रीसमर्थ प्येटणास *.. गेळे. वेणाबाई माहेरी च होया, पण आपले मायबाप सद्दुरुराय आप- णांस सासरी टाकून गेळे असं वेणाबाईंना वाटलें ! आणि निवृत्ति ह्म- णजे 'च काय ते खरें माहेर व प्ररत्ति झणजे वस्तुतः सासर च होय, असे मानल्यास वेणाबाई माहेरी असून हि अजून सासरी च होत्या अर्से झटळें पाहिजे. तें कांहीं असो, पण श्रीसद्दुरुचरण अंतरळे ह्मणून .. बेणाबाईना अतोनात दुःख झालें. त्यांची परमार्थबुद्धि जो जों वाढत चाळळी तां तो. जननिंदेळा हि जोर येत 'चाळळा. स्वतःचा सर्वस्वी मानसिक अधःपात पतकरून हि निंदक दुसऱ्याचे बरे करीत असतो, तेव्हां निदकासारखा परोपकारी दुसरा कोणी नाहो, असं हटले पाहिजे स्वतःच्या मातेपरीस हि निदकाची योग्यता अधिक आहे असें वेणाबा- हना वाटे माता थोर कीं पाहतां जनीं । ते मल काढी पृथक भाजनी । धन्य माझी निंदक जननी । जिव्हाकरूने क्षाळिजे ॥ पण आईबापांचा मात्रे जननिदा दुस्सह वाटूं लागली. यापेक्षां ': कारटी मरती तर बरं होतं ” असें लांना झाळें ! असें ह्मणतात कॉ आई बापांनीं अखेरीस वणाबाईंना विष दिळें, पण न हडप डा र, ही &) भे 1 पु]. , र र ग ँ जं र, ््‌भ ह ्््ट ४ (४ 0 र 1 ् १.) ही! 00 वी १ आसी; त (शि क) 1 "कून, र हर, व प टी शि) ह ', ््ा वि त्य रि, शं यर वश्य ट्ट टी, 1. ीी क ग्री | भी, डं त पि पशु] गति गा 1: ' वत ह्य टूम र्ट । 7) 1 $ ल वश प्र, रः जर ॥९", कर 6 र, ह प्रशावना | टू सदी चक्रवाकांसि मार्तंड जेसा । __. उडी घालितो संकटी स्वामि तेसा ॥ हू. आपले : स्वतःचे वचन व अनन्य भक्ताचे. रक्षण करण्याचें आपडें ब्रीद. सांभाळण्यासाठी स्वामी सम्थे अचानक तेथें प्रगट होऊन लांना बेणाबाइंना विषबाधा होऊं दिळी नाहो ! इतका छळ झाल्यावर श्रीसम- थेशिष्यसमुदायाबरोबर जाण्यास वेणाबाई खऱ्या खऱ्या अधिकारी झाल्यात . स्वतः: कृतार्थ झालेल्या वेणाबाई आतां इतसंस हि उपदेश कू ठागल्यां: 11. 2 वी पदक. 1.1. 0 कात्र : र " _'चालळ-भज भज भवजलवबिसाजेट ......:. -- “ . (धन्य होणें सफळ जिणें रामगुणें होते । प पया : '. ;व्यास पडे ज्यास त्यास सत्य कळों येते ॥ त्र 5] :>., . काळ वेळ हे सफळ हित करा कांहीं । तशी *: सवे काळ सुखवेळ राम भजा भाई ॥ १॥ . -काय जना कोणमनामानटे हेंसार] . : , ऱ्या : रामवीण सवे सीण दुःख अनिवार ॥२॥ ,, . वळे पळे निमिष घडी.जात लवलाही|. . _ स आजि घडे तसें हे चि उद्यांठागे नाहीं ॥३॥ सवे सोडी राम जोडी भजनी निःकाम , धन्य तुझी धन्य आह्मी गाऊं रामनाम ॥ ४ ॥ , हा.हि लोक परलोक त्यास सासुरवाडी । . त ता « ' पैणी ह्मणे भक्तजना भजने राम जोडी ॥५॥ श्रीसम्थसंगतींत जे शिष्य असत. त्यांजकडे काहीं कांही. ,कामे सापविलेट्री, असत, श्रीकल्याणस्वामी. हे तर मुख्य. प्रधान च... होत पुराण सांगण्याचे काम वासुदेव गोसावी यांजकडे, असे. आल्यागे- ल्याची खब्रर देण्याचें काम मुसळराम भोसावी हे करीत,. कोठीव्वरीळ देखरेखीचें काम दत्तात्रयस्त्रामी पहात, स्वयंपाकांवर आक्काबाईंची. नेम- ७. है 0. ४१ गडे ॥ आ... क ह र ह *% डोमगांवमठ ब्राड १४ यांत हें पद भाहे,.. २१ श्र सीतास्वयंवर णूक होती, अनंत गोसावी यांनीं कोर्तनाची व्यंवस्थां ठेवावी, कृष्णा न्हावी यांनीं रोशनाई करावी, दिवाकरांनी देवपरजेकडे असावें, अशी जीं अनेकं कामें शिष्यांवर सोपविली होतीं, सांत उपहाराची तजंवीजं ठेवण्याचे काम वेणांबाईंकडे असे. नेमठेळें काम करून बाकी उर- छांरा सारा वेळ वेणाबाईंचा कसा जात असला पाहिजे यांची कल्पना ७ (03 त केली पाहिजे. वेणाबाईच्या पारमार्थक योग्यतेविषयीं आपंणं काय लिहावे! तथापि परमा्थांतळें ज्यांना कांही. समजत असेळ लांबा : वेणाबाईंचा अधिकार केवढा होता याची कल्पना त्यांच्या या एका च पदावरून होणार आहे. श्रीसमथंप्रतापांची प्रस्तावना लिहिली ला बेळीं त॑ पद गिरिधरांचं असावें असे मठा वाटले होतें. पंगती माझी चूक होती. त॑ पदे वेणाबाईचें च आहे याबद्दळ आतां लॅवमात्र शंका नको. प्रतापाच्या प्रस्तावनेत तं पद दिळं चं आहे, पण ते वेणाबा- इचे आहे या दृष्टीनें बाचकांर्नी तं वाचानं हणून व शिंबोयं ते पद च इतके गोड आहे कीं लाची पुनराक्षत्ति केव्हां हि कंटाळवाणी वाटणार नाहीं हणून हि,.तें पद येथें देतों. बेणाबाईंच्या योग्यतेची; गुरुभक्तीची, निष्ठेची, क्ञानार्चा, अधिकाराची, सामर्थ्याची व निःशंकपणाची कल्पना लया पदावरून वाचकांस होणारं आहे. र. द गुरु निशब्दाची बीर्ज । आज्या माप्त आंत्मकाजे ॥ १॥ आझ् अबोल अबोल । अंबोले बोलं बोल ॥ त्र ० ॥ आमुची माया वांज जाली । परत्रह्मी ट्या गेली ॥ २ ॥ शब्द आकाशीं निमाला । आत्माराम अवघा जाला ॥३॥ वेणीस्वामियाच्या संगे । आझी राहो आतमरंगे ॥ ४॥ भंवस्वगे म॑नोभास । मनोभास केला नास ॥ १ ॥ ऑह्यी आत्माराम रामी । रामीं राम परंधामी ॥ त्र ०॥ आह्मी मन मार्गे केठं । मनासवे अवघे गेले ॥२॥ वेणीस्वामियाचा संग । येकसरा मनोभंग ॥ २३ ॥ क्क लय ककयमयाााााचा “7 2--- . अस्तावनां ११ -- आमुच्या वाटे नका जाऊं। नये. ते वाटे तुत्या लाऊ | १-॥ आह पारिखे पारिखे । न हो लोकिकासारिखे ॥ प.०॥ अशी स्थिति जाली मोठी । पोटीं ब्रह्मांडाच्या कोटी ॥ २॥ - बेणीस्वांमी आत्माराम । त॑ चि आमुचें परंधाम ॥ ३ ॥ '- 'गुरुवाक्यम्रेमनौका । मायासागर तरलोंडदेखा ॥१॥ “_ आही स्वामीचे ऑकेत । रामनाम युद्रांकित ॥ यु ० ॥ -_ अह ब्रह्म उपदेशिठे । अह गेलं अद्य ठेढे ॥ ३ . . आली अनुभवाची खूण । खूण केली रामार्पणं ॥ ३॥ *. वेणीस्वामी अवघा जाला । विज्ञानासी अंत आठा ॥ ४ ॥ देह माझें मन माझं । सवे नेलें गुरुराज ॥ १॥ आह्यी गरुनाथपंथी । ज्ञानमुद्रा दिधली हाती ॥ र ० ॥ कणी चढली नाममुद्रा । मुखीं अगोचरी मुद्रा ॥ २ ॥ कान फाडुनि जोगी जालों । संतद्षेनासी आलों ॥ ३ ॥ वेणीस्वामीचें दर्शन । मायासंकेतनिरन ॥। ४ ॥ (>** . .: किक दृष्टीनें पाहिळें तर वेणाबाई थोर विदुषी होतया. भारत, भागवत, समायण इत्यादि प्रन्य त्यांना 'चागदळ अवगत होते, धरवे. काढी होऊन गेलेल्या साधुसंतांच्या म्रन्थांचें हि त्यांनीं परिशीळन केळं गते. श्रीसमर्थसांप्रदायांपैकी 'च केवळ नव्हे तर इतर हि कोणा एकाद्या श्रीशिवकालीन महाराष्ट्रज्ञीचा म्रन्य असल्याचे मळा ऐकून ठाऊक नाहीं, सांप्रदायांपैकीं व इतर ख्र्रियांचीं स्फुट पदं, अभग, श्लोक वगैरे आहेत, पण वेणाबाईखेरीज इतर कोणत्या हि सरीचा स्वतंत्र ग्रन्थ नाहीं असें मळा वाटतें. प्रस्तुतच्या ग्रन्थाशिवाय त्यांची दोन स्फट प्रकरणें व कांहीं अभंग, पदें, आरत्या वगेरे उपलब्ध आहेत. याशिवाय ““ सिंहासन ” व “' उपदेशरहस्य '' अशीं त्यांची आणखी दोन प्रकरणें व किती एक अभंग, पदें, वगेरे असावींत, असें माझे “नुसतें अनुमान आहे... जों . दोन. प्रकरणे. उपळब्ध , आहेत . झणून श्र सौतास्वयंवर कषणंता. ती. २६. शहोकांचें '“ कोळ !? व. ४४ छोकांचे “' श्रीरामगुह- पंवाद / हॉ. होत 0 1 0 सक ळा क ७ 5” (१) कोळ | | रावणाचा वध करून चौदा वधीनीं राम सीतेसद्द परत येऊन भरतास भेटठे. नंतर ते सिंहासनाधिष्टित झाल्यावर प्रजा लांजपाशीं कोळ मागा- बयास आलो. कोळ ह्मणजे राजाकडून प्रजेस मिळणारं अभयपत्र. तेव्हां प्रजेने रामांपाशरी कोणता कोळ मागितला तो ह्या छोकांत दिला आहे मागा. तुझांला काय पाहिजे तं, असें प्रभु राम'चंद्रानें आश्वासन. दि ल्यावर प्रेजेन एक एक मागणं मांगाव. व रामानें ते. लिहून ठेवण्यास लक्ष्मगास सांगावे, असा या प्रकरणाचा विषय आहे रघूराजं सिंहासनीं सोख्यदाता । “ “ * भुजा कोल मागावयाला उदीता | **_-' भभू बोलिला रे अपेक्षीत मागा । नका हेत ठेऊं समस्तेक सांगा ॥ १४॥ आपलीं सवे गाऱ्हाणी ऐकून घेऊन तीं दूर करण्याविषयी राजाराम तत्पर अंहित. असें पाहून प्रजेने मोकळ्या मनानें एक एकं मागणें 'मगाव्यास सुरवात केलो, बाकी ह्मणून काहीं ठेवली नोहीं | बहू कष्टलां पातला जी स्वदेशा । 5 '' _ भजा बोलती कोल दे राधवेशा | -.” *“. “थुमीनं कदापीकसांडंनयेरे। * > * बदे राम ल्षुमणा इं लिही रे ॥ १५ ॥ * ''» . : समथोक्दारोगवारेनकोरे| ".. :. * वदे राम ल्हक्षुमणा हं लिही रे ॥ १७॥ ' अह्या रीतीने प्रजेनं रामापा्शीं सव कांहीं मागितळें. पेवे, धन घोन्य, गाई, बेळ, गाड्या, भाग्य, मनासारिखीं पुत्रकन्यांकळनरें, संभार सोल्य, सुस्वरूपता, तारुण्य, शक्ति, शुभ ग्रह, निर्विध्तता, धर्मपरायणता "द्या ी ? चाहुये, पुष्य वासना, अमरत्व, निष्कंपटपंणा, पवित्रषणा इत्यॉर जक स्वकम मा स्स्स स का यि परीस मशी प यवन पटना पपल 2 ळर र पस्तावना श्र इत्यांदे ज्याठां हणून जं कांही सुचळें ते त्यानें तैथल्या तेथे. सर्वच्या तर्फेनें मागून घेतळें, जणूं काय. जेवढे मागितळें तें थोडे च झाळे असे वाटून प्रज्ञेने रांमापाशी आणखी एक मागणें. मागितळें की आतां सुचढ ते मागितळ आहे, पण यापुढें आणखी केव्हां हि कांही आठवळ तर तं मागावयास आहझ्यो तुझ्या दरबारीं. येऊं, तेव्हां थेट तुझ्या चरणापार्शी येऊन दाद मागण्यास आह्यांस दरम्यान कोणाची आडकांठी ठेवूं नकोस. तुझ्या दशेनीं आडकांठी नकोरे । बदे राम लक्षमणा हं लिही रे ॥२५_॥ आणि प्रजेनं रामापाशीं शेवटचें मागणें मागितळे; : अभु केश घेऊाने विश्रांति द्यावी । देहे तोवरी भक्ति तूझी घडावी देणीस्वामि ऐशापरी कोल . वदे राम ल्ह्लुमणा हं लिही रे ॥ २६॥ (२) श्रीरामगुहसंवाद ' , श्रौरामगुहसंवादाचे ४४ 'छोक आहेत. हें हि प्रकरण पहिल्या इतकें च गोड आहे. त्रेडोक्याविपति रामचंद्र, जानकी व लक्ष्मण यांसह वनवांसास निघून भागीरथोच्या पवित्र तौरीं आठे, आपणांस गंगापार नेण्याविषयी रामांनी गुहाची प्रार्थना केळी, तेव्हा आपण कोण हणून गुहाने त्यांना प्रश्न केला, त्याचं उत्तरे राम दवेतात--- वण असो तापसी.तीथेवासी वनासी । . वपा जातसो ऊवरी यूणरासी । । तुझी. तोयतारी. त्वरे आणि तीरी । परदेसिया पाववी पेलपारी ॥ ३॥. ७” ५: रामाच्या या ह्णण्यावर गुहांचा मुळां 'च विश्वास.बसला नाहीं आणि कोणाचा बसंद्षा असता ? त्यांच्या, त्या रम्य, सुकुमार. मेते ४ सोतास्वयंवर पाहूंन हे तापसी तीर्थवांसी आहेत असें कोणास खरं वाटलें असते ? गुहार्ने भापळा संत्य स्पष्ट दर्शविला चन... 7. नव्हा तापसी ना नव्हा तीथेवासी । - ____ मव्हाया जनासारिखे क्षेत्रवासी।| * _ । __ चद्दं आश्रमावेगळीं भासताहा । ' * * नये नेम कता असे दीसतांहा ॥६॥ त्या त्रिवगींची शांत व गंभीर दृत्ति पाहून गुहाची त्यांच्यावर पूर्ण भक्ति बसली, आपण कोण आहांत त॑खर॑ सांगा, आपण तापसी किवा तीर्थवासी नसून कोणी तरी थोर विभूती आहांत, पण मला निश्चय करतां येत नाही, आपलळे नांव कृपा करून सांगा | वदा नाम स्वामी बहू कंठ दाटे॥ ११ ॥ गुहाची अकारण जडळेली भक्ति पाहून श्रीरामाच्याने उडवाउडवीचें उत्तर देववेना. | जाते स्थळ तं सांगेना । सांगितले तेथ तरी जायेना । आपुली स्थिती अनुमाना । येवो च नेदी ॥ इत्यादि शिकवण जरी खरी असळी तरी ती कोणापाशी? गुहाची नि- 'प्कपट निष्ठा पाहून रामांनीं त्यास आपली सर्व स्थिति, माति कळविली तेव्हां सुहानें अत्यंत प्रेमभरानं | जुने कांबळ जे मळगांदलेश । जीणे गण बसावया घातलस | बरं आणिले तोय त्या जान्हवीचे । . मिती क्षाळिले पाय त्या राघवाचे ॥ २९ ॥ कु) शंतर 'तरिवर्गास . गुहानें परतीरास नेऊन 'पोहोचविळे 3 होऊन त्यांनीं गुहहास वर्‌ मागावयास सांगितलें, तेव्ह . प्रस्तावना शष पदर्पकजीं ठाव दीनास द्यावा । __ सखा आपुला मित्र ऐसा ह्मणावा ॥ ४१ ॥ पुन्हा मागुते या चि पंथे चि यावें. दिनानाथ सनाथ माते करावें | जयश्री सवे साजरी ते पहावें । असं आते माझें असे पूरवावें ॥ ४२ ॥ असा गुंहाने वर मार्गतढा व श्रारामान तथास्तु हटल, नंतर रामं तेथून मार्ग पुसत पुसत पुढें गेठे वेणीस्वामि पंथावलोकी स्वभावें । वना दंडका काण मार्गेण जावें । ति ' विधीनिर्मिता तो पथा पूसताहे | का न जाणों महीमा कसी काय आहे ॥ ४४॥ | अशीं वेणाबाईचीं दोन लहान पण प्रेमळ स्फुट प्रकरणें आहेत, | त्यांवरून माझा असा तक॑ आहे कौ, रामायणांतीळ इतर कित्येक प्रसं- गांसंबंधानें त्यांची अशीं च आणखीं कित्येक स्फुट प्रकरणें असावींत. ती भाग्यानुसार हातीं येतील तेव्हां खरी. “ सिंहासन !? व “' उप- देशरहस्य ” अशा दोन प्रकरणांचा अस्पष्ट उल्लेख श्रीदासविश्रामधामांत आला आहे, त्यावरून त्यांचीं अशीं दोन प्रकरणें असावींत, असें माझें अनुमान असल्याचे मी वर हझटळं च आहे. वेणाबाइंच्या उपलब्ध भंगपदांपैकी प्रसंगवशात्‌ कांहीं वर आलीं च आहेत; असो. वेणाबाईचा 'स्वंतंत्र असा भ्रन्थ फक्त प्रस्तुतंचा “ श्रीसांतास्वर्यवर ” एवढा चं' उपल्ब्ध आहें, याशिवाय गिंरिधरांप्रमाणें त्यांनीं कांहीं रामा- थणें र्थळी असल्यास व तीं यापुढे उपल्ब्ध व्हावयाची अंसल्यास श्वर जाणे ! संकेतरांमायंणांपैकी पहिली सहां कांडे वैणाबाईकत अ- सावींत;, अशी माझी कल्पना आहे ब ती प्रतापाच्या प्रस्तावनेत नमूद > पमाण पयाय रामा वकास क पय-ययाचाच यु अयन -कदनफेष बोते सा य क कम स यी क्रेला च आहे. कि 18) १६ सीतास्वयंवर (२) श्रीसीतास्वयवर हा ग्रन्थ आज. वाचकांचे हातीं प्रत्यक्ष पडत असता त्याविषयी वास्ताविक मी कांहीं लिहावयास पाहेजे अस नाहा> तथारप मठा तो ग्रन्थ फार आवडला तसा च तो इतरांस हि आवडावा ह्मणून माझ्या आवडीची कारणे कोणती तां सांगावशा वाटतात. ., आपल्या सभ. साधुसंतांच्या, म्रन्थांचा जा..याग्यतार्ताच या म्रन्थाची आहे. स्वतःकडे कतत्व घेऊन कोणा हि सत्पुरुषांच्या मुखां- तून एक !हे शब्द निघाला नाह. आपल्या महाराष्ट्रांतील सारस्वतांत असा एकादा तरी सवपुरुषाचा. ग्रन्थ आहे कां, का'ज्याचे कतृंत्व प्रन्थ- काराने स्वतःकडे घेतळे आहे? सकळ करणें जगंदीदयाचे । आणि. कवित्व चि काय मानुद्याचे । ऐकला अप्रमाण बोलण्याचे । काये घ्यावं |. ही च ज्याची त्यांची प्रतोति. सतुरुषांची वाणी ओपचारिक मुळीं च नसंते, ती सल असते. आपल्या प्रन्थाचे कतेत्व आपआपल्या उपास्य देवंतेकडे सोंपविण्यांत त्यांनीं लौकिक भाषा केव्हां हि वापरली नसून यथार्थ भाषा वापरटढी असते. ठोकिक दृष्टीच्या आपणासारख्य यांतीद गूढ समजण्याची हि मारामार, तेथें अनुभव कोठचा ! या गुह्य गोष्टी कोणास सांगाव्या अंशी वेणाबाइईना पंचाइत च पडली हं सीतेचे सेवर । वाल्मीक बोलिला विस्तार । रम्य रसाळ सुंदर | नांना विळास कराने ॥ १४:-४७ , दाल्मीक बोलिला गहून.। ते वांठितं होते मन | . .. तव त्याचा साभिमान । सववज्ञ. राये घेतला ॥ ४८ ॥ . . हे बोलणें येथाथे ।कतो राम याचा समर्थ ., कोणा. सांगो हा गुद्याथे । माझा मी च.जाणें ॥ ४९॥ असा हा प्रासादिक म्रन्य आहे, जसा तो.[प्रासादिक आहें मैत्री चन त्याची फळश्राते हि सामान्य नाहीं, प्रत्येक प्रन्थाल्य फलथ्रुतिं क "ण त - प्रसावना | ७ प्णून्न प्रन्थकारानें आपल्या प्रन्थाचा कांहीं तरी -मौरब ने निदान प्रासादिक ग्रन्थाबद्द तरी कोणी कधीं हि [ल्छा ग्रन्थ घेण्याळा किंवा वाचकाला तो. वा"चण्याला |्प्गून कांहीं प्रासादिक प्रन्थकार फलश्राते सांगत वे पर्‌ भावना स्वाथेसाधु लोकांना शोभतील, पण अशी 1 व्करून साधुसतांना काय मिळावयाचे असते £ ह. याचें पठण । अथवा कारितां श्रवण । य्ष सूर्ण । कता राम समर्थ ।॥ १४-५३ ॥ दै खनधरणी [या ग्रन्थाची हे आयणी | . _..: क्य मिरवणी । ठसा रामकथेचा ॥ ५९॥ . ..: अंतःकरणी । ते तें पुरवी च्यापपाणी । राप्णी । रघुनाथाजे भजावें ॥ ५६ ॥ फर्ठय़ुति आहे. 1... गप्प नांवावरून च व्यक्त होत आहे. सौते'चे स्वयंवर, ग न्नंतर, पुष्कळांनीं वणिळें आहे; पण वेणाबाईंच्या व्काहो निराळी आहे, स्वयंवरासारख्या प्रसंगाची सेत्रयांना असावयाची आणि ह्मणून त्यांच्या लेखणी- 1 उ्उतरेळ तसा इतरांच्या उतरणार, नाही, असेंत्ह- उःपमद करण्याचा हेतु असूं शकणार नाहीं; कारण उवा पआपल्या पंरीनं उत्कृष्ट नाहीत, असें कोण हणेल: त्रसंवरांत प्रत्येक लहान मोठ्या प्रसंगांचे: जसें -यधा- नुस्ते दुसर्‍या एकाद्या प्रंथांत असंल्याचें माझ्या पा "इया ह्णण्याचा कोणी हि विपरीत अर्थ' करूं नंये, 'ांबार्थ इतका चच को, ह्य असला प्रसंग यथोसांगे (श्वव्हार जसा एकाद्या .ख्रीला असतो तसा तो श्मी प्टुक्नाथांचा रुक्मिणीस्वयंवर . प्रन्थ . वेणाबाइच्या डून्न पाहिला. ह्मणजे माझ्या ह्मणण्याची. सत्यता कट सोतास्वयंघर वाचकांस सहेज पटेल. रुक्मिणीखर्येबर म्रन्थ सर्वोत्कृष्ट आहे हेःकांय कोणो कोणास सांगावयास पाहिजे ? पण असें. असून हि जं एक- नाथांच्या म्रन्यांत नाहीं ते वेणाबाइच्या. ग्रन्थांत आहे व उलट पक्षींज सीतास्वयंवरांत नाहीं ते रॅक्मिणीस्वयवरात आंहि. .रुक्मिणीस्थयंवरांची संग्र वेगळा अंहि तो सोडून दिला तरी प्रत्यक्ष ळम्नसोहळा एकनाथांनी त्रोटक वर्णिला आहे, तो वेणाबाइंनीं सायन्त वणिडा आहे व एकनॉ- थांनों अथपासन इतिपर्यंत आपढळी अध्यात्मंदृषटि अढळ ठेवंठी. आहे तर बेणाबाईनीं आपली ' भक्तिप्रमांची दाशि कोठें हि ढळूं दिली नाहीं. थापि, आपण ही तुलनात्मक दृष्टि सोडून देऊन एकव्या :सीता- स्वयंवराकडे' च अनन्य भावानं पहावे हं उत्त. | ,: राम गुणांचा. सागरु । राम सुखाचा सुरंतरु रामं भक्तांचे माहेरु । राम विसावा जनाचा ॥ १-१९ ॥ _, राप मनाचें मोहन । राम जीवाचे जीवन | __ '“ _- ' राम सदां समाधान । ज्ञानियाचें ॥ १३ ॥ न ॥ |, १७ ५८ * १:५८", -:. ... राम पुजावा विळासी । खम ध्यावा आहिर्णेसी ,। 5 ८ सामावेगळें. मनासी । कांहीं नावडे ।। १४ ।] च आंत. जे भक्तिप्रेम आहे.ते च सवे भ्रन्यांत भरळे आहे.:असा हा प्रेमळ प्रन्य्सबीतीं च निदान (रक वेळं तरी वाचावा व श्रीरामोपासक युरु- भक्तांसी लाची पासयणे करावीत्त. इतिहाससंशोषकांनी. हि तो. बाचा- वयास पाहिजे, कारण त्यांत तिसऱ्या समासांत आलेली देशांची नां नव्या समासोांताळ सित्रिवांच्या दागिन्यांचे वणंन, अकराब्यांतील द्याका- रांचें विवेचन, बाराव्यांतीळ भोजनाचे पदार्थ, इल्यादि किल्येक. स्थळे ए्वांना "महत्त्वाची वाटती, ज्यांना सुभाषिते 'निवडावयाचा छद असेळ नीं हि संव॑ प्रन्याचेः एकवार आलोडन केळे पाहिजे कारण | नोंभलिया कषेश्वरा ेिडाळ काळ न राहे सामोरा. । | चिया कोपें.॥ १०५२ ी. न्कज ऱ्क्ू "भस्तात्रसा. . "ग. ि मागाधया ये योचक । त्यासी दवडितां निराथर्क । सामशथ्र्ये असोन कोण्ही येक । तो अधर्मी. जाणावा ॥५४॥ झसढ़ीं शेकडो बोध्रपर वचनें या ग्रन्थांत सर्वत्र विखुरलेली आहेत. दहाव्या संमासांतील वेणाबाईळृत मंगळाष्टकें, प्रसंगी उपयोगी पडावी हणून, पाठ करून ठेवावी असें कुठाचारयोना - वाटणार आहे. .. : तत्काळ उद्धार गोरटी । रापभचरणीं घाली मिठी । ह्मणे जये जय जी जगंजेटी । बहुत दिवस काले ॥३-३७)॥ ख्रीदेहाचा समंधु । भोगीत होते अपराधु 1 | मजकारणं दीनबंधु । कोणेकडून आलासी ॥ ३८ ॥ चो खाणी वेगळा । देहे धरिला होता सीळां। . . मजकारणें दीनदयाळा । अरण्य शोधीत आलासी ॥ ३९ ॥ अवघ्याहून नीच यातना । जेथें उपाये चि चालेना । ते संकटींहूनि पावना । मातें मुक्त केटें ॥ ४० ॥ मज पाषाणाचे अंतर । जाणोनि केला उद्बार । सरवेक्ञ नामाचा बडिवार । प्रचीतीसी मन आलां ॥ ४१३ रंवेबॅंशजा रघुनंदना । जन्मोजन्मी उपासना । | तुझे चि ध्यान भजना । पात्र करी मज स्वामी ॥ ४२ हों असलीं स्तोत्रे निवडून काढून /तीं कंठी धोरण करण्यासाठीं प्रेमळ भक्तांच्या दृष्टीखाळन हा प्रन्थ अवशय गला पाहिजे, चवथ्या . समासांत ् र डं ७४ ४६, “ राम'आलछा आला हे वार्ता 7:श्रवण करून ' कोणं तो गे आत्माराम । कोणं तो गे सुखधाम | 1. विश्रांतीचा हि विश्राम । मदनक्षर्ति दाखवी ॥ ४-४९ अशी जी सीतेच्या जीवाची धांदळ उडाली आहे ती निस्सीम उपास- कांना च पटणार आहे शा ' * - पदरीं कन्यारत्नें असून यांपैकी एकाद दुर्सरें . उंजळण्याचा ज्यांना प्रसंग आठा असेळ, अशा आईबापांना खालींल उतारा चटका लावेल््यांवांचून राहणार नाहो, अशी मला खात्री.झाहे, .. . > शक - सीतास्वयंवर करीं दुहिता मिथिळापति । जानकी निरवी भूपति 1. : ! कन्यास्नेहाची थोर प्रीति । नेत्रोदक चालिले 1 १३-५१ | - कैनकपुतळी धरूनि हातीं । राजा निरवी अयोध्यापति । .: :." ते. संमई गोत संपत्ति । सभेसहित गहिवरे ॥ ५२॥ .-. : जानकीगुणें हृदय कृपण । राजा निरवितां उ्चारण 1 . अष्ट वर्षे केलें म्यां पाळण । आतां तुह्मी करावे | ५२३५ माझ्या प्रणाची प्राणकळा । सुखदायका सुसीळा । परम स्नेह भूपाळा । इचे प्राळण करावें ॥ ५४ ॥ सकळ कौततीची गजगजा । निरोपम्य हे अवनिजा । ईचें पाळण राय वोजा । बहु प्रकारे करावें ॥ ५५ ॥ कोंसल्ये निरवी- जनकबाळा । जळ बाहे नेत्रांजळा । हणे माझी हे सुसीळा । पाळण तुझी करावें ॥ ५७ ॥ माझ्या प्राणाची आवडती । जीवनकळा हे सुमति । ईचें पाळण बरव्या रीति । वडिली केलें पाहिजे ॥ ६०॥ राजकांता अनुक्रम । करुणाउत्तरं उत्तम ! वी मग रघुनाथाजे संभ्रम । जनक कन्या निरवी ॥ ६१ ॥ राम अंकावरी बाळी. । राये बसविली मेथळी । देवः दुंदुभी ते काळीं । समस्त तुरे लागलीं ॥ ६२ ॥ जानकी निरविली रामास । राजा जाला उदास । सवे संग त्या समयास | रघुनाथापेण केला ॥ ६३ ।॥ आपल्य़ा मुलीला. आपण हि खाडीलप्रमाणें उपदेश करावा व तिनं उभय कुलांना.. भूषणभूत, व्हावे असं प्रत्येक बापा वाटणार झाहे. 1] क्क श्रेष्ठवचनपरिपाळण । तुटों नेदावे अनुसंधान. | : स्ममचरणीं अनन्य | कदां वियाग नसावा ॥ १४-१०० ,- “$ तुजकरितां जालों मान्य.। तिही. लोकीं धन्य धन्य । . त्वे पूजन .! तुझेन- योगे. साधले 1:१०१ 1). . यालकला 7 हड ।मजव म. र $ र ः उ । कि प्रस्तावना 3 --. . ह्मणे माझी येक्च कीर्ति तां वाढविली सुमति । रामचरणाची प्राप्ती । तुजकारेतां मज जाली. ॥ १०९:॥ _ . पतित्रतधमांचे पाळणी । सवा भ्रष्ट सुलक्षणी | | "' आंबो कन्ये रामवरणी । अनन्यसेवे असावें ॥ १०३ ॥ व॑ प्रत्येक आईची दशा जानकीच्या जननीप्रमार्णे च होणार आहे. तैसी च जानकीची जननी । ह्मणे सुंदरे विळासिनी । ' क्ैसें असावें तुजवांचुनी । राज्य उदास जालें ॥ १०५ | ' तुजकरितां बडिवार । थोर जाला होता विस्तार । _ . तो हा समस्त जोजार । आमुचा तां वारिला ॥ १०६ ॥ ' . आतां आही उदासीन | सेविठं निरंजनवन.॥ त सुबुद्धि मनमोहन । सहित राज्य करावें ॥ १०७ ॥ तुझेनि गुण जालो मान्य । आमुचा वॉश केला धन्य | आतां रामपदी अनन्य । सेवे तत्पर असावें ॥ १०८॥ अकरान्या समासांत १८ त्रया ओवीपासून तों ३६ ब्या ओवी- पर्यंत श्रीरामपाउलांचं जें वर्णन भाळें आहे तं वारंवार प्रेमभरातें वा- चावे व सीतेचा आनंद आपण हि अनुभवावा असें, प्रति हे च आप- ळ्‌ दैवत मानणाऱ्या प्रत्येक आयंत्तींला वाटणार आह | नखीं भ्रमंठी ते सुंदरा । कोण करी नमस्कारा ।| 7 मग. हणे रघुवीरा | न कळे महिमा मज दीना ॥ ११-३२॥ ह्मणे जय जय जी जगत्पति । विश्वंभरा कोदेडमूर्ति | कोटीच्या कोटी रतिपति । नखी बिंबोन गेले ॥ ३३ | सुंदरा तूं स्वानंदघना' | रांमा राजीवलोचना ) __ | - जेंगजीवना पुरांतना | मनो वाचा ना कळसी ॥ ३१४॥ .. : 'जितुका-कांहीं थोरावा । नखीं बिंबला अघवा। जय .जय जी रांघवा । अपार माहिमा नेणवे ॥ ३५ ॥ :5:मना. आंत बाहेरी. । पाहाणे दाटले बहुपरी तुझिये. कृपेनें -निवारी. । पाले दाखवी सुंदरा ८ -] सोत़ास्वरयवर असें शेकडो मनोरम प्रसंग या ग्रन्थांत आहेत,-तेःकोठवर आणि कसं वर्णावे ! र हह 0033. उती यो शती वाचा होये कासावीस । न ये वर्णितां हणोनी ॥ ९-८३ ॥ तेव्हां अशा ह्या म्रन्याची महती वर्णन करण्याच्या जास्त भरीस . न प- डतां तो जशाचा तसा च बंधुभगिनोंच्या हवाली करून व महाराष्ट्रां- तीळ आबाढवृद्ध स्रीपुरुषांनीं तो स्वहिता्थ भक्तिभावाने वाचावा, अशी प्रार्थपा करून आपणं आणंखी थोडा वेळ वेणाबाईंच्या. चारेञांचं बिंतन करू. सकाळपासून संब्याकाळपंयत व संध्याकाळपासून सकाळपर्यंत वेणाबाईंचा काळ कसा जात असेळ बरं £ श्रीसहुरुंचरणसेवेचा. त्यांना फार हव्यास असे. श्रीचरणों कोण सांची. अपूव 'निष्टा असे ! श्रींवरण- सेंधा अंतरेल झंणून भामरंण त्या इतरत्र कोठे गेल्या नाहींत. महंतोळा जाण्यांविषयां. केव्हां केव्हां श्रीसमथानी र्‍यांना हणाव, पंण ल्यांच्याच्याने ऊंधिवलं नाहीं, अंस असन वेणाबाइ्चा 'शिष्यसमुदाय काहा. 'ठहान ्हर्सा असं प्रतांपांत . हटलं आहे. [ स. प्र. ११-५५ ] व आजे मित्तीला हि लांच्या परंपरेताळ , किसेक मठ आहेत, यावरून असे अनुमान निघते कौ, श्रीसमर्थसांनिध्यांत राहून वेणांबाई हि. शिष्यांना अंनुंप्रह देत असाव्यात. अश्या एका .शिष्यावर श्रीसमर्थाच्य दी की अः री भत ९ * डै भू 1) ४. े भट 1) * अडी अँ ग १ १] : गिण्या- वरून लांर्नी अनुम्रह.केल्यांची कथा दासविश्रामंधांमांतं दिळेंलळी हिं आहे. मग बोलिले मी च ते वेणुब्वाई | संसांग तियेचा शिष्य दू होई । कृपा करील जनकजावाई, | साह्य होईल भीमराये ।॥ ११११-८७ वेणाबाई :श्रीसमर्थांना सोडून कोठें . गेल्या 'च नाहींत. लांचा श्रीगुरुचरणंसेवंत जात: असली पाहिजे. . संहि- वोचेफ्यॉंत व.ठिहिण्यांत आणि "ग्रन्थरचना स्ह्त मगि टिक्ञह्ि ज्ञान असटे पाहिजे १९ ।१॥). , क | | " ' प्रस्तावना शडे सीताख्यंवराळा आंपेण वाल्मीकिग्रेंथाचा आधार घेता आहे असें त्यांनीं झटळें 'च' आहे री | श्रीसमथप्रतायांत वेणाबाइंच्या कांहीं काहो. गोष्टी आल्या आहेतः (श्री) उभे राहन कोतेन करण्याचा अधिकार स्त्रियांमध्ये फक्त वेणाबाईंस च होता. (२०-११) .. , (स) श्रीसम्थाचा लांच्या वर पूर्ण. विश्वास होता. (१३-४७) (हु) ला महान्‌ साक्षात्कारी होया; ( १३--५०.) (र> एका प्रसंगी बाहोक्षेत्री वेणाबाईचं वस्त्र-कुष्पेच्यावाळबंटांत वाळत असलेलें पाहून श्रीसमर्थांनी स्वहस्ते ते विभागून लाची मेखळा करून ती अकरा दिवस धारण केली. होती, हे वेणाबाईंचें केवढे भाग्य होय, ( ११--३९ ) | | (बे) श्रीसमर्थापुढे दुसर्‍या: कोणाचे चाळले नाहीं तर यां छाड- क्‍या कन्येचे चाळे. ( १५--२ ) (न ) श्रींसम्थेदर्शेनास येऊन कोणी कांही विषयांची चचो सुरू: केळी तर श्रीसमर्थाच्या आज्ञेने किलेक वेळां वेणाबाई च समाध्यनाचीं उत्तर देत, (१८-५१,५२ ) | (म!) समर्थ नानां सिंद्िसामथ्ये- विघे निवारिंली ।*. वेणाबाईची अंनशन तपे वर्जिली । 7. 1 आपण येऊनि निजपंगती पारणीं करविली | गुरुसंमदाई अंतराय वारिले ॥। १९-१८. ।'. महाराष्ट्रधमेस्थापंनेंच्या काळीं महाराष्ट्संमाजांत ज्या स्रिया होऊन गेल्या लांची योग्यता कशा प्रकारची होतीं, यांची. कलंना वेणांबा- इच्या :चरित्रावरून होणांर आहे. अश्या आमच्या वेणाबाईंनी शके १६७'्च्या चेत्र वय१४स आपला अवतार संमाप्तः केला; त्यांची समाधी श्रौसज्जमगडावर मांदेराच्या बाहेर . वायव्येकडील . ओवराोंतः आहे. “00 अ. वेणाबाईसी समथेसदनीं वास करणें। .. ...- 11 ःसमर्थसदनीं | देवाचेन | देवाचेची पूजणें 1५ 7 »!> पणहला धमाच णा पुड डक टप) १७ 2 बिड्नणी कवण हा. बोटी णा लो य, 0 ण कुट तन हिस ठर डन क > वी ० पिज्जा य र) 1, ॥, र; " त हं र रः हॉ र; खं पा म क वु कक कळक कस्य न अ र्श्द क की 1 वि 0. पटकन मक ताच: के कस ४ सीतास्वयंवर : _. समथेसदनीं करावें म्रसादपारणें । कथाकीतेनें करावी समथेसदनी ॥ समथेचरणीं भक्ति वेणी उत्पन्न । . समर्थचरणीं अंतीं ऊध्ये पैथीं लीन । __ अघिष्ठानीं पावली संस्थान । क : _. चिताभूमीसी भक्ति चंपक निघाला ॥ पर्वी जेथें चंपकबृक्ष होता तेथें आतां तुलसीदृंदावने ब पादुका हीं आहेत. त्या पादुकांना हृदयांत सांठवून आपण आजे , विराम पावावे हं योग्य .होयं. ॥श्रीराम1॥ / '. :' १) . 1.11: त. ७ क; “-उपसहार | श्रौसीतास्वयंवराच्या आह्यांस दोन प्रती मिळाल्या, एंक पोथी- वजा ब दुसरी शिबंठेळी. पोथीबजा प्रत बीड येथील मठांतीळ असून बहुधा श्रीगिरिधरांच्या हातची आहे व बाडवजा प्रत श्रीकल्याणस्वा- मीच्या डोमगांवमठांतीळ असून ती श्रीकल्याणांचे शिष्य श्रीकेशवस्वामी यांनीं लिहिळेळी असल्याचा स्पष्ट उललेख प्रतीच्या शेषटी आहे च शमरस्तुतचा ग्रन्य पोथीवरून छापला आहे व बाडांतील महत्त्वाची पाठां- तरे ठोपांत द्शेविळीं आहेत. - श्रीसमथ्रेप्रतापाच्या उपसंहारांव निर्दिष्ट केंढेळे पुढीक तीन ' भाग बाजूस ठेवून मध्ये च हा बारावा प्रेन्य. छापावंग्रास घेण्याला एक कारण झालें, प्रतापाच्या प्रस्तावनेत या प्रन्याविषयीं जो थोडासा गोर- वपर उलेख आला आहे तो वाचण्यांत येऊन, देवरॅख येथील बकोळ रा. रा. जयराम विष्णु वैद्य यांबी-श्रीसीतास्त॒यंवर ग्रन्थ केव्हां छापणार अस्तावत्ता. . शश झणून विचारणा केडी, लावर त्यांना कळविण्यांत आलें. कॉ, श्रीराम-. दास आगि. रामदासी म्रन्भमाठा संपूर्ण होणें एका हयातीत शक्‍य ह्विसत नाहीं; इतके आयुष्य ब इतका पेसा संपादकाजवळ नाही. रा. व्रैद्च यांना अशी हि विनंति. करण्यांत झाली की, यांनीं च स्वतः श्री- खीतास्वयंवर प्रन्थ. संपादाबा अथबा आझांकरवीं संपादून घ्यावा व तो श्री आत्माराम छापखान्यांत किंबा दुसन्या कोणल्या . हि छापखान्यांत- छापवावा!.. अद्या रीतीने पांच पन्नास सद्गृहस्थ तयार होतीळू, तर ज॑ काम, काळ व द्रव्य यांच्या अप्रूतेतेमुळे लवकर तडीस जाणें शक्‍य नाहीं ह्षणून मनाळा उद्दिझता वाटते, ते काम पांच पन्नासांच्या मद- तीनें दहा पांच वर्षोत च सिद्ध होईल! रा. वैद्य यांना ही कल्पना पर्संत पडून लांनीं उदारपणे दवव्यसहाय्य करून हें काम आमच्याकडून व आमच्या 'च छापखान्यांत व्हावें अशनी इच्छा प्रदार्शत केली. तात्पर्य, प्रस्तुतचा प्रन्य महाराष्ट्रास इतक्यांत 'च बाचावयास मिळत आहे, हे. सारे रा. वैद्य यांचे उपकार होत. | या कहपनेप्रमाणें.माढेंतीळ पुढील म्रन्थांपैकी ज्याला जो आव- डंत असेळ लानें तो छापवावा, तो स्वतः संपादावा व अन्यत्न छाप- वावा हें जास्त श्रेयस्कर ; कारण तेणें करून आहांस आयुष्य व द्रव्य हीं दोन्हीं हि दिल्यासारखे होणार आहे. रा. वैद्य यांनीं आह्यांस द्रव्य-. सहाथ्य केळें पण आयुष्य दिलें नाहीं. आह्मांस दोहोंची हि अपेक्षा आहे. व ती पुरबिण्याचा सोपा मार्ग ह्मणजे माती कांहीं कार्यभाग सवेस्वीं, आपणांकडे घेणें हा होय. तथापि द्रव्यद्दारा मदत करून आमच्या हातून सेवा घेण्यांत आमच्यावर थोडे उपकार होत्तात, असं मात्र नव्हे. : त्या ला ग्रन्याची जसजसी विक्री होईळ तसतसा दुसऱ्यांकडून 'आगाऊ मिळाळेळा पेसा ज्याचा त्यास परत करण्याचा सभेचा दढ संकल्प आहे रा. वैद्य यांचा व आमचा प्र्वींचा मुळीं च पस्िंभे नसतां __. त्यांनीं माळेवर जे. हे-अकारण. उपकांर केळे लाबददृळ झाली मनापासून २६ सौलास्वयंवर_ यांचें अंभेनंदेन करितो. हांच्या उपक्ततीमुळें वरीळ कल्पना येथे नमूद करण्यास अवकाश मिळाला व अशी आज्ञा. आहे कीं, ही कल्पना पसंत पडून, ज्यांना देवानं बुद्धि व.पेसा .दिळा आहे, अश्रांपैकी पांच. पन्नास सजन दोहोंचा हि थोडासा उपयोग या सत्कार्यांकडे करण्यास प्रवृत्त होऊन श्री रामदास आणि रामदासी म्रन्थमाढा फार च त्वरित गुंफण्याचं श्रेय संपादन करतील. . | हेलन भाग हा एकंदर माठंतीळ बारावा किंबा. दसऱ्या सराचा पहिळा भाग होय. पहिल्या सरांत आठ मणि ओवले गेळे च आहेत. नवव! मणि श्रीसांम्रदायांतील कागदपत्रांचा, दहावा श्री> करुणाष्टकांचा व अकरावा श्रीसमर्थांच्या लघुकाव्यांचा यापढे क्रमशः ओवळे जाऊन, पहिळा सर लवकर च पुरा होऊन तो श्रीसम- र्थोच्या कंठों अखंड विराजमान व्हावा, अश्नी उत्कट इच्छा आहे. दर- म्यान श्रोदासविश्रामधामाचे बाकीचे खंड हि परे होतीळ, असा भरंसा आहे, कागदपत्रांचा भाग संपादण्यास गतवर्षी या च सुमुहतावर आरंभ केला, तं काम अजून चाळ च आहे. कालचक्र सारखे फिरत राहून वषांमाग वषे पटूकन जाते आणि प्रतिसंवत्सरीं दसरा येतो, पण हातून काम व्हावं तितकें उरकत नाहीं, याचें मनाला वाईट वाटते, या सबंध वषंःत तर सांप्रदायाचे काम फार च थोडें झाडें याची ठाज वाटते. हे खाचेत ठक नव्हे. पुढीळ विजया दशमीपर्यंत हातून याहून जास्त काम घ्यावे अशी प्राथना करून श्रीवेणाबाईचें हे श्रीसीता- स्वयवर्‌ काव्य श्रीसमंथचरणी अपेण कारेता, विजयादशमी शके १८३५ __” वकर श्नोकृष्ण देवे क की शट व 4] क ह वी >: 5 त ॥ ्यगच्ाा ॥ -:-ब्त्न्द्ष्क | ज्वर प््क््ट २०, -४७०-०३%// री ' व २ - ् ह» ६५ ह (२ ऱ्जे | टु > व्या टर का 2० ५४2 कन्या ह! १०३ कयी क भ्र त 1100000 ही. ३. मयी, ु् १ 0 पै 7 वर क री क & क 2" क्र भा हव हा, ह्म ॥') टा, धू ी १ र, क १ भ डम शू क क दि 1) 1.) र पक भे र ढ रज र रि कि र त क नः र त १ । ी ॥ श्रीसहुरुस्तवन ॥ समर्थ स्वामी गुरुराया । शरण रिघालो तव पाया । दुस्तर भवजळ उतराया । अंतहेतू पुरवाया । धु० ॥ जंबुग्रामीं अवतरला । चाफळक्षेत्री तो रमला । सज्जनदुर्गी शोभला । संकटिं भक्तां पावला ॥ १॥. कृष्णवेण्यातिरवासी । सज्जनपवेतनिवासी ॥ | श्रीमत्‌ सहुरु उदासी । लाभे भाग्यें सवासी ॥२॥ भाग्य सांगों मम काई । जडली दृत्ती तव पाई । अहर्निशी चि /' अहनिशीं मन तुज तू. येई ॥३॥ जनांत झणती दासांचा । लेश हि नसतां भक्तीचा] महिमा तुश्चिया नामाचा । अपार वर्णू मी केंचा ॥ ४ ॥ ब्रीदे देवा सांभाळी । भक्तालागी तूं पाळी । वी दुर्धर षडिपु निदाळी । ठाव द्यावा पदकमळीं॥५॥. जन्मोजन्मी तव सेदा; पडवी दासा युख्येवा ।_. तव गुणगानीं मन रमवा । स्वरुपी अंती लय व्हावा॥ ६॥ अंकित राम दासाचा । पालक चालक विश्वाचा । झणडउनि करुणा दिन वाचा । विनवी किकर श्रीगुरूचा ।॥७॥ जन का प "फक वि; डौ श्री . ५. आ स ॥ श्रीसीतास्वयंवर ॥ ७ 0७० मा ह समास पहिला _ | श्रोरामकर्ता । रह) उ. तके अ नमो. जी गजानना । सकळ विद्येच्या सदना । . गौरीनंदैना कविजना । विद्यावेमवें वोळसी ॥१॥ तरी माझे मनीची आवडी । सीतासेंवराची गोडी 1. अ्थेप्रमेयैपरवडी । रग भरून द्यावा ॥२॥ सीतासेंवराच्या काजा । सिद्धलाड गणराजा । पू्णेमोदक पंचखाजा । तूं वऱ्हाडी आधीं ॥ ३ ऐसा पूजिला गणपती । आणी नमिला यथामती । हेत धरूनिया चित्तीं । रघुनाथकथेचा ॥ ४ ॥ आतां वंदूं वैदमांता । जे कार्यकर्ती सवेसत्ता । जिंयेचें कृपेकरितीं । पुष्टी चढे बळें ॥। ५॥ $- 'मंगळोत्छाव वाग्देवते । तां वदावे रसाळ कथे । "२४ श्रोतयावक्तयाचे माथे । आनंदें डोळवी ॥६॥-. ' जयाचे कृपे निररावधी । साधकाची कायेसिद्धी | -. _ अ्रह्मांडेंसी देहबुद्धी | सांडणे सांडून टाकिले ॥७॥.. $ संदनंस्धर. २ नंदनसपुत्र. ३ प्रमेयस्विषय. परवडी प्रकार. अर्थ आणि विषेयं याच्या बहुवेध प्रकारांना. ४ खारक, खोबरे, खंसखस, सखिंसंमींसं वं बंडीसीखंर अशीं पांच खोर्ये, ५ शारदा, बह्मसुता. ६ डोमंगांवंप्रतींत “ करिता ऐवज “ कविता ” असा पाठ आहे. कारितांल्मुळे. ७ त्वां. ८ निरवार्थे, विपुलं:. ९. पँचभूतात्मक बह्मांड आणि पिंड हॉ दोन्ही नाशवंत अत एंव त्याज्य आहितं असें ज्ञांन शारदेच्या कृपेने होऊन तीं दोन्ही हि साधकांची नष्ट झालीं | २ __ वैणाबाईकृत मनबुद्धीहांने पर । ज्या त्या होय अगोचर । विश्वा आंत बाहेर । विश्वाहूनि निराळा ॥ ८ ॥ येकॅपणे' विराजमान । अक्षई पदाचे अधिष्ठान । ' नित्य शाश्वत निरंजन । स्वामी माझा ॥ ९ ॥ जेथें नेतिनेतीचा गजर । त्या स्वामी नमनाचा विचार | मी भावाथे देहधार । येथामती बोलिलों ॥ १० ॥ आतां माझिया कुळदेवता । नमूं नमस्कार श्रीमंता । जो हरादिकांचा वरदाता । अनाथबंधु ॥ ११ ॥ राम गुणाचा सागरु । राम सुखाचा सुरतरु। राम भक्ताचं माहेरु । राम विसावा जनाचा ॥ १२ ॥ राम मनाचं मोहन । राम जीवाचं जीवन | राम सदा समाधान | ज्ञानियाचे ॥ १३ ॥ राम पुजावा विळासी । राम ध्यावा अहिर्णिसी ॥ रामावेगळें मनासी | कांही नावडे ॥ १४॥ ., आतां श्रोतीं निरोत्तर । नावेक होव जी तत्पर । मंगळोत्छाह सेंवर । ऐका जानकीचें ॥१५॥ - ... कोण्ही येके दिवशीं । विश्वामित्र अयोध्येसी । . .. राया दशर्थाचे सभेसी । अकस्मात पातला ॥ १६ ॥ सभा घनवटली अपार । सूर्यवंशी ते माहावीर ]) राजा भट्रासनीं चत्वार । पुत्र पुढें बेसळे ॥ १७ ॥ य: वसिष्ठादि महानुभाव । बेसला मंत्रीससुदाव | त तुरे वाजती उत्छाव । जेसी सभा इंद्राची ॥ १८ ॥ | - | . | .__ १ पलिकडचा. २ इंद्रियांना अगम्य. ३ श्रोसद्रुरुस्वरूप सर्वत्र भरलें असून ह सवाहून निराळें आहे. ४ एकमेवाद्वितीयम्‌ ।. ५ “ नेति नाते?” ह्मणून ज्या स्वरू- | ह. पाच वणून वेदांना हि झालं नाहीं. ६ श्रीवेणाबाईचे कुलदेवत आणि इष्टदेवत एक. 0. चू.“ रास. होय. ७ अहिनिंशी, अहोरात्र. ८ “ मानसो ” असा डोमगांवपाठ., ह ह ९ क्षणभर. १० दशरथ सिंहासनावर बसले होते व॑ राम, लक्ष्मण, भरत आणि क त, _ झात्रश्ञ अस चोघे पुत्र पुढं बसले होते 1. प कती | कक ाया्या सीतास्वयंवर १ र. पुढे विश्वामित्र ते सभे । येतां समस्त राहिले उभे। : रांजा धावे प्रेमलाभे । नमस्कार घातला ॥' १९ ॥ मुनी उठवी भूपतीतं । आशिवोद दे तोषचित्ते । राजा खर योगियाते । वरासनीं बेसवी ॥ २० ॥ | कनकपात्री धुतले चरण । तीथे बंदी जगतारण । | पूजा करून संपूर्ण । काय बोलता जाला ॥ २१ ॥ . ह्मणे धन्य माझं जीवित्व । आजी जालो कृत्यकृत्य । । माझे भाग्य सत्य सत्य । तुज देखिलें मुनिवरा ।। २२. न . : तुझ्या आगमनंसमया । सवेसिद्धी मुनिवर्या | - न धरी चित्ती तूं कांक्षया । सीघ्र आज्ञा मज कीजे ॥२३॥ मग तो तपस्वी मुनेश्वर । तोष पावोन अपार । | ह्मणे राया तूं आज्ञाधार । भगवेतामरियाचा ॥ २४ ॥ धन्य हे तुझी वासना । थोर पावलां समाधाना । ऐकोनी तुझिया वचना । रृपवरा ॥२५॥. _. ? . ऐक महेंद्रा दशरथा । माझिया यागाच्या पदार्था । :: “पूणे करी मंनोरथा । येक मागणें तुज ॥ २६ ॥ माझिया यागसमयासी । येते ताटिका राक्षसी । दुष्ट दोघा देत्यांसी । विघ्च करी यज्ञात ॥ २७॥ यागरक्षणाकारणें । राम देई उदारपणे । र्ड होतो. तुझिया गुणें । आणी धम ही तुमचा ॥ २८॥ विश्वामित्राचे उत्तरी । रायासी भोदिलं जिव्हॉरी । जसे वंज्राचिया धारीं । हृदय विदारे ॥ २९ ॥ तनु कांपती यंथेरा । नेत्री लागल्यां अश्रुधारा । कांही “धरुंनियां धीरा । रांजा बोलता जाला ॥ ४०॥. १ हकक त्व “ १ अरसनभमनान, ९ उच्च आसनावर; ३ भगवद्धक्तांचा,* ४ थागकषमज्. ५ माराच - आणि सुबाहु अंशा . दोघां दुष्ट राक्षसांच्या समवेत. ६ ' माषणातें. ७ जिव्हारऱअंत करण, 0100010 हर री 8020 लो 1 - वैशाबाइहछत हणे माग स्वंगीचे वरंबे । माग पाताटींचे आघेबें । . देईन पुरुषार्थवेभवे । दिशावल्यांकित हे धरी ॥ ३११ ॥ श्रेष्ठ सामी मुनिराज । रामावेगळे माग मज | ब्रेऊन सुररांज । देईन तुज सांगात्रें ॥ ३९ ॥ यागरक्षणा प्राहिजेती । देईन दिश्याचे दिग्पती। _. : नवग्रह ही तुजमती । यागरक्षणा देतो ॥॥। ३३॥. : आणीक देतो मुनिराज। सये आमुचा पूव) .. : घडिल आणि तेजःपुंज । सवमकाशक तो नेई ॥ ३४ ॥ हझणसी हे केंये तुज आधीन | तरी हे सत्य सामथ्यापुढं लीने । ४झद क्रिथेसी षदुत मात । काये वदों मी तुजपुर्हे ॥ ३५॥ विश्वामित्र झणे रायासी । चाड नाहीं ब्रेटोंक्यासी । राया राम दे आह्यांसी । इतुके चि पुरे ॥ ४६ ॥ देसी ब्रह्मांडीचे सागंथ्ये । ह मी जाणतो येथाथ। -- सत्य सूयवंशी पुरुषाथे । तुमचा ऐसा चि आहे ॥ १७४१ | : राया ऐक आत्ता येक । रामावेंगळे अलोलिक । क ह तां मज दिधसे तिन्ही लोक । तरी मी नेघे सव कवी | रामावेगळे देसी पदार्थे । तरीं भी याचक नव्हें यथार्थ |: कां. तूं आहेसी समथ । हणोनी राम मागतो ।॥ ३९ ॥. राजा भाको काकुळती । रामं नेदी पुण्यूर्ती 1... .. :..,;; कुला लक्ष्मीपती । भीडे घाठीन तुजसाठी ॥ ४०.) वाचा वरदेली सत्य गोष्टी ।) मुनी घाली शच झणे तपा मजसाठी | देवे भिडे घालावा ॥। ४१.॥ मुनी बोलिला वचन । पुत्रलोभें तं झाळूंनं । ा रामा भ्राकितसे देन्व । काये बोठता जाला 1 ४९४ - तितका गता मावा २. * अक २ झळ व 3 व्य शह. ४७७७ कनळ टा ककी वैभव, २ रवे: ३ वसुंधरा, पथ्वी, ४ इंद्र, ५ सांपले बसेरर काश्या "लिक अ]चरणासुवेमत्त हेःसवे वश आहेत,. ७.अपूंवे..क. देंगारे बांदी, ५. हुन प्रेमामुळे मुर्नाच्या यथाथ वचनाकडे ड्रोळेझांक करून, ... 1 "र्ड र लॉक री र डि १ अन्ड .* (11 वेठ, खीतारर्यवर..१ . माग माझिया प्राणासी । जीव वेचीन आज्ञेसी । हें सत्य पुण्यराशी । राम नेदी सवेथा ॥ ४२ ॥ प्रसन्न होऊनि मुनिवरा । मज दे अभय उत्तरा! रामा धाकुव्या लेंकुरा । काये नेसी कोशिका ॥ ४४,॥> राम सकुमारं हा पाहे । राक्षसी मार्रील कायें । तुझें ही कोमळ हृदय । केसे बोलसी मुनिवरा ॥ ४५॥ कोशिंक हणे तपती । राम हा कोंदेडमूर्ती तूं नेणसी यामती । आह्मी जाणो ॥ ४६ ॥ राजा ह्मणे नेणें परी । राम नेदी न धैडीं निर्धारी. आतां जाणसी ते करी । क्रषेश्वरा ॥४७॥.. .. ::! ह्मणोनी धाली. लोटांगण । रामाकारणे हृदय कृपणे |... . ह्मणे न पाहे निवारण । योगिराजा ॥४८॥ *: विश्वामित्राचा अंतरी । क्रोंधं तत्काळ मवेश करी । मग उठता तें आंवेस्री । वंशिष्टं बेसंविंलें | णी. राया नव्हे हा सामान्य । जगीं कीर्ति याची घन्थ । मुनि्षेचंनं अंमोन्यं | करूं नयें सवेथा ॥ ५१ । लोभलिया कपैश्वरा | काळ ने राहे सांभोरॉ | 0 त. कुळशॅये नृपवरां । यांचिथा कोप ॥५२॥ ' ' राया सौंगैथ्येवेत मनी । जावा नेदी रित्या वचनी । तां राहँविं संमांधानी | रामं बाबा कोषंका ॥। ५३! मागावया ये याचक ). त्यासी दैवडिता निराथेक १: विश्वानिंत्री वशिष्ठ बोले रायासी । यागरक्षणंधमीसी | 7. विश्वामिंत्राच्या वचनासी । राया रामं दीजे ॥ ५० ॥ र्रॉथेक ) सामथ्ये असोन कॉण्हिथेक ।.तो अंधर्मी जाणांबा 1 षु | द शर // ह जञाऊंनये. रे निवयाने.. _.-. 7100100000 98 कश वेणाबाईकत वशिष्ठ बोलें भूपती । तुती मान्य त्रिजगती| .. राम नेदितां अपकीतिं । त्रेळोकीं वाढेळ ॥ ५५॥ सवे धर्माचें रक्षण । राया तो हा राम जाण | यांस भयाचें कारण । बोलो चि नये सवेथा ॥ ५६ आणीक असे नृपती । कार्ये जेणें येश कीर्ति । विश्वामित्राचे संगती । राम द्यावा भूपाला । ५७॥ । आतां न लवावा उशीर । मुनीस करावा नमस्कार । यासमागमं रघुवीर । अवद्य द्यावा ॥ ५८ ॥ हकक वशिष्ठांच्या उत्तरी । राजा तोष पावे परी ।. खेद दाटला अंतरी । रामवियोगाचा ॥ ५९॥ . 'राव झणे वसिषठ्ठराजा। प्रागाचा प्राण राम माझा । तुह्या उभयवगेवचनकाजा । हो आतां भलें ॥६०॥ श्रुघेसी मुनिवरा । न्यावे भरतं कुमरा । | कौशिक वदे तृपवरा । कार्ये होणार नाहीं ॥ ६१ ॥ विश्वामित्र बोळे रायासी । तुज मानेल तो दे आझांसी' याग पावे सिद्धीसी । ऐस केले पाहिजे ६२॥ .! “आनग “मक” | वा १ राये दिधलं भरता । पुष्टीसीं शत्र त्राता .. मुनी निघाला निजपंथा । पुरी वोलांडिली ॥६३॥ भरतासी बोले मुनी । जवळी पंथे आतां जाउनी | . परंतु राक्षसी या रानीं । घोर आहे भरता ॥ ६४॥ .. आक्राशीं. लागळे आवाळें । वोठ भूमीवरी लोळे । तुह्मी धाकुटीं बाळें । काये करावें आतां ॥ ६५ ॥ भरत वदे मुनिदेवें । राक्षसीमार्गे नवजावे।) 7 क्र दूरी, पर्थ. चालावे. । सावकाश समर्थे । शी ६६॥ १५. १ १. शुकीधर् | '“ 0 (अँ. शकि शः 1 र मुनी फिरे सत्वर॑ । रायासी बोले नि हणे. आपुली लेंकुरें। सांभाळी राया ॥ ६७॥ .. , १ जाऊं नये. ९ निश्वयानं. |, ॥ १ तही 0 सौतास्ंवयंवर १ | ७ ऐक राया वचन । काये बहु .आतां बोलोन । राम देतोस कीं अमान्य । मज केलें भूयती ॥ ६८ ॥ राजा वचन न बोले । वशिष्ठे मुखाकडे पाहिलें) , हणे मुनीचें समाधान केलें । पाहिजे राया ॥ ९९ | देवाधिदेवचूडामणी । तो हा राम कोदेडपार्ण नसत्या भयाची कडसणी । यासी कां तू लाविसा ॥ ७८ ॥ अमंरी पुजाबें जयासी । तो हा राम लावण्यरासी.। धमरक्षणकार्यासी । लीला अवतरे ॥ ७१ ॥ रामाचिया पुत्रत्वपणें । तुझिया भाग्यासी नाहीं उणे । मुनिवचना या कारणें । पाळर्णे धमे ॥ ७२॥ राजा वदे वरिष्टासी । मानलं तुझिया मनासी । . तरी सेनाभधानेसी । राम द्यावा मुनिवरा ॥ ७३ ॥. वसिष्ट बोले मुनिवरा । राजा बोललिया उत्तरा |) .... तुह्मी द्यावे पत्योत्तरा । मानेल तैसें ॥ ७४ ॥ | विश्वामित्र हणे रायासी. काज नाहीं सेनेसी | -... | | राया राम दे आह्यासी । इतुर्के चि पुरें ॥७५॥ -. | राजा झणे मुनिवरा । रामा सुंदरा सकुमारा । पार्यी चालतां हे धरा । खुपेल कों स्वामी ॥ ७६॥ रविकिरण तेजेकरी । उष्ण बेसेल तनुवरी । सुंदर मूर्ती श्रमेकरी । कोमेजेळ मुनिवरा ।। ७७ || मुनी बोले महेंद्रा । पदाथेवेथा रामचंद्रा न लागेत नरंद्रा । यासी आहझ्यी जाणा ॥ ७८ | राम आळंगून तपती । मस्तक अवघ्राणी भूपती । ह ह्मणे कल्याण हो कल्याणमूर्ती । राणंबसां पुसावे ॥ ७९ ।। | नकल्ला केणलिन्कशोव् लोण फष्ओणणतकेेणणणण ण णणेणेणाणणणणणणणणणणणणणणण णकरणनणिणिणयणणाण् __ १ चूडामणीरशिरोरत्न. २ विचार. ३ देवांनी. ४ प्रखर. ५ “सुख पाठांतर, ६ थंचभूतांपासून होणारा त्रास. ७ राणिवसां, अंतःपुरांतील. राण्यांना त | ी | द १7 'बेणाबाईकृत राम लावण्यांचा. सागर । सर्वभूषणी मनोहर. ।, 9 पाठीसी चाले फणीवर । मातृभुवना आले ॥ ८० ॥.. न जेथें अशमहासिद्धीच्या कामाऱ्यां । कल्पतरूच्या त्रोवरिबा चिंतामणीच्या पाइऱ्या । तेज!पुंज भुवन ते ॥ ट१ ॥, बरी रत्नांचे मंडप | खाचितस्तंभ तेजपुंज । . , जक्तचांदवे अमूप । परम शोभायमान ॥ ८२॥ चित्र-विचित्र मणिघोस । झुब्कें लोंबती बहुवस | मंगळराज जगदीश । नांदते गह. जयाचे ॥ ८३ ॥ ते मंदिरी रामजननी । शोभे दिव्य. तिंद्यासनीं | . | च्यामरें वीजणे विळासनी । नाना उपचार जाणविती)८४॥ तें सुखाचें मंदिर । पवेशला थुवनसुंदर ) सोमित्रेसी रघुवीर । मातृदर्ना आले ॥ ८५॥ नमस्कारिली निजजननी । उभा राहिला च्यापपाणी । वदे माते ये क्षणीं । आज्ञा दिल्ही पाहिजे ॥ ८६ सुख न्याहाळी सुंदरा । पंकजनयर्ना मनोहरा) __._ माणाच्या माणा रघुवीरा । माझ्या कोठें. जातोसी )॥ ८७॥ सुंदर बोले सुंदर वचन । यागरक्षणालागून । सभे रायासी मागोन । कोशिके आह्या घेते ॥ दढ.॥ जीवळोण जगजीवना । उतरी कोसल्या नंदना । हणे माझ्या आनंदवर्धना। काय जालें त्या कोक्षिका ॥८९॥ रायासी मागावी संपत्ती । अमित्य सेना न्यावी होती] क्र्षाचे भीडे भूपती । काय केलें| ९॥ ' ' वसिष्टादिकी ही सभेस । अनुमोदिठें ये गोष्टीस | | काय केळे विचारास । तुज यागरक्षणा ॥९१॥ 5200 शत दोगगिगा डी का 0. क शड गक शल क १ लक्ष्मण. २ डोमगांवप्रतींत “ च्या नाहीं. ३ कामारेळ सेवक. इ ““-इपऱ्या ” पाठांतर. वोवारेयाःओवेर्‍्या. उपरी-माडी, ५ मोलाचे छत. ६ चौर री, | | शा न ह क ७ पंखे ८ पंकजसकमल. ९ अपरिमित, सीतास्वयंवर १ | न्यु काय जाल्या त्यांच्या बुंडी | केची मांडिली उपाधी * . माझ्या सुंदरा गुणनिधी । केसा धाडू आश्रमा ॥ ९२ ॥ पाहातां रूपाचे बरवेंपण । कोटी मदनाचे निबलोण 1“: मी वोबाळीन आपुले प्राण । दृष्टी घाली सुंदरा ॥ ९३'॥ अंकी पत्र राजकांता ।सिद्यासनीं विराजतां।| "४ पाचारून पुरोहिता । वशिष्ठासी बोलती ॥ ९४॥ ।. * बेसा मुनी वरासनीं । नमस्कारी रामजननी |” . हणे सभे समाधानी । राव केसा बेसंला ॥९५॥. कौशिकाचिया यागासी । काय उणें होतें द्यांवयासी. | संपत्ती सेना रांयापाशीं । दुजी तुळणा नसे ॥९६॥. | नव्याणा सहस्राशेवटीं । पुत्रमुख पाहिलें दृष्टी । रायासी आठवेना कां गोष्टी । राम आश्रमा धाडितां ॥९७॥ आणी तुझ्ी पुरोहितीं । विचार सांगावा बरव्या रीतीं । मुनी तोष पावे चित्ती । आणी राम ने दावा ॥ ९८ ॥ कोटीच्या कोटी यागरचना । मुनी करूं द्या धन सेना । आजि रायाच्या बरैभवमाना । काय उणें असे ॥ ९९.॥ राम नेदी न धडी आश्रमा । हझ्णोनि पाचारिले तुझा । नमस्कारी. हणे क्षमा । हे गोष्टी करावी ।॥। १००॥.. .. कौशिकाचे समाधान । बहुतां प्रकारें करून । सवेस्व ह राज्यदान । तयाच्या पार्यी करा हो॥१॥ रामावेगळे द्या सवोसी । कषी तोषवा मानसीं. । बरव्या प्रकार॑ कौोशिकासी । प्राण आह्मी समर्पे ॥२॥ वशिष्ठ ह्मणे राजाप्रिये । राजा बोलिला हे उपाय । धन सेना किती काय । पदार्थे मुनी नेघे ॥३॥. - पुढें असे काये थोर । रामविवाहाचा गजर |. .. . _--०ौ__ यश कीती जयजयकार । सून मांडिये घेसी ॥४॥ शं ह उंछॉहाचे दिंन | राम मणील रणात | “| नंव्हे अन्यथा वचन | राजकांते ॥५॥ -. | आतां मँगंळ आरती । रामं वोवाळी बरव्या रीती । बंगंळ आशिवांद अक्षती । वकवा शोभवीं ॥६॥ आतां वेळु न लवावा । राम या मुहूर्त जावा) 1 तां शकुनलाडू बांधावा | याचा पदरीं ॥७॥ . : डा कौसल्या तोष पावोनी । झणे बोलिलासी मुनी) शि थोर पावले समाधानी । तूं मस्तकीं आमुच्या ॥ ८.॥ तू. आमुचे कल्याणकर्ता । विश्रांतीस पावविता!। » रामप्राप्ती तुजकरितां ! तूं आग्नुचा सानिमानी ॥९॥ ः अवश्य ह्मणे सुनिवरा । संभ्रम कोसल्या कुमस । . ् , माना उपचार सुंदरा । रत्नताटें मांडिली ॥ ११० ॥ भा षदरसें धानोवंते । अपूर्प नामे अमित । पेचागुं्त विराजिते । रत्नवाव्या लखलसिती ॥ ११ ॥ हझणे जेवी रघुनंदेना । माझिया जीवाच्या जीवना ! सुंदरंमूर्ती स्वांनंदधना । गाड शन करावें ॥ १२॥ ७ __ सुंदरमूंती आपूशन । करून सोमित्रानंदेन | 9 विळॉसंधामाचे भोजन । नाना विळासें होतसे ॥ १३ के कुरळ रुळती पुष्ठीवरी । मद्रिका साजिऱ्या करीं । सांवळी मूर्ती पीतांवरधारी । मनोहर विराजे ॥ १४ ॥ जालें तृप्ताचे जेवण । शुद्धोदर्के आच्मन । सुंदरमूर्ती शोभायमान । तांबोल्यडपचार जाले ॥ १५. . आपादंपर्यंत सुमनमाळा । सोमित्रेसीं घननीळा । . __ माते कोसल्ये सोहळा । पंचमाणें बोबाळी ॥ १६ ॥ १ वरील. ९ या शब्दाचा बरोबर अथे समजत नाहीं. “ धाता ” ह्मणून . ह. एक प्रकारचें धान्य आहे. डोमगांवप्रतींत “धा?” चो “ना” केला आहे र -_ _.». ३ अनरसे. ४ आपोदान. ५ लक्ष्मण न | डड सकळ माता संश्रमाने । कपैराची नीरांजनें) कनकताटी नाना रें । रामरता वोवाळिती 1 १७॥ मंगलनिथी स्वानंदथना । सोमित्रेसी रघुनंदना १. देती.आशिवादवचना ) जयो पावे सर्वदा ॥ शट ॥ पुढिलिये समासी अनुसंधान । याग होईल त्रोभायमानं. । . वेगीस्वामी रघुनंदन । ताटिक्रा मारिती उ्ठाह॥११९७ डृत्रि श्री राम्रायणे आदिकांडे सीतासेवर नाम 43 समस अथग्र ॥१॥ ॥ समास दुसरा | क 2 ॥ श्रीरामकतो ॥ .: जो जाणता सर्व विधीसी ॥ कदां न चुक्के नीतीसी ! _ घेऊनि मातृआक्विसी । सभामगंडपा आला ॥ १ ॥ “-सुंदरमूर्ती शोभायमाच । देखोन सभा तटस्त घन 4 कोदंडधारी विराजमान 4 रायपुर शोभठे ॥ २ ॥ पुढे. विश्वामित्र रायासी ) हणे श्रम्य़ तूं पुण्यरासी ३ उपमा नोही तुक्षिया भाग्यासी ) रामपुत्रत्वपणें ॥ 2.4) छासारिखा योगेश्वर । तुझा ग्रही निरंतर १ विश्रांती पावलों थोर्‌ । आज्ञा देई मज आतां ॥ 9॥ नाना उपचारीं पुजून । मुनी प्रावला समाधान | _ सप्रागर्भ रामरत्र थोर संभ्रम निघाला १॥५॥७ /.. र र्र 1 धी "4 * ' हा ति की केर क्ट ४ क्क अ. , पुष्टा' भाते कनकबाण | खांचत च्याप सुलक्षण । __ ते संमईचा घोष माहा । कोसल्येचा राम पेहा। . *' संजे गोपुरे दाटी तेव्हां । दुर्गी दुभागी जनांची ॥ ११५. चरणांचा घाष. करण्यांत एकाद्याठा प्रसन्नता वाटावी, अर्शी ही गोड चरणे आहेत, ह ३. किल्यावर. ४ दुतफा. ५ चांगल्या. ६ गांवामधून. ७ कोसल्येंचा * वाढवेणांऱ्या रामाला क्षजाती भद. ,५३..ताल-हि..बृक्षंजाती त्र. आहे.आपण: ताड ह्षणंतो र *' वेणांबाईकृत; परस्पर॑ वचन. विराजे ।.रायां. गहिंवर गजगज़े । का!देंडमूरती. मंगलठराज । तापसी घेऊन निघाला ॥ ८. युढ शोभतो. तापसी । पाठीसी राम लावण्यरासी च्यामर ढाळो संभ्रमेसी । शेष समीप चालतसे. ॥ ९.॥ दोन्ह. मूतीर्चे बरवेपण | अयोध्या पाही ठाकली -॥:१० ॥ पुरवासिनी सुंदरा । आरत्या घेऊाने नागरा । वोंवाळिती रघुवीरा । सोमित्रेसी ते काळीं ॥ १२॥ ग्रामंगभी चालतां | सुवासिनी मंगलमंडिता । निंबठोण उतरितां । ठाई ठाई थोकती ॥ १३ ॥ किती घेती इंडपिडे । किती पाहांती निवाडे । किती बोलती. कचनें जाडें | धन्य धन्य कोसल्या ॥-१४॥ कोसल्यानंदँ- धेना । पाहाती परीच्या अंगर्ना । खचितपात्री पुष्पे नाना । फळें शकुना आणिली ॥ १५ ॥ माहा संभ्रम करूनी | वोलांडिली राजधानी । कोदंडमूर्ती घेऊनी । कोशिक पुढें चालिला ॥ १६'॥ सर्वे” राजपुत्र शोभती । मुनितोष न माये चित्तीं] येकी क्रमूनियां वस्ती | कांमाश्रमीं दुसरी ॥ १७१ पुढें ठांगठें घोर वने | शाळे तोळ निबिड बंन । कौशिक 'झणे हें वन | ताटिकेचें राथवा ॥ शदला. १ ढक्ष्मण..२.ते समईंचा घोष, माहा. । कोसल्येंचा राम पद्दा. ॥.्था दोन .. सल्येंचा< आनंद. ८- स्रिया. .५: “ गहन ””- पाठांतर. :१% शाल ह्मणून . सीतास्वयंवर २ - रवे | मरीच सुबाहु पुरत्रेसीं । येथें. आहे ते राक्षसी । | ,; .मळंकुशळ देशासी । वसो. नेदी सवेथां ॥। १९. | _ तरी ये समई माहावीरा । ताटिका वधी कोदंडधरा । च्यापपाणी सौतावरा ॥ जयो पाव ये काळीं. ॥. २०. ॥ ! कांक्षा धरिसी ख्रीवधाची । तरी हे पीडक त्रेलोक्याची । ., होच्रिया वधांती धमाची । अभिद्द्धी वाढेलं ॥ २१:॥ . धमेस्थापका रविकुळटिळका । ताटिका मारी रघुनायका । मंगळकीतींचा घोष, निका । त्रेळोकी ब्रीद गाजां दे ॥२२९॥ माहावीर सीतारमण । वदे आज्ञा हे प्रमाण | धनुष्य टणत्कारूने बाण । चंद्राकार काढिला ॥२३॥ धनुष्यटणत्कारांचा घोष । अडुत दाटला ककेश । नादें उतटलं आकाश । ताटिका ऐकोनि धाविली ॥ २४ ॥ अंका सहसख्राची गेजमाळा । कंठीं घातली अंवलीळा । सिंह्य शॉदूल कणेबिळा कुंडळं वोबषिलीं ॥ २५ ॥ ताडप्रमाण विशाळ । दंत दाढा ढिसोळ | शरीर अत्यंत चि स्थूळ । घोररूपी घांविली ॥ २६ ॥ । . धाविनली- त्या अवसरा । हाक फोडिली माहां घोरा । " ऊ्धेबाहु निश्याचॅरा । राम सोमित्र देखोनि ॥ २७॥ __ तंव तो.कीरबाहे सुलक्षण । अभंग तें वज़ठाण । | . चैद्राके सोंडिला बाण.। ताटिकाहूदय फोडिलें ॥..२८॥ ताटिकेचा. गेटा-प्राण । पाताळी सुस्नात बाणः। रामभाता सुलक्षण । हंसरूपे प्रवेशला ॥ २९ ॥. .._ जयजसयंकारें स्वगवासी । विमाने. दाटलीं आकाशीं । | दुंदुभी टागंल्या, आकाशी । पुष्पदष्टी होतसे ॥ ३० ॥', ४७०८४३0 )00की शी 0 शीण शणण॥१000000ण00ण000000000नशणीीी)ी 0 0”) 0] 0]00000000नणणकीशीत शश वतन १.माऴ आणिं कोशल. असे दोन देश. २ नं हि ते त्रीवधकृते, घणा-कार्या नरत्तम १ चांतुवेण्यहिताथं हि. कतेन्यं राजसूनुना ॥ वाल्मीकिप्रणीत बालकाण्ड ७४१७. -२ :चांगरला. ४ फाटलें..५ ग्रजऱ्हत्ती पुरे सहज, ७. वाघ. <-“परिमाण” पाठांतर.९.मोठाल्या.१० राक्षसी.११ “चंद्राथ”.माठांतर.१२-विळांथी पाठांतर, स्यध्भन्यवड ट्या नयन "फसणार पसमनयचक-टक कया पकधमह कटालीचकधयणणणणणकणणणाणे पण? - ३४ _______. बेणाबाईकृतव ते सर्मई देव स्तुती । उछाह गाजे त्रिजगतीं। थोर संभ्रम कोदंडमू्ती । कोबिर्के आश्रमा आणिले ॥३१॥ मुनी पावे स्रिद्धाश्रम। समागये पूणकाम| मनोरथाचा नेम । फळश्रुतीस आला ॥३२॥ . . ते आश्रर्मी अपार) क्षी ब्राह्मण नामधार। . राम सोमित्र माहा वीर । देखोनि आनंद सर्बासी ॥ ३३ ॥ च्या सन्मान। सोमित्रेसी रुनंदन] | '“'कौलिर्के उपचारें पूजन । भक्तपतीर्चे केळे 1 २४॥ कषी ब्राह्मण तपोधन । तयामध्ये विराजमान | सौमित्रेंसी रघुनंदन । परम शोभिता जाला ॥३५॥ ब्राह्मण सांगती रघुवीरा । मरीचसुबाहूनं दरारा । . ाविलाहे कोदंडधरा । सदां सवेदां येताती ॥ ३१६॥ भक्तवछळ जगत्पती । काये वदे मुनीमती । , निभेय तुझी शीघयवी । मख आरंभ करावा ॥ २७॥ ओोदंडपाणी । उभा राहिळा वजअणी 1. वीरचूडांमणी । सोमित्र द्योभवां जाला ॥ ३२८ $ तिर | विश्वामित्र आनंदभरेत | याग मांडिला अद्भूव । कंकण कोशरिके वांधिडे ॥ ३९७ याय मांडला बरव्या रीवी । साहा क्रमलीयां कोदंडमूर्ती । वजजठाणीं स्वाहा स्वधार्‍या जॅ ०. पोळ ळक क टीत? (000 जाळा ऱ का हंशा बाआयाआााााामबबजाय॒कागाकाबबाबाबामजाजाजयबजजज्ागबनबत३ञळ मळ लकडा लाडका डाक कडवककणापडल काडत पडा नडममाडडाडवडडड डा न जा कटसकलकीुनाययु समल ानायतध््टुताकुया ् 0 1 $ ४. क र कड ल 0 क ळच भः ् 1 १ क | वि) १ १ ला. ४ ७४७ ३ अ क कै 6७. ी छं | डौ टना १ ४२ ॥. सीतास्वर्यवर ९ ऱ्् हणती मरीच सुबाहो । आले आले हे पाहो । ब्राह्मण बोलती वीरबाहो । रामा रासे आह्मयांसी ॥ ४२३ ॥ सधी रघुवीर । भार ठाणें उभा धीर । तया पाठीसी क्रषीवर । अपार ब्राह्मण निघाले ॥ ४४ ॥ राम वीरचूडामणीं । दोनी बाण लाविले गुणीं । वोढी काहूनि आकणीं । धगधगीत सोडिले ॥ ४५ ॥ अग्नीअस्रवाण कल्लोळ । सुबाहु जाळिला तत्काळ । दायव्यास्रवाणे अंतराळ । मरीच आकाशीं उठविला ॥४६॥ बाणपिसोऱ्या लागल्या देत्य । शत योजनपर्यंत । भोवंडिला अकस्मात । समुद्रतीरी टाकिला ॥ ४७॥ देवीं दाटलीं विमाने । कोतुक पाहाती आश्रयाने । सोमित्रें शरसंधानें । राक्षसी सेना मारिली ॥ ४८ ॥ जयो राघवा जयजयकार । पुर्ष्पे वषेती सुरवर । देश गजर । नाच गायने रंभांची ॥ ४९ ॥ कोशिका आनंद गहन । रामा दिल्हे आळिंगन । अद्भुत स्तुतीने पूजन । रघुवंशजारचे केटें ॥ ५० ॥ कषी ब्राह्मण सकळिक । स्तुती प्रवतेळे अनेक । तोष पावला कौशिक । याग संपूणे जाला ॥ ५१ ॥ अग्रपूजा रघुवीरा । पूजी सोम्थिछएत अनुक्रम द्रिजवरा । कषेखरां पूजिलं ॥ ५२॥ क्रषी ब्राह्मण तापसी । भोजन राम पंगतीसी । सारूनियां विळासी । सुखचर्चे बेसठे ॥ ५३ ॥ याग जाल्या विराजभान । सोमिरत्रेंसी रघुनंदन । . कौशिकाश्रमीं शोभायमान । तीन दिवस क्रमिळे ॥ ५४ ॥ _ आतां पुढिलीये समासी । राम जाती मिथिळेसी।| वेणी ह्मणे श्रोतयांसी । कथासोरस तो ऐका ॥ ५५ ॥ आदिकांडे । सीतासैंवर समास द्वितीय ॥ २ ॥ ४॥ १६ वेणाबाईकृत शि ॥ संमास तेसरा ॥ .. ह ॥श्वोरामकतीह. : . : -तंव जनकाचे मुळ्हारी । आले आश्रमा ते अवसरी । नमूने कोशिक्राचा करीं । पत्रिका दिधली ॥ हणती. पाचारिलें तुझ्या । जानकोविवाहसभ्रमा | पाहावया मुनिसत्तमां । सीप्र आले.पाहिजे । २ ॥ ,-:माहा.बळिये, पराक्रमी । जितुके पुरुषार्थ (विक्रमी । _ राजे नवोजिक नामी ।-मिथिळेखरें आणिले ॥ २.॥ ह पुरुषार्थाचें सेवर । च्याप टाकिळें आहे दुस्तर) . जानकीमाप्तीचा विचार । धनुंष्याआड राहिला । ४॥-:, | तरी चालावें जी सत्वर । आतां न लवावा उसार । मंगळोछाव असती थोर । परंतु ऐसा न दिसे ॥ ५ ॥ विश्वामित्र हणे रामा । पाहावया योग्य सेवर-तुझ्यां. |... कोण राजे बळसीमां । स्वभावें चि तुळती ॥.९॥ तुझी राजे सयेवंशी । अंतापी पुरुषाथाच्या रासी। . जोडा नोहीं विक्रमासी । कोतुक दृष्टी पाहावे ॥ ७॥ ,: सोमित्ेंसी रघुनाथा समागमे यावें आतां । ... .- तूं जिकिंसील आतां । येथ संशयो नाहीं ॥८॥. .:. ब्राह्मणाचे वचन । पांळक ब्रीद पुरातन । .. वळ सोमित्रेंसी रघुनंदन । कषीमेळें चालिले ॥९॥ .. .. | राम मिश्वामित्र सुनीसी । असंख्य. चालिळे तापसी । .. हति महानुभाव योगाभ्यासी । समागमे चालिले ।॥. १०. . परमहंस वीतरागी । निस्पृह आणी संगत्यागी। - :. 'गोंमुर्ख अणी वैरागी । अपार सर्वे चालिले ॥ ११॥ .. ल---५--८५-८-५४-५५--८५--४८४५८प0ी000000000टए0ि?२१ॅ११े?0)0॥00न000000४0ी९00?”/ी९?”?१0”१0१0९?ौ04?50000000007000010010000शणसपणी ण त | १? | १???” १ मूळ पाठविलेले पुरुष. २ मुनिवया. ३. नामांकित. ४ जनकार्ने. ५“ तू जिंकिसी सवेथा । ” पाठांतर. ६ डोमगाव प्रतॉंत “ येथे ? खोडून “ येदर्थी ” केळं. आहे. ७ याति. ८ हात न लावतां गाईमरमाणें तोंडानें अन्नपाणी घेणारे तपस्वी उ. कक व आ ता स्य र र. अद कु क. - ह 7 प्ालमन्््ापनाच्ास्तस-_-- - ने व ्ख् सीतास्वयंवर ३ ९७ फळाहारी पणाहारी । तृणाहारी निराहारी । दुग्वाहारी ब्रह्मच्यारी । समागमे चालिले ॥ १२॥ टाळ मूदांग उपांग श्रती । विषे वाद्ये नेगों किती । माहागुणी भव्यमूर्ती | हरिदास सवें चालिले ॥१३॥ गगांच्याया ज्ेतिसी । घटित पाहोन संभ्रमेसी । घटिका घेऊन त्वरंसी । समागमे चालिला ॥ १९४७ चालिली ब्राह्मणाची थाटे । विद्यापात्रे ती अचाट । . ज्यांची तषं उत्कटें । अपर सूये चालिले ॥ १५॥ संत महंत मुनेश्वर । यसी चालिले अपार । राम जिकील हा निफेर | तो संभ्रम पाहावया ॥ १६॥ दोनी मर्ध्ये कोदंडमूती । वेष्टित तापस चालती । सुखी जाल्या चिचोडत्ती । आनंदमूर्ती पाहातां | १७ ॥ चर्चा करिती परस्परे । रामगुणाचीं अक्षरे । उच्चारितां जमजयकारं । झरकुडी वोळती ॥ १८ ॥ येक श्रुतीचा भावमभे । अथे काढिती स्वयंभ । येक शास्त्रज्ञ वाऊ । नाना चचा करिती ॥ १९ ॥ वणांवे ते कोण्या गुणें । पाठ साही दशेने । येका चहु देदीची ज्ञाने । येका पुराणें मुखोद्दत | २० ॥ ऐसे चालिले सुखरासी । तेथे काय उणें चर्चेसी । जे.वदते बाचेसी. । नेमस्त सांगून देते ॥ २१ ॥ येक केवळ निश्चई । संत मूर्ती संख्या नाहीं । 4 क ७ हल तसे ब्रह्मानंद ते समई । कोण आशिये होक्से ॥ २२ ॥ भरसंग अन्वय राखते । थोर धारणेचे लोक ते । ऐसे श्रोते आणि वक्ते । उपमेवेगळे चालिले ।॥ २३ ॥ विडे र्ब॒शखाअहय १ वरीळ पांच सहा ओंव्या लिहित असतां श्रीं वेणांबाईना दासबोध ३५ आठवला होता असें दिसतें. २ “भरल्या” पाठांतर. ३ वालटभरआवड. ४ न्याय, वेशोधेक, सांख्य, योग, मीमांपा आणि वेदांत अशीं हं सहा दशने आहेत. 1: शट वेणाबाईकत भक्त उपासक तेजपुंज | सुखसमयाची गजगज । सोमित्रेंसी वरदराज । मध्य मंडळी चालतसे ॥ २४ ॥ तंव तो पुढें विराजमान । आश्रम देखती निबिड वन | तरु फळीं शोभायमान । नाना पुष्पे दाटला ॥ २५ ॥ परम रमणीय तें स्थळ । जळें वाहाती निमेळ |. वापी सरोवरें विशाळ । उचेबळती जीवने ॥ २६ ॥ पक्षी स्वापदें आदिकरूनी । जीवमात्र नाहीं ये वनीं । अति आशथिये करूनी । राम पुसे कोशिका ॥ २७ ॥ परम रमणीय विचित्र । शोभवी स्थळ ह पवित्र । पक्षी स्वापडें जीवमात्र । नांडळे आश्रम कोणाचा ॥ २८ ॥ कोशिक वदे रघुनाथा । गोतमआश्रम हा समथा । अहिल्याशापाची कथा । समथा निवेदन केली ॥ २९ ॥ गोतम शापिळे अहिलेसी । सीळा होऊन पडली आश्रेमासी । कृपा येउनी ब्राह्मणासी । मागुता उश्राप दिधला ॥ ३० ॥ भक्तवछळ रघुनंदन । दीनबंधु पतितपावन । या मार्गे जातां विराजमान । चरणस्पर्श उद्धरसी ॥ ३१ ॥ दोषें स्पणिळें ह॑ स्थळ । गोतम त्यागिलें तत्काळ । पक्षी स्वापदं जीव सकळ । आश्रम सांडून गेलीं ॥३२॥ तरी ये समई पुरुषोत्तमा । अहिल्या उद्धरी रघोत्तमा । चरणप्रतापाचा महिमा । कीति त्रेलोकीं गाजो दे ॥३३॥ अहिल्येचा उद्धार । कता तूं येक जगदेश्वर । गोतमवचनाचा बडिवार । भक्तपती तूं वाढवी ॥ ३४ ॥ गोतमाचेनि शापें । अहिल्या सती सीळारूपं । पडली होती थोर पापं । त्या आश्रेमासेजारी ॥ ३५॥ . दीनबंधु पतितपावन । गोतमआश्रम पाहोन । शापसीळेसी वामर्चेरण । आवचितां चि स्पशेला ॥ ३६ ॥ हिया जखवहॉनआकळळानाळाककाााडानयमाव्यामहाडाच ह सिकिशिगड ड्या १ आढळत नाहीं, २ “आश्रमापासी?' पाठांतर, ३ मोठेपणा ४ डावा पाय. सीवास्वयंवर ३ १९ तत्काळ उद्धार गोरटी । रामचरणीं घाली मिठी । ह्मणे जय जय जी जगजेठी । बहुत दिवस कष्टळे ॥ ३७ ॥ स्रीदेहाचा समंधु । भोगीत होते अपराधु । मजकारणें दीनबंधु । कोणेकडून आलासी ॥ ३८ ॥ चौ खाणीवेगळा । देहे धरिला होता सीळा | मजकारणें दीनदयाळा । अरण्य शोधीत आलासी ॥ ३९ ॥ अवघ्याहून नीच यातना । जेथें उपाये चि चालेना । ते संकटींदूनि पावना । मातें मुक्त केठें ॥ ४० ॥ मज पाषाणाचे अंतर ! जाणोनि केला उद्घार । सवेज्ञ नामाचा वडिवार । मचीतीसी मज आला ॥ ४१९ ॥ रविवेशजा रघुनंदना । जन्मोजन्मी उपासना | तुर्झे चि ध्यान भजना । पात्र करी मज स्वामी ॥ ४२ ॥ दीनबंधु सुखरासी । वर दिल्हा अहिलेसी । भक्तपती त्या समयासी । सुरी पुष्पवषांव केला ॥ ४३ ॥ हिलेसी उद्धार जाला । देवी पुष्पव्षांव केला | अवघा जयजयकार दाटला । गोतम आला ते काळी ॥४४॥ शतानंद आअहिल्याकुमर । तो हि पातला सत्वर । ह्मणे रासा सत्योत्तर । माझ्या पित्याचे तां केलं ॥ ४५ माझी माता अहिल्या संती । चिरकाळ दुख भोगीत होती तुंवा उद्धरिली जगत्पती । थोर संतोषी मी जालो ॥ ४६॥ गोतमें स्तुति करून । झणे जय जय जी पतितपावन । . गेल्या ग्रहस्थाश्रमा देऊन । मज सुखी तां केढें ॥ ४७ ॥ मग तो दीनबंधु श्रीराम । फळकल्पतरु पूर्णकाम । गातमा देऊन ग्रहस्थाश्रम । अति सत्वर चालिले ॥ ४८ ॥ _ १ वरील पांच सहा ओव्यांत अहल्येनें केळळी स्तुति पाढ करण्यासारखी आहे. ९ देवांनीं, ३ माझ्या पिल्लाचें वचन झापण खरें केलें, ' २० वैणाबाईकुत गंगाअवताराची कथा । आणि कोसिकाच्या पुरुषाथी । शतानंदें समथो- । पदी निवेदन केलें ॥ ४९ ।। तों पुढे मिथिळा देखती । नेणों जेसी अमरावती । पताका तोरणें झळकती । जाळांधरं मुक्तांची ॥ ५०॥ कोट बुरुज सुवणोचे । खचित नाना रत्नाचे 1 जे स्वगींच्या देवाचे । माथे डोळविती ॥५१॥ पुरीरचना कनकमणी । नेणों उघडली तेजोखाणी । आणी सूयांचा किरणीं । दीप्ती नेत्र भांबावती । ५२ ॥ प्रम रमणीयें स्थळं । पुरीबाहेरी विझाळें । वापी तळीं निमेळें । परिघ पाट कालवे ॥ ५३ ॥ आगर बागा नाहीं निती । सुधाफळानें वोळती 1. नेणों इंद्राची अमरावती । सुखें येऊन राहिली ॥ ५४ ॥ भोंवते उतरले राजे । असंभाव्य सेना माजे । मंगळ तुरें येक सेजे । पुरीआंतबाहेरी 1 ५५ ॥ दमामे दणदणिती गाढे । तुतारे नगारे चडटुंकेडे । कर्णे नफया हत्ती घोडे । तयावरून वाजती 1 ५६ ॥ केशरकस्तुरीचे सडे । मरुक्तरांगोळ्या चहुंकडे । मंडपी नाच जिकडे तिकडे । परिमळ धुशर उधळंती ॥५७॥ आश्चियांचें स्थळ । मुनी पाहाती सकळ । तव ते वातिक सॅकळ । राया मात जाणविती 1 एट ॥ . विश्वामित्राचे मुळ्हारी । राया सांगंती अवधारी । कोशिक आला मुनिवरी । आणि राम दाशरथी ॥ ५९ ॥ राम ऐसें पडतां कानीं | जनक संतोषला मनी | हणे माझीये नंदनी । लागीं ते पात्र होये ॥६०॥ १ नंतर शतानंदांनीं गंगा नदोची उत्पाति व विश्वामित्राचे चारत हो श्री रामाला सांगितली. २ जाळीच्या खिडक्या वगेरे. ३ आगर-शेतमळा. ४ दोन्ही प्रतांत असा च पाठ आहे. पण मिती पाहिजे असें वाटतें मिती ह्मणजे गणती. ५ “ चवघडे ” पाठांतर. ६ “ उडती ” पाठांतर. ७ * तत्काळ ” पाठांतर. ति ऱ्या किक ््यिय्३.प््योययाय्ाायााभकाभासामयाययऑॅॅशशशसिस नीर न ५० & डक जाली अ... खोवास्वयंवर ३ २९ अती सत्वर घेवली पूजा । सामोरा आला जनक राजा । सोमित्रेंसी जनकराजा । देखोनि विस्मय पावला ॥ ६१ ॥ थोर प्रस्तावला मनीं । झणे नसत्या साभिमानीं । कैसा पडलो जाउनी । धनुष्यपण वेथे केला ॥ ६२ ॥ त्रिभुवनसुंदर हे र्पर्डे । माझी कन्या त्याच्या पाडे । परंतु पणासी न मोडे । सत्य भतिज्ञा माझी ॥ ६३ ॥ असेल माझी क्रिया बरी । भक्ती वैराग्य तपे करी) _ विदेह नाम सलयोत्तरीं । राम जावाई जोडेल ॥६४॥ मग आदरें पुरस्कार । पूजिला जानकीचा वर । मुनीसहित राजकुमर । घेऊन मंडपा चालिला ॥६५॥ तव ते मिथिळंवासी जन । राम आला आला ऐकून | पाहावया स्वानंदधन । ग्रह गोपुरी वेधले ॥ ६६ ॥ सजे गोपुरा थोरथोरा । जन दाटले तेव्हां सरा । सौमित्रेसी सीतांवरा । विश्व पाह ठाकले ॥ ६७॥ त्या विदेद्याचें नगर । पाहूं ठाकले राजकुमर । बिदी आणी बाजार । जन दाटले ते काळीं ॥ ६८॥ फिरता राहिले वेत्रपाणी । जाली जनाची दाटणी । होतसे मुडुपंधेसणी । ठाहानथोर न ह्मणती ॥ ६९ ॥ सकळ पाहाती स्वानंदघन । दिव्यांबरे परिधान) मुगुट किरिटी विराजमान । कुंडल कर्णी झळकती ॥ ७० ॥ बाहुवटे वीरकंकणे । पदक माळा अनेक भूषणे । _ कटी मेखळा बखेषणं । क्षट्र घंटिका झळकती 1 ७१ ॥ चरणीं नेपुरांचा गजर । अंदहु तोडराचा झणत्कार । पृष्टी भाते मनोहर 1 अमोर्पशरीं दाटळे । ७२ ॥ १“ कोसल्यात्मजा ” पाठांतर. २ मोलाची, तोलाची, योग्यतेची. ३ चढले ४ “ दुर्गो ” पाठांतर. ५ मुंडपघसणो, खेंचाखेंची, पागोठ्याला यागोटें घासून होणारी गर्दी. ६ “ मिरवती” पाठांतर. ७पायांत घालावयाची हंसळी, ८ नेष्फल न होणाऱ्या बाणांनी -- वेणाबाईकुत चित्रविचित्र रत्नमणी । च्यांपीं झणत्कारिती किंकिणी । आजानुबाहो चूडामणी । करी कोदंड मिरवती ॥ ७३ ॥ गौरवणी सुमित्रावाळ । रामतनु दुवोदळ । वि जन बोलती तमाळनीळ । जानकीवर हा साजे ॥ ७४ ॥ तव त्या सुंदरालागून । कनकताटीं विराजमान | . कितीयेक वधुजन । आरत्या बोबाळूं आल्या ॥ ७५ ॥ कितीयेक बोलती । आमुची सीता भाग्यवती । हा वर मदनमूर्ती । ते चि आतां लाधेळ ॥ ७६ ॥ वधु करिती निंबलोण । वचनें बोलती सुलक्षण । राया पुण्यधारी जन । राम जावाई जोडेल ॥ ७७॥. लटक्षानलक्ष ट्रिजन । पुरवासी शोभायमान | फळ आले घेऊन । शकुनरूप शकुनासी ॥ ७८ ॥ राम पाहिला सावकाश । तृप्ती मना नयनास । समस्ता सुखविळास । सभामंडपा आणिले ॥ ७९ ॥ . दिव्यासनीं कोदंडमूर्ती । कोशिकापुढें विराजती । बेसकार सकळांभती । रायें सन्मान दिधला ॥ ८० ॥ सभे बैसले ट्रिजवर । आणी आठ्यासी सहस कपेश्वर । आले तापसांचे भार । योगी आणि वीतरागी ॥८१॥ कवी हरी पीपळायर्न । बैसले नवबंधु येऊन । शुकादीक साधुजन । शोनकादिक आले ॥८२॥ कितीयेक वल्कलधर । किती आले दिगांबर । किती जुगाचे अपार । मुद्रासाधक आले ॥ ८३॥ नाना सिद्धीचे पाळक । ते हि आले कितीयेक । चमत्काराचें कोतुक । दाविते ते हि आठे ॥ ८४॥ १ धनुष्याला. २९ घुंगरू. ३ “ निंबलोणें ” “ सुलक्षणें ” व॒ “ जन ” _ ऐवजी “जेणें” असे पाठ बाडांत आहेत.४ कविह्रिरतारेक्षः प्रबुद्ध: पिप्पलायन: । आविरद्दत्रो$थ द्रमिलश्वमसः करभाजन: ॥ *- - 7 7 णक णा चवळ व वका क क व्यसनाचा तक यो शा सीतास्वयंवर ३ २३ ब्रह्मचारी आणी ग्रहवासी । वानप्रस्थ आण संन्यासी । अपार आले सभेसी । पंडित पुराणीक ॥ ८५ | आले कमिष्ट पाषांडी । मतवादी माहाबंडी । जितुके होते नवखंडीं । नानामार्गी ते आले ॥८६॥ सुखपात्रें संतमूर्ती । दिगांतपर्यंत होत्या कीर्ति । तितुके आले सभेप्रती । विदेहाचे ते काळीं ॥ ८७॥ आले सदाचे पुनश्वरणी । आले जटिळ वायोधारणी । _ आले जुगांचे निवाणी । नानात्रतधारी आले ॥ ८८ ॥ जितुके बळी पराक्रमी । शूर विद्येचे आक्रमी | माहावीर क्षेत्रध्मी । कोण आले ते ऐका ॥ ८९ ॥ मागधदेशी राजे थोर । कंकणदेशी माहावीर । सोराष्ट््‌ मावीड अपार । शाल्यदेज्षी आले ॥ ९०॥ केकट आणी कॉसीविरी । सोरट आले गजभारी । तात बंगाळांचि थोरी । तेलंग द्राविड आठे ॥ ९१ ॥ अंगंदेशी वोड्यादेशी । गोड आले संभ्रमेसी । धटदेशी बबेरदेशी । मऱ्हाष्ट राजे आले ॥ ९२॥ गुजरदेशी जाबाळदेशी । पांचाळदेशी श्रुगाळदेशी । सिधुदेशी विकटदेशी । मल्याळदेशी आले ॥ ९३ ॥ बसीहाळदेशी गोणदेश्ी । बंगाळदेशी माळवदेशी । कोशळदेशी खानदेशी । वराडदेशी आले ॥ ९४ ॥ त्रिपाळदेशी बागलाणी । त्रिशंकदेशाची दाटणी । ढकदेशी ते क्षणीं । कनोटक आले ॥ ९५॥ बीळगडदेशी दरावती । चिडदेशी आले किती । मीरदेशी सभेप्रती । केदारदेशी आले ॥ ९६ ॥ क सप्ससागरींचीं बेटें । तेथील राजयाचीं थाटे | _ रावणादि अचाटें । वैभवेंसी आढे ॥९७॥ १ “ मंगद ” पाठांतर. २ “ सोराष्ट ” पाठांतर. ३ “ कासीविरी ” पाठां- तर. ४ “तरुत' ” पाठांतर. ५ “ बागळा ” पाठांतर. २४ वेणाबाईकूत जेथवरी सूर्याचे कीणे । धनुविदयेचे प्रवीण । माहाबळाचे दारुण | जनकसभे आले ॥ ९८ ॥ येकाहून येक थोर । येकाहून येक चतुर । पुरुषार्थांचे सागर । सभे ठृपति आले ॥ ९९ | सभा घनवटली गजर । देखतां देवांची दृष्टी फिरे । विमाने दाटलीं अपार । सुरवर समस्त आले ।॥ १०० ॥ ते मंडपींची रचना । धिकारिती इंद्रभुवना ।. सकळ संपत्ती विराजमाना । जनकसभे राहिल्या ॥१९५१॥ पुढिलिये समासी कषीपेजा । धनुष्य आणील सभे रांजा । वेणीस्वामी जनकात्मजा । पाहों येइल संभ्रम ॥१०२ ॥ इति भ्रीरामायणे आदिकांडे | सीतासेवरनाम समास तिसरा ॥४॥ ॥ समास चवथा ॥ ॥ श्रीराम ससर्थ ॥ तव ते दोघे कोदंड्पाणी । धाकुटे वीरचूडामणी । सकळ सभा ते क्षणीं । तटस्थ पाहे तयासी ॥ ९॥. कोशिकापुढे मदनमूर्ती । राजा देखे सुखावे चित्ती । मनीं ह्मणे कन्येभती । ऐसा वर लाधावा ॥२॥ कोशिक बोले मिथिलेश्वरा । दाशरथी राजकुमरा । च्याप दाखवी नपवरा । हें पाहो इठिती ॥ ३ ॥ माहावीर पुरुषार्थी । हें दोन्ही कोदंडमूर्ती । तरी तां च्याप शीघ्रगती । सभे आणिर्ले पाहिजे ॥ ९ ॥ साने बोठेला गहन । जनक आश्रि्य करून | हणे तुझे हें वचन । सामान्य नव्हे कौथिका ॥ ५ ॥ मिथिल ह्मणे म्ुनिवरा । ज्रद्मधनुष्ये दरारा । लाविला हे माहार्वारा । हीं धाकुटी लेकुरे ॥ ६ ।॥ सीतास्वर्यवर ४ २५ ये्षी गंधवी किन्नर । पाहोनिया सकळ-सुरीं ।. सप्तद्रीपे द्रीपांतरी । राजे अद्यापी बेसल ॥ ७ ॥। आल औंरीराये थोर । नवसंडीचे माहावीर ४ ह त्यास नव्हे जेथें धीर । हात जोडून राहिले ॥८॥ ७४५ कर्जल्यां वीरां उपजे शका । देखतां उरी वैसे धडका धळ क शी. च्याप दुर्जय कोशिका । मदनमूर्ती हे दोन्ही ॥९॥ ह सभे आणावे कोटंड । मुनी बोलिलटासे प्रचंड | | देंव राजे मुंडमुंड । स्थळी दणेन घेताता १० | मनें तुळिलें न जाये । दृष्टी पाहातां भरे भये । राजकुमार हे पाहे । परम धाकुटे सुलक्षण ।॥। ११. तव हरूंबे गिरा गठ्ठदित । रोमांच दाटलं स्वेदसाहेत । शतानंद पुरोहित । काये बोळे जनकासी ॥ १२॥ | रामप्रताप अद्धतमहिमा । बोलावया नाही सामा । उपमेरहित निरोपमा । थोर आश्विये ऐका हो ॥ १२॥ कौशिक यागरक्षणासी । घेऊन आला राजपुत्रास[(॥। . 'येक्या बाणें ताटिकेसी । मार्गी राघव मारिल । १७॥ ,येक्या बाणे वीरबाही । यागी मारिला सुबाह[ | 'वेसोरा लागतां पाहा हो। मरीच आकाशा उडंबिला १५ शाया गोतुमवधु माझी माता । शापसाळा पडली असतां रामपदरेणु लागतां । उद्धार जाला ये काळीं ॥ १६ बोळे शतानंद सल्योच्तर । राम लीळा अवतार । कौशिक बोलिला सुंदर । अन्यथा नव्हे राया ॥ १७ ॥ ., तव कोणिक वदे मिथिळनाथा । आह्मी वदी ना अन्यथा । च्याप आणाचें सवेथा । शकुन गाठी तूं बांधे ॥ १८ ॥ | टया" ?0000ी - १ प्रतिस्पर्धी राजे. २ आकारशिळें असतां. २ “ बोलसी प्रचंड ” पाठांतर» _ ४ एक एक (९) किंवा श्रे श्रेष्ठ (१). ५ वाणी, शब्द, ६ “६ पाठविला .*..पाठांतर, . र | |) २६ वेणाबाईकूत . रामम्राप्तीची वचनें । कोशिका बोलिलासी गहन । ते म्या अक्षरं वरदाने । शकुन गाठी घातली ॥ १९ ॥ राजा सांगे प्रधानासी । च्याप आणा हो त्वरेसीं । ऐरावत तुछ ज्यासी । असंख्य वार॑ण ते जोडा ॥ ९० ॥ तव ते उदित सकळ । आज्ञा घेऊन तत्काळ । नामी वीर माहाबळ । असंभाव्य चालिले ॥ २१ ॥ तों ते येके चित्रशाळे । ठेविलं होते तेणे काळ । पूजा करून घोर बळें । वीरीं बारण जुंपिळे ॥ २२ ॥ धनुष्य वोढितां ते काळीं । घोर वाद्यांची धुमाळी । ' माहाशद्वाची आरोळी । आणि कीकाट गरजांचे ॥ २३ ॥ गजमस्तर्की माहाबळें । आंकुशें फोडिती गंडस्थळ । लक्षानटक्ष तेणें काळें । असंख्य मेटे घालिती ॥ २४॥ पाहों ठाकळे सकळ लोक । देव कारिती कोतुक । भं बोलती हे पिनाक । कैसें जाईल मंडपा ॥ २५ || जनामुखीं हे चि गोष्टी । धनुष्य वोढिता कोण सृष्टी । आहे मौ हे च्याप कष्टी । राये सभे चालविले ॥२६॥ आणीक बोलती कोतुक । ठाउके आहेती तिन्ही लोक । दाशरथी. रघुनायेक । आला ह्मणोन चालविले ॥ २७॥ तंव तें धनुष्य न चाळे । असंख्य वारण मंदावले । ब्राह्मण स्तुती म्रवतंळे । सुरवर नवस नवसिती ॥ २८ ॥ घोर वाद्यांचा कडका । गज पीटिती तो तडका । आणि हाकांचा भडका । तेणें आकाश तडतडी ॥ २९ ॥ तंव श्रोतीं घेतली आशंका । येवढा जेथें तडाखा । _ तेथें भूमीचा कोण लेखा । विभेऊ जाली असेल कौं ॥॥३०॥ १ हत्ती. २ उद्यत, उठून तयार. ३ मेटे घाठितीररंडकुडीस येती. मेठ ह्मण- ' जें महात, असा. एक शब्द. आहे. ४ “ विमानी ” पाठांतर, ५ शिवधलुष्य. ६ वो- ढणारा. ७ मग, ८ तडाखा, > सरुलज, लजायुक्त, | सोतास्वयंवर. ४ २ तरी ब्रिंवकधनुष्य ते सज्ञान । पा चि' भूमी शोभायमान । रामा मिरवणें लागून । अति संत्रमें राखिलीं ॥ २१ ॥ भागली वारणाचीं थार्टे । आणीक जुंपिती अचाटें । माहा उग्र थोऱ्या कष्ट । सभेमध्ये आणिले ॥ ३२ ॥ पंचसहसख् घंटा किंकिणी । जया लागले रत्नमणी। . अमोल्य वस्त्रांची गवसणी । माहाउग्र पिनाक तें ॥ ३२ ॥ सभेचिया .आंगणांत । धनुष्य पडले अद्‌भुत | तेणें बळियाचें चित्त । चिंतावतीं घातलें ॥ ३४॥ येका धाक भरला पोटीं । येकीं पर्व लाविले दृष्टी । येक हणती लाज मोटी । येर्थे येऊन लागली ॥ २५ ॥ येकांचा ऊर तडतडी । येकां आली हुडहुडी । न येक धीराचे परवडी । कानगोष्टी लाविल्या ॥ २६ ॥ येक झणती उग्र च्याप । देखतां दृष्टी भरे कंप | | येक फेडिती आक्षेप । देवींगीवी वोढावें ॥ २७॥ , उगे चि पाहावें कोतुक । कोण वोढील नायक । आह्मी वऱ्हाडी नेमक । ऐसे किती बोलती ॥ ३८ ॥ येक हणती चक्रवति । हा राजा मिथिळापती । आह्मी याचें ठेवेणे किती । बोलून मोन्य राहिले ॥ ३९ ॥ तंव जनकरायें ते काळीं । गेथें धुशर॑ परिमळी । | द पुष्पे तांबोळ विव्हळी । पूजा अनुक्रमे चालविल्या ।॥४०॥ | शतांची सहख्रे फिरती । रंग्य पूजा ते करिती | सुंदर वार्दे वाजती । नाना प्रकारीं विविर्धे ॥४१॥ रे तंव ते रत्नमणींचें मंदिर । नवखणाचें दामोदर । र ल॑क्षांनठक्ष जाळांधर । सूक्ष्म दृष्टी परभासे ॥ ४२॥ - __ ३ पहा. २ विस्ती. ३ आच्छादन. ४ पदर. ५ ढोंगानें, संभ्रमाने. ६ (१) देवाबेवांनीं, ७ पदरच, ऑकेत. ८ “ विळाळी ? पाठांतर. (१) विवळसविस्तर, ९ « रंग ” पाठांतर. १० रत्नखचित मोदेर, ११ प्रभासे. .. । शड वेणाबाईकुत आणोक त्यांची अपूवेता । जे मंदिरी तदूपता । विळासती लखलटखिता । परम शोभायमान ।। ४२ )| तेथें पाइरिया त्या साधका । येकाहूनि येक अधिका. | चढे चढे मंगळिका । अष्ट जिनसी सारुनी | ४४ ।॥ नवमे खणीं मनोरमा । जानकी पाहों आली रामा । सखी विजया उत्तमा । तिसी बोलती जाली ॥ ४५ ॥ राम आला आला हे वाता. । म्या ऐकिली गे तत्वता । सभे रायामध्ये कोणता । दावीं मज श्रीराम ॥ ४६ ॥. शुंभुआराधनी केवळ । नामी बेसले भूपाळ । छत्रपती माहाबळ । सखी अनुक्रमे दाखवी ॥.४७ | बोठे जनकाची कुमरी । कां सिणविसी वागेश्वरी । सवेथा भरो नको भरी । दाबीं मज श्रीराम ॥ ४८ ॥. कोण तो गे आत्माराम । कोण तो गे सुखधाम ॥ . विश्रांतीचा हि विश्राम । मदनमूर्ती दाखवी ॥ ४९ सखी हणे सावधान । कोशिकापुरढे विराजमान । सुंदर मूती जगजीवन । पेल पाहे जानक!| ॥ ५० ॥| पाहे मेथिळी' विळास । दु्वादळ तनु दिसे । कोटी मदनाचे विशेष । निवलोण मुखासी ॥ ५१ ॥ . मुगुट किरटी रत्नमणी । जिनस जिनसी वेसल्या चुणी । मकर कुंडले सुंदर कणी । डोलती तेज झमॅके ॥ ५२ ॥ आकणे पूणे.रमणीय । सुंदर नयन पेळ पाहे| , सकळामध्यं शोभताहे । नव्हे सवांसारिखा ॥ ५२३ ॥ विशाळ भाळ गे मनोहर । त्यावरी रसाळ केशर । टिळक रेखिला. सुंदर । सुरंग अक्षता झळकती ॥ ५४ ॥ १ जानकी, “ मेथुळी ” पाठांतर. २ निंबसलिंबु. ढोणऱळवण, मीठ, पण लवण योचा अर्थ सुंदर असा हि आहे व तो च या ठिकाणीं घ्यावा: ठिंबाप्रमाणं ७ ७७. "क सुंदर, ३ “ डोलें तेज झमकतें 1 ” पाठांतर, . . _. ._ ९९ सीतास्वयंवर ४ २९ नासिकीं बिंध बरवेपणें । रूपें रसाळ जालीं हीणें । . सुवास दाटला तेणें गुणें । सभे भ्रमर लोटला ॥ ५५ ॥ स्मित अधर गे विराज । दंत पंगती हेलावे तेज । हनुवटी मंगळराज । निमासुर मुख पाहे ॥५६॥ कंठीं माळा अनघ्येमणी । आपाद पयेत बरवेपणीं । हृदयपदर्के सतेजखाणी । राम तो गे जानकी ॥५७॥ निमेळांगा निमेळा । चंदन उटी सुमनपाळा । ब्राहुभूषणीं नाना कोळा । रत्नमणीच्या फांकती ॥ ५८ ॥ | ,फेल पाहे राजकुमरी । संदर शाम पीतांबरधारी । कटी मेखळा साजिरी ! क्षुद्र घटिका मिरवती ॥ ५९ ॥ . वरदपाणी मंगळराज । पेल पाहे करांबुज । बीरकंकणे तेजःपुंज । नाना भूषणे मुद्रिका ॥ ६० | . _ तो गे सीते कोदंडपाणी । अमोघ भाता भरला वाणी । ..; पुरुषामध्ये मुगुटमणी । समस्तांचा विराजे ॥ ६१॥ . सवें बंधु सुलक्षण । चामर ढाळो लक्षुमण । | जें सर्वाचे भूषण । राम तो गे जानकी ॥ ६२ ॥ | पाहे जानकी मनोहर । आवघे दिसती किंकर । ृ षड्गुणसंपत्न जगदीश्वर । राम तो गे जानकी ॥ ६३ ॥ न सीता पाहे मदनमूती । तव त्या अवघ्या चितोटत्ती । रामी. वेधल्या विश्रांती । निचेष्टित राहिली ॥ ६४ ॥ ं सखी हाणे गे सावधान | आझ्युनी जालं नाहीं ध्यान | पदकमळें दाखवीन । सख्य उत्तीणे हे माझें ॥ ६५ ॥ सकळ भूषणीं तेजःपुंज । पेल पाहें पदांबुजे । नीळवणीं मंगळराज़े । सागुद्रिके शोभती ॥ ६६ ॥ । विॅशशवाबाबलनशशऑशशशशाृना॒वाशारषकाशयड्रववर्‍्जबाअबखबबब३३अअळनडा न मिनयको काका नी त ॅऑऑॉनऑऑशृववशशशाााआााा््य १ “ बीक " पाठांतर, तेज. २ सुरेख, भरलेल. ३ अनघ्यसंबिनमोल, ४ किरणे, प्रमा, ५ “च्या” च्या ऐवजीं “त्या” असं पाठांतर, “ लया ” ह्मणजे हि “ र्‍च्या ” च. ६ चित्तदृत्त ४. कलो भु क्र - बेणाबाहकृत पदकमळीं विराजतो । तोडर त्रीदाचा गाजतो । जेनकनंदिनी पाहे तो । निश्रचयेसी श्रीराम ॥ ६७ ॥ चरणकमळें विराजमान । आपुली मिरासी देखोन । जानकी चालिले स्फुदन । रोमांच आंगीं थरथरिले ॥ ६८॥ सुख दाटलें अंतरीं । शब्द फुटेना बाहेरी । | निचेशति धरेवरी । जनकात्मजा ते काळीं ॥ ६९ ॥ रामरूपें वारिळें मना । गळित जाल्या भावभावना । पाहात होती त्या नयना । सुखें पाहाणे राहिल ॥ ७० ॥ जनकात्मजेचें वेधळे मन । सखिया हणती गे.सावधान । न ते समई न ये वचन । मोन्य मुद्रा पातली ॥ ७१ ॥ सुखपात्र ते जनकदुहिता । रामख्पे सवेस्वता । वेधली ते सुखवातो । वाचे केवीं वदवेल ॥ ७२ ॥ जानक्रीचा आनद गहन । कांहीं बोलावया वांछी मन । 1 तरी धनुष्ये टाकिले हे आणून । प्रसंग समयो पाहिला ॥७२॥ | तव ते जनकाची नंदिनी । आनंद अवस्था सारुनी। । सखियेसी सुवचनीं । काये बोलती जाठी ॥ ७४ ॥ ब मंगळनिधी सुंदर ज्याम । केसी पावेन मी रघोत्तम । रायाचा पण दुगंम । रामी अंतर पाडिता ॥७५॥ रायें राय आणिले थोर । रामावेगळा कोण्ही वीर | धनुष्ये वोढितां हें शरीर । मी न ठेवी सवेथा ॥७६॥ धनुष्य अभाग्य वोढवले । राममराप्ती आड ठेले । रघुकुळरत्ना दुऱ्हाविलें । पणे केळं रायाच्या ॥ ७७ भाग्य आलें अवचित । परी तें न भोगितां देवहत ।) रायें साभिमानी चित्त । तयापरी घातलें ॥७८॥ धनुष्य परम कठोर । मदनमूती हा रघुवीर । त्याचे प्राप्तीचे अंतर । हे वाता साहेना ॥ ७९ ॥ __ १ वतन, ९ “ फुंजन ” पाठांतर, ३“ निचेष्ट पडिळी ” पाठांतर, ., . : सीताखयंवर ४ ३४ . रामवियोगाची आपदा | हे मज न साहे गे कदा । . प्राप्ीसमये परिषाधा । धनुष्यविघ उदेळें ॥ ८० ॥ राया कळेचिना केसें ) मज रामा द्यावे ऐसें । मग ते जानकी तदंशे । रामां शरण रिघे॥ ८१॥ ह्मणे जय जय जी रघुनायका । संत्यमतिज्ञा शब्द निका । तरी मज वरावें रविकुळटिळका | अंतरसाक्ष जाणोनी ॥८२९॥ माझ्या पित्याने केला पण । च्याप टाकिले हे आणून । तू वीरबाहो आझून । धनुष्य केसें उरलें हे ॥८३॥ तुजवेगळा माहावीर । त्रेळोकीं आहे कोण धीर | . तरी न करी माझा आव्हेर । ये समई मज जिंकार्बे ॥८०॥ रत्न कीळा नव्हे भिन्ना । स्वाद रसी निवडेना । साक्षी काढितां निघेना । कायीमधुनी ॥ ८५ ॥ तैसी रघोत्तम आणी सीता । दोघे येकरूप पाहातां । तरी रामप्राप्तीची चिता । केवीं स्पर्श मेथिळी ॥ ८६ ॥। | तों ते सभेचा गजर । येकाहून येक वीर । | अतिरथी नामधार । माहारथी बैसले ॥ ८७ ॥ सकळां पूजा जाली सांग । नाना उपचारी नाना रंग | कायेभागाचा प्रसंग । मिथिळराये काढिला ॥ ८८ ॥ राजे पाहोन सभेसी । बोलतां जाला त्या समयासी । धलुष्य वोढील त्यासी । कन्या देईन माझी ॥ ८९॥ पाये धोऊन करीन पूजा । माझी प्राणकळा हे आत्मजा । | विधियुक्त देईन बोजा । सत्य प्रतिज्ञा माझी ॥ ९०॥ । वचन होतां त॑ श्रवण । हरुषे उठिला रावण | | सभा लक्षून कुलक्षण । काये बोलतां जाला ॥ ९१ ॥ ' मिथिळा हातीं घेईन पूजा । मी वरीन जनकात्मजा) _ धनुष्य देखोनि माझ्या थरुजा। स्फुरण करिती वीर हो॥९२॥ . ३ खरा..२ “ राजा ” पाठांतर. ३ “ त्या समयासी ? राजा ” पाठांतर. ३ “ त्या समयासी ” ऐवजीं “ सक ऐवजीं “ सक- ळासी ्ि पाठांतर, क यि 1.0 आ मयकमकाळकतूलन अनया णा माल्या आतला चनक सय जळ पयासय नलव नकसान ियादनकायान् न मावसक यसत माच मर दज, क्व स स प त स्य डन ळा मयी कडन पल व च्य कने सक प ५०-11 जा मची कील पवना कवके स्क -यणेतणाणीण विधेय णी व सन्या वर रय जड डर --वेणांबाईकृत : म्या हिंदोळिला केळास । समुद्र केला कासावीस । “”, वोढून काढीन आतां शेष। वराह उचलीन वास भजी ॥९३॥ तेथें कायस हे पिनाक । मज आणी याचा धाक । इंद्र धनुष्याचा गमक । तणतुच्छ स्या केला ॥ ९४ ॥ : ' प्रतिज्ञा बोलिला उदंड । उचलू. गेला कोदेड । !'” तंव ते चळेना प्रचंड ! सीमा सांडून जड जाल ॥ ९५.॥ त्रिबकधनुष्य ते पवित्र । रावणकर अपवित्र । स्पर्श करितां दशवगत्र' । थरथरां कांपतु ॥ ९६ ॥ जानकी ते रामकांता । आणी सवेशक्ती ते तत्वता । ' रावणा क्षोभली आदिमाता । शक्ती वोहून घेतली ॥ ९७ ॥ धनुष्य उचल. गेला लीळा । तंव तें आटोपेना बळा | कांपो लागला चळचळा । गुढगे मांड्या टेकितु ॥ ९८ ॥ मेटें घालून सांबरी । तंव ते आदळले उरी । आडोनि धेरेवरी । किरविळ जेसा पसरला ॥ ९९ ॥। ऊर दडपिला धनुष्यें । स्वास टाकाया संधी नसे । हातपाय झाडीतसे । फडफडां धरणीसी ॥ १०० | मुखी रक्त लोढे खोटी । फिरती नेत्र चक्रवाटी । धनुष्य बळें हृदय लाटी । वेथा मोठी रावणा ॥ १ ॥ कांहीं उपाव न दिसे । प्राणर्सकट मांडलस । दांत खाऊन बोलतुसे । धांवा धांवा बाळिये हो ॥ २ ॥ रावणगवांचें वोडंबरं । त्रिबकधनुष्ये केला चूर । , ह्मणे मेलों उठा वीर । काय आतां पाहातां ॥ ३॥ 1] पायथा नमत याड क ह यबयययविववययााााााााासासाा की __१ गमका, गर्व. २ गुडघे जमीनीवर टेकून. ३“ किर्मीर ” चा अप- भैश किरविल दिसतो. भीमानें “ किमीर ” नांवाचा राक्षस मारला होता, ४ गुळण्या. ५ प्रतिबंध. तोंडामध्ये रक्ताच्या गुळण्या येऊन श्वासाला प्रतिरोध होऊन रावणाचे डोळे चक्वाताप्रमाणें गरगर फिरू लागले, ६ धनुष्यानें जोरानें रावणाची _ छाती लाटल्यामुळें ल्यास परम व्यथा झाली, ७ अवडंबर. ८ “ अंत ” पाठांतर. सौदांस्वंयंवर ४ ति ३३ ' रावणाची अवकळा । दुःख देखोन भूपाळा । किल्येकां वाटली सुखवेळा । किती विस्मये पावले ॥ ४ ॥ किती बोलती उपवर । झणती रावणा लागला घोर | आतां कोण. आहे वीर । धनुष्य वोहून टाकिता ॥ ५॥ तंव ते मिथिळाचे प्रधान । समस्त हि गजबजून । उभे राहिळे विराजमान । काये बोलती जनकासी ॥ ६ ॥ ह्मणती राया चक्रवती । समस्त आणिले भूपती । येक येक वीर त्रिजगती । जिकिती ऐसे आले ॥७॥ ' हे आवघे चि क्षेत्रधर्मी । यामध्यें हा पराक्रमी । त्या रावणाच्या भुजा भूमी । धनुष्याखालठीं आडकल्या ॥८)॥| तरी त्रिभुवनजयश्रीमंगळा । राया जानकी दिव्य बाळा । _ पणधबुष्याची अगेळा । कोणा माळा घालील ॥९॥ ते ऐकोन मिथिळापती । काये बोलिला सभेप्रती । सप्त द्रीपींचे भूपती । द्रीषांतरीचे आले ॥ ११० ॥ माझी कन्या सुलक्षण । सकळकळापारिपू' वी कीर्ति सूये फांकठे कीणे । लाभ अभ्यागत हे राजे ॥ ११॥ ' त्री भूपती अथवा सुरवर । च्याप वोढील जो कां वीर | त्याचे कोतीचा विचारं । तिन्ही लोकीं वाढेल ॥ १२॥ कोण्ही उचळीना चढबीना । कोणी कान्हाडी वोढीना । पुरुषाथास दाखवीना । इतुक्यामध्ये येक ही ॥ १३ ॥ तरी नि्वीर जाली हे धरा । पुरुषाथे सरला येकसरा | माझे कुमरीस नोवरा । निर्मितां विधी विसरला ॥ १४.॥ | सभे बेसळे भूपाळ । अधोमुख माहाबळ। सकळ मोन्ये सुमित्राबाळ । काये बोले रामासी ॥ १५॥ 1 यममााल मळ हड टहह्ड््ब्अब््ब््््््शज्ज्आआऑआआआआययाावयाावाााााााािंि॒बाबमाबाबवाजाजजयययजजजजजजबयजज्वयय या] ५ ७ ह मना __ १ “ रायासी ” पाठांतर. २ क्षात्रियंधर्मी, ३ आलेले, आतोथे. ४ माझ्या | न _ कन्येच्या कौर्तिरूप सूयोच्या फांकलेल्या किरणांनी आकृष्ट होऊन आलेले असे हे | ; राजे आहेत. ५ “' विस्तार ” पाठांतर. ६ “ वोढी कानाडी आणीना । ? | पाठांतर | * | | ३४. वेणाबाईकृत शि श्रीरघुवंशरत्ना पाढै । विमळ दास मी तुझा आहे। .. _ माझ्या बळापुढें स्वामी. हे । च्याप केवी उरेल ॥ १६॥., मेरुपर्वतसागरेसी । धरा झेळीन फळाऐसी। . . या पिनाकाचीं. कायेसी । वाता तेथें ॥ १७॥ तंव विश्वामित्र. हणे फणिवरा । तूं बोलिलासी अर्थ खरा । परी. धनुष्यगरबेपारिहारा । तूं नव्हेसी सोमित्रा ॥ १८॥ . आतां पुढे, अनुसंधान । रावणा देती जीवदान । .. .- वेणीस्वामी रधुर्नदन । च्याप भेगिती अवलीळा | ११९॥. इति श्री रामायणे आदिकांडे सींतासैवर, नाम | समास चौथा ॥४॥ कळ वनय लमलयततयेहा कका कानन वद त्य पचन. क भलले ल ल्क १ ॥ पया सयाल्हन्ापानताााणण साड पा राच्ठा -_.._ ॥ समास पांचवा ॥ , १ ॥श्रीरमकती॥. [||| तों कौशिक ह्मणे रघुनाथा । रावण पावलाहे परम वेथा | त्यास्ये वांचवावें समर्था । च्याप बोढून टाकावे ॥ १ ॥ .मदनंमूर्ती सुंदरशामा । वीरबाही रघोत्तमा। निरोपम्य अहेष्टेकमा । नाम तुझे तुज साजे ॥२॥ | आम्तुंचे वाक्य येथाथे । कतो तूं येक समर्थे ॥ आणी ५.नकमनोरथ । सत्य सिधी पावविता ॥३॥ मदनमूर्ती सुंदर । उभा राहिला सीतावर | मुनीस केला नमस्कार । सर्वज्ञ विधीपाळर्के ॥४॥ . करुणाकर नाम साजे । पूर्ण प्रतापी ब्रीद गाजे । चामरकरी बंधुराजे । समागमी चालिजे ॥ ५॥ गडू ल रा अध शत क १. | 1) ह ह -] ४१ त रा; वि “१.0१ ॥ री] च ी। 4 त का ५॥/ ६ | 1 १ 01 1 शं ष्ट 1 ५४ री र गि) 01 08). ] ४ म र! 11164 4, । १; 10) “नी त हि (र ) भरं १” क | शा, र; भः 1 !. 1 रभ | | मलम नकळे. “> टरी?) आवी ककुनावूनधाह शी जात्या क डी डड मया र यत कय ल प पय काक नन ग क आ सक की द स मा का कण ल त दय य म के क क ० त यईल पावा यससा--नामेडव.समकळ- कळक मना सले ०. ८काळिकडळ स हजर नकम पकड कब (न मल ताय क कक्कय्या वळाला | | | १ मेरु.परवत. व सागर यांच्या. सहृ या परथ्वांलहा फळाप्रमाणें झेलीन. / > “ पाहिलौयेशसमासीं ” पाठांतर.. ३ अक्चिष्कर्म, ज्याची क्रिया केशराहेत आहे, पास देत नाहीं, असा. ४ कमरेच्या घागर्‍या. 0. जा श्रीतास्वरयंवर ५ हे. 1 संत सुखपात्रें अमूवे । समस्त मोहिली रामरररप तटस्त लैसी चित्रलेपें । ठेकार मूर्ती देखोनी ॥ ७॥ देंबा वाटला साभिमानी । सुंदर धाकुटा भोळा जनीं । जानकी थावना जाउनी । माळ घालूं आतां ॥८॥ भक्तराज सभेमती । त्यास भावला ध्येयसूती | सभे बैसले भूपती । माहावीर त्यास भासे ॥ ९॥ शुंदरमूती सुलक्षणी । आळंकृत सकळयगुणी सोमित्रेंसी च्यापपाणी । धनुष्यापासी चमके ॥ १०॥ तंव तो बंधुराजचूडामणी । शेष प्राथितसे धरणी । तां धीर धरावा ये क्षणीं । राम धनुष्य वोढितां ॥ ११ ॥ चोदा भुवनें याचा पोटीं । तूं दडपसी वामांगुष्टी । निधसी पाताळकपाटी । तरि तां धीर धरावा ॥ १२ | प्रार्थितसे दिग्गजासी । तुह्मी वोढून धरावं पृथ्वीसी । मग तो नमी शेषासी । हणे धीर धरावा ॥ १३ ॥ वामांगष्ठभारं करूनी । हे ढळेळ अवनी | तरी तां सहखफणी करूनी । क्षिती आवरिली पाहिजे ॥१७॥ 'कूमास ह्मणे धीर धरी । वराहाची भार्थना करी । तकर्वा करा क्षणभरी । राम धनुष्य वोढितां ॥ १५ | | सौमित्र बोलतां क्षण । धनुष्य घोर कठिण | आणि सुंदर राम सुलक्षण । समस्त पाहों ठाकले ॥ १६ ॥ तव त॑ भारी ठाणधीरे । सभ्य धिर॑ ज॑ गंभीर । वामचरणांगष्ठाचें अग्र । तेणें च्याप लोटले ॥ १७॥ | | 4 तसबिरी. २ मनोहर. ३ “ भावला ” पाठांतर. ४ तल्या वेळीं राम कसे दिसळें ६ देवांना साभिमानी भासले, सामान्य जनांना सुंदर धाकुट वाटळ, जान- कौला माळ घालाविद्यी वाटली, सर्भेत जे भक्त होते त्यांना श्रीरामार्चे ध्यान क्ररा- घेसें वाटलें, आणि राजेलोकांना रांम महा वीर भासले. ५.धीर, ६ “ भार ” पाठांतर ७ सदृढ, जमीनीवर दढ रोवेलेळ. ८ स्थर | ह: वेणाबाईकृत ब्रह्मांडतुळणेचे च्याप । आणि अनंतत्रह्मांडाचा हा बाप । धनुष्यमयाचा खटाटोप । तृणतुळ जाळा ॥ १८ ॥ सरळ सुंदर बाहुदंड । लठीळें उचलिले कोदृंड | रामे चढावेतां बह्मांड.। डगमगू लागले ॥ १९ ॥ ते समयीचा करकराट । च्यापआडानें थथेराट । सकळां मांडळे संकट । धीर धरून पाहाती. ॥ २० ॥ लीळा लावविठें च्याप पाणी । तेणें महिपाळाच्या मानहाणी । संध्यारागाच्या कमैळणी ।.धरा लक्षिती तेसे ॥ २१ ॥. सीत चढवितां रघुनंदन । उत्फुल कषींची आनन । हरुष रोमांच स्फुराणं ।.तनु उदित जनकेसी ॥ २२ ॥ पूणे प्रतापी रघुराज । वीरबाहो तेजपुंज । घोर च्याप केलें सज्ज । वाम करें तुळिटं ॥ २३ ॥ सुंदरशाम सीतारंग । वज़ठाण तें वक्तांग । | च्यापवोढणी चित्तरंग । आणिला नेणो जानकीचा ॥ २४ ॥ धनुष्य वोढितां प्रसंगें । वामचरणांगुष्टाचेनि ओंगें । भूमी रेटिलो तेणं वेगें । हलकालोळ तळातेळी ॥ २५ ॥ रामंठीळा इतरां मरण । सहस्रफगीला निवा्ंण | दिग्गजाचे हाल कोण । धरा वोढहितां ते काळीं ॥ २६ ॥ वराहदताग्री वसुमती । ढळोन रसातळातें जाती । मुख पसरूने सषिती । सवेदर्शनी धरितसे ।॥ २७॥ भारें दडपली कूमंपुषटी । प्राण गोळां जाले कंठी । पाय होते त्याचे पोर्टी । सत्वाहिण पसरले ॥ २८ ॥ वोढी येतां आकणीं । च्याप ताणलंसे गुणी मुष्टी पिळिलें ते क्षगीं । कर्केश घोष धुमधुमिला. ॥ २९ ॥ कया हहहह्अाबयबययजजबजबजजयायाअाआाआजजनबयाजजाजबबाजजयजजजजयबज॒बबबाब॒जुजाागागयाव॒॒॒॒बबबाााावयबाबाबाजाजजाव ॅडशुशाब॒ा॒॒॒॒याााबा॒बाब॒जब॒ाबाबाबजुमामामााबाजबजया डा कवडा माका डा डड पकाडावाडाड त “ जाहाला ” पाठांतर. २ हातानें, ३ सूयास्ताच्या वेळीं कमले जशीं म्लान होतात, तंद्वत्‌ भूपाळांनीं लजेनें माना खालीं घातंल्या. ४ शात, धनुष्याची दोरी, ५ “ 'अंग्रॅ '* पोठांतंर.. ६ हाहःकार. ७ तळतळ, हाहूःकार, गडंबंडं, . ८ दशनन्दांते, | री र रॅ री ६ क । . 7 श्र | व्र | . | व र 1 १: न ह 1१ "श्टी क्र | ११ टॅ प क १ ४१ * शह १10 आ! "पी न ष्ण क पि (१ की ी) | १-प्क | १९ टि का त ह रष शं क र | र्जी र, ह नि | £्पी (.३ भट | : | "१९ १ | क्ती १ | तै. र शी । वी ग्र शा अ'£! ग | | ध्‌ का शा न र, र ११ वी भि. र! | र्ल डा गी शर रि १) 1 | ह| श्र (10. | | 11 र श र र. | र र 1, 11१ ञ् | पी री ॥'| ॥॥ /] १ र | , | |; 1९. र; | (1 1 १), ॥ » 70 1)! शं पी शी १ ' सीतास्वयंवर ५ डि आजानबाहो तो जगदीश । सीत पुरेना कान्हाडीस । बळें च आणितां मुष्टीस । कडकडकड नादाठें ॥ ३० ॥ भंगले कोदंड टाकून । राम सभे शोभायमान | तव दुमदुमकारें गगन । त्रह्ममळय मांडला ॥ ३१ ॥ रामे वोढितां कोदंड । मध्ये चि जालं दुखंड । धवानि दाटले ब्रह्मांड । नभ ककेश गॅंजेतसे ॥ ३२ ॥ मेरमांदारसिखर । घडघडिलटीं ते अपारे । सप्त पाताळ दिगांतर॑ । नादें डोले वसुमति ॥ ३३ ॥ खळबळिले सप्त सागर । चंद्रागीर द्रोणागीर । तेव्हां खचळे अपार । नक्षत्रशडी बेसली ॥ ३४ ॥ बैसली सभा तटस्थभूत । आवघे देव पडिले भ्रांत । कोणिक जनक रघुनाथ । यावेगळे करून ॥ २५ ॥ सवे शक्तीचा सारांश । विधीने निर्मिले होतें धनुष्य । अद्भत दाटला घोश । त्रह्मकोशीं यालागी ॥ ३६ ॥ ४्वानि बह्मांडा क्षेप घाली । नादकळा निमोन गेटी। जगीं गाजे हे चि बोली । रामं धनुष्य भांगेठें ॥ ३७॥ राया जनकाचे भाग्य थोर । गगनीं दाटला जयजयकार ।' पुष्पे वरुषले सुरवर । आणी दुंदुभी लागल्या ॥ ३८ ॥ पूर्णानंदे मंगळतुरे । वार्जा लागलीं अपारें । । क्षी ब्राह्मण जयजयकार । विश्व आनंदे दाटलं ॥ ३९ ॥ जनक आनेदेंभरित । पूणे. जाळे मनोरथ । ह विदेह साधनफळ उचित । अगाध प्राप्ती पावला ॥ ४० ॥ न कळे महिमा जनकाचा । आणी त्याच्या साधनाचा | रांम आत्मा त्रेलोक्याचा । जावाईत्वें जोडला ॥ ४१५ ॥ - पूर्णानंदें विराजमान । थोर पावला समाधान । राजा नारदा पुरातन । कथा सांगतां जाला ॥ ४२॥ १ “ नुपरे ” पाठांतर, ९ “ गहून ” पाठांतर. ३ “ वोजतसे ” पाठांतर, क्ली (» १ धु न क्षे. _ वेणाबाईकत राजा बोले नारदासी । पूर्वी त्रिपुरवधासी । व या महेशच्यापासी । शिर्वे निमोण केढे ॥ ४३ | त्रिपुरवध जालियावरी । माझ्या पितामहाच्या घरीं । शकर परम सख्य करी । हे च्याप ठेविळे होतें ॥ ४४ ॥ तरी देवक्रषीयाकारण । म्या दुजेय केला पण ।| . . माझी कन्या सुलक्षण । इच्या पाडें वरासी ॥ ४५ ॥ तरी तो माझा मनोरथ । सिधी पावला येथाथे । राम जावाई समथे । तुमचे कृपे लाधलो ॥ ४६ ॥ नारद वदे चक्रवती । येथाथे बोळेलास सुमती राम जावाईत्वाची प्राप्ती । देहांतसाधने तां केलीं ॥ ४७ ॥ देवाधिदेव जगदीश । आमुची विश्रांती हा परेश | तुझे मंडपी सावकाश । धन्य दिवस सुखाचा ॥ ४८ ।। आतां पुढिलिये समासी कथारंस । वऱ्हाड येईल मिथिळेस । वेणीस्वामी सकळांस । भेटी उत्साह देतील ॥ ४९ ॥ इति श्री रामायणे आदिकांडे सीतासेवर नाम । समास पांचवा ||] ु ने डत डी क का & नर र य व कल कग कल क कह श्या ण रच आतया ॥ समास साहावा ॥ | . ॥ श्रीराम कर्ता ॥ रामप्रताप देखोन । जनक आशथ्रिये करून । पूणे पावला समाधान । मनासारिखें जाले ॥ १ ॥ थोर आनंदभरित । सिधी पावले मनोरथ । चित्त उछाहा उदित । अति संभ्रम रायाचे ॥ २॥ राग अक्लेष्कमोगती । मिथिळा आनंद न सांटे चित्तीं | प्रांजळी करूनि कोशिकाप्रति । काये बोलता जाला ॥ ३ ॥ १ “€ भेटी उछाह गाजे । ” पाठांतर २ “ जनका आकश्चि्य गहन । ” पाठांतर ३ हात जोडून सौतास्वयंवर्र ६ | ३९. हणे मनि. मुगुटमणी । मज दाखविला कोदंडपाणी । माझी प्रतिज्ञा ये क्षणीं । सत्य केली तां कोशिका ॥४॥ माझ्या भाग्याची सकळ कळा । परम सुलक्षण सुसीळा । कन्या माझी मुनिशादुळा । रामा दिली ये काळीं ॥५॥ तरी हा उत्छाह मुनिवरी । तुह्मी करावा कषेश्वरी । सर्वे आहे सकळ प्रकारी । आशीवोदें तुमच्या ॥६॥ तुमचें कृपेचा फळयोग । मज राम जावाई हा प्रसंग ।| याची पूजा येथासांग । करूं इछी मी कोसिका ॥७॥ मुनि तोष पावोन | झणे बोलिलासी राया धन्य | राम जावाइत्बे पूजन | आराधिलेपुर्वीतां॥८॥ थोर आनंद जनकासी । काये बोले मुनीसी । मूळ जावें अयोध्येसी । रायें आलें पाहिजि॥९॥ * तंव गगांचाया बोळे भूपति । मूळ धाडा सीप्रगति । लग्ना आड तीन रात्री । अवधी इतुकी आहे ॥ १० ॥ . जोतिसी बोलिला वचनासी । हो जि हणोन तयासी । राजा शोभनपत्रिकेसी । आति उत्छाये पाठवी ॥ ११ ॥ | सुंदर पत्रिका मंगळाक्षर । अथेवचनं उपचार । ी | राम प्रताप आल्यादरे । मात्रुका अथे घवघवी ॥ १२ ॥ | रायें लिहिला मनोरथ । इछठित पावलों येथाथे मज सेवका करावे समर्थ । सुहदेसी यावें ॥ १३ ॥ वेळु न लवावा भूपति । आर्ठे पाहिजे सीप्रगति। लग्ना आड तीन रात्री । कळलं पाहिजे प्रभूसी ॥ १४ ॥ राजपत्रिका विराजमान । समागमे श्रेष्ट परधान । चतुरंग सेना घेऊन । मूळ गेलें अयोध्ये ॥ १५॥ ।'। मिथिळेश्वराचे. मुळ्हारी । आले अयोध्ये बाहेरी । समोचार राजहेरी । घेऊन राया जाणविती ॥ १६ ॥ कक यणपपटलणणणणण 0 णणणणीणपण ण??? हणण?” णी की?१ी?0ी टण पणा पा प?८" २१२? ल्ला “« सुवण ” पाठांतर. २ इष्टमित्रांसह. ३ “ देबाज्यानें ” पाठांतर या पाठांतराचा अथे काँग्र 2४ राजाचे दूत ना | वेणाबाईकूत धनुष्य वोढितां रघुनाथा । मोडोन पडले जि समथा । जनक पावला मनोरंथा । उछाहमूळ तुदह्यांसी ॥ १७ ॥ राये ऐकतां वचना । संभ्रमे धाडिलं प्रधाना । थोर करून सन्माना । सभे मुल्हारी आणिले ॥ १८ ॥ तेहि नमिळे वसिष्ठासी । परम आल्हादें रायासी । बहुमार्ने मुळारियांसी । बेस बेसकार जाले ॥ १९ ॥ पत्रिका ठेविली रायापुढें । वचनें बोलती जाडे जाडे । मिथिळेशाचें भाग्य गाढे । पाये जोडले तुमचे ॥ २० ॥ जनकरायें नमस्कार । सांगोन बोलिला उत्तर । मज सेवका करावें थोर । सीघ्र आलें पाहिजे ॥ २१ ॥ पत्रिका वाचितां भूपति । राममभताप अद्भुृतगति । राया आनंद न माये चित्ती । थोर आश्रनिर्ये दाटला ॥२९॥ तेसा चि बोले तयाते । सांगा सांगा जि मागुर्ते । माझ्या मदनमूर्ति रघुनार्थे । केसी मारिली ताटिका ॥२३॥ चरणीं सीळा मानुषी केसी । दुजेये भोंगेळे धनुष्यासी । राम सुखें सोमित्रेसी । हे स्वागत सांगा जी ॥ २४ ॥ मग ते बोलती भूपाते । कल्याण दोन्ही कल्याणमूर्ति । कौशिक नेतां आश्रमामाति । मार्गी ताटिका मारिली ॥२५॥ याग जाला शोभायमान । क्रषीमेळें रघुनंदन । मिथिळे जातां विराजमान । माहासंभ्रमें करूनि ॥ २६ ॥ राम चालतां कुषीमेळे । वाम चरण लागला सीळे । तव ते आहिल्या तेणे काळें । पूर्वे देहे पावली ॥ २७॥ चरणीं अहिल्याविमोचन । गोतमा दिल्हे खीदान | ' सौमित्रेंसी रघुनंदन । मिथिळे आणिले कोदिरके ॥ २८. ॥ __ रायें राये जाले दीनें । धनुष्य मोडिलं रघुनंदने । मिथिळराये सन्माने । जानकी दिल्ही राघवा ॥ २९॥ . सौतांस्वयंवरे ६ %्श तीन कन्या जनकासी । देऊन सोडिले चिंतेसी । तरि त्या कोण.कोण तुह्मासी | कळलं पाहिजे समथा ॥२०॥ अपकीर्ति नेली रावणें । लज्या भूपाळांकारणें । . कौर्ति वरिळी सीतारमणें । उछाहमूळ तुत्यासी ॥ २१ ॥ सर्वोगाचे ;करून कांन । राजा जालासे तछीन । ते सांगों तरि समीप लग्न । हझणोनि वाचा आटोपिली.॥२२ राया संतोष नावरे । वशिष्टासी बोले त्वर॑ । अद्धत केलें रघुवीरें । कोण आश्रविय पाहा हो ॥ २३ ॥ वशिष्ट बोले. दशरथा । राम अवतारी सवथा । तुझें .भाग्य. हे समथा । काये झणोनि वणोवं ॥ २४ ॥ वशिष्ट बोळे तपवरा । थोर मुहृतांचा उभारा । सेना चत्वार सीध करा । थे च समई चालावे ॥ २५ ॥ रामप्रताप गहन । वशि४ कोसळले सांगोन । निजमाता विराजमान । परमानंदें ते काळीं 1॥। ३६ ॥ सभानायेक रायासी. । वचनें बोलती. विळासी । शरीरसमंध तुह्यासी । कोण. भाग्य मिथिळाचें ॥ ३७॥ बोले राजा दशरथ । आमुचे मनीं होता हेत । | तोलीसंम. मिथिळानाथ । जनक व्याही करावा ॥ ३८ ॥ परस्परे भरत्योक्तरे । उभय रसाळ उत्तर । :. तव राणेधॅसां गजर । पाक जाले उत्तम) २९ || बशिष्टादि मनिपाती । पाहुणे रायपंगती । सारून भोजने समस्ती । संभ्रमें वऱ्हाड निघालं ॥ ४० ॥ शारदा' गणपति बहुमान । कोसल्येसहित रायाने । : पुजूनियां भव्य वहूने। पुढे त्याची निघाली ॥ ४१ ॥ मुषकारूढ गणेश गोसावी । रायें पूजिला घवघवी । करी मोदक सकळां दावी । पुढ वऱ्हाडी निघाला ॥४२॥ . १ राणिवसां, अंतःपुरांत. ९ सुनीबरोबर, 'पांतीस्बराबर ६ ज्र ती द री » _ ॥ क: विर 1 ४२ _ बेणाबाईकृत वरी छेत्रें सूयीपोर्ने । दुभार्गी. चाभरे विराजमाने । . शरृंगारमेडित बहुमानें । मंगळमू्ति मिरवे ॥ ४२३ ॥ छेत्रे पताका विराजत । देव्हेडीं चामर अमित । राजपूजा मिरवत । हंसवहनी निघाली ।॥ ४४ ॥ गणेश आणी सरस्वती । तयापुढें नेणों किती ।. , ,मंगळतुरं वाजती | गजावरी दमामे ॥ ४५॥ छत्रे पताका अमित 4 दिव्यरथीं बिराजत.। ब्रह्मयोगी मिरवत । वशिष्ट कुळगुरू निघाला ॥ ४६ ॥ तया पाठीसी विचित्रे । असंख्य चालिली विद्यापात्रे । दिव्य पताका अमित उेत्रे । ब्राह्मणरथ निघाले ॥ ४७॥ धमे अर्थ मोक्ष काम । निघाले वऱ्हाडी परम । तव श्रोतीं अनुक्रम । आक्ंका घेतली ॥ ४८ ॥ धर्म अथे काम वाणी । अगत्य वदे पाणीग्रहणीं । मोक्ष नसे उ्चारणी । तरि कां कवि बोलिला ॥.४९ ॥ रामा जानकी समपेण.। धर्मअ्थकामनिवारण । मोक्ष पाहिजे याकारण । मरुगुटमणी वऱ्हाडी ॥ ५० ॥ चालिले च्यारी पुरुषार्थ । अभिदेव मूर्तिमंत । ग्रहस्ताश्रमा साक्षभूत । अति संभ्रमे निघाला ॥ ५१ ॥ - छेत्रे सूयोपाने पताका । कनकमये त्या अनेका । सूयेवंशी जथा निर्का । वऱ्हाडीभार निघाले.॥ ५२ ॥ उपमा नाहीं वारणाला । दिव्य पाखरा सकळांला । - कनकभूषणें कनकढाला । चवरडीलीं वऱ्हाडी ॥ ५२३.॥ तया पाठीसी तुरंगभार । पाखरा. कनकअळंकार । छेत्रें पताका सुंदर । वीर वर्‍हाडी निघाले ॥ ५४ ॥ १ सूर्यपानसअब्दागिरी, २ देवढीरअधिक, पुष्कळ. ३ सरस्वती. ४ लम- समसया. ५ कुलोत्पन्न, सघ. ६ चांगला, ७ पाखरऱ्ऱ्हत्तीघोड्याच्या पाठीवर झालर घाळतात ती. ८ चंवरडोलऱ्होदा सीतास्वयंवर ६ हई तया पाठीसी अचाट । रथ चालिले घडघडाट | छेर्त्रे पताका लखलखाट । राजा संभ्रम निघाला ॥ ५५ ।॥ शरीरसमंधी सखे पारिखे । वेभवी ठोक चालिले निके । मंत्रीरथाची कोतुर्के । कडक भार निघाले ॥ ५६॥ । माहिपेत्रें सर्यापानें । मछपुळें विराजमानें । | तळपती तेज गहने । आणी ध्वज रथाचे ॥ ५७ ॥ पुढे तुरांचे विळास । नाना भेरी जिनस जिनस । भाट वणिती प्रतापास । संत्रमे वऱ्हाडी निघाले ॥ ५८ ॥ तया पाठीसी सिबिका । छेत्रे पताका लखाका । | ___ रघुवेशकुळटिळका । माता कोसल्या निघाली ॥ ५९ ॥ | _ सुमित्रा केके चोदा शता । राया दशरथाच्या कांता | _ छेत्रे चामर मंडिता । सिबिका त्यांच्या निघाल्या ॥ ६० ॥ सख्या पारिख्या संवासिनी । पुरीअंगना दिव्य यानीं । समस्त निघाल्या वऱ्हाडिणी । माहा संभ्रम पाहावया ॥६१॥ माहां संभ्रम चालिल्या । वेभवा दाविती आपुलाल्या । अष्ट माहां सिधी निघाल्या । समथा घरीच्या राबत्या ॥६२॥ येश जय प्रताप कीर्ति । हे अयोध्येची बेलुती । | राया दशरथाची राबती । समस्त वर्‍हार्ड निघाली ॥६३॥ | चालिली दव्याची भांडारे । पेव्या मांदुसा भांगारे । दिव्य वरते अपारें । साटी च साटी निघाल्या ॥ ६४ ॥ ' परिमळें धुशरें फुलेलादिक । केणे चालिळें अलोलिक । राजाज्ञेचे कोतुक । पाहिजे पदाथे निघाले ॥ ६५॥ . दशरथभाग्याचें कौतुक । पदार्थ चालिले अलोलिक | र अनंतः*अह्यांडाचा नायेक । तो चि जेथें अवतरला ॥६६॥ 1, तेथें काये असे उणें । वेभब वण कोण्या गणे । भे सकळ सांग बरवेपणं । पुढें वऱ्हाड चालिलं ॥ ६७ ।॥। क्सा व .__. . १ माहीच्छत्री. २ शिबिकास्पालखी, ३ सुवासिनी, ४ “ राम * फ़ाठांतेर ७५ राबणारे वतनदार. ६ सोनें, द्रव्य. ७ साटीस्सोबत, < जिन्स, . .: शं ी हश : बेणाबाईकूत वऱ्हाड चालिले गजभारीं | अयोध्या राहिली बहु दुरी । पुढे दिसे.. मिथिळानगरी ॥ परम शोभायमान.॥ ६८॥: दिसती ध्वजा. आणी पताका । तोरणे झळकती. लखाका । मंगळतुरांचा $डका ।.दमामे दणदणां वाजती .॥.६९ ॥ समस्त दिसे ते. संमई-।-आगर बाग आंबराई । कालवे 'पाट ठाई ठाई । परिघ कमंळीं दाटळे ॥। ७० ॥ आगेर चंदमाचा सुकाळ । चापे पुष्पांचे परिमळ) ' ' घऊन येतसे आनेळ | सुवास ब्रह्मांड कोंदल ॥ ७१ ॥ तब ते पातली संध्या वेळा । सूये गेठा अस्ताचळां । पुरीं पाजढिल्या दीपमाळा । हिलॉल वऱ्हाडी लागले॥७२॥ पदातीचे दणदणाट । गजघंटाचे घणघणाट ।) '' अणी अंदूचे चपेट । तेणें भूमी थरथरी'॥ ७३ ।। . मांतल्या उंटांची गडगड । वार्जितळांची थडथड । ' बीरभारांची कडकड । पेढे पेळे चाठिठे ॥ ७४ ॥ ' खं्चिंत पताका माहिपत्रे । त्राहाटलीं नेणां मयकपन्रें | मठंपुंछें विचित्रं । भारी झळकती अपार ॥ ७५॥ येक रथांचे घडघडाट । येक ओशधांचे भरभराट | [गोजांचे धडधडाट । तेणें भूगोळ उगमगी ॥ ७६ ॥ दमामे आणी कर्णे भेरी । जिकडे तिकडे बाजांतरी नफेऱ्या तुतारे बाकेकरी । समस्त वाद्ये वाजती ॥ ७७ ॥ सिबिका आणी सुषासनें । आलीं जिनस जिनस यानें । मिथिळेबाहेर बने रानें । भार संभ्रम मिरवती ॥ ७८ ॥ हिलाल चंद्रजोति अपार । असंख्य दिवद्यांचे भार ] भाट वानिती बडिवार । सूयेवेज्ञीप्रतापा ॥ ७९ ॥., १ सुवांस. २ अनिल, वायु. ३ मैर.ली. ४ घोड्यांच्या टापांची. ५ दाटीने, गर्दीने :६ त्रेह्वाटणेर्वाजाविणें, 3द्द करणें. '» (१)... ८.“ ऐशवांचे » “पाठांतर ) र आवाजांचे का दास्ख न्याच र 4 र | , १७९ ह हक शै ् जपाच्या प्न कलक 0 77 00- प मव य ह] प & - पतन र प्री सोतास्वयेवर ६ छु ते मिथिळापुरवासी । उभे दुर्गगोपुरासी । बोलती आले सूयवंशी । व्याही जनकरायाचे ॥ ८० ॥ जनीं बोली त्या काळें । वेकुंठ आणिले मिथिळे | कोण वबेभव आगळे । न भूता न भविष्यति ॥ ८१ ॥ येक ह्मणती रे मिथिळापति । उत्कट सुक्रताचा संपातते. | त्याचें हे फळपराप्ती । थोर उत्छाह पाहो ॥ ८२॥. , कन्हाड आले मिथिळापति । सेवक ह्मणती जि भूर्पाते ! राया दशरथाची संपत्ति । थोर वेभवे पातला | ८२९ | राये ऐकतां ते मात । थोर उल्हासलं चित्त । र कुषी ब्राह्मणा सहित | सकळ सभा आनंदला ॥ ८४ ॥ तव ते मिथिळे बाहेर वर्‍हाड । उतरले वस्तु जाड जाड । खचित मंडप जुंबाड । घोस मुक्तरत्नांचे ॥ ८५ ॥ उत्तमासने विराजत । सुवर्णमय ठखलखित | . सिद्यासनं जडित । कितीयेक दाटला ॥ ८६ ॥ सूयेवंशो माहांवीर । वशिष्टादे कुषेवर | किती बैसले रृपवर । राजसभा घनवटली ॥ .८७ ॥ चुकल्या धना पावे धनिक । किं गतराज्या पावे नायक । राम भेटता सुख । तैसे जाळे रायासी ॥८८॥. कैसल्येसी सकळ माता । जाल्या आनंदभरिता। कोदंडभूति सुंदरा त्या । आळंगिलें समस्ती || ८९ || सकळां भेटला रघोत्तम । राजा आनंदे परम | राममताप अनुक्रम । कोशिकमुर्खे ऐकिला ॥ ९० ॥ पुढिलिये समासी सेवेती । राम पूजिल मिथिळा[पाते । वेणी हझणें सोहळा श्रोतीं । सादर चित्ते परिसावा | ९१ ॥ ते श्री राह्रायणे आदिकांडे । सोतासेवर समास साहावा ॥ ६ ॥ १ तेज. २ सौोम्त किंवा सौमांत.. ..... . ७ - (व ४६ वेणाबाइईकृत ॥ समास सातवा ॥ ॥ श्रीरामकर्ता ॥ | तो आनंद गाजे मिथिळा । रामा सेवती जना सोहळा । तांतडीचा येकवळा । राजे वऱ्हाडी राबती ॥ १ ॥ किती प्रधानाचे थवे । सकळा तांतडी हेलावे । राम आणूं चला बरवे | हे चि शब्द मिरवती ॥ २ ॥. स्वयें राजा आनंदभरित । वऱ्हाड लक्ष्मीआळंकुत | गज पाखरले अमित । चवरडोलढालांसी ॥ ३॥ वारु पाखरले तेजोरासी । वर्‍हाडी निघाले संभ्रमेसी । छेत्रे पताका रथेसी । सिबिका ख्रियादिकांच्या ॥ ४ ॥ केशर आणी कस्तुरीपात्रे । चोवा चंदन फुलेलेंपात्रें| आणी किती रंगपात्रे | परिमळ धुरे चालिली ॥ ५॥ द्रव्य चालिळें अपार । संदुक मांदुसा आळंकार । दिव्य वस्रे अपार । रघोत्तमाकारणें ॥ ६ ॥ पूगीफळें आणी पानें । उत्तम संभ्रमाची अन्ने । रघुनाथजिभोजनें । रत्नताटे चालिली ॥७॥. य राजा मिथिळापति । पधाना आज्ञा पूर्वी च होती । सवे सीध बरव्या रीती । राजा संभ्रमें निघाछा ॥८॥ जनक राजा वेभवेंसी । घेऊन चालिला सेवतीसी । जेसा इंद्र वैकुंठासी । विष्णुवूजे कारणें ॥ ९॥ हे हि उपमा निराथक । इंद्र असे सेवक । राम जावाई विशेष । अंतरमिठी जनकाची ॥ १० ॥ कका कणणाामााानु नाडला. न १ एकोपा, संगर. २ “ थोवे ” पाठांतर. ३२ घोडे. ४ चोहा चैदनाची उटी किंवा चेदनी अत्तर. ५ फुलेलन्अत्तर, ६ सुपाऱ्या. ._ . ् क वि कवक य णा कामाच आ हकवा प याड कमक य ल कक य 3 क जि 0000070050 मिय त कम क वत य य क स स त म क व्य कर कक क सक 00 क ह: क ७ का क्क क्क २ य्य नद लर समवाय वा: य्य 00 क सय य्य यी क्क रा डि ी 'मदनभूति स्वानंदधन । सकळ भूषणीं विराजमान । | दिव्यांबर परिधान । त भुवनसुंदर रूपडं ॥ २३ ॥ रामरूपी भरली प्रीति । मिठी जडोन तद्रूप ॥ २४ ॥ ..१ “ आतुती ” पाठांतर. अतृप्त (१?) सीतांसयंवर ७ की मिथिळे आंत बहिरे । दिवव्या हिलालीचें भार । चंद्रजोतीं अपारं । यानें विमानं भासती ॥ १२९ ॥ छेत्रे सूयांपाने. पताकां । सुवणेध्वंजा त्यां अनेका । मंगळंतुरांचा कडका । मिथिळे बाहेर आले ॥ १३॥ दोही दळींचा वाद्यघोष । तेणें उलां पाहे आकाश । शेषाचिया श्रवणास । तघीं टाळे बेसळें ॥ १४ ॥ तुरें नव्हे तें ककेशें । सुरसें आणी बहुवस | शेषा रुचली विशेषें । नादें कणे मंदांवठे ॥ १५॥ हवाया नळे चंद्रजोति । नाच गायनें विराजती । अति संभ्रम सेवती | रघुंनाथजि आणिली ॥ १६ ॥ अयोध्यापति सन्मानें । पुढें आला बहुमान । भीतिवेचनाचीं नमन । परस्पर भेटळे ॥ १७॥ मिथिळें नमिलें वशिष्ठ क्षी । अनुक्रम श्रेष्ठ श्रेष्ठासी । परस्परे सन्मानेसी । व्याही वऱ्हाडी बेसळे ॥। १८ ॥ ते जानकीची जंनमी । कोसल्येनं संन्मानुनी । | समस्त हि वॅव्हांडिणी । अति संभ्रम बेसल्या ॥ १९ ॥ शतानंद हणे राया । रामपूजा या समया |. करावी जि नृपवया । कृषी ब्रांझण बोलती | २० ॥. सकळ मेंगळाचें मंगळ । सवे सुखाचे हे फळ । | राया तुझें भाग्य सफळं । राम जावाई जोडला ॥ ९२१ ॥ राजा पाहे मदनमू्ति । खूप हरल्या चित्तोशति। रामी तन्मये मनोगति । उगा चि तेव्हां बेसला ॥ २२ ॥ जनर्के देखतां सुखमूति । अंतरदत्ति हि अंतुति ।- शट वेणाबाडेकृत सुखे दाटलं अंतर । येक मन त॑ रामाकार । त्याच्या मोहर हे शरीर । .नेत्रपात हाळेना!॥ २५ ॥ सुखाकार जाले चित्त । राम पूजावा ना उठे हेत । च्यारि देह तटस्थभूत । फिरली दृष्टी झ्ञांकली ॥ २६ ॥ ते समईचा गजर । सकळ करिती जयजयकार । . प्रेमळ भक्त अपार । जनकमिळणीं मिळाले ॥ २७ || शतानंदादि कूषीजन: | हणती राया सावधान । सुंदर शाम रघुनंदन । पूजी पूजा पाहें दे) २८ ॥ राजा परमानंदें सादर । रामपूजेसी तत्पर । सीरोवेष्टणाचा पदर. | कंठपरदेसी घातला ॥ २९ ॥ ब्राह्मण मंत्राच्या गजगजा । कर जोडून जनक राजा । संकट्प सोडिला मग पूजा । रामापुढें समपिली ॥ ३०) वचनें बोलें गुज गहंने । ह्मणे हे पूजा रघुनंदन. । अंगिकारावी बहुमानें । मज दासांची ये काळीं ॥ ३१ ॥ देवभक्तांची खूण मोठी । देखोनि आज्ञेची दृष्टी । इतरां ते अलभ्य गोष्टी । रायें पूजा अरंभिटी ॥ ३२१ जांबुनंदाचा पिळिला रस । मस्तकी लपेटिला जिनस | नीळ तनु ते राजस । अतिशयेसी शोभला ॥ ३३ ॥ >» रत्न किळाचें ठेवणें । त्यावरि झुबके ते मिरवणे । मंकरकुंडलं बरवेपणे । कोमळ कणी साजलीं ॥ ३० | सकळ तेजाचें स्थान । राये उकलिलें पीत वसन । हणे आतां परिधान । जगजीवनें करावें ॥ ३५ ॥ नीळ तनु बरवेट । परिधान केला पीत पट । सुंदर साजिरा तो कट । दिव्य मेखळा शोभली ॥ १६ || १. मोहरून्मा्ग. मोह्रणेंसशिरणें. २ “ उठेना ” पाठांतर. २ “ घरचे ?. 'ण"्गंतर, ४ जाबनदनसुवण, धातऱर्‍याच फळ असा हि एक अथं आहे. ५ मनाहर. टी | । 1; सीतास्वयंवर ७ ४५ ते मेखळा तेज गहना । किंकिणी शेजारीं शोभायमाना । मग त्या रायें हृदयस्छाना । दिव्य पदक वाइलें ॥.२७ ॥ अनघ्ये माळा रत्नहार । कंठीं घातले सुंदर । नाना भूषणें मनोहर । बाहुदंडा शोभलीं ॥ ३८ ॥ तेजोरासी वीरकंकणें । रायें वाइलीं करभूषणे । अनघ्ये मुद्रिका बरवेपणें । आंगोळिके दाटली ॥ ३९ ॥ मग ते दिव्य पटें चोखट । उकलिली लखलखाटें । नीळ तनु बरवटें । राजवसखत्रे राजंलीं 1 ४० ॥. मग त्या नवरत्नाच्या माळा । आपादपरियंत घातल्या गळा । खचित पदक हृदयकमळा । अति शोभते जालें ॥ ४१॥ जे विश्रांतीचे राहात स्थळ । सुखाचे अधिष्ठान केवळ । रामपाउळें सुनीळ । जनकें भूषणे पूजिळी ॥ ४२ ॥ पदीं भूषणे तेजोरासी । अंदु नेपुर॑ जिनस जिनसी । वाकीं वाळे संभ्रमेसी । नवरत्नाची कोंदण ॥ ४३ ॥ . रत्नचौकीचयावरी । मुक्तकिळाची कुसरी । सुंदर पाउलें साजिरी । पार्ये जोडा शोभला ॥ ४४॥ अभिनव संप्रत्तीची थोराड । आणी आवडीची नबाई । विशेष राम जावाई । आश्रिये जनकपुजेरचे ॥ ४५ ॥. मग त्या सुंदरा मुखकमळा । किंचित कस्तुरी रोखिला टीळा। सुरंग अक्षता विमळा । तयावरी झळकती ॥ ४६ ॥ सुगंध लाविलें कुसरी. । पूजिळें परिमळ धुसरी मग जनक परोपरी । सुमनमाळा घातल्या ॥ ४७ ॥ सदा अभया उदित । भूषणमंडित विराजत ।. जनकरायें श्रीमंत । करीं तांबोळ दिधला ॥ ४८ ॥ होते पूजेची श्रीमंतता ।. आणी भक्तीची रसाळता । जनके वैकुंटीच्या दैवता । वळून आणिले यालागीं ॥४९॥ १ वरत्रे, ९ शोभली. | र्‍ २ ७ 1 ० -वेणाबांइकृत कषी ञाहण तापसी । समस्त हि स्वर्गवासी । तटस्थ रामपूजेसी । प्राणीमात्र लोधले ॥ ५० ॥ भुवनसुंदरा कासल्यात्मजा | षोडषब उपचाराच्या गजगजा | जनकराजभक्तपूजा । राजाधिराजा राजला. | ५१॥ राम पूजिला विधियुक्त । राजा आनंद भरित । . मग वरिष्ट पुरोहित । त्याची पूजा मांडली ॥ ५२ ॥ नमस्कारिळे उपाध्यासी ! अमोल्यें वख दिल्हीं त्यांसी । मग आभरणे विळासी । साजती राये वाइलीं ॥ ५३ ॥ : - फुलेलें आणी, गंधाक्षतं । परिमळ धुशरे अमित । पुष्पमाळा येथोचिर्त । अपार दक्षणा दिधली ॥ ५४ ॥ जनकरायाचे आवशक । लक्षानलक्ष राजकी लोक । पूजापात्रँसी अनेक.) कषी ब्राह्मण पूजिले ॥ ५५ ॥ वस्त्र. भूषणे सकळांसी । सांग पूजिलं ब्राह्मणासी । तांबालळ वाटिले हेमरासा । दक्षणे द्रव्य लाटलं ॥ ५६ ॥ बावंनर्कसाची नाणीं. । ठसिळे सुंदर कोडिसवाणी । . विस्तीणे पान्ने ते क्षणीं । भरभरूने दान वांटिळे ॥ ५७॥ ते, दक्षणा तेजपुंज । पावान संतुष्ट द्रिजराज । | _ त्रिथुवनंगूहस्त रघुराज । मंत्राक्षतीं पूजिला ।॥ ५८ | ,. सये राय श्रीमंतता । पूजा जाल्या येथोचिता । ' उभय. दळीच्या अमिता । वधु मान पावल्या ॥ ५९ ॥ बहु गोरंव उत्तरे । बहु स्तुति परस्पर । . बंहु प्रीतिंचिन भरे । मग समस्त उठिले ॥ ६० ॥ दोही दळीची मंगळतुरे । कडक. लागलीं अपारें । जिकडे. तिकडे वाजांतरे । दमामे कर्णे नफेऱ्या ॥ ६१ | आणी कितेक जिनसं । वार्ये वाजती सुरसं॥ . .दोह्य रायाची बहुवस । जिकडे तिकडं आनंद ॥ ६२ ॥ क ]| त कारा पाशा शशवाय लपन्दद-लला “म पणा णण00ी0ी?0ी?ी 0” यी)” 2” 0? र ू. -----_“-$--दागने,-२ हससुवणे. ३.-सुवणाचीं, ४ मनाह्र. ५ श्रीरामाला हे विदोषण भ्रीसमथंप्रतापांत हि [देल आहे -. च्य स चळ षः, र र 1. सीताखयंवर ७ 9१ क द क नर आ सर रय व ह तल ते वत कालात शक ७ कण कज चा क कक क य च क सन याड अ तनय कळ ् डू ळर कक क च स व सच ल ल क क स कटा कीक क क य क क क ७ दोही रायांच्या त्रीदावळी । भाट वानिती ते काळी, | - पिळ्यानापिढी वंशावळी । पवाड वर्णित चालिळे ॥ ६३-)| राया दशरथाचें वऱ्हाड । वस्तु मिरवे जाड जाड । .. . सेना चत्वार जुंबाड । खचित भूषणे तयाची ॥ ६४ ॥ पुढे गजांचे गजभार । चवरडोलीं माहा वीर |. . ..; शुंगारमंडित अपार । वाजी वऱ्हाडी चालिले | ६५ | खचित रथ तेजपुंज । छेत्रे पताका विराज । क , उ्याचे प्रभपुढं लाज | वाटोन स्रये मावळला ॥ ६६. ॥ च्यारि वारु बरवेपणें । मनोगतीची कारणें । सभ्य सात्विक लक्षणे । विळास रथी शोभले ॥ ६७ ॥ . जनक आवडीचे निवडून । नेणों मानसपूजेचे काहून) , प्रतक्ष दाविळे आणून । भूमंडळी ता ह. नाहीं ॥। ६८ ।॥ त्या रथाचें सुंदर्य । राया जनकाचें तात्पये । | अंतरप्नीतीचें काये । भक्तिरूपं वोतला ॥ ६९.॥ सर्वांपरी विराजमान । सुरा असुरा गहन । कुरवंडी लावरून । इंद्पुरी टाकिळी ॥७०॥. सुंदर शाम मदनमूर्ति । राम शोभला ते रथीं । तेथें सुमंत सारथी । आति चतुर बेसला ॥ ७१ ॥ शत्रघ आणी सोगमित्र । चामरे ढाळिती मानसपुत्र । विडिया देतसे भरथ । पीकपात्री तो सुरपतिः॥| ७२१६ वशिष्ठादि क्षीवर । ुकादि योगेश्वरजे ... , ए॥ :: दिव्य रथी नामधार । रामरथा पाठीसी ॥ ७३ ॥ _ > दश ग्रंथांचे नवळ काये । वेदभाषाचें निणेये) -:: ४: अपर सूये समुदाये । ज्राह्मणरथ चालिले ॥ ७४॥- ,? .. तर्‍या पाठीसी. अयोध्यापति । कनकरंथा..नाहीं मिति, । ,.» पृथ्वीराजे नेणों किती । वरवऱ्हाडी चाठिले' ॥ '$५॥ -पापेफसशिसिएाशशिपससिशिशिसिशिशिशिणणधप्पपच णा ण शा ण१णा पणी € ७) क १ लढाईचे घोडे, १ “ झाश्िये ' पाढांतर ५ क वड १9 री | त ॥ शे १) ॥ 9 र ॥ ॥ हं ् ५श : ब्रेणाबाइकुत छेत्रे पताका तेजपुंज । खचित झळकती रथध्वज । माहिमुखे घोर तेज । मछपुछें तळपती ॥ ७६ ॥ तया पाठीसी अमिता । छेत्रे पताका बहुता । कोसल्यादि राजकांता । सिबिका त्यांच्या चालिल्या ॥७७॥ तया पाठीसी भार । अष्ट माहासिधीचे उपचार । . नाना वस्तु अपार । जाड जाड चालिटी ॥ ७८ ॥ ते समईचीं आवेश । दोहीं दळीचीं बहुवसें । | तुर॑ वाजती जिनसजिनसं । जिकडे तिकडे सोहळा ॥ ७९ ॥ जनकराज ते अवसरी । पुढे चाले वेत्रधारी । रामरथ गजभारी ॥थीर थीर मिखे ॥ ८० ॥ दिवठ्या हिलाल नेणा किती । अमित लागल्या चंद्रजोति । रामरथाची विशेष दीप्ती । तेजपंज विराजे ॥ ८१ ॥ ते रथीं मेघडंबरं । चंद्रासारिखीं मनोहर । मुक्ताफळांची झलरं । झुबके रत्नमणीचे ॥ ८२ ॥ देवांगवस्त्रे पाळ छेत्रे । रथी झळकती विचित्रें । तेजोरासी माहिपत्रें । मळछपुळें तळपती ॥ ८३॥ सुंदर रथी सुंदर मूर्त । नाना उपचार जाणविती । पुष्पे घेने अंथरती । रथ वरून जातसे ॥ ८४ ॥ पुढ भाट बंदिजन । चरित्रमताप वर्णिती गहन । ब्रीदावळी शोभायमान । देवाधिदेवा तोषविती ॥ ८५ ॥ पुढे त्या अष्ट नायका । नाच होतसे निका | | रागरंगाच्या धमका | मात हा हो जातसे ॥ ८६ ॥ थवे थवे गंधवोचे । रथ थोकता नाच त्याचे) तों भरभराट ओशंधाचे । कर्णे भेरी वाजती ॥ ८७॥ .. _____ १ हळु हळु. २ मेघडजीऱडंच छत्री, घुमट ३ “' अपार * पाठांतर. ४ समूह. ५ “ घेऊन * पाठांतर. ६ “ होत हो ” पाठांतर. ७ हा शब्द सागणच्या समासांत हि आला आहे, “ ऐरध * असा सवेत्र लाऐवजीं पाठ आहे. लाचा. झथ कळत नाहीं ६ क मि > सीतास्वयंवर ५३ ते समई येक्या सेवटें । लागलीं चंद्रजोतीची थाटें । : हृवाया नळे भरभराटे । औशधकळा गाजली ॥ ८८ ॥ औदधफुलाची कोतुकं । हातनळे येथासुखें । ग हवाया चालिल्या हरिखं । व्योम कवळूं धाविल्या ॥ ८९ ॥ थोर गजजांचे किंकाट । वाजी हिंसती तळ चपेट) दमामे चोघडे दणदणाट । भूमी थरके ते काळीं ॥ ९०॥ रामरथ चाले थीर । जनक पुढें काटीकार । | प्रधान राजे इतर । दाटी पुढे वारिंती ॥ ९१ ॥ दोन्ही दळींचे कोतुक । राममिरवण अलोलिक ।) पाहावया तिन्ही ठोक | सुखे स्वानंद दाटले ॥ ९२॥ पेठा पेठा बाजार । जन दाटले अपार | | सुंदर शाम जगदीश्वर । राम पाहाती दुभागी ॥ ९३ ॥ ध्वज ध्वजासीं झगटती । छेत्रें छेत्रासी घसटती । रथ रथासी ठेलिती । राम पाहायाकारणें | ९९॥ देवी दाटलं अंबर | सकळ करिती जयजयकार |] पुष्पे वषंती सुरवर । रामरथा ते काळीं ॥ ९५॥ उभय भाग्याचे बरवेंपण । पाहाती आश्चि्य सुरगण |... ह्मणती कोण हे मिरवण । न भूतो न भविष्यति ॥ ९६ ॥ तव ते झळके पुरद्वार । कनकमणीचें सुदर । तोरणें सुक्तांची अपार । घोस घोंस झमकती ॥ ९७॥ रत्नखचित कपाटे । उघडली घडघडाटे | | रामरथ त्याची नेटें. | वर्‍हाड पुरी भरवेशले ॥ ९८ ॥ पुरीआंत सोहळा । जिकडे तिकडे दीपमाळा | मुक्तरत्नाच्या रंगमाळा | रामरथा घातल्या ॥९९ | प्रांत,काळाच्या समया । गगन कवटाळिती ह्वाया । चेद्रजोतीच्या नवाया । ओशधें फुलें बहुसाल ॥ १०९८ ॥ व भं ५४ - वेणाबाईकूत; दमामे कर्णे चोघडे । अनेक वाद्यें वाजती पुढें । फेऱ्या बुरुगं जिकडे तिकडे । परिमळ धुशरं उधळती || १) जनकरायाची आवडी । नाना विळास परवडी । : रथ थोके घडी घडी । नाच गायनें विळास ॥ २ ॥ राम मिरवे स्वानंदघन । जना आनंद गहन । | कां तो हेदयस्त जगजीवन । विश्व सुखं दाटले ॥ ३. ॥ 'हे चि बोली संवे जनीं । धन्य कोसल्या जननी । आणी जनकाची नंदनी । रामवामांग लाधली ॥४ ॥ पुरीजन आणी वर्‍हाडी । त्रेलोक्य पाहे परवडी । रामरथा चढोचढी । वोवाळण्या पडताती ॥ ५ ॥ सकळां आनंद परिपूर्ण । पुष्पं वषेती सुरगण । जाली संभ्रम 'मेरवण । जानवसां आणिले ॥६॥ त्या जानवसाची रचना । धिकारिते इंद्रभवना | . . पाहातां वैभव महिमाना । विष्णुपुरी अवतरली ॥.७ ॥ तव ते राजे सूयेवंशी । कदां न चुकती नीतीसी.] ' पुढें केलें पूवेजासी । सूये जानवसां पवेशला 1 ८ ॥ त्याउपरी राजभार । थोकोनि राहिला अपार । , जनकजावाई रघुवीर । रथाखालते उतरले ॥ ९॥ . ,.. : लक्षानलटक्ष वधुजन | कनकताटीं शोभायमानं। . :. : कपुराचीं नीरांजन । रघुनाथजि आणिली ॥११०॥ ;: वोवाळिती सुलक्षणा । सुंदरवदन बरघेपणा।| ._ .. कोटी मदन निंबलोणा । वोवाळून सांडिळे ॥ ११॥ जेथें वसे रघुपति । तेथें रमा वागती । पके र. 200 त, 1 ग | 1 हि, 10 ति । . ह, १ रे 7 " 0 य क्र, ४ 1 शा | ह र ॥॥ १) ा धी ) 1) ४) भा धा. १ म" ग री ५) , न्या क ह य रय पुनम ्ालास न नाक मनास या कक ७ अष्ट माहासिधी राबती । काये झणोनि वणावें ॥ १२. | परमानंदे मिथिळेश्वर । जानवस्या रघुर्वार । | प रायासहित अपार । वरबऱहाडी आणिले ॥ १३ ॥ , कमकार.. . _. .._ सीतास्वयवर ८ ध्धु कनकमंडप दिव्यासने । उत्तम उत्तम वरासनें । राये राये सन्माने । वरवर्‍हाडी बेसले ॥ १४ ॥ वरवऱ्हाडी मानकरी । रायें तार्तिम्य सकळांपरी । येथासांग उपचारी । जानवसें दिधले ॥ १५॥ परस्पर जालीं नमनें । वशिष्ट नमिला बहुमान । राजा [मांथिळ सभ्रमाने । आपुल्या मंडपा आला ॥ १६ ॥ . ऐढिलिये समासीं हळदी । देवकमतिष्ठा येथाविधि ।. . वेणीस्वामी मंगळनिधी । रुखवत पूजा जनकाची ॥ ११७॥ ॥ इति श्री रामायणे आदिकांडे सीतासैवर समास ॥ ७॥ री र र ट ॥ समास आठवा ॥. --ऱ्>७स्न्स-- | _ ॥ श्रौरामकर्ता॥. वैर्‍्हाड संभ्रम मिरवले । रम्य जानवसां राहिलें । सकळां तातेम्य पावलें । दिन प्रशस्त उगवला ॥ १॥ केशरकस्तुरीचे सडे । मुक्तरांगोळ्या जिकडे तिकडे । .. :* दोहीं मंडपीं चढे चढे । स्नाने दाने रायाची ॥२॥ क्षी तापसी माहानुभाव । समस्त ब्राह्मणसमुदाव । दोहीं मंडपी उछाव । काय ह्मणोनि वणांवा ॥ ३॥ दोही मंडपींची शोभा । येक वेकुंठ येक इंद्रसभा । . राया दशरथा घरीं सुलभा । अष्ट माहासिधी राबती ॥४॥ वरा हळदा गजर | विचित्र पूजेचे संभार | __ आंत बाहिरी अपार । देवस्रियांची दाटणी ॥५॥ मगत्या राजवधुवरा | सुवासेनी नागरा। | __ कौसल्यात्मजा रघुवीरा । अक्षवाणें केलीं ॥ ६॥ | “ . “१-6 सुदरा ” पाठांतर. . ५३ वेणाबाईकृत" तेळ वोर्वे पांचजणीं । फुलेलें चाफेलें घेउने । वशिष्टभाजा उपाधिणी । माना पुढें ते जाली ॥७॥ वरा तेल वाहावया । शिवभाजा विधिजाया | गाईंत्री सावित्री उभिया । सुरंद्रपत्नी पांचवी ॥८॥ तेळ वाहता पांचजणीं । आश्ीवोदाची बोलणी । भुवननाथा च्यापपाणी । सुखे राज्य करावें ॥ ९ ॥ पांचाजणी बरव्यापरी । तेल वाइलें मंगळोत्तरीं । नीळ कुंतळा पुष्टीवरी । नागचांपे पसरले ॥ १० ॥ जो विधीस ध्यानीं न फावे । शिव नामें चि समजावे । राहिले सर्वाचे थोरावे । त्या बखंटा माखिती ॥ ११॥ मग त्या मदनमूर्ति रघुवीरा । हळदी लाविती सुंदरा । नीळ तनु मनोहरा । नाना विळासी उटिती ॥ १२ ॥ सुवणतंतु हेमकळस । सुतिळे शोभचे विळास । त्यामध्यें चवकीस॑ । जानकीवर विराजे ॥ १३ ॥ कनकपात्रें भरलीं किती । विस्तीणे जळें विसाविती । अष्ट माहासिधी राबती । मंगळ स्थान प्रभूचे ॥ १४ ॥ मग ते सुगंध चोखेणी । श्रीमंत कुंतळा ठाउनी । परम मंगळा सुवासिनी । उदक घालिती खळखळा 1 १५ ॥ नाना संभ्रम कुसरी । उदक घालिती सुंदरी | विमळ तनु ते साजिरी । विमळपणं विराजे ॥। १६ ॥ ,, मंगळनिधी मंगळ सोहळा । त्रेलोक्य पाहों ठाकलें डोळा । " 'मंगळतुरांचा येकवळा । नभीं दुंदुभी दणाणिती ॥ १७॥ संभ्रमाचे मंगळ स्नान | जालीं वस्र पाराथान। / . कुंकुमटिळक शोभायमान | आरत्या करिती निजमाता ॥१८॥| षा र १ शी, गा, "1 10) मी 11 भी । ] पी र श्र 1. १ ॥ १! र्ग 1) न 1106 १9 र, र र |” शि १ । त नर) , क | ' १9 १ पि १ 1) र्री 71) शी. 1 ््ं ७ ४1 वी टर १ 1) 1. कि षा १ वाहावे. २ “ घेऊन उभ्या कोणी ” पाठांतर. २ “ वाता ” पाठांतर वाहतो. ४ कुंतल्केश, ५ सुतिणेंन्ओोवणें (१) ६ चवकरआश्चर्य, ७ उटी सीतास्वयंवर ८ ष्र ते चि हळदी राजकुमरी । लागली तुरांचा गजरी ।| दोहीं मंडपी बहुपरी । उछाह गाजे हळदीचा ॥ १९ ॥ दोहीं मंडपी मंगळ स्थाने । जालीं समस्तां शोभायमानें । मग ते वाटलीं वायनं । ढिगे ढीग शकरा ॥| २० ॥ दोहीं मंडपी थाटे थाट । पीतांबर तगतगाट । अळंकारांचे लखलखाट । स्वासिनी वायने नेताती ॥२१॥ त्या मंगळनिधीचा मंदिरी । उछाह गाजे बदुपरी । भ्राह्मण आंत. बाहेरी । जिकडे तिकडे गजगज ॥ २२ ॥ कोंदाटलंसे राजद्वार । तुरं वाजती अपार । सभामंडपीं माहावीर । वरवऱ्हाडी दाटले ॥ २३ ॥ दिव्य सिंह्यासनीं भूपति । राया आनंद न माये चिती । .- राम पुढं मदनमूर्ति । चाघे पुत्र बेसले ॥ २४ ॥ 'घनवटली सभामंडळी । सूर्यवंशी माहाबळी । _ पृथ्वीराजे ते काळीं । मंत्री समस्त बेसले ॥ २५ ॥ : कोणिकादिक राजक्रषी । नारदादि देवक्रषी । शुकादि सुखरासी । माहानुभाव बेसले ॥ २६ ॥ बेसठे तेजोरासी सुलक्षण । पुण्यमूर्ति विचक्षण । . हुं वेदीचे ब्राह्मण । अपार सभे दाटले ॥ २७ ॥ ब्रह्मनिष्ठां मुगुटमणी । मुक्तपणा वेद वणी) ज्याचा महिमा. ऐकतां कर्णी । सत्पात्र होइजे ॥ २८ ॥ तो वरिष्ट माहाराज । लग्नपत्रिका मंगळबीज | शुध अक्षर तेजपुंज । सीध केली तत्काळ ॥ २९॥ मनि बोळे अयोध्याधीपा । पत्रिका जावी वधुमंडपा । देवकमतिष्ठे समीपा । पूजन केळे पाहिजे ॥ ३० ॥ राजा सांगे मुनिवरा । पत्रिकापूजन बरवें करा । __ भरथ शत्रुघ कुमरा । आणी अगस्ती पाठवा ॥ २१॥ - वरिष्ठ बोले भूपति । पत्रिका पूजे तुझा हाती । हृंसवहनी बरव्या रीती । अति संभ्रम पाठवा । २२ ॥ टॅ : वेणाबाईकृंत सभमिडपी मंत्रंघोष । विधियुक्त पत्रिकेस । पुंजूनिया' ब्राह्मणांस । अपार द्रव्य वांटिळे ॥.२३ ॥ रायां दशरथाच्या करें । पत्रिका पूजिली गजर । छेत्रे 'चामरं मंगळतुरर॑ । सरस्वती मिरवे ॥ ३४ ॥ अति संभ्रम पत्रिका । अंगस्ती मानि मंगळिका । 'घेऊंन आला जनका । उल्हास चित्ता नावरे ॥ २५ ॥ नमस्कारिला अगस्ती क्रषी । बहु सन्मान राजपुत्रासी । अनुकर्मे सकळांसी । बेस बेसकार जाळे ॥ ४६॥ राजा संतोषला मनीं । दोघे राजपुत्र देखोनि । अति उल्हास करूनि । अगस्तीसीं बाटतु ॥ २७ ॥ मुनि आश्विये पाहे कोण । राजपुत्र हे सुलक्षण । पाहातां रूपाचे. बंरवेपण । रामासारिखे भासती ॥ ३८ ॥ अगस्ती वदे मिथिळनाथा । तूं बोलिलासी नव्हे अन्यथा । कोण भांग्य दशरथा । रायाचे हे कळेना ॥ २३९ || मग तो वरिष्ट बंधु खचितपात्री । दिव्याक्षरे चित्रविचित्री | लग्नपत्रिका ब्राह्मणमंत्री । रायाकरीं दिधली ॥ ४० ॥ पत्रिका घेऊन, करीं । अल्यादररे मस्तकीं धरी । क शुभ सन्माने. बहुपरी । पूजा तातेम्ये जाळे ॥.४१ ॥ / राजपुत्र सन्माने। गोरविळे बहुमानें। अनुक्रमें पूजामाने । रायें गोरव दिधले ।॥ ४२ ॥ बहु सन्मान राजसुत । गजभार मिरवत । . | अगस्तीकरषीसमवेत । आपुल्या. मडपा आले ॥ ४३.॥ . मग दोही मंडपी. देवदेवके । चढचढें कोतुक । व पाहाया, दाटली. अनेके । विमाने नभीं देवांची ॥।. ४४. ॥ त . फुलेलें चंदन.कुसरी । दोही मंडपी बरव्यापरी । | अभ्यांगे जालीं मंगळतुरी । कषी ब्राह्मण रायाचे ॥ ७५ ॥ उ ण ऊल्यानाचमन व ८ सत खत की त , १'४-कस्तुरी ” पाठांतर, सीतास्वयंवर ८ कडे सकळ सिधीचा' नायक.। तो चि जेथे. कुळदीपक'। . - सकळ सांग अलोलिक । देवकप्रतिष्ठा जाली ॥ ४६,॥ जाली देवकप्रतिष्ठा । वरिष्ठां आदि वरिष्टां । . राजगौरव जालें श्रेष्टां | लखलखाट दाटले ॥ .४७.॥ , ज्याचे ग्रांमीं चहुकडे । चिंतामणी जिकडे तिकडे. । .... रानोमाळ परीस खडे । कोण पुसे. तयांसी ।॥। ४८ ॥.: जेथें वास रघोत्तमा । तें भाग्य निरोपमा ।. सुखसंपत्ति सांडिली सीमा । जिकडे तिकडे. गजगज' ॥४९॥ अपार कनकाचिया रासी । वाटिलिया त्या समयासी । मुक्ते रत्ने ब्राह्मणांसी । कषी विशेष दिधलिं ॥। ५०. ॥। अपार जालें तेव्हां दान । येथे बोलिले. सामान्य । पुढिल्या द्याकाराचें मान'। विरंग: होईल हझ्णोनि ॥:५१ ॥ दोही मंडपी. देवदेवकें । बेसलीं थोर कोतुके । 'ब्राह्षणपूजा येथासुखें । गौरव द्याकार.जाले ॥ ५२.॥ समस्त संतुष्ट ग्याकारे । सकळां पावलीं वर्ते चिरं ।... तव ते पाक जाले गजर । सगस्तीं खान सारिली ॥.५२ ॥ , मंडपी बेसल्या पंग्ती । वशिष्ठरादि पुण्यमूर्ति। .... सकळ ब्राह्मण भूपति । वर वर्‍हाडी मंत्री बेसठे ॥.५४ ॥ : '“तव ते राजपुत्र विराज । बंधुसहित रघुराज |. . मध्य मंडळी तेजपुंज । दिव्यासनीं शोभतसे ॥ ५५, रत्नदीपावळी अपारा | अळंकाराच्या' फांकती तारा । मंगळराज नोवरा । परम शोभायमान ॥ ५६॥. . | *पीतांबराच्या फांकती कीळा । तेजलहरीचा झळाळा |. | आणी मुक्तमणीच्या रंगमाळा । ढाळें तेज हेलावे ॥-५७ ॥ | क *१ “ गांवी ” पाठांतर. २ “ राने माळे. ” पाठांवर.-३ . “ बुप्तो ” पाठांतर, ४“ किले ”,पाठांतर. ५ “ पांती. ” पाढांतर...६. सभा, .७ प्रभा, भ्रकारा. | वेणाबाइकृत ःृंगारमंडित सुखमूति । मंडपी शोभे सीतापति । कषी ब्राह्मण पंगती । योगी तापसी दाटले ॥ पट ॥ गोमुख आणी परमहंस । इति बह्मच्यारी तापस । पुनश्वरणी पारण्यास । रामपंगती बेसले ॥ ५९ ॥ जितुकया कांहीं पुण्यमांति । तितुक्‍या बेसल्या रामपंगती । रायें राये नेणों किती । वरवऱ्हाडी बेसठे ॥ ६० ॥ च्यारि वेद मुखोदवत । सप्वस्वरी विराजत । ::. ब्राह्मणपंगती गर्जत । रायें पूजा आरंभिटी ॥ ६१॥ . पूजापात्रे धेऊन हातीं । रायासवें नेणों किती । गंधाक्षतं मिरवती । ब्राह्मणपूजा होतसे ॥ ६२ ॥ चहुं वेदीचे ब्राह्मण । अक्षरी दक्ष विचक्षण | .. . पूजा होतां स्वर वणे । नाना कळा दाविती ॥ ६३ ॥ सकळां ठेविलीं कनकताटें । रत्नवाव्या लखलखाट । राजराण्या येक्या सेवटें । कोसल्यादि वाढिती ॥ ६४ ॥ अनेक शाखा वोदनां । नाना परवडि पक्‍वाला । .. “जिनस जिनसी परमान्ना । पंचाबृत वाढिळें ॥ ६५ ॥ नाना रस नाना जिनसी । वाढिलें नाना सिखरिणीसी । . ज्याच्या स्वादें पीयूषासी । तृणतुछ केलें ॥ ६६॥ मग तो सकळ रसांचा सोलीव रस । सकळ रुचीचें राजस । तें उत्तम ताटी विळांस । र्थघुनाथजिकारणे ॥ ६७॥ सांग नवेद्ये सुंदरा । तेसीं च ताटे वधुवरां| पुढें पंगति अपारा । नाना रस वाढिळे ॥ ६८॥ तों ते बोलती अह्मतंदें । राया येको विष्णु घ्या आनंदे । . संकल्प सोडून सोहन ब्रह्मानंद । पात्रीं बेसणें भूपति ॥ ६९ ॥ मग तो सूर्यवंशी दिनमणी । संकल्प सोडिला ते क्षणीं । : _ आपोशने केलीं ब्राह्मणी । आपण पात्रीं बेसला ॥ ७० ॥ : _ "१ ओदन£भात, ९ अस्हतासी. ३ सुंदर. ४ नेवेद्य. ५ एको विष्णुमंहद्भू इत्यादि संकल्प, क वकक क च आ क अक क क य कक यक क क य मय य मक टम म र क्य व क जा से र ्् प 2 0 क कक क क्क क ७0 र्क ीतास्वयेवर ८ | . ६९ रामपंगतीविळास । उणे नाहीं परिकारांस) तृप्तीरस सकळांस । माता कोसल्या वाढिती ॥ ७१ ॥ कृपालोचन तमाळनीळ । पंगती न्याहाळी भक्तवछळ । ल्या जेवणाचे विलाहाळ । अल्प अल्प सेवितसे ॥ ७२ ॥ पंकजनयन स्वानंदघन । सकळ पाहाती भक्तजन | तं संभ्रमाचे भोजन । सदां तूप्ताचे जालें ॥ ७३ ॥ मग त्या आच्मनाचे विलाळ । रत्तपात्री खळाळ | जाले निमेळाचें निमेळे । समस्ती आच्मनें सारिलीं ॥७४॥ ' सकळां तृप्तीभोजने । शध जालीं आच्मनं । मग समस्तां बहमानं । मुखश्शाधि दिघल्या ॥ ७५ ॥ सभा घनवटली अचाट । वरा भूषणांचे लखलखाट । मध्य मंडळी बरवंट । राम बंधूसी विराजे ॥ ७६ ॥ उत्तम तांबोल परिकर । कपॅरमिश्रित सुंदर । राजआज्ञे अपार । रत्ने दक्षणे वाटलीं ॥ ७७ ॥ गर्थे पुष्पं परिमळ धुशरं । ब्राह्मण पूजिले परिकारे । सकळी मंत्राक्षता गजरे । रामराजा वाइल्या ॥ ७८ ॥ राजपूजा बहुसाल । पुष्पे आणी फुलेळ । | रंग सभारस लोल । परिमळ धुशर॑ घमघमिती ॥ ७९ ॥ तों ते दीपवेळेचा गजर । आले दिवव्यांचे भार । दुभागीं उभे अपार । परम शोभा शोभली ॥८०॥ तुरे, लागली येक सेजे । दोहीं मंडपीं उछाह गाजे । रांगवेळा ते विराजे । नाच गायने मांडलीं ॥ ८१ ॥ - कोण उछाह समय । वाचे वणोवा किती काय |. १७४ ठेलिती ४. देव पाहाती आश्रिये । विमाना विमाने " ॥ ८२॥ १ परिकर किंवा परिकार ह्मणजे प्रकार. २ विल्हाळसकींव येईल अशी तक्रार. . भोजनसमरयी होणाऱ्या आग्रहास उद्देशून हा शब्द येथें योजिला आहें कॉ काय ? ३ वरील विलाहाळ आणि हा शब्द एक च दिसतो. अथाचा बोध बरोबर होत नाहीं; .४. करोद्वतन. ५ “ परिकार ” पाठांतर. प्रकार, ६ अत्तर, ७» रसऱररंग, . द. .यल्हास, ७ आनदवळा, १9 ०ठलण गर्दी करणें, ढक्रलणें, ९. हन ३२ ___- __ _. ,वेणाबाईकत राया दशरथाचा महिमा । भाग्ये सांडिळीसे सीमा । जे ते परि राजे रमा । उपमेवेगळें वेभव ॥ ८३ ॥. राजआज्ञा सेवकासी । अमोल्य वस्रे भूषणे रासी । करूनि दिधल्या कळावंतासी । परम संतुष्ट केलें ॥ ८४॥ मग तो विसजिंला समये । राजआज्ञे राये राये । ज्यां ज्यां जानवसें ठाये । ते ते विश्रांती गेळे ॥ ८५ ॥ बहुत क्रमिलीसे निसी । समस्त निद्रा विश्रांतीसी । ब्ञाह्म मुहूती जिनसजिनसी । वाद्ये वाजो लागलीं ॥ ८६॥ ते भातःकाळाचीं मंजुळं । तुर लागली निवळें| 'दोहीं मंडपी त्या काळें । जिकडे तिकडे आनंद ॥ ८७ दोही मंडपी संभ्रमानें । केशरकस्तुरीची माजनें।॥ मुक्ताफळे विराजमान । वरि रांगोळ्या चित्रिल्या ॥ ८८ ॥ राये राय मुख्य राज | स्नान दानाची गजनगज |. ज्याच्या स्वधमांचा ध्वज । शुध क्रिये विराजे ॥८९ ॥ प्रातःकाळाचा प्रसंग | थोर दाटटासे रंग | समारंभं अभ्यंग । जनकमंदिरीं द्रिजांचें ॥९०,॥ जालीं समस्तांचीं स्नाने । गंध पूजा बहुमाने । तव नभी अरुणानं । किंचित प्रकाश केला ॥९१॥ ., जनकग्रहीं लगबग । घटिका घालितां प्रसंग । जोतिसिया लागवेग । मोदिरमस्तकीं बेघेला ॥ ९२ ॥ मंगळाष्टके आंत बोहरी । सूयेडदयाचा आवसरीं । _ आ्राह्मणमंत्राचा गजरीं । घटिका घातली संभ्रर्मे ॥९३॥ * 'तव भात!काळीं मनोहर । केलासीचीं वधुवरें । ।- सिणघारून गोरीहर । नंदीआरूढ आलीं ॥ ९४ ॥ बखर री क भ १ ... . “,१-रात्र, २ जिनसजिनसी. याचा अर्थ नाना प्रकारचीं असा. दिसतो ३ “ दळीं ” पाठांतर ४ संमा्जनें, सडे. ५ चढला, ६ शरगारून, ७ शंकस्पावती, सीतास्वर्यंबंर ८ छ्श्रे राया आनेद गहन-) उमा महेश शोभायमान । नाना उपचारी पुजून । गोरीहरा बेसविलें ॥ ९५ ॥ ते मुक्तमणीचा मखरीं । मुक्तचांदोबे त्यावरी । रत्नघोस बहुपरी । हेमकळस चहुंकोनी ॥ ९६॥ कनकसुतं ते मंडित । रत्नदीप विराजत । | पुष्पे मंडप घमघमित । छेत्रे पताका त्यावरी ॥ ९७ ॥ विजणे चामर उपचार । रम्य साजिरे सुंदर । _ आलोलिक गोरीहर । राम पाहों बेसली ॥ ९८ ॥ राया थोर लगबग । रामा मूळ जातां प्रसंग । पूजा सामग्री येथासांग । उत्तम वस्तु घेतल्या ।॥ ९९ ॥ > तव शतानंद ह्मणे राया । घटिका चाले लवलाह्या।) “४.” ४१ जानकौवर आणावया । सीपघ्र गेढें पाहिजे ॥१००॥१ जे. डि |. - राया मनीं आवततें । ते चि बोलिले पुरोहित ( क र त राजा बोले ब्राह्मणाते । समस्त तुत्यी चलावे ॥ १॥ रमा अवतार ज्याचा घरीं । वेभवा संख्या कोण करी । * सकळ सिध सामग्री । राजा वेभवें चालिला ॥२॥ लग्न घटिकेची तांतडी । राम पूजेची आवडी | रुखवताची पेरवडी । काये झणोनि वणोवी ॥ ३॥ पुढे निक्याणें कर्णे भेरी । कडक गाजे वाजांतरी संख्येविण बहुपरी । अनेक वार्ये वाजती ॥ ४ ॥ पुढें गजाचे गजभार । शृंगारमंडित अपार । वीर बेसले थोर । वाजीमंडित वऱ्हाडी ॥ ५ ॥ . जांबुनेदाचा वोतला । चित्रविचित्र ठसाविला ।. रत्नमंडित निघाला । रथ रघुनाथजिकारणें ॥ ६ ॥ - छेत्रे पताका लखलासखित । मेघडंब्रे तगतगित । _ 'मुक्तचांदोवे झमकत । घोसमणी रत्नाचे ॥ ७॥ ___१ पंखे. २ सत्वर. ३ “ राम” पाठांतर. ४ उपचार किंवा प्रकार. ५ सुवणांचा | ६४ | बेणाबाईकत अमित निघाली पाले छेत्रे । रथावरी नाना विचित्रे । कनकदंडं पवित्रे । च्यामरे वरि वारिती ॥८ ॥ त्रेलोकीचे नवांजी । अणसुटे निमेळ च्यारि वाजी । स्वेतव्णी तेज!पुंजी । तया रथासी शोभले ॥ ९ ॥ च्यारि वाजी ते सुंदर । वरि कनकमणी आळंकार । पृष्टी मुक्तांचे ळर । झुबके मणी माणिर्के ॥ ११० ॥ तळ लागेना भूमीस । नखे टोकिलीं धरेस । न सदां उदित गमनास । सभ्य सखोल बुधीचे ॥ ११ ॥ त्यासी उच्येश्रंव उपमणें । तार तो मंद कोटीगु्णे । . , कां जे तीस घड्याचे पेण । मनापुढें गाति यांची ॥ १२ ॥ ऐसे ते वारुमॉडित । कनकरथ विराजत । . | दिव्यासनें तया आंत । राजस रामाकारणें ॥ १३ ॥. पुढे चालिला तो रथ । तया पाठीसी रुखवत । : तेलवण मिरवत । रघुनाथजिकारणें ॥ १४ ॥ सेवलाडु साखरलाडु । द्राक्षलाड गुंजलाडु । खारिकलाडु खोबरंलाड । खसखसेचे बांधले ॥ १५॥ येक च्यारोळ्याचे सुंदर । लार्यांचे लाडु परिकार । गोडंब्याचे अपार । जिनसवार चालिले ॥ १६ ॥ फुग्या फेण्याचे परिकार | शुध्य कर्डकणे जिनसवार । नाना परीचे सुंदर । चित्र विचित्र चालिले ॥ १७ ॥ उत्तम वसने आभरणं । चाठिलीं रघुनाथजिकारणं । ते वर्णावे कोण्या गुणें । अभिनव पूजा चालिली ॥ १८ ॥ १ नामांकित. २ अनसूट, अनुच्छिष्ट, न वापरलेले, नवीन. ३ इंद्राचा घोडा. ४ पेणामुक्काम, ५ बुंदीचे लाडु कॉ काय १ ६. लाह्यांचे. ७ रधुनाथीजिकारणें । ” असा चरणपाठ. ८ पुरीसारखा पातळ पण कडक पदार्थ फराळांत असतो तो. '९ *% तिळवे निघाले अपारं । फुग्या फेण्याचे पारिकार । शुध कडकणे जिनसवार । चित्नाविचित्र चालिले ॥ ” पाठांतर, तिळवारतिळाचा लाडु, १० अलंकार, - सौतास्वयंवर ९ _ दण रामपूजेची सांमंग्री । ज्ेत्रे त्राहाटलीं तंयावरी । रुखवत परोपरी । जनकरायें चालविले ॥'१९ ॥ ' ४४ कनकताटें अपारा । अक्षता हातवे सुंदरा । '' '" आरातेया रघुवीरा | वधुतिबिका चालिल्या ॥१२०| तया मार्ग सिबिका । वऱ्हाडणी मंगाळका । ी समस्त मुख्य नायेका । राजवळभा चालिल्या || २१*॥ तया पाठीसी सिबिका । कुषीब्राहमणांच्या अनेका । सूर्यापानें पताका । छेत्रपति चालिले ॥ २२॥ :. कनकमणी रथ बंरवे । खचित मुक्तांचे चांदोवे । वऱ्हाडि संजे थवे थेवे । राया वेष्टित चांलिळे ॥ २३ ॥ रुखवंत चालिले विराजमान । कोसल्यांनंदनालांगूंनं: !। पाहाती आंश्रिये करूनं । सुरवर जनं नर नारी ॥ २४) छेत्रे त्राहाटंलीं बहुते.। तुरे वाजती अमित । रामा मूळ लग्नाते । जनक संभ्रमें आला ॥ २५ || पुढिलिये संमासी मैणु जाती । मेथिळी फळ वोईळ भूपति | वेणी हणे सोहळा श्रोतीं । सादर श्रवण करावा ॥ १९६ ॥ इति श्रीरॉंमायणे.। आदिकांडे सीतासेवर नाम । समास. अठवा ॥८ ॥ रि कर ] व $ १ ॥ समास नववा ॥%७॥ कट ती ॥ श्रारामसमथ ॥ रामा मूळ जातां लग्नासी । जनकराज संभ्रमंसी । 1 ' तेलवण स्खवर्तेसी । वरमंडपा आठे ॥ १'॥ वि अयोध्याधीश तो सन्मान । जनकराया बहुमान । बैसकार दिव्यासने । अनुक्रमें सकेळॉंसी ॥२॥ ति ऑबंर्ासास््ासास्वाावण वयर १ वाजविलीं किंवा सिद्ध केलीं. २ ताटलींत कणकेचे दिवे लावतातं ते ३ परणणें किंवा प्रणणें ह्मणजे ठम लावणें, ४ फलप्रदान कारेतील ९ 2 2 वाता कासार कड, बनत हयर मेतन 2. 0 आ: न्न परे साका २७७७ रर न उक यस्य ने व्ह कवाय उडी दी डप... >> कलत... 78 3४ ८ कुनी पवल पयायाने पकड ह क क 1. य न ऱ्या डि ची मक न रक त उक कस कक उसे क्क व म्यान कलपना म्य मद पकड १६ वेणाबाईकत वशिष्टादि कपेचर । शतानंदादि सुनिवरः| ... चहु वेदीचे अपार । ब्राह्मण सभे बेसले ॥ ३ ॥ ' बहु मानाची बोलणी । बहु प्रीतीची करणी । जनकवधु वर्‍्हाडिणी । कोसल्या माने बेसल्या.॥ ४.॥ दोही दळींची दाटणी । सभा घनवटली ते क्षणी. । देव वऱ्हाडी आंगणी । अंतरं विमाने दाटली ॥५.॥ . ब्राह्मणमंत्राचे उबार । जनकराज उपचार | रामपूजा सुंदर । करिता जाला ते काळीं ॥ ६ ॥ थुवनसुंदर तो रघुनंदन । राजा. पाहे स्वानंदघन .] ह्मणे याचे पूजेलागून । जें ते थोडें वाटतें ॥ ७ ॥ आपुले आवडीचे आळंकार । रामालागी उपचार । . पुढें ठेऊन सुंदर । राम पूजिता जाला ॥.८॥ मस्तको लपेटिलं तगट । जांबुनदाचा रसंपट । रत्नाकिळाचे सेवट । गोळ पदर झमकती ॥ ९ ॥. जांबुनदाचे तार । मुक्ते वोबिलीं जिनसवार । . तेजोरासी सुंदर । झुबके मस्तकी शोभले ॥ १० ॥ “ सहज सुंदर ते नीळ तन । कनक पांग विराजमान. | सुंदरमुख पंकजनयन । रत्नकुंडळें शोभलीं ॥ ११ ॥ पीतपट तेजोरासी । राये उकलिला सभेसी । मग ता दुवादळ तनूस[ | परम शोभता जाला ॥ १२९ ॥ नाना मणीमंडित । मेखळा.ते धगधगित । क्षुद्र घंटिका विराजत । कटप्रदेसीं मिरवती ॥ १३ ॥ वीरकंकणे सुंदरशामा । राये. वाइलीं रघोत्तमा | लखलखाट सांडिली सीमा) मुद्रिका पोवची धगधगिती ॥१४)॥ सकळ तेजाचा. सारांश । राजवस्त्रांचे विळास । . दुवोदळ तनु राजस । सुंदरपणे विराजे ॥ १५॥ १ तकट<घट्ट. २ जरतारी चरा. ३ शेला. सीताखयंवर ९ | ६9 राजपूजा बरवंट । कटप्रदेसीं कटपंट । रत्नकीळांचे लखलखाट । मुक्तपदर झमकती ॥ १६॥ दिव्यपट तो विराजत । स्केधभागी झळकत । | कीळा फांकती अमित । युक्त पदरीं कमकंती ॥ १७ ॥ रामपूजेचा सोहळा । थोर फावला मिथिळा । मन नयनसुखसुकाळा । वरंपडी जाली सकळांसी ॥ १८ ॥ पवित्र पाउठे रामाची । तेथें दृष्टी जनकाची । अंदु वाकी नेपुराची । पदीं पूजा वाइठी ॥ १९ ॥ नाना रत्ने फांकती कीळा । ते पदककंठमाळा । तेजोरासी मुक्तमाळा । आपादप्यत घातल्या ॥ २० | त्यावरी साजे वेजयंती । आपादपथेत मिरवती । भवनसुदर जगत्पति । राम शोभे संभ्रमे ॥२१ ॥ भाळीं टिळक रसाळ । केशर रोखले निमळ। सुंदर अक्षता वतुळ । बरवेपणे शाभल्या ॥। २२ ॥ ' सुगंध कुसरी ठाऊन । परिमळ धुशरीं पुजून । आपादपर्येत सुमन- । माळा रायें घातल्या ॥ २३ ॥ कोण .जेची नवाई । जनके पूजिळे जावाई | देवक्रषी ते समई । तटस्त सभा पाहातसे ॥ २४ ॥ सकळ संपतीची थोराई । दक्षणा समॉर्पेली ते सर्मई जनकराजें जावाई । येथासांग पूजिले ॥ २५ ॥ - रामपूजन जावाईत्वे । आराधिले पूर्वी होतें । _ जनके पूजिलं राघवाते । केवि मज ते बोलव ॥ २६ ॥ कनक तगेटें रसाळ पानें । सकळ सांग बहुमान ! ' बरदकरीं जनकाने । तांबोल तेव्हां दिधला ॥ २७ ॥ १ कटीवस्त्र. २ “ बैसली ” पाठांतर. २ मिठी, मुरकुंडी, ४ “ संक ल्पिली ” पाठांतर, ५ तबक (3... * | क्ट : वेणाबाईकृत पानवेली बाग बनें । आगराची जें जें स्थानं । रामापुढ जनकानें । संकल्पिलीं समस्त ॥ २८॥ .. मग तें मंगळरूप पाउले । जेथें संत विसावले | ते सुमेधेने उटिले । अति संभ्रमे राजस ॥ २९ ॥ जानकीसेवराच्या लोभा । मातृका वऱ्हाडिणींचा गल्बा । ») त्यांत अधे मात्रा वालंभा । कुरवंडी रामासीं ॥३० ॥ निज तृप्तीते पोखंती । रामा बोबाळी अभेदभक्ति ।) पुढे शुध्ध क्रीया होती । तिच्या तोळे या आल्या ॥ ३१ ॥ राया जनकाच्या वर्‍्हाडिणी । रामा केली अक्षवाणीं । ठकॉर सूर्ति च्यापपाणी । सुखस्वानंदें पाहाती ॥ ३२ ॥ तव वरिष्ठ बोळे सुलक्षणा । अनंतगुणपरिपूर्णा । हात लावी तेळवणा । भुवनसुंदरा ये समई ॥ ३३ ॥ मग तो वरदपाणी सकुमार । मुद्रिकामाडित मनोहर । भुवनसुंदर करांग्र । तेळंवणा स्पशेला ॥ ३४ ॥ मग कासल्या. आदि वनिता । राया दशरथाच्या कांता । पुजूनिया रुखवता । सुमेधेने दिधले ॥ ३५॥ वस्र आळंकार गंधमाळा । परिमळ धुशरं तांबोला | _ ब्राह्मण पूजिळे सकळा । अपांरं द्रव्य वाटिळे ॥३६॥ सकळा जाला पूंजा दाने । मिथिळना्थे सन्मान । राजपूंजा बहुमान । वरवर्‍हाडी पूजिले ॥ ३७॥' पजागोरव परस्पर । बोलती मानाची उत्तरं । सकळा सांग सकळ प्रकार । मग संभ्रम चालिले ॥ ३८ ॥ तळीं उतरली देवंयाने । त्यांची उचलली विमाने. । राम मणु संभ्रर्मने । दुंदुभी तुरे लागठीं ॥ ३९ ॥ दोही दळीचीं मंगळतुरं । निशाणे भेरि अपार । कड़क उठिला वाजांतर॑ । गजय़ान. तयाची ॥ ४० ॥ १ प्रिय, २ पोषती, पोषण कारेती. ३ मत्तोहर लक सीतास्वयंवर ९ | ६९ कोरत पवाड वर्णित । गुणानुवाद ते अमित | . . वेद भाट मूर्तिमंत । नाना. भाषा गजेती ॥ ४१ ॥ गज वऱ्हाडी चवरडोला । दिव्य. निशाणें दिव्य ढाला । वांजी वऱ्हाडी बहुसाला । छेत्रे पताका झमकती |. ४२ ॥ असंख्य दाटले ते भार । कनकमंडित रत्नाकर । रामरथ सुंदर । विश्व पाहों ठाकले. ॥ ४३ ॥... .__. मिथिळआवडीचा वोतला. । केवळ आनेदाचा वळला.। आति संनिध आणिला । जनकजावाड बैसले ॥ ४४ ॥ छत्रे पताका मेघडंबर॑ । माहि मछपुछें अपारे । सूयांपानें पालछेत्रें । कनंकमणीची ते रथी ॥ ४५ ॥. शोभे जानकीजीवन । सुमंत सारथी विराजमान) शेष भरथ शत्रुघ । समीप बंधु शोभले ॥ ४६॥ सनक सनंदन सनत्कुमार । वेश धरून सुंदर |) _ _. _ विडिया सेवा परिकार । जगर्जीवना जाणबिती ॥ ४७.॥ पकपात्री तो देवेंद्र । छत्र धरून मूगंद्र | .. अष्ठदिज्षाचे दिगेंद्र । चामरे रथा ढाळिती ॥ ४८ ॥ * वरिष्टादि क्रषेश्वर । आणी ब्राह्मणं अपार । सिबिका निघाल्या सुंदर । ठेत्रंपताकामंडित ॥ ४९.) वऱ्हाडिणी मंगळमंडिता । हातिवे आणी अक्षता | रत्नताटें अमिता । सिंबिका भार चालिले ॥ ५० ॥ अ४्ठ मांहासिधीचा ताटी । जांबुनदभांगाराची दाटी । कस पाहातां तंरे कोटी । वैकुंठ टांकसाळेचे ॥ ५१ । ते वैकुंटीचे भांगार । उंच उंच॑ आळंकार। ' जानकी टक्ष्मी साचोकार । 'तिजकारणें चालिले ॥ ५२ ॥ दिव्य वस्रे कोटी च कोटी । चालिल्या जिनस जिनस सांटी । देवांगवसनें गोमटी । जनकजेकारणं ॥ ५२३ ॥ __१ जांबूनदन्भांगारस्सुवणे, २ खरोखर, ........... 11 ..ॉ शि |. .::!. ७७ _ . वेणाबाईकृत द्रव्यशक्तीसी कुबेर । कनक चालिले अपार । पुतळ्या मोहरा जिनसवार । द्याकारा धन चालिले ॥५४॥ नवरत्नाचे संदक । पेट्या मांदुसा अनेक । | -परिसनाणीं आलोलिक । संख्येवेगळी चांलिलीं ॥ ५५ ॥ राया दशरथाचें फळ । राममाप्ती केवळ । जानकीकारणें निमेळ ।.संभ्रमेंसीं चालविले ॥ ५६ ॥ ज्या फळा सोबेती योगी । ज्याला तापसी वीतरागी । शोधिताती युगानयुगीं । ते जनकजे चालिलं ॥ ५७ ॥ ज्या कारणें जाले साधक । ज्याकारणें जाले नेमक । ज्याकारणें आवस्यक । सवे सांडिलें जेहिं ॥ ५८ ।॥ ते फळ जानकीकारणें । चालिलेंसें पूर्णपणें । | तुछें जाठीं बरवेपणें । सवे फळें चि ज्यापुढें | ५९ ॥ 1 छेत्रे पताका अमित । मुक्तचांदोवे झळकत । | समारंभे विराजत । फळ जानकी चालिले ॥ ६० ॥ तया पाटीसीं अयोध्यापति । रथ छत्रासी नाहीं मीति । ध्वज पताका झळकती । राजभार चाठिला ॥ ६१ ॥ ते समईची दाटणी । छत्रे छेत्रांची खेटगी । किती येक ते वेत्रपाणी । मध्यभागीं फिरती ॥ ६२ ।॥। पुष्परृष्टींचा सडा । परिमळ धुशराचा धुळवडा । --आगाज़ होती धडाडा । दमामे भेरी वाजती ॥ ६३ ॥ . दोही दळीचे येक भार । रथ चालिले अपार | | र थृंगारमाडेत माहा वीर । केशर कस्तुरी उवेरले ।। ६४ ॥ लाहान थोर सकळ जन ! समस्त हि विराजमान । ' कोण्ही नाहीं तेथें दीन । सवे वऱ्हाडी चालिले ॥ ६५] १ संदूक, पेट्या. २ “ चाळविलळी ” पाठांतर २३ ब्राडांत पाठ “ नित्री ? आह. मागील ३५५४ पहा, ४ आवाज असा अथे स्पष्ट आहे. माग्रील ६७६ पहा, ७:डइवरणंनभरून जाण, सोतास्वंयंबर ९ ७? . ते कनकमगीची मिथिळापुरी । शृंगारिलिसे बहुपरी । राम पाहाया नर नारी । मंदिरमस्तकी दुभागी ।॥। ६६ ॥। | कक मही च ९ च | कोण जनकाचे वेभव । आणी ते भक्तीचा थोराव |... | नटमस्टटनोणनटा मल्या ळक यस ल्क -कशिशीशी शे राममोप्तांचें गौरव । जे ते पारे विराजे ॥ ६७॥ कनकभूमी जिकडे तिकडे । कुंकुमकेशराचे सडे । मुक्तरंगमाळा कोडें । रामरथा घातल्या ॥ ६८ ॥ स्थ जातसे त्यावरून | थीर थीर शोभायमान | | | क ७ टने क | र, | थोके तों किन्नरगायन । अष्ट नायका नाचती ॥ ६९-॥ मिथिळ पुढें वेत्रधारी । राम मिरवे उभय गजरी । ते समई जयजयकारीं । विश्व आनंदें पाहातसे ॥ ७० ॥ देवीं दाटलं नभमंडळ । विमानी यानीं सकळ ।| बोलती हे उछाहवेळ । न भूतो न भविष्यति ॥ ७१ ॥. सुंदरमूर्ति शोभायमान । दिव्य रथी रघुनंदन । ते समई सुमन-। दृष्टि होय देवांची ॥ ७२ ॥ ते समईची दाटणी । किती वारिती वेत्रपाणी । | ' रथ रथा खणाखणी । राम पाहाया पेलिती ॥ ७३ ॥ झलरें मुक्ताफळांची । गुंतती येक येकाचीं । दृष्टी पुढे सकळांची । राम पाहायाकारणं ॥ ७४ ॥ तेव्हां जगक्ापें मेघडंबरं । हिंदोळती येकसरं । त जेहि धरिली होतीं करें । ते चि पाहाती रामासी ॥७५॥ । पताकांची दाटणी । सूयोपानांची खेटणी । | _ -माहिसुखा खणाखणी । राम पाहातां होतसे ॥ ७६ ॥ रथवाजी कोतुकें । भूमी टोकिती चालतां नखे । वरुत्या माना हरिखें । राम पाहाती ते काळीं ॥ ७७ ॥ थोर सुखाचा प्वेकाळ । कोण आनेदाची वेळ । बिश्रांति विसावा मंगळ । राम पाहाती मिरवतां 1 ७८ ॥ १ “रामा प्रीतीचे ” पाठांतर. २ कौतुकाने. २३ “ थोकतां ” पाठांतर ४ पेल्णेंन्लोटणे. ५ आनंदानें. 7_र्‍ ७्रं 'वेणाबाईकुत पुढिल्या भाराची मागे मुखें । राम पाहाती 'येथासुखे । पद्यु गज वाजी हरिखें । राम पाहाती फिरोनि ॥.७९ ॥ मंगळ तुरांचा गजर | नाच गायन अपार | .. मदनमूति सीतावर । विश्व पाहे आनंदे ॥ ८० ॥ | येका वाटे हा आत्मां | येका भावे परमात्मा । | येका वाटे अंतरात्मा । ध्येयमूर्ति सकळांची ॥८१॥ | यका वाटे हा जीवन । येका वाटे स्वानंदघन | सकळां तृप्ती विराजमान । रामखूपा पाहातां ॥ ८२ । राया जनकाचा उल्हास । झेंपावेना या मनास । वाचा होये कासावीस । न ये वर्णितां हणोनी । ८३॥ वाचे नव्हे तो उच्चार । राम मिरवणेचा गजर | थोर संभ्रर्म उपचार । जनकमंडपा आणिले ॥ ८७४ || राजद्वाराचे पूर्वे दिशे । रामरथ थोकला असे । सकळ वऱ्हाड समरसे । तुर गजर वाजती ॥ ८५॥ तोरणमंडेत माहाद्वार । सत्य रमेचें मदिर । गजगज आंत बाहेर । येती जाती दाटणी ॥८६॥ तों पूवे द्वारे अमिता । सुवासिनी मंगळमंडिता । आरतेया लखलखिता । लक्षानलक्ष आल्या ॥ ८७॥ - परमानंद राजांगना । कुरवंडी शोभायमाना | पंचमाणी रघुनंदना । वोबाळून चाठिली ॥ ८८ ॥ सुंदर साजिरिया मुखकमळा । आरत्या करूनियां सकळा । राम उतरतां सोहळा । पायघडिया घालिती ॥ ८९ ॥ . देठोविण सुमन सेले । पायघडिया घातले । शा सकुमार रामपाउलं । विराजती त्यावरी ॥ ९० ॥ सुंदर चाळे सीतापति । परिथानें तें झळकती । : र. तो .._ किंती येक सांवरिती । भक्तराज ते काळीं ॥ ९१ ॥ १ कपडे. र र र र त षड |, | 'सौतास्वयंवर ९ ण . डात, र निम नाना उपचाराचे उठावे । रघुनाथजिकारणें ॥ ९२!॥”” || पूणे जळकुभ शिरीं । दिव्यांगना बदुपरी।) पुढे आल्या सव्य हारी । शकुनरूप शकुनासी ॥ ९२३ ॥ कनकदंडें चामरें । दुभागीं ढळती अपारं । १0 इ ॥। जनकें जावाई उपचारें । सभागंडपा आणिले ॥ ९४॥ | तो मुक्तमंडप विराजमान । सकळ सुंदयांचें सदन.) | तो दिव्यासनीं रघुनंदन । बंधुसहित विराजे ॥ ९५ ॥ वशिष्ठाद्रि कषेश्वरं । ब्राह्मण बेसळे अपार | | राये राये तातिम्य थोर । बेस बेसकार जाळे ॥ ९६ ॥ राया .जनकाची अंगना । कोंशल्यादि राजांगना। देऊनिया सन्मांना । वरासनीं शोभल्या ॥ ९७ ॥ सभा. घनवटली अपार । राया दशर्थाचे भार । गोत संपत्ति'नाहीं पार । प्रतापदिनमणी विराजे.॥.९८ ॥ आणी पुत्रांची संपत्ति । त्यांत विशेष राममूति । | त सून मिळाली रत्नदीप | पूजू इछो उल्हास ॥ ९९ ॥ | त आंत बाहेरी दाटळें फळ । रामाकरितां अवघे सफळ | | जिकडे तिकडे उछाह वेळ । सभामंडपीं गाजते ॥ १००. ॥ ' राम पुत्रत्वं ज्याच्या घरीं । भाग्यास संख्या कोण करी'। | अष्ट माहासिधी कामारी । मुख्य रमा राबती ॥ १ ॥॥ |. ऐसा राजा दशरथ । सकळ सांग पदाथे।) . . ..( |. सून पूज्ञावी.मनोरथ । लालसचिच्ते बोलतु ॥ २.॥ । वरिष्ट राजा ये काळीं ।सीघ्र आणावी राजबाळी । पूजा करूनि मेथळी । फळ समपू मुनिवरा ॥ २३ ॥ आ ाााा--->>-:>>>>>><<_-॥-॥:४४॥॥४४॥यप शीतक ५ “ आंत बाहेर दाटले फळ । रत्नआळंकाराची कोळ । फॉर्के तेणें रवि मेडळ । मळिण दिसो लागले ॥” असा पाठ बाडांत आहें. २ कामारंम्सेवकं १० 1. डे वेप्पाबाईळूतं वशिष्ट बोळे ते अवसरी । राया आणावी राजकुमरी' तव ते संभ्रम सुंदरी । सभेमध्ये चामके ॥ ४ । सखिया सांगातिणी सर्वे । सभ्य प्रधानाचे थवे । वरि मोल्यांचे चांदोबे । देव्हडीं चामर ढळताती ॥, ५ ॥: पंकजनयनीं सुलक्षण । कोण ख्पाच बरवॅपण | . जांबुनद जें सुवणे । त्याची नेणा वातला ॥ ६ ॥ हे हि कठिण उपमा । जानकोरूप निरोपमा । भूषणमंडित मनोरमा । सभेमध्ये आली ॥७॥ उतमासनीं राजपुत्रि । चामर उडती दाटी छेत्री । मंगळवाये ब्राह्मणमंत्री । राजा पूजे बेसला ॥ ८ ॥ राजा बोले वरिष्टांसी । रामापारडे हे गुणरासी । इची पूजा विळासी । करूं वांछी मन माजे ॥९ ॥ हो जि ह्मणे उपाध्याई । कषी ब्राह्मण सकळ हि । गगीच्यांयी ते समई । जोतिसी पुढें जाला ॥ ११० ॥ | ' कनकंमणीचे ते कळस । थंगारिळे रास | जोतिसी बोळे वशिष्ठास । देतां घेतां समयो हा ॥ ११ ॥ कळंशपूजा गणेशपूजा । येथें मान आहे माझा । लग्न लागलिया वोजा । च्यारि दिवस तुमचे ॥ १२ ॥ वरिष्ट हणे हो जि बरं । मानदक्षणा घ्या आदरं । वधु पूजून उपचारें । मग हो द्या जोतिसी हो ॥ १३॥ तवे शतानंद मुनिवर । रायासी बालिला उत्तर । जोतिसी समजावा सत्वर । घटिका चाले सोळावी ॥१४॥ जोतिसी बोले रायासी । हें कळत आहे तुत्मासी । येथेष्ट दक्षणा आह्यासी । संतुष्ट केलें पाहिजे ॥ ९१५ ॥ राजा बोले मुनिवया । गर्गाच्याया ज्योतिसिया । स्वेइछा माग या समया । इठित जें मन तुझें ॥ १६ ॥ विडा प कळ हेहहआआययाावाायाााग॒साशबगमामाारधधाधाधाा्ाााषारा्ाबवा १ “' रायें आणविली राजकुमरी । ” असा चरण बाडांत आहे. २९ “देवढीं ” पाढांतर. ३ रामाला योग्य, ४ “ तेणे ** पाठांतर क १ ' ही. (1 नाटीरी सीतास्वयंवर ९ ७५ अनंतकोटिब्रह्मांडनाथे । या रघुनाथजि समर्धे। ' ' विधिभूगोळीचें आह्यांते । जोतिसमिरासी दिधलं ॥ १७ ॥ यामध्यें दानशूर । असंख्य आहेत माहावीर 'परि सूयवंशी नामधार । मुगुटमणी सवाचे ॥ १८ ॥... | तुझे घररींचें शोबन । वांछित होतें आमुचे मन । .. . ॥७ तूं दात विराजमान ।) आमुची वांछा ते किती ॥ १९4 __ ज्याचे गावी परिस खडे । चिंतामणी जिकडे तिकडे । कल्पतरूचें झाडोरे । रानोमाळ लागले ॥ १२० ॥. ऐसा राजा दशरथ । सवे गुणें तो समथ | | नाना. रत्नं पदाथे । जोतिसिया देक्षणा दिधली -॥ २१ ॥ | दिवलीं धनाची भांडार । अमोल्ये वस्र अपार । | आणी नाना आळंकारं । जोतिसी येथेष्ट तोषला ॥ २२ | न कळसपूज़ा गणेशपूजा । येथासांग करूनि राजा। | उपाध्याच्या गजगजा । मान दक्षणा पावल्या ॥ २२ ॥ समस्त तोष पावोन । बोलती राया वधुपूजन । | आतां करावें फळप्रदान । अति समयो शुभ हा ॥ २४ ॥ ' पुढे जनकाची नंदनि । राजा सन्पुख बैसोनि । पूजा मंगळविधानी । त्राह्मणमंत्री होतसे ॥ २५ || मुक्तमाडित पीतांबर । मुक्तकंचुका परिकार । रायें सर्मापेला सुंदर । जनकजेते शोभला ॥ २६ ॥ कनकगभाची धगधगेत । मुक्तमणी ढाळ देत । रत्न चुंगी हेलावत । तेजलहरी लोटती ॥ २७ ॥ ते तानवडे सुंदरी । रायें वाइली राजकुमरी । *.ज्याच्या तेजापुढें थोरी । सूयेमभेची झांकली ॥ ९८ ॥ ९ "परकर. "1: 5७ इमेंभन, मंगळ कार्य. ९ झाडोराऱ्गर्द झांडी. ३“ रानें माळें ' पाठां- तर. 2“ प्रकार ? पाठांतर, ५ भा, प्रकाश. ६ हिरा, ७ बायकांचा कानां- त्ोळदागिना, कुडकें- . .''(.. . २ यि ७६ .- वेणाबाईकृत सातखणी' पांचखणी । युक्ते ुवके रत्न चुणी |. .. : | प्रे. झमकती तेजखाणी । सीसफुल झंमकर्ते ॥ २९॥ . माथां जाळी तेज सतेज । मुक्ताफळाचें फांके तेज । . _ सव. भूषणा भूषणराज । मस्तकमणी शोभला ॥ १३०) फरां आणी नागरफणी । ढाळ देती रत्नचुणी। : मुक्ति गुंफिलिसे वेणी । पुष्टी भागी मिरे ॥ ३१॥ : मुक्ति गुंफिळे शुबके । रत्नमणी गोफ निके। कसण्यां गोंडे मंगळिके । जोडा जोड' मिरवती ॥ ३२ ॥ तेजोरासी रत्नमाळा । लखलखाट मुक्तमाळा । | ! सवे तेजा आगळा । तो बिजवरॉ कपोळी ॥ ३३ ॥ जांबुनदाच्या झगझागित । मोहनमाळा त्या लखेलाखत ह वि :: चापेकळिर्या मिरवत । चापेकळी जानकी ॥ ३४ ॥ १, : नासिकीं शोभले भूषण । सकळ तेजाचें बरवेपण | | र. मंगळरूप सुलक्षण । मुक्ताफळ मिरवे । ३५॥ । | . राजभूषणें चढे चढे । हार रंमेरयुक्तेजाडं। .र्‍” का :»त्या रत्नाच्या उजेड । विश्व तेजस्वी भासे । ३६॥. बाहु दंडी बिभूषर्ण । खचित रत्नाची भूषणे | वांकी बेसल्या बरवेपणें । कोपतिमुखे मिरवती ॥ ३७ ॥ सुढाळ धोश रत्नमणी । जिनस जिनसीं बेसल्या चुणी । तेजोरांसी सुलक्षणी । बाजुबंद शोभले ॥ ३८॥. तया तळीं कसण्या जोड । मुक्त झुबके रत्ने जाड । राया मनीं जे जे कोड । ते तं भूषणे वातसे | ३९॥ | र | १ सात आणि पांच खणांची खणाळीं. २ चोळीचा अधां भाग. २ डाक्ष्या- तील फल. '४ * झंळकतं ” पाठांतर. ५ पिंपळवन. ६ कसणंरबोंधणें, कसण्या गोडेऱ्याफेलेले गोंडे क्री काय £ ७ बिंदीला मध्यभागीं असणारें पान. ८ कपा- ळावर. ९ पुतळ्यांच्या माळेचा च एक कार. १० .सोन्याच्या -बारिक कळ्यांची: . माळ, ११ “ हमेला ” पाठांतर पण अथे काय ६ १९ हिरे क्ट. - न्या टक रव्दटीस्ककिबे णी त ऱ्् पण पपनस णा णा टकिडाल प टोक नहा ल तज क क मली क्क द जाया क हचक नव किक वयर तेक कीर ति वं त क दक १८८ अय होन यी जा र कक म य कक क च ह वी ७,५7८ शा. 0. १९ 0१ कॉक “म ४ १ ग श क ११ ४ व्य क्या 1 सीतास्वयंवर ९ ७ तेजोरापरी लखलखाट । रत्नचुणी बेसल्या दाट । - . सुढाळ मुक्ते कांठोकांठ । नागरंचुडा नागरे ॥ १४० ॥ : रत्नखचित कंकर्णे । हातसांकळिया सुलक्षणे । . पुढें पोवेची बरवेपणें । रत्नमुद्रिका दाटल्या | ४१॥_ . कटपंदेसीं मेखळा । दिव्य शोभे जनकबाळा । . : : पाउलीं नेपुरांचा मेळा । वाकी वाळे साखळ्या ॥४२॥ सामुद्रिक तं पदकमळें । भूषणे वाइलीं सुढाळें । आंगोळिके ते वतुळ । विभूषणे दाटली ॥ ४२ ॥ राये वाइठें अमित । मेथळी भांगारजडित | ते मी. वर्णावया नव्हे शक्त । यथामति बोलिले ॥ ४४ ॥ पीतांबर मुक्तमंडित । तेजोरासी झमकत | '*, उत्तम वैरंणें विराजत । रायें जानकी वाइले ॥ ४५॥ भाळीं किंचित कस्तुरी । चंदन ठाविळं कुसरी | मग सुमनं बहुपरी । माळा गळां घातल्या ॥ ४६ ॥ प्रेमळ धुशरी उत्तमा । राये पूजिळी मनोरमा । | फळ समपीं त्या संभ्रमा । विश्व पाहों ठाकले ॥ ४७ ।॥। कनक वर अमोल । जरी पाटावे बहुंमोठे | तगट तगटे जिनसालं । कुसुंबी पातळें फळीची ॥ ४८ ॥ जिनस घड्या झगझगिती । तेजोरासी झळकती । | घड्या घड्या लखलखिती । राये जानकी वाइल्या ॥४९॥ दाळिंबवानं जासवाने । आंत बाहेरी नुसधं सोनं । आणी कितीक मेघवानें । मुक्तमगी कंचुक्या ॥ १५० ॥ 1] १ “ काटो काट ” पाठांतर. २ बांगड्या. ३ पोंची, ४ “ बोलिला ” पाठांतर. ५ एक नेसण्याला आणि दुसरी पांघरण्यास अश्या दोन चिरड्या वधूला देतात, ल्यांपेको पांघधरावयाची जी चिरडी असते तिला वेरण ह्मणतात. ६ लग- ड्याचा प्रकार, ७ “ बहुसालें ” पाठांतर. ८ “ फळाची ” पाठांतर, ९ डाळिंबी व जाखंदी रंगाचा ठगडीं,.'१०*' नुसतें : पाठांतर, .' । ..32 . क्ट . वेणाबाईकूत किती चापेवणीं अंबर । क्षीरोदक पीतांबर । | मुक्तमणीचे पदर । मध्यें मुक्ते चित्रिली ॥५१॥ . जांबुनदाचें सुत । कुसुंबी रंगे मिश्रित । ३) नाना रंग चित्रविचित्र । वस्त्रें रायें वाईली ॥ ५२॥ त्रेळोक्यामध्यें उत्तमे होती । देवांगातिल उंच जाती ।.: तें ते चीर भूपति । जनकनंदनी वाइली ॥ ५३॥ ! अभिनव चीरें तें विराजे । सभा डवरली त्या तेजे 1 तटस्त सकळांचीं नेत्रांबुजे । अभिनव अंबर वाइठी ॥५४॥ द्रोपदी पुरविली चीरें । जिनसें वणिली कवेश्वर । जानकी रमा साचोकारें । काये झणोनि वणोवी ॥ ५५ ॥ जाड भांगारमांदुसा । आळंकारपेव्या बहुवसा | अनघ्ये भांगार उजळली दिशा । अपार तबक वाइ०।।५६॥ केणें समापिलं जनकजे । ज्याच्या स्वादा पीर्यूष लाजे.] ऐसें फळ नसे दुजे । सुरवर आद्चिर्ये दाटले ॥ ५७॥ . नाना जिनसी फळप्रदान । जानकी वाइलें शोभायमान ! पूगीफळें आणी पानें । सांग फळ वाइळें ॥ एट ॥ फंळ वाटलं. अपार । तेथें नाहीं लाहान थोर । सकळां तृप्ती जयजयकार । थोर तेव्हां दाटला ।॥| ५९ |. मग ते जनकाची नंदनी । सांग फळाते पावोनी । थोर सन्मान करूनी | मातृद्शेना आली ॥ १६० ॥ 'पुढिलिये समासी रघोत्तमा । माळ घालील मनोरमा | वेणी ह्मणे त्या संभ्रमा । श्रोते जनीं परिसावें ॥ १६१ ॥ इति श्रीरामायणे । आदिकांडे सीौतासेवरोनाम । समास ॥ ९ | अकर हिहेह्जव्यामगगापनखाासेभ खव | का 0000000005... तरा पी. -कॉलरिरशिशिरशिरशिरशिरशिशिशिनशिशिशिशििर?े९?)२”१? ?णिशणिणिणणीणीणी | ३ जिन्नस, ४ अमृत, . ... , . > १ वृत्ने, २ “ भार ” पाठांतर कशशरयद.आ या सौतास्वर्यवर १० ९ ॥ समास दहावा ॥ १०॥ ॥ श्रीरामसमर्थ ॥ तों रोमहषेण मार्केडेय । पुरोहितसमुदाय । मिथिळा जाणविती समय । घटिका चाले सत्रावी ॥ १ ॥ शतानंदादि ब्राह्मण कषी । समस्त बोलती रायासी । मंगळसखञान रामासी । आतां दिल्हे पाहिजे॥ २॥ ब्राह्मण हणती रामा स्नान । करून घ्यावें ख्रीदान । सुंदर मति शोभायमान । अंबर सुरेंद्र फेडिलीं ॥३॥ कहुषीज्राह्मणासहित । मूति शोभे मंडपांत । चामर ढाळिती श्रीमंत । भक्त दुभागी दाटले ॥ ४॥. तों किती येकी सुंदरा । दिव्यांगना मनोहरा । अक्षवाणी सीतावरा | निबलोग उतरिती ॥॥५॥ शुभासनी मदनमूति । फुलेल चाफेले माखिती । हळदी सर्वोगी लाविती । शुभरूप तनूसी ॥ ६ ॥ कोमळ तनु नीळवणीं । उटितां बोलती वऱ्हाडिणी । परम सुंदर च्यापपाणी | पाहिला चि पाहागे॥७॥ किती ह्मणती हे सहजा | थोर सुकृति मिथिळराजा । हे भाग्याची जनकात्मजा । भुवनसुंदर लाधली ॥८॥ पाहा गे जीवाचे जीवन । पाहा कोसल्यानंदन ।. सुंदर शाम विराजमान । मना नयना आवडे ॥९॥ नाना बिळास उपचारी । माखण जालं कुसरी । हळदी लाविली सुंदरी । सुंदर तनु विराजे ॥ १०॥ रत्नकळसा कनकतार । सुंतविले ते सुंदर । तयामध्ये सीतावर । रत्न चोकी शोभला ॥ ११ ॥ ३ “ गे? पाठांतर.. २ “ साजिरी.” पाठांतर, ३ सूत गुंडाळले, शं - ? - वेणाबाईकरत हेमपात्रे गंगाळ॑ । उदक सारिलीं निमळ । मंत्रधोश तेणे काळें । आणी वार्हये वाजती ॥ १२ ॥ सुगंध चोखणी लाविती शिरीं । उदके घालिती कुसरी । कुरळ पसरले पुष्टीवरि । सुंदरपर्णे मिरवती ॥ १३ ॥ तो सोहळा सुरवर । पाहाती करिती जयजयकार । ., - राजा आनंदें निभर । अंबर घेऊन उभा असे ॥ १४ ॥ उदक घालिती खळाळ । तनु साजिरी दुवादळ । मंगळस्नान निर्मळ । निमेळाचें जाळे ॥ १५॥ सोनेसळाचा पुटीं । तनु पुसिती गोमटी । पीतांबर जगजेठी । परिधान केले ॥ १६ ॥ विशाळ भाळीं लखलखिक । केशर कस्तुरीचा टिळक ।: शोभला मंगळदायक । मंगळराम विळासे ॥ १७॥.. कनकताटीं सुंदरा | आरत्या घेऊन नागरा । बोबांळिती सीतावरा । अक्षवाणी ते काळीं ॥ १८॥. सुंदर सांजिऱ्या मुखकमळा । आरत्या करून सकळा. । . मग ते पायमोंडे सोहळा । विळासमूति चालतां ॥ १९ ॥ चरणीं नेपुरांचा गजर । पाउल साजिरी सुदर । माहा संभ्रम सीतावर । मधुपकपूजे आणिले ॥ २० | .' स्वस्तिवचनाचा दाटला ध्वानि । राम शोभे सिद्यासनीं । चामर करीं घेउनि । भक्त दुभागीं दाटले ॥ २१ ॥ वशिष्ठादिं कषेश्वर । पुरोहित मुनिवर । | ब्राह्मणमात्र लाहान थोर । मंत्रघो् दाटला ॥ २२ ॥ सबाह्य जञांचि जनकराजा । दिव्यं सवे सुमेधा भाजा । ब्राह्मणमंत्री रघुराजा । पूजिता जाला संत्रमे । २३ ॥ . जें योगियाचे विश्रांतिस्थान । जेथें रमेचें भजन । जे भक्ताचे समाधान । मंगळ पाउल रामाची ॥ २४ ॥. 77.५ .सोनसळार्जरीकांठी ( वसन ). . २ पायघड्या. (वस्र ). .२ पायघड्या | सीतास्वयंवर १० टश वंदूनि जनॅके सुदर । करी धरिली मनोहर । - तो तै भूषण अपार । पंद्पकजीं झळकती | २५॥ तोडर ब्रीदार्चा त्यांवरी । मंगळ पाउले हुदई धरी ।. सकळ गॅजेळे जयजथकारीं । धन्य भाग्य जनकार्चे ॥२६॥ राया स्मरेना कांहीं । दत्ति तन्मय रामपाई । | मग तें अवस्था ते समई । मिथिळेज्या नावरे ॥ २७॥ तेथें योंगं वऱ्हाडी मिरवे । निशब्द अक्षराचे उठावे । रामपदांबुजी हे थोरावे । समस्तांचे वारले ॥ २ट ॥ भ्रमनाशके पदांबुजे । मंगळरूप मंगळराजे । :; 'संघे भूषणीं तेज!पुंजे । जनका करीं शोभती ॥ २९॥ त्या तळवा शोभायमान । सकळ सामुद्रिकाचे अधिष्ठान । जेथे सुरंग रंगोन । अरुण शोभा पावला ॥ ३० | ऐसीं तीं पाउले सुंदर । रत्नताटी मनोहर । जॅक 'धूतसे भेमभरे । उदक घाली सुमेधा ॥ २१ ॥ रामपाउले सुंदर । परम कोवेळीं सकुमारे । राये कर अरूवार । सुलीन दशे धूतलीं ॥ ३२॥ राजस चांगलीं बरवंटे । सुंदर सुलक्षणे चोखट । कि जनकभांवाथे शद्ध पटें । निमेळें निमेळ पुसिलीं ॥ ३३ ॥ मग ते धगधगीत विभूषणें । नवरंत्नाची कोंदणें। | ' राजा वाहातेसे आभरणें । भूषण पाउली उल्हास ॥ २४॥ * क के सम पाउले सुनीळ । रत्नंखंचित नेपुरें चाळ | ' सुंदर वाकीची फाके कीळ । अंदु त्यावरी झृणकती ॥२५॥ पदर्पकंजीं भूषणा । राये वोइली विभूषणा| . त्या पाउंलां सुलक्षणा । ते ते पारे राजले॥ २६ ॥ ल्लतावयाचाकसा १ विमळ कोवळी तेजपुंजें । तीळवर्णी मंगळराजें ॥ असा पाठ दुसर्‍या व॑ तिसऱ्या चरंणांचां बाडांत आहे. २ “ कोमळ ” पाठांतर. ३ मड, नाजुक, ४ “ नवरत्नचुणी ” पाठांतर. ५ “ वातसे ” पाठांतर, | ११ टे. | - - वेणाबौईकृत हणे ये समईची. पूजा । समस्त भूषणे रघुरांजा.। समर्पीन परि दुजा । तोडर केचा आणावा ॥ २७ ॥ राजा आवडी बोलोन. । भूषण वाइलीं नूतन 1... . 'तोडर तो पुरातन । पद्पेकजीं ब्रीदाचा ॥ ३८:॥ वीज झळकली अंबर । जनकराये पीतांबर । ..' :' उकलिला दिनकर । कोटि नेणों उगवले ॥ ३९ ॥ अभिनव आवडीची गति: । हणे सुंदरा सीतापाति। : अंगिक्रारावें मदनमूति । परिधान केला रावे ॥ ४८॥ जनकभाग्याचा सोहळा । कनकमणीची मेखळा । नाना रंगाच्या फाकती कीळा । तेजलहरी लोटती ॥ ४१ ॥ ! राजा बोले पुरुषोत्तमा । अंगिकारावी हे उत्तमा । सगुणमूर्ति सुंदरशामा । कटी मेखळा शोभली ॥ ४२ ॥ तया सेजारीं किंकिणी । ठखलसिती रत्नचुणी । कटप्रदेसीं बरवेपणीं । मेखळेसेजारी शोभले ।॥ ४२4 जांबुनदाचे गाळीव । तंतु मूद सोलिव । सकळ तेजाची बरव । तं ब्रह्मसूत्र वाइलें ॥ ४४ ॥ सखोल नाभी सुरेख । जेथें सांठवले बरह्मादिक । चोज करून जनक । हूदई पदक घातले ॥ ४५ ॥ अनघ्ये रत्नाच्या माळा । जिनस रंग सुढाळा। तेजोरासी फाकती कीळा । आपादपयेत घातल्या ॥ ४६ ॥ रत्नखचित वीरकंकणे । पंकजपाणी सुलक्षण । !!.पोवेची वाइली बखेपणें । हातसाखळे. मिरवली ॥.४७॥ नाना रत्नाची कोंदणें । मुद्रिका शोभल्या बरवेपणे ) परम सुंदर सुलक्षणें । आंगोळिके दाटठीं ॥ ४८ ॥ ८, बाहु दंडी विभूषणं । राय वाइली भूषणे । सुंदर रामा सुलक्षणे । ते ते पारे शोभली. ॥ ४९ ॥ (डया सडा. हहे डोंबे] षड्ज ्॒बबबड ॒॒बड ु॒हडडड्डेेेडकयजयबाबाबयाअाकायआााअाबयंााााााशायागाा बाब्या ॒ा॒ब॒ब॒बबाबबज॒यजय म झळकती ती हर पाठातर 2 तना हड | ग व क न | ी कू र री रो क. ग सौतास्वयंवर १० - पश धगधगीत मकराकारें । सतेज झळकती संदर । ृ ते कुंडलें मनोहर । कणी विराजे ॥५०॥ . ___> , “मुंगुटकिरटीची कुसरी । नाना रत्नांची कोंदणे वरी ।. नेत्र कोंदले भ्रकाशकरी । तेजलहरी लोटती ॥ ५१ ॥.- : , मुगुट शोभला सुलक्षणा । किरटी दावी वरवेपणां । | रामा साच्या भूषणा । जनके भूषणे वाईलीं ॥ पर | पीतांबर तेजोरासी ) झळके धिकारी विजुसी । , जनकराये संभ्रेमंसी । त प्रावंणं वाइलं ॥ ५३ ॥ टिळक लाविला केशरी । कुंकुम अक्षता त्यावरी । | ___ भंग सर्वोरगी कुसरी । बावन चंदन चेचिला ॥ ५९॥ | :विमळा आणी रसाळा । आपादपर्यंत सुमनमाळा | : 1 : राये वाइल्या मंगळा । परिमळ धुरी पूजिलें ॥ ५५ ॥ | सकळ पाहाती ते काळीं । देव जन भूमंडळीं. /".' भा नाना उपचार विव्हेळीं । जनक जावाई पूजिलें ॥.५६॥ राजा विचारी मनासी । जानकी दिल्ही रामासी । | 'हच्या तोठें दक्षणेसी । येक असे ते समपू ॥। ५७ ॥ / अनंत तपाच्या अवगेणा । जोडिलें बिदेहनामा भूषणा जनर्के ते वरदक्षणा । वरदकरीं घातली ॥ ५८ ॥| विदेह नामाचा हेत । विधीभूगोळीं न मायेजेत । जनर्के केला रामार्पित । सुखस्वानंदें निवाला ॥ ५९.॥ कोण आश्रिये गहन । बेकुंठनाथ रघुनंदन | जनक जावाई पुजून । मधुपके मांडिला ॥ ६० || दोहीं दळीचे पुरोहित । ब्राह्मणमंत्र गजगजित | दधि मधु श्रीमंत । करीं रायें घातला ॥ ६१ ॥ १“ मनोहर कर्णी जोभलीं.। ” पाठांतर. २ विद्यछृतेला.. ३ मेलागरुचंदेनडक्ष “ विल्ह्याळी ”. पाठांतरस्प्रकारांनीं (१) मागील ४>४० व ८><.७२) 7 पृहा ५ “आगवणा'” पाठांतर, अवगंणंन्यांग. अंगवणर्स्वेच्छा, समथ्ये. ६ वहांगोळी. व भूगोळीं, ७ “ जनक जावाईपूजन । मंधुप्रकोचें मांडळे ॥ “४ बाठ्रंत्रर >" अकु-- को औजेकयाच - हि ऑअ् ट्रे : ._ ब्रेगाबाईकूव विध जाला शोभायमान । शुध सारिलें आच्मन । मधुपकांचे पूजन । सीतावराचे जाल । ६२ ॥ तव क्तानंद ह्मणे मिथिळा । भरोन गेल्या घटिका सोळा । आतां सत्रावी सोहळा । हे हि भरो चालिली ॥ ६३ ॥ सकळ न्राह्मणीं हे चि बोली । पूणे घटिका भरो. आही । आतां जानकी आणिली । पाहिजे राया ॥ १४ ॥ थोर आनंद मिथिळेश्वरा । केव्हां देखेन वधुवरां। . सीता आणाव्या संदरा । आति संभ्रमे चालिला ॥ ६५ ॥ चहु वेदि सवें ञ्राह्मण । मंदिरी प्रवेशला आपण | तद तें गोरीहरि सुलक्षण । श्रीमंगळा जानको ॥ ६६ सखिया सांगातिणी जिवलगा । राममाप्तीच्या अंतरा । चामरें ठाळिती दोही भागा । सिद्यासनीं जानकी ॥ ६७ ॥ तनु सुंदर आणी कोवळी । रसाळ बीक पिवळी । . तप्त कांचनपुतळी । जनकराये देखिठी ॥ ६८ ॥ . नाना आकार विराजमान । पीत कंचुकी पीत वसन । सरवोगी ते शोभायमान । नागर हळदे नागरे ॥ ६९ ॥ गोर्सहराची पूजा । सांग केळी सलज्जा . . अधोमुख ते जनकजा । थोर आनंद अंतरी ॥ ७० ॥ सखिया हांसती कोतुके । पूजाफळ लाघलें निर्के । . सँंदर रामासारिखें । अक्षईं वर जानकी ॥ ७१ ॥ धु करिती अक्षवार्णे । माता वोबाळी निंबरोणें । जनकराये सुलक्षणें । कडिये घेऊन आठा ॥७२ १४ -. - ते समई अनेक । आंत बाहेरी मंगळाष्टक । भी _ झुधें आणी नेमके । विद्यापात्रें गजंती ॥ ७२. ॥ « वारेष्ठारी सप्त कषी । धरून दिव्य अंत्रपटासी | ._ _ » रांम उभे लग्नासी । येरीकेडे जानकी ॥७४॥ . __.... हॅ १ । चुरा. रश तज, श्‌ दुसऱ्या बाजूला. ी त , | 0 ऑ. $ ह य “ र > क : डॉक डा. वि वळि क्क | पीवास्वृर्यंवर १० दक जनक राजा दशरथ । वर्‍हाडी आणी पुरोहित । विभागले मंड्पांत । उभें राहिले दुभागी ॥ ७५ ।॥ अंत्रपा्टी राम सीता ।बधांजुळी अक्षता । . . सवासिनी.मंगळमंडिता । आरत्या दुभागीं दाटल्या ॥७६॥ देवीं दाटळं गगन । समस्त तुरे जाठीं लीन | _-. मंगळाष्टके सावधान । थोर घोश् दाटला ॥ ७७॥. चहु वेदीचीं जिनसें । हणती विशेषविरषे | घोश दाटला साक्‍काशं । सावधान वचनाचा ॥ फट ॥. | -__ ]मंगळाष्के ॥ आरंभी बदती महा गणपती हे शारदे सुंदरी । शुभे वाणि वदे सुवळ धेलसं तू मगळ माघुरा॥ रामा ज्ञानकि माळ धेडनि करीं ऊभी असे सुंदरी । तो. ते सादर वेखरी दुभ वदे सोंतावर मगळ॥१॥ गर्गोच्याये ह्मणे विदेहतनया लक्ष्मी सिता बाळेका। . सवी इक परेदा. हा वर इचा तुझी पद्दा नेरका॥ - _2 ५१ स्त्नॅमंडित सांजिरी कफ करी माळा जगयत्ञायका । ...... आतां घालिळ जानकी स्छुबिरा सीतावर मंगळ ॥२॥ '':- । - षी ब्राह्मम बोलती स्घुविरा सवोत्मया खु '* रामा राजिवळोचना रघुपते माळा करां नागरां । . ... ऊभी तिष्ठत राहिली जनकजा स्त्रोदान आंगोकरा | '* सचद्को तोष विदोष घोष उठला सीतावरं मंगळ ॥ ३.॥. भारद्वाज पुढें अगस्ति क्रषि तो माकड बोले बळ । जे काँ मंगंळयाम सूखजनिते नेपूर ते निमेळ॥ 5: सीतानाथपदांबुजे रमणियं चित्ती घरा केवळ । .. . . ' , सर्वा प्राते असं सुवेळ विलसे सीतावर मंगळ | ४॥ साजा स्या पसससटफलणया “सिपसन्यच 3 पकवा अहय उसका यि लीनयक ण आ यशाणण लया यायाय एन. जक कटयसायसधाय्यचया यत क्र ... $ श्रीसम्थचारेतञ्रांत हा. “ सावधान ” शब्द फार महत्वाचा आहे आणि हणून: तोः राड्द कोठे. हि.आला ह्मणजे श्रीसमथाचे सारें चरित्र. आठवते. द्व्जि झांचधान, छेसें. सवेत विवाहूमंगलीं ह्मणती । तें एक रामदासें. आयकिळें त्य़ा अस्फे सदा प्रणती ॥ कड क ल ह क का णा. पन्कळ ८६ . वेणाबाईकृत : शोनीकादि मुनी पुरोहित वदे इक्ष्वाकुवशी निळा । माळा घालिळ जानकी रघुविरा सर्वास हा सोहळा॥ - . येका येक पुढं स्वर उचलिल्या भाषापरत्बे कळा । श्रूती सुंदर बोलिल्या भडकल्या सोतावरं मंगळे ॥५॥ गीरा गद्वदितो सुभाष वदतो सूलश्न ह॑ बोलतो । | माथे डोलवितो तनू थरकतो गोरीहरी शीव तो॥. . .. सवा चितवितो सितारमण तो चित्ती धरा सांगतो ।- .. विश्वा हीतक तो उमेश वदतो सीताबरं मंगळ ॥६॥ ' विश्वामित्र झणे अमोघ वरदा हे राम गूणागरा | आतां माळ खुढाळ बाळ रमणी ऊभो अंले सुंद्रा ॥ वेळू लागत भागती गुणवती तू जाणसी अंतरा । तो तो घोश उठे समीप समये सौतावरं मंगळ ॥७॥ योगी व्यास निका वशिष्ट गमका शूकेद्र तो बोलिका । विप्रांचा तडका खुरादे कडका दाभाष्टंक माळिका ॥ ब्रह्मयाच्या यमका सुलयझ धमका सूघाश ता नरका. ता ते मंगाळेकां च पूर्ण घटिका ३/पुण्य सवा मुखें ॥८॥ अपुण्य गजरीं जनकजा । माळा घातली रघुराजा । रामअक्षता तेज!पुंजा । जानकीमस्तकी शोभल्या ॥.७९ ॥ तुरे लागलीं अपार । देव नाचती गजरे । पुष्पदष्टी जयजयकार । दुंदुभी नभीं दणदणिती ॥ ८७ ॥ दोही दळींचे पुरोहित । क्षी ब्राह्मण अमित । अक्षता टाकिती श्रीमंत । कडक घोश दाटला ॥.८१.॥ पवित्र श्रीमंत सुंदर । दोही कुळे नामधार । . उभय वौ्याचा उच्चार । ब्राह्मणमुखें होतसे | ८२ | रोमजानकी वधुवरे । मंगळरूप मनोहरे | _. बरवी पूजिली उपचार । यथासांग विध जांला ॥ ८३.॥ १.“ वो. पुन्ये ” असा अशुद्ध पाठ, येथें व मागील शहोकाच्या . बोबर ल्या च्ृरणांत,-९ ““ रामजानकी.वधुवरे । सन्मुख. शोभंती. सुंद्रे । त्राह्मणावावि: उपचारेंध- येथासांग तो जाळा ॥ ? असा पाठ बाडांत. . ह शिण ळे _ सीतास्वयंवर १० टॅ७ मंगळराज गरंसळी । क्री ब्राह्मणी ते काळीं 1] . सौभाग्यवंती मेथळी । अति संभ्रम वाइली ॥ ८४॥ आरत्या आणी निंबलोणें । वधु करिती अक्षवार्णे| क्षी ब्राह्मणी कंकणे | उभयकरी वाइलीं ॥८५॥. वेरण्यगांटी वधुवरा । ब्राह्मण ह्मणती सुंदरा । . । ठाज्याहोम सीतावरा । आतां बोउलां करावा ॥ ८६५ सक्रळ भूषणीं आळंकृतं । पीतांबरेंमंडित । . . -: हळदि. आंगी विराजितें । ब्राह्मणअक्षती डवरली ॥ ८७ ॥ नेपुरें वाकी दोघांची । दाटी सर्वे ब्राह्मणांची) सुरंग पाउलें सुंदराचीं । पायघड्या उमटती ॥ ८८॥ वरि औराहाटलीं मेघडंबरे । पताका लखलखिती चामरें । दुभागीं ढळती अपारें । युक्तचांदोचे झळकती ॥ ८९ ॥ | _ परम साजिरी शोभायमान । वोटैरें पाहाती विववजन । सुंदर शाम रघुनंदन । हेगेपुतळी जानकी ॥ ९०॥ अति समीप होउल्यास । नाना उपचार विळास । थोऱ्या संभ्रम जगदीश । राम बोउल्या आणिले ॥ ९१॥ कोण त्या बोडल्याची महिमा । ज्याचा वोतिता विश्वकर्मा | हेम रत्ना नाहीं उपमा । बरवेपणें वोतलं ॥ ९२॥ भांगार ते जडिताचे । वरी चांदोवे सुक्तांचे|) घोस झमकती रत्नांचे । परम शोभायमान ॥९३॥ | त्या पायरिया तेजपुंजा । स्वस्ति :चनाच्या गजगजा । अंगोळिके ५ नकात्मजा । राम बोवलें वेर्घठे ॥ ९४॥ 'देन्यासनी रघुराज । सव्य भांगी सीता भाज । -सर्वे भूषणे तेणपुंज । बघुवरे शोभली ॥ ११॥ सवे भूषणे तेजपुंज । वधुवरे शोभली ॥ ९५॥ । "17 3१ ४ मंगळसरी ” असा पाठ पोथींत आहे. २,उभयतांच्या पद्रांला गांठ. वैरण झब्द मांगे गेला च आहे. ३.भरून गेली. ४ “ वाजती ” पाठांतर. ५ वा" जेली, सिद्ध झालीं, ६ दंपल, वघुवर. ७ सुवणेपुतळी, ८ 'चढले. ५ भायो. . - : ____ इट - वेणाबाईकत नागरे आणी गोजिरी । सुंदरे आणी साजिरी 1८ ..! आवडती बहुपरी । राजस ते रमणीये ॥९६॥ उपमे नाहीं या दुसरं । ये चि भुवनत्रई संदर । र र रामजानको वधुवरें । येक येकाच्या पार्ड ॥ ९७) पाड पाडे रूपवंतं । पाडे पाडे गुणवंत । के पारडे पार्ड भूषणंवंतं । येकपणें साजिरी ॥ ९८॥. राये राये सकळ जन । कवतुक पाहाती शोभायमान । सुरादि विमाने विमान । समीप अंतरे दाटली ॥ ९९ ॥ तव ब्राह्मणांच्या मंगेळध्वनी । विधियुक्त देव अम्नी ] लाज्या होमा पूजनीं । अति संभ्रमें आणिती ॥ १०० ॥ परमानंद हुतॉोशन । कनकपात्री घेऊन |... ब्राह्मण मंत्री झांकून । सुवासिनी आणिला ॥ १ ॥ गरचंदनं पदीप्त । धूमेविण विराजत । अभिदेव तो दिसत । परम शोभायमान ॥२॥ उभय दळींचे पुरोहित । कषी ब्राह्मण अमित । :- राज्या होम विधियुक्त । संभ्रमेंसीं मांडला ।॥ ३.4 बोउला राम जगजेठी । सव्या भागींतेगोरटी। -. क्रषीज्राहझमणांची दाटी । कडक मंत्र घो्चाचा ॥४॥ : वरदंपाणी सुंदर | जोडटानिया अभूतेकर | .... ही अग्नी. पूजी सीतावर । सवे विधि जाणता ॥५॥ सुंदराचा' संव्य कर । आज्ये दिसे मनोहर । अभ्नी अवदानं उपचार । येथासांग विध जाला ॥ ३५ १ “ भूषणे तें ” पाठांतर. २ “ भेत्रध्वनी “ पाठांतर, ३ अभि. ४'“ लग्न £ पार्ठतॅर. ५ “ आंबूतकर ”' पाठांतर. हा निराळा पाठ येथें अज्ञासाठी दिला आहे. को त्रत्कालींन पुष्कळ रामदांसी म्रन्थांतूत “ अस्त? बददल.“ आंब्रव ” अ कक त॑ ह वाचकांस. आठवावें..श्रीमत_ दासबोधांत आहे च. ६ आज्यसधृत, तष... _ सौतास्वर्यवर १० . ८९ लाज्या होंमाचा उछाव । थोरे भांडला नवलांव । ऐकोनि श्रोता आयुभोव । आशंका घेतली ॥७॥ _ आशंकेचा उपक्रम । दिवसां नाहीं लाज्या होम । च ह शास्त्रवाहे विषम । कां पा कवि बोलिला ॥८॥ तरि लाज्याहोमाचा आवसरीं । शशी जालासे ठेत्रधारी । सप्त कषी संभ्रमंकरी । विधी विधान सांगती ॥९॥ लाज्याहीमाचें कोतुक थोर । वरदकरीं जानकीकर । आज्यें लाज्या सुंदर | मंगळ मेहुणा घालितसे ॥ ११० ॥ ' अश्नी पंडती अवदानें । ब्राह्मणमंत्री शोभायमान । ' छाज्याहोम संभ्रमाने । येथसांग जाला ॥ ११॥ ब्राह्मण ह्मणंती रघोत्तमा । अग्नी साक्ष गृहस्ताश्रमा | वामांग पावली मनोरमा । स्व आश्रमा चालावे ॥ १२॥ तों त्या जनकाची प्राथना । ह्मणे कोसल्यानंदना । मेथिळीसी जगजीवना । चतुथी येथे करावी ॥ १३ ॥ . सकळ मंगळ अक्षती । वाम भागीं शोभे सीता | ग्रहपवेश विधियुक्ता । होम मंगळ मांडला || १४॥. शोभा दाटलीसे नागर । ब्राह्मणमंत्राचा गजरे । जांनकीचा सव्य कर । वरदकरा लाविती ॥१५॥ सकळ मंगळ आळंकृतां । तुपे मिश्रित अक्षता । वर्दंकरीं विराजता । जनकनंदनी घालितसे ॥ १६ ॥ अग्नी आहुती पडती । त्राह्मणमंत्री घवघविती | . उभंय्रं करींची झळकती । लग्नककणे भूषणे ॥ १७॥ . अग्नी आहुती विराजमान । घालितसे जगजीवन । । धगधगीत हुताशन । परम शोभता जाला ।। १८ ॥ आविभांब. २९ शाक्षबाह्य, निषिद्ध, ३ . बाडांत “ ठाज्या” ऐवजीं सबेत्र “ लज्या £ आहे, पण या ठिकाणीं मात्र “लाजा” आहेव तो च पाठ बरोबर आहे. ४ “ आळकृता | कृत्म , पाठांतर १२ ५... नाम जा वि कड न स्याच्य याणयाच यमक सायक नच म्प्ही कक्कर स्केणकि ण य ण शो २ ७. क र ७ ल ळल क्क क्क य क ९५ __ वेणाबाईकृत॑ . सुंदराचा पीयूषपाणी । अग्नी तृप्त जाला जेवणी |... ब्राह्मण हणती च्यापपाणी । प्रदक्षणा पाहिजे ॥ १९-॥ वेदां वेदपण ज्याकरितां । शास्त्रा भूषण वाढविता ।) . सवे विधीतें जाणता । त्राह्मणवचनें उठिला ॥ १२०॥: ' उभा जानकीरमण । वधुसहित सुलक्षण! .. : ।. उभय रूपाचे बरवेपण । पाहाण्या ठक पडढिलेसे. ॥ २१ ॥ पुढें लावण्यपुतळा । मार्गे सीता दिव्य बाळा । . उभय चरणीं येकवळा । भूषणे जिनस वाजती ॥ २२4 त॑ बोहर आलोलिक । पाहातां निवाले तिन्ही लोक । ब्राह्मणमंञ्रीं मंगळिक । प्रदक्षणा जाल्या ॥ २१३॥ । अग्नीपूजा जाली सांग । सीतेसी शोभे सीतारंग । मंत्राक्षताचा प्रसंग । थोर घोश दाटला ॥ २४ ॥ . चहु वेदीच्या सुंदरा । नाना धाता जिनसवारा । - : मंत्राक्षता सीतावरा । कषी ब्राह्मणी वाइल्या ॥ २५ ॥ त्रैलोक्य तेव्हां जयजयकार । दुंदुभी लागलीं मंगळ तुरे । ते समई मंगळोत्तरं । आशीवाद द्रिजाचे ॥ २६ ॥ मंगळ भूषणें मेंडित । मंगळ शोभा विराजत |. मंगळधाम सीताकांत । मंगळ बोउला विराजे ॥ २७॥ लक्षानंटक्ष वधु जन । युक्ती शोष भरून | 1, आरातेया विराजमान । निंबलोण उतरिती ॥ ९८ ॥: पुढिलिये समासी सुनमुख । हळदि उटणे अलोलिक । वेणी हणे कवतुक । द्याकार श्रोतीं परिसावा ।. १२९ .॥ इति श्रीरामायणे | आदिकांडे सीतासेवर नाम समास दहावा ॥१०॥ < : .. एकोप्याने, एक समयीं. . २ “ समस्त ” पाठांतर. ३ बाडांत बहुधा संत्र “ बोउला ” आहे पण या च ठिकाणीं “ बोहुला ” आहे. . सीतास्वयेवर ११ ९१ ॥ समास अकरावा ॥ ११ ॥ करगे न ॥ श्रारामकता ॥ . तों त॑ मंगळ याने तुर । राजांगना उपचार । देवी कोसल्या गजभारे । सुनमुख पाहों आठी ॥ १ ॥ बैस बेसकार येथोचित । राजराण्या विराजित | . देवस्रिया अमित |! आरत्या करीं दाटल्या ॥२॥ . : तव. ते कोसल्या जननी । सवें वडिळा सुवासिनी । ' मुक्ती शेष भरूनि । जीवे वोबाळी वधुवरा ॥ ३॥ ब्राह्मणमंत्री शोभायमान [.देवीजानकीचे पूजन | _ अति संभ्रमें विराजमान । कोसल्या करिती जाली ॥ ४ । 'द्रिज मंत्राचे उचार । जानकी वाहातसे भांगार । बावन्नकसी आळंकार । हिरवे कनक रत्नाचे ॥ ५ ॥ हिख्या रत्नाचे आळंकार । भोवऱ्या कारले भांगार । जानकी वाहातां सुंदर | सभा हिरवी भासली ॥ ६ ॥ हिरव्या कनकाच्या कोळा । हिरवे दावी रविमंडळा | चंद्र आणी. नक्षत्रमाळा । भूगोळ हिरवी भासला ॥ ७ ॥ हिरवे. कनक तेजोरासी । हिरवी रत्ने कोंदणासी । सुंदर भूषणे जिनस जिनसी । माता कोसल्या वाहातसे।।८।| देवांगवस्रे निवडर्के । नाना जिनसी अमोलिकें | कनकतगटीं कितीयेक । मुक्तमणी चित्रिली ॥ ९ ॥ मुक्त कंचुक्या तेजोरासी । रत्नमाळा जिनस जिनसी । सांग पूजा मैथळीसी । कोसल्येने वाइली । १० ॥ केणें वाइलें अपार । सुनमुख पाहिले सुंदर । , :. मंगळराज. वधुवर । हळदिउटणें मांडले ॥ ११॥ ९:.;...१ “वातसे ” पाठांतर. २ १. ३ “ वातां ” पाठांतर. “.वाहाणें ' बद्दळ बाडांत. सववत्र. “वाणे” असा पाठ झाहे; तेव्हां आतां पुढें या शब्दाचे पाठांतर टिपेंत देणें नको, नी क्व चळ 1 ९्र वेणाबाईेकृत 3 मंगळ मंडित वधुवर । विराजमान सुंदर ॥ व्य दुभागीं ढळती चामर । विजणे किती येक वारिती ॥ १२॥ ब्रह्मदेव बा्सिंगेंसी । इंद्र घेऊन हारासी । कुबेर उभा दव्येंसी | वोबाळणीकारणं ॥.१३॥. . हळदिउटणें सुंदर शामा । आतां करील मनोरमा । तो सोहळा संभ्रमा । त्रेलोक्य पाहो ठाकलं ॥ १४ ॥ राम पाउले मनोहरें । सुंदराचीं सुंदर । सम साजिरी जगदाधारें । राजस ती. बरवेटें ॥ १५: जे योगीयाचा निज ठेवा । जे विश्रांतीचा हि विसावा । भेक्ती वेंचानि जीवभावा । उपासिती स्वानंद ॥ १६ ॥ , ते सुगंध अक्षतीं पूजिली । सखीया हणती गे.वंहिली । मस्तक ठेवी रामपाउली ।. हळदिउटणें चालो दे ॥ १७ ॥ तें पाउले जनकनंदनी । आपुली मिरासी लाहोनि:। . सलज्ज. ते अधोवदनी । सुखस्वानेर्दे न्याहाळी ॥ १८ ॥ जेथें नेपुरें बांकी साजते । अंदु तोडर विराजते. |. .. . | सामुद्रिके साजिरी तें । तळवे आरक्त नीळवणी ॥शटहि.. आंगोळिका बरवेपेणे । नखे वतुळे परिमाणं ॥... . । तेजपुंज सुलक्षणें । पाहातां जानकी बिंबली ॥.२० । | षदर्सरोज तेजपुंजा.। नखी बिंबली जनकात्मजा।| देखणें हत्तीची गजगजा । फांपावत चालिलटीं ॥ २१. ति नखीं बिंबळे सकळ भक्त । शेषशाई मूर्तिमंत । कि जान्हवीतीर विराजत । तापस सिद्ध दाटले ॥९२९॥ णि तीर्थे व्रते तपे दाने. । कषियाग विधि विधार्ने। ग | अ उ जक करन पनर.. न टप्पा कवा 2... ८-1 आनि. शका पर कायव अमर आक... 30... ह र क्या य्यक -क ल वसक न य - ॥. हट पया तशच विट ०. र्न उस त यन व ना ता > र कक्कर नक र कळ जु हक नधरय कक “-- र ह आर. जन, -7 2: _- कक र डर रवा: १० या . ०६५... ... २ ४. क य ही मी कक ति. गीन र र वक याप के क्लबने को च कळू 0 क केन केतू. कल्क क मि ब नि कट 2 ककमी केन यमक की अ हक, र ७-८ इ. ५-0: -._ , पके... 2: कान ग रस ह. 1: अडक डन: . आ - 5. उच 12 10 702० 2०५ उेप्णपा क 7. न. य डे उ अय र न र, ६. २७८० - ५००. नवेनवे पम यद न्न चोली ह ककी समळ... ह. डनबेळ की भि य ये पना मना डड ाम्यावकाकामाया वय डून क. 00000 0 (पणा चूळ भम्युकाडानमलकेक मी तिका महरकी अतीच न डे ऱ व डी णा नन -- साधनादि पुनश्रर्गे । मंत्रमाळा. बिबल्या |॥।-२२॥ .. १ “ विंझणे ” पाठांतर. ९ “ते '? पाठांतर. मार्गे एंका ठिकॉर्गी असा च" शब्दशः चरण आला'आहे, तेथें हि हें पाठांतर आहे च. ३ “ जो ” पाठांतर. <<” बाडांत “भक्ती '- चे..“ भक्त.” केलें आहे. ५ वहिळेंस्संत्वर,. ' तवंकरे ६ पदकमळ. 0 शिवम, ७. | शेष कूमे वराह सकळ । दश दिशा आणी दिग्पाळ । . न देवपुरी केळास स्थळ । वेकुंलोक बिंबला ॥ २४॥.. | सत्यलोक मेरु सागर । चेद्र सूर्य नक्षत्रभार । | असंत बह्यांडाचा विस्तार । नखीं देखे सुंदरी ॥ २५॥ जारजअंडजादि खाणीवास । नखी. बिबले योगाभ्यास. | स्थानमांना सहवास । मोक्ष मुक्ति बिबल्या ॥ २६ ॥ . शुकादिक योगेश्वर । व्यासादि कवेश्वर । कि मातृका वेद अकार । दशेने नखीं बिबी ॥ २७ ॥ विचार विवेक खुणा जात । नखीं बिंबला येकांत । तत्पदादि समस्त । समाधान बिंबले ॥ २८ ॥ पुरें पर्वत सरिता | मेघपडळ टुम लता। . , आकाशा ठाव अंतुता । भूत भास बिंबला ।॥। २९॥ नखीं ब्रह्मांडाचिया खाणी । देखतसे सुलक्षणी । पाहाती टत्ति देखणी । पुरेनासी जाली ॥ ३० ॥ ' शव राजे तेथें किती । जानकी पाउलें न दिसती । ठक पेडिलं चित्तोदृत्ति । सुचेनासे जाळे ॥ ३१ ॥ 'नखीं भ्रमली ते सुंदरा । कोण करी नमस्कारा ।) मग हणे रघुवीरा । न कळे महिमा मज दीना ॥ २२ ॥ _ ह्मणे जय जय जी जगत्पति । विश्वंभरा कोदंडमूति । कोटीच्या कोटी रतिपति । नखीं बिंबोन गेळे ॥ ३२ ॥ न सुंदरा तूं स्वानंदघना । रामा राजीवलोचना | जगजीवना पुरातना । मनो वाचा ना कळसी ॥ ३४ ॥ | जितुका कांहीं थोरावा । नखीं बिंबळा अघवा। जय जय जी राधवा । अपार महिमा नेणवे ॥ ३५ ॥ ..मंना. आंत बाहेरी । पाहाणें दाटले बहुपरी । | “' तुशिये कृपेने निवारी । पाउले दाखवी सुंदरा ॥ ३६ ॥ १“ वॉकार.” पाठांतर, २ “ आतुता ”. पाठांतररआंत., ३. अठराव्या ओवीपासून येथपर्यंत रामपाउलांचचें वेणाबाईनीं केलेलें वर्णन किती प्रेमळ आादे-!.. नजम वज ्तापमााममातवदयळयापालचा नजयपामालकचालवच्याच एणण पणे 700 7 र र, ग रा ० ५४ : _ .व्रैणाबाईकुत मग ते भक्तराज गुणवंती । मिरासीची चोथी भक्ति ।॥ भक्तां सबाह्य श्रीपेति । भ्रम सहसा बाधीना ॥ ३७॥ तव त्या बोलती सुवासिनी । सुंदरे विळासवासिनी । राजसं पाउले वंदुनी । हळदिउटणें चालो दे ॥ शद ॥. मग ते सलज्ञा सुंदरी । राया जनकाची कुमरी । रामंप्राउलें नमस्कारी । येरी ह्मणती हे नव्हे ॥.३९ || वडिला सांगती जीवें भावें । नमस्कारितां बदावें । प्राणवळभा करूं द्यावे । हळदिउटणें मज आतां ॥ ४०4 तव:ते जनकाची बाळी । परमानेदे ते काळी । | सुंदरा रामंपदकमळीं । मस्तक विळासें ठेविला ॥। ४१ ॥ तव कोसल्येच्या बऱ्हाडिणी । ह्मणती गे' सुलक्षणी । नमस्कारितां च्यापपाणी । नाम उच्चारे करावा ॥ ४२. काय बोले मनोरमा । प्राणवळभा रघोत्तमा । 9 उटणें करुं दे सखधामा । हझ्णोनि पाउल वंदिले ॥ ४२३ ॥ जनकनंदनी नमस्कार । करितां नामाचा उच्चार | | ते समई जयजयकार । सकळांचे दाटले ॥ ४४ ॥ १ कौतुक पाहाती सकळ । उभी शोभे जनकबाळ । राजस तनु ते निमेळ । हळदि मंगळ लाविली ॥ ४५ ॥ न कनक लेटंगणे कंकणे । झळकती करीं भूषणे । | कनकवेणी बरवेपणें । तनु सकोमळ उटिली ॥ ४६ ॥ , मग ते पाउले संदर । भूषणमंडिते मनोहरें । र जानकी उटी परिकारें । साजिरी ते रमणीर्ये ॥ ४७ ॥ निर्मळांगाते निमेळ । उटणें करून जनकबाळ । कुंकूंम केशंर रसाळ । सुंदर टिळक लाविला ॥ ४८ ॥ १ पादसेवन भक्ति. २ “ रघुपति ” पाठांतर. ३ वऱ्हाडिणींनॉ- सोतेला उखाणा ध्यांवयांस सांगितलें. ४ उटणं कराया सुखधामा । प्रांणवल़भा रघात्तमा । शाचे पाउल उत्तमा । विनवी भाजा. आपुली ॥ अद्या तऱ्हेचा कांही .उस्लाणा असावा, ळ॑ करणारीं (:) त तेक प ७ की सीतास्वयंवर ११ ऐश सुरंग अक्षता शोभायमान । तनु चर्चिली चंदन । * सकळ भूषणीं विराजमान । पाउलें सुंदर पूजिली ॥-४९ ॥ बासिंग वाइले सुंदर भाळा । परमानंदें जनकबोळा । सुरंग विमळा सुमनमाळा । आपादपर्यंत घातल्या ॥ ५० ॥ नवल जानकाचा भक्तिरंग । धन्य पूजेचा प्रसंग |. भक्ता साह्ये सीतारंग । समथ पूजा रांजली ॥ ५१.॥ तव त्या बोलती सकळी । मदनमूर्ति ये काढी । हळंदिउटंणें मेथळी । आतां केलें पाहिजि ॥ ५२॥.. .. वरदराज आंब्रतकरे । हळदी लाविली सुंदर । कुंकुम गंध पंरिकारं । भाळीं मळवट रेखिला ॥.५३ ॥. तनु चर्चिले चंदन । परिमळधुशरं शोभायमान । पुष्पमाळा. घालून । बा्सिंग भाळीं बांधलें ॥ ५४ ॥ _ जालें हळदिउटणें । वधु करिती अक्षवाणे । ' आरतिया निंबलोणे । लक्षानलक्ष उतरिती ॥ ५५॥ दोही दळींच्या पारडे पारडं । जीवें प्राणें वाडेकोडं । रायराय चढे चढ । वोवाळण्या पडताता ॥ ५६ ॥ कनक तबक बहुसाल । रत्ने भरिलीं अमोल । रायेराय तोलें तोळें । वोबाळण्या घातल्या ॥ ५७ ॥ ' दोही दळींच्या वोवाळणी । राये राय खणाखणी । घ्या घ्या शब्दाची दाटणी । सुवणेरष्टी घेतल्या ॥ पट ।॥ कनक ताटे बहुसाल । येथेष्ट भरली मुक्ताफळे लक्षानलक्ष तेणें काळे । वोवाळण्या पडतीती ॥ ५९ || अष्ट दिश्याचे दिग्पति । आपुलीं पदें साह्य संपत्ति । . बोवाळिती सीतापति । अति संभ्रम ते काळीं । ६०॥ १.“ विला ” पाठांतर. २ शोभली. ३ अल्यंत.. ४ “ घेतया ” पाठां- तर, ५ “ विशाळें ” पाठांतर, ६ बाडांत ही ओवी सत्तावज्ञावी आहे. . : ९६ वेणाबाईकतं ह) इंद्र बोवाळिले इंद्रपद । चंद्रे वोवाळिलें चद्रपद । विधीस थोर आनंद । सत्यलोक तेणें वोवाळिला ॥ ६१॥ हरादि भक्तजन । तेणें पूर्वीच वोबाळिलं तनु मन । सुखे पाहाती स्वानंदघन । परमानंदें निवाले ॥ ६२ हळदिउटण्याचा पसंग । विध जाला येथासांग । सीतेसहित सीतारंग । परम शोभता जाला ॥ ६३ ॥ ब्राह्मण झणती सुंदरा । सीतेसहित सीतावरा । आतां पूजन गोरीहरा । अगत्य केलें पाहिजे ॥ १४ ॥ ब्राह्मणाचे वचन । पाळक नाम पुरातन । मेथळीसी रघुनंदन । गोरीहरी विराजे ॥ ६५ ॥ कुषी ब्राह्मणाच्या मंत्रध्वानि । नाना उपचार करूनि) उमेसहित शूळपाणी । भक्तवछळे पूजिला ॥ ६६ ॥ आंबा सिंपितां सोहळा । रामअंकी जनकबाळा । सकळ वधु जाल्या गोळा । कोतुक दृष्टी पाहाती ॥ ६७॥ पूजा जाली येथासांग । नाना उपचाराचे प्रसंग । थोऱ्या संभ्रम सीतारंग । सभामंडपा आणिले ॥ ६८ ॥ वैरण्या गाठी सुंदरे । रामजानकी वधुवर । शुभमंडपीं उपचार । शुभासनी शोभली ॥ ६९ ॥ सभा घनवटलीसे अपार । सूयेवोंशी माहा वीर - सीतेसहित सीतावर । मध्य मंडळी शोभला 1 ७०॥ पुढे राम सीतापति । थोर आनंदें अयोध्यापति।॥ जनकराया सुख चित्तीं । मनाऐसें जाळे ॥ ७१ ॥ दोही दळीचे इंडे पारडे । द्याकर मांडिला चढें चढे । देवविमाने पुढें पुढें । निकट अंतरे दाटली ॥ ७२॥ फनकन्कळळचयळक १ समर्थे पूजिलें अभिनव । परमानंदें सदाशिव । रामाकारणें जिणें सर्वे । तनु मनु वोवाळणी केलें ॥ अशी एक ओवी या ठिकाणीं बाडांत जास्त आहे : “सीता सती ” पाठांतर. ह. आह सीतास्वयंवर ११ ९५ संभ्रम आरंभ द्याकारासी । जनर्के फोडिले भांडारासी 1 '! झमित केल्या कनकरासी । पेत पडिले द्रव्याचे ॥ ७३ ॥ राया दशरथाचा द्याकार । अमित भांडारी कुबेर |. कदाचित ये नुंपुर । दव्यशक्ति उभी असे ॥७४॥. ' राम जेथें पुत्रपगें । सवे सांग सकळ गुणे । अष्ट माहासिधीचें राबणें । वैकुंठ वोळून आलें ॥७५॥ मग ते दोही दळीरचें दान | कुबेर केला धमोर्धान ) द्रव्यशक्ति दे भरून | घ्या द्या शब्द उठले । ७६ ॥ लखलखीत कनकरासी । त्रेलोक्य मिळालें दानासी । -. राया जनकाचे सभेसी । द्याकार घमंड मांडला ॥ ७७॥ लक्षानलक्ष कनकपात्रें । उंतळें विस्तीर्ण चित्रविचित्रे | कनकनाणीं सीर्गमात्रें । समान दान होतसे ॥ ७८ ॥. : ' कोठील ह्मणाल ठेसील नाणीं । पुरातन हे तेजोखाणी । राया रामाची ठेवणी । अगत्य आजी उघडली ॥ ७९ ॥ सुंदरे आणी चोखटें । बावन्नकस लखलखाटें । कोरिलीं आणी घनवटें । वेहुंठ ठसा गाजला ॥ ८० ॥. घ्या घ्या द्या द्या हे चि घोश । कडक उठिला विशेष । दान होतसे सावकाश । लाहान थोर न ह्मणती ॥ ८१ ॥ रत्ने माणिके भवाळें । तेजोरासी ग्रुक्ताफळें । | कनकनाणी तेणें काळें । मिश्रित पात्री वाटिती ॥ ८२ ॥ नवरत्नाच्या जिनसा । कोण पुसे बावत्नमसा। त्रेलोकीं द्याकार नाहीं ऐसा । द्रव्य फुका लागलें ॥ ८३ ॥ १ नुपुर ह्मणजे तोरडी, पण येथें त्याचा काय अर्थ १ “ चुपर ” असा पाठ बाडांत आहे, पण त्याचा तरी अर्थ काय १९ कदाचित्‌ कांही अपुरे पडेल' ह्मणून दरव्यशाक्ति स्वतः च सिद्ध होती, असा कांहीं अथे करावा. २ “ वैकुंठ वळोनि आणिले ” पाठांतर. ३ उथळ, ४ भरपूर . भरून, ५ ठशाचीं, ६ “ निरोष ” प्राठांतर. कक १३ ट्ट वेणाबाईकृत. देव बसविले ठिकाणीं । तेथें कनकरत्नाच खाणी । : मां त्रिथुवननाथ च्यापपाणी । काय उणें इव्यासी ॥ ८४॥ येक मेरु माहा मेरु । दोघे राजे नामधारु । | सूर्यवोशी विशेषाकारु । भाग्ये सीमा सांडिली.।॥. ८५ ॥ कुषी ब्राह्मण नेणों किती । लाहान थोरा नाहीं मिति. कनकरासी समर्पिती । न्या न्या शब्द उठिले ॥८६॥: बावन्नकसा हि वरि टिकें। पुतळ्या मोहरा सोनटेके.। . : ब्राह्मणापुढें नेटके । ढीगे ढीग दाटले | ८७॥. | ब्राह्मण हणती जि भूपति । पुरें द्रव्य न्यावे किती । . . । | य अपेक्षेची जाली तृप्ती । न भूतो न भविष्यति ॥ टट.॥ .: । | क ी क धं शर श्‌. रि रि ह | प; 1 कुश, र, य कद ४) 9 1 शि ह वि 1! र न ्ि र ी «७ ] डू १ क. 1.०, ,४१. ९ या. 1. र] म |) शु | शी | १ ८ चि 1] '| ,* ) 1] प र्ट क क कणव ८४कस 2 -. उ शू स प मलय ल टर समेळ ना: क. हग किक जल मत डवच क न. ९ या -मिकडतव णाचे. : र योक अवल बाऊ किक >“. “स... -आविते धम ह्मणे माझी धणी । पुरली नामाची आयणी । मागें दान ऐसें कोण्ही । पुढें आतां करीना ॥ ८९॥ , धम. बोळे अयोध्यापति । तुज कल्याण हो कल्याणमूर्ति । त - माजे वासनेची तृप्ती । तुझिया द्याकारें जाली ॥.९० ॥ . ब्राह्मणा नाहीं तृप्तीदाने । जालीं आहेत भाषणें | २-० ० हे. अनक दचका 1८८ कळेरक का च न्स नव्य गळी स्वकम - क: -.. आळे 20. व कक अ््न्नणापिणा कनाटा --न० लमान“. २. ९4% या द्याकार॑ तीं वचनें । तृणतुछ केलीं ॥ ९१ ॥ थोर द्याकार सेगुणें । द्रव्य वाटिळे संख्येविणे | आश्रमा स्रिया ब्राह्मणे । कष्टी कनक वाहाती ॥ ९२ ॥. किती मागती गजयाने । किती मागती अश्वयानें | आशीवादाचीं वचनें । आश्रमा पाठवा बोलती ॥ ९३॥ ब्राह्मणाचे आज्ञाधार । दोही दळीचे नृपवर । | सेना देऊन अपार । द्रव्य आश्रमा पावविती ॥ ९४॥ . .दान नेतां जिकडे तिकडे । कनकमणीचे जाले सडे | हाट बाजार चहुंकडे। ठखल्खायमान ॥९५॥ १ “ कंनकंमणीच्या ' पाठांतर. २ मग. ३ बाडांत. “ निती ?” आहे. मामीलळ ९>६१' पहा. ४ “ वर ” पाठांतर. ५ सोन्याचे जुने नाणे. ६ तृप्ती; इच्छा, ७ इच्छा(?) ८ ब्राह्मणांचा लौकिक पूर्वापर चालत' आला आहे ह्मणावयाचा'! ! १. | झी य ५६ [| पक वक आजी क लसकह कीटक, कका. 40 क टी अप यय ८ क्य पव कुकर. पकककत आळ, कवळ ककतरयाहिनहीलव्याडेळवक..2 :० टेट इक... कळ जयो... कक कक नदम नन 3 त ह पा 1 आल. स्य क. जेर. आ ल-... कट कलणकनकट अरव न. मव कटाटककेललक यो किसने च आा.जयकयळेळळळनयेळळया कलवा ळ क: या सीतास्वयंवर ११ - ९९ द्याकार जाला अपार । चकित पाहाती सुरवर । हणती भांडारी कुबेर । तो चि जेथें अवतरला ॥९६॥ ज्याचे गांवीं पाहातां किती । चिंतामणीच्या इमारती । . परिसखडे लोळती । कल्पतख्चीं उद्याने ॥ ९७॥ रमा चंचळ हणती भारी । परि अक्षई दशरथाचा घरीं । ७) हळ याकारण सव भमकारा | आधेक द्याकार बोलिला |।९८॥ कनक नाणीं मिसळणी । परिस आणी चिंतामणी । याकारण सवे गुणी । थोर द्याकार जाला ॥ ९९ ॥ ... एसा जाला ता ययाकार | सकळां एजा पुरस्कर | मग उाठेला तृपवर । राजा अयोध्यापुरीचा ॥ १००॥ मिथिळेश्वरे परम लीने | बोलोनिमानाचीं वचने वऱ्हाडी निघाले सन्मानें । कोसल्यादि चालिल्या ॥ १॥ तुरे लांगठीं नेणों किती । भाट ब्रीदें वाखाणिती । माहासंभ्रम भूपति । जानवसां पातला ॥२॥ . तव त्या जनकाचे मंदिरी । कोदंडमूर्ति ते साजिरी. । . सुदर शाम बधु वरा । परम शाोंभता जाला ॥ ३ ॥ .- -रत्नंमणाचे ते भवन । नेणो सखाचें अधिष्ठान । रत्नदीप शोभायमान । दिव्यासनें लखलसिती.॥ ४ ॥ सीतेसहित सीतापति । खचितासनी बंधु पंगति । बतिस वाल्या. लखलखिती । रत्नताटें मांडिली ॥५॥ '” प्ररमानदे सुमेधेने । शाका वोदनं पक्कान्ने |... . अति उत्तम पायसान्ने. | पंचागूते वाढिलीं ॥ ६॥ रत्नपात्रीं विमळोदर्के । सवासें ठेविलीं जनक | विनित उत्तरं मंगळिके । काये बोलता जाटा ॥ ७ ॥ ह्णे स्वामी सर्वोत्तमा । तुझा दास मी परुषोत्तमा | वेळु जाला क्रीं क्षमा । आपुशन करावें ॥.८४॥ १५० वेणाबाईकूत तव ते वधु सुलक्षणी । तुपे आपुशन ते क्षणी | | 'घालितसे पंकजपाणी । सुंदर करें कराग्रे] ९॥ | दिसे आपुशन साजिरे । पाहाती दोघें हि मनोहरें ।.. मग त्या प्राणाहुति सुंदर । रघुत्तमं घेतल्या ॥११० ॥ बंधुसहित विराजमान । राजस राजसाचं भोजन । होतसे शोभायमान । जनकमाथेना ते काळीं ॥ ११॥ वाम भागीं शोभे सीता । दोघे सुंदर पाहातां । राममभा विशेषता । मंदिर तेजे डवरलं ॥ १२॥ रत्नमणीचे मंदिरी पूरण । राममरभेचें फांकले कीणे । पदाथें मणी लोपले वरणे । राजा आथिर्ये दाटला ॥ १३ ॥ | मग तृप्ताचे भोजन । जालें विळासे करून) . त शुधोदर्क आच्मन । बंधुसहित सारिठें ॥ १४ ॥ । कपुरावेडं उपचार । राम पूजिले परिकारं । नीरांजन तीं अपार । पुष्पांजुळी वाइली ॥ १५ ॥ थोर देव रायाचें । हे देवत वेकुंटीचं । हाता चढले जनकाचे । कोण भाग्य पाहा हो ॥ १६ ॥ सकळ सुखाच्या सागरा । सवे विश्रांतीच्या माहेरा । सुदर बोउलां सांतावरा । नाना सोहळे जाणविती ॥ १७॥ ब्रह्मयाचे मानससुत । नारदादि गायन गात । | शुकादि योगी भक्त । सकळ सेवा जाणविती ॥ १८ ॥ पुढिले समासीं अक्षते । राजा जाईल संभ्रमेते । वेणी ह्मणे परिसा श्रोते । भोजन विधि प्रकारा ॥ १.१९ ॥ इति श्रीरामायणे बाळकांडनिरूपणे सीतासेवरोनाम समांस ॥१ १॥ वि बमखााायवंआलंमबावकिवे र] जे क भे डे भं ७ १. २ र ती र) 1) । १ ह ती! न ं अ. 0०७५७५७ क ताच्या (३ िविसासस्सििक्ग््यूबक््् अच “क 20 "दड कनक का लात नल द 0 ह गेलें : 1 १ भ्र्न ] वमन ग लु ब्र. ४ क शं शच 800. धन”. ४, हू हच 2 ह ग | जि शर डं ी क भी . राये राय उठिले थोर । गंधाक्षत चालिली ॥ ११॥ सीतास्वयंवर १२ | १८१ ॥ समास बारावा ॥ ये मर स्त | ॥ श्रीरामकर्ती ॥ जनकराज संभ्रमेंसी । निधाले अक्षततेसी| राये राये ब्राह्मण कषी | समागमे चालिले ॥१॥ सकळ रथी दिव्ययानीं । सिबिका अमित सुवासिनी । मंगळ तुरांची दाटली ध्वनि । जानवसां पातले ॥२॥ राया दशरथाची सभा । सकळ सिधी सुलभा । च हक जेथें वास सीतावठभा। त॑ काये हणोनि वणवे ॥ ३ ॥ त्या सभामंडपाप्रति । मिथिळ आला भूपति । थोर सन्माने बरव्या रीति । वरासनीं बेसवी ॥ ४ ॥ क्षी ब्राह्मणा भूपाळा । बेस बेसकार सोहळा । सुमेथे आदि सकळा । कोसल्यादि बेसल्या ॥ ५ ॥ तव त्या कुंकुम अक्षता । कनकताटीं विराजतां । ब्राह्मणकरीं शोभतां | राजा उभा बोलतु ॥ ६॥ ह्मणे आधीं अक्षत गणपति । तुझी घ्यावी पुरोहितीं । जनकराये अतिप्रीति । वशिष्टभाळीं लाविटी ॥७॥ » क्लुषी ब्राह्मणा सन्मान । अक्षत दिल्ही बहुमाने। मग रायासी वचनें लीने । अति सुदरे बोटतु॥८॥ बहु प्रीतीचेन भरं । ह्मणे अक्षत घ्यावी नृपवर । आपुल्या सकळपरिवारें । नेवेद्या आठे पाहिजे ॥ ९.॥ ह्मणोनि अक्षत लावी भाळा । तैसी च दिधली सकळां । मग राजपूजा सोहळा । अति संभ्रम मांडला ॥ १० ॥ राया दशरथाचे उपचार । रंगपूजेचा गजर । | भ नलल्पकयवस्केमय काळू वट क. कु १ “ निघालासे ” पाठांतर, २ “ तुरांचा दाटला ” पाठांतर. . . , ” ३०२ ___» वेणाबाईकृत_ टिळे केशर कस्तुरी । चोवे चंदन कुसरी । पारेमळ धुशर नानापरी । रंगसिंपणी रंगली ॥ १२ ॥ पुष्पमाळा बहुसाल । नाना परिमळ द्रव्य अमोल । कपूरमिश्रित तांबोल । टक्षांनलक्ष वाटिती ॥ १३ ॥ रसमसं पूजेचा उभारा । रंग दाटलासेसेरा] ___ । राजवधु उपचारा । पूजा समस्तां जाली ॥ १४॥ । । नाच गायनं विळास | त्याग पडिले बहुवस । मिथिळ बोले भूपतीस । आतां समर्थ चालावे ॥ १५॥ संभ्रम चालिला तपवर । दोही दळींचे माहावीर । छेंत्रपति नामधार । राये राय उठिले ॥ १६॥ पुढें चाठिले राजभार । रथ छेत्रे तें अपार । पताका झळकती सुंदर । यानें स्रियादिकांचीं ॥। १७॥ दोही दळींचा सोहळा । मंगळतुरांचा येकेवळा । उभय भाग्य वेभव कळा । चढे चढें दाविती ॥ १८ ॥ | रथाहूनि रथ चढे । गजाहानि गज चढे । 1. | छत्राहूनि छत्र चढे । भाग्यें चढ दाविती ॥ १९॥ | दोही हळींची थोराई । कोण संपदेची नवाई । __ मिथिळे संभ्रम व्याही । आपुल्या मंउपा आणिले ॥ २० ॥ सभामंडपीं बसकार । सकळां जाला आदर | तव त्या स्नानाचा गजर । अद्भत घोळ दाटला ॥ २१ ॥ कनक लोही हांडे गंगाळें । जळे तापलीं निमेळें। .. , कनक कुंडे विशाळ । उष्णोदर्के तापली ॥२२॥ सीतळोदर्के सरोवरें । कनकपाटें येती नीरें. । | सीत उष्ण येकसरं । हेमकुंडीं मिळती ॥ २३ ॥ १ 'चोवा, क्वाचित्‌ चोहा, ह्मणजे सुगंध चेद्न. २ (१). ३ बिदामी. ४ “येक वेळा'? पाठांतर, ५ “ लोह्या ” पाठांतर (१) लोह ह्मणजे सोनें असा हि पण झर्थ आहे क 21 ह आका 2 ब ॥ 7 > ग चि र, र 1] 9 0 । | सीतास्वयंवर १२. १०३. हंदावने कुसरी । रत्नमंडप यावरी । पुष्पवाटिका नानापरी । परम रमणीय स्थळ तें ॥ २४ ॥ पाचीसिळा जिकडे तिकडे । रत्नभूमी चहुकडे । न्हाण्या वोटे बाग पुढें । मंडप बेसावयाचे ॥ २५ ॥ उत्तम देखीानिया स्थळा । ब्राह्मणी स्नाने केलीं खळाळां । राये सकळां सोहळा । पीतांबर दिधलीं ॥ २६ ॥ जाली ब्राह्मणांची स्नाने । वशिष्ठादि बहमाने | क्रबी तापसी सन्मान । बुकादिकीं सारिलीं ॥ २७॥ जान्हवीतीर यमुनातीर | गंडकीतीर नबंदातीर । गोतमीतीर भीमातीर । कृष्णातिरीचे दाटले ॥ २८ ॥ सप्तसागरतीरवासी । गोमतीतिरीचे संभ्रमेसी । कावेरीतिरीचे जिनसी । मंडपो ब्राह्मण गजगजिती ॥२९] देवस्छान जितुक । तीथे मात्र तितुके । भाषापरत्वे अनेक । विद्यापात्र गजेला ॥ ३० ॥ 'सख्या न बोलवे वाचे । सप्त द्रीप ट्रीपांतरीचे । स्नाने करून जनकाचे । मंडपी ब्राह्मण दाटले ॥ ३१.॥ सकळांसी दिव्यासनं । आभरणे दिव्यवसने । | उदकपात्रे शोभायमाने । समस्तांची झळकती ॥ ३२॥ कडक दाटला वेदध्वनि । करग्वेद सामगायनी । येजुर्वेद आथवेणी । स्वरकळा दाविती ॥ ३३॥ जितुके कांहीं तापसी मात्र । इति बह्मच्यारी पवित्र । योगाभ्यासी जे विचित्र । ग्रहस्तीं स्नाने सारिटीं ॥। ३४॥ 'दिव्याबरें परिधान । दिव्य भूषणीं शोभायमान | इंद्रसभे देवजन । तेसे शोभते जाले ॥ ३५ ॥ क. १ बाडांत “ तमसातीर ” असें प्रथम असून लाचें “ तप्तीतीर ” केलें आहे; पाठांतर. ९ “ दाटली ” पाठांतर, ३ याते ं किड क यय य धल केळ. ० ००० र ची ०: म से न्य >>> हम न स ति > सवेग स्य - न्यास््लाभागाच्लापचाच्ा | १०४ . .वेणाबाईकत सभामेडपीं अलोलिक | राथा राघवाचे लोक|. -सकळ हि मंगळदायक । पुण्यसू्ति घवघविती ॥ ३६ ॥ . वर वऱ्हाडी सन्मानें । समस्ती सारूनियां स्नान । जनकपार्थनेची वचनें । राय स्नान सारिलें ॥ ३७॥ . . जालें सन्मानाचे स्नान | दिव्यांबर परिधान । | कनकमंडपीं शोभायमान । दिव्यासनीं बेसविले ॥ ३८] दिव्यासनांची फाके दीप्ती । रत्नसमया पाजळती । अनुक्रमे सकळांप्रति । कितीयेकी ठेविल्या ॥ ३९ ॥ कनकमणीचे भुवनी । माता कांसल्या दिव्यासनीं । केक समित्रा आदेकरून । राजराण्या बसल्या ॥ ४० || रत्नमणीचे दीपथाट । रत्नआळंकाराचे लखलखाट | _ दिव्यांबरे मगमगाट । पाचि घोळली घमघमिती ॥ ४१॥ तव तं रत्नमणीचे बाहुलं । मुक्ताफळीं जे गुंफिले । मुक्तचांदोबी शोभले । भांगारतेजन लखलखी ॥ ४२॥ त्या बोहलां शोभायमान । मनमोहनी जगजीवन । पाहाती सकळ भक्तजन । कषी ब्राह्मण बोलती ॥ ४३ ॥ आदि अनादि पूवेजा । सूयेअस्तु हा समय वोजा) वेदभूषणा वरदराजा । उपासन करावें ॥ ४४ ॥ मेथळीसहित रघुवीर । जाळे उपासन उपचार । अग्नीप्रदक्षणे वोहर । विश्व आनंदे. पाहाती ॥ ४५ || सुंदरे आणी सुलक्षणें । गुप्त गाती नाना भूषणे । चरणीं वाजती रुण्युणें । पीतांबरवेरगी ॥ ४६ ॥ जालं सांग उपासन । राजीवनयनी पॅंकजनयन |] दोघे बोउला विराजमान । आरत्या करिती सुंदरा ॥४७॥ जयजयकारें तिन्ही लोक । बोहर पाहाती अलोलिक । सुंदर शाम रघुनायक । सीतेसहित विराजे ॥ ४८॥ . १ “ बोवलें ” पाठांतर. 1. अ यी १ टार ति र: - वप. : ४1000 भू 1: क्त 1. की कती नी र 7१.5 प हि.) ब सीतास्वयंवर १९ १०५ 'व्यासनीं वधुवर । बोउला राम सुंदर । क्तजनं ते चकोर । सन्मुख परती बेसले ॥ ४९ ॥ नदीप शोभायमान | शुभासनीं भक्तजन । रर मति पावन । भक्तमंडळी पाहातसे || ५० ॥ प्रपंगती कोण कोण । भक्त बैसले सुलक्षण ॥ फळ केलें रांमापेण । नामधार शोभले ॥ ५१ ॥ प्रा आणी उमापति । सुरेंसहित सुरपति | धरूनि. तेजोमूर्ति । रामपंगती बेसले | ५२॥ [सादि कवेश्वर | शकादि योगेश्वर । शष्ठादि कषेश्वर । कोशिक मुनी बेसले ॥ ५३. ॥ ॥ह्य विमंळ जीवन्मुक्त । ध्यानस्त योगी अभिगुक्त । ॥रासी निंत्यमुक्त । रामपंगती बेसले || ५४ ॥ रां स्थानीं त्रह्मक्रषी । देवक्रषी राजक्रषी । यासी सहस्र संभ्रमेसी । शोनिकादि पंगती दाटले॥५५॥ मोक आत्रि भारद्वाज । वेष्णय नारद भक्तराज । [याचे तेजपुंज । मानसपुत्र बेसलले ॥५६॥ ' साधु आणी सज्जन । इति आणी तापसजन | क्त ते तपोधन । अपर सूय बेसठे ॥ ५७॥ येक काळांचे उपवासी । इठित होते पंगतीसी । वले मनोरथासी । भूगर्भीचे आठे ॥ ५८ ॥ ती -गोमुख आणी मोनी । कदां भेटी नाहींज्या भोजनी । दांचे उपोषणी । वीतरागी हि बैसले ॥ ५९ ॥ ब्रतधारी उदास । नेणेत जना अरण्यवास । [र बैसले पंगतीस । तेजोरासी दाटले ॥। ६० ॥ बैसले अग्नीहोत्री । शास्त्रज्ञ जे माहाश्रोत्री) , [हैस करपात्री । ब्रह्मच्यारी बेसळे ॥ ६१ ॥ “ पांथी ” पाठांतर, २ दुसरे. ३ अुयारांतील, ढु शा १०६ वेणाबाईळृत भक्तमंडळी तेजोरासी । भव्य बैसले 'पंगतीसी 1., ., जे नेणतः- परदेवतासी । सुचिष्मंत उपासक ॥ -६२ ॥ त्रेलोकीचीं सुखपार्त्रे । जे निवाली मूळमंत्रे |, रघुनाथजीचीं प्रीतेपात्रे । पंगती भव्य दाटळ. || ६२ ॥ ; थोर सोने भक्तजन । समस्त बैसले येऊन । र नवेविधेचं साधन । तेजोरासी दाटले ॥ ६४ ॥ देव मुख्य भक्तराज । त्यांची मांडलीसे गजगज | . ब्राह्मणमुख तेजइंज | स्वर अक्षर उचलिली ॥ ६५ ॥.. त्या वेदाक्षराचे घोश । गंधक्षताचे विळास । मिथिळनार्थे सावकाश । ब्राह्मणपूजा केली ॥ ६६, . कुंकुमकेशरविलेपन । सुरंग अक्षता शोभायमान) . . सवागी बावनचंदन । सुमनमाळा धुशर ॥ ६७॥:. : जनकराये सावकाश । ब्राह्मण पूजिळे विळांस |... .भक्तमंडळी विशेष । अतिप्नीतिपूजिळे ॥ ६८॥ . पूजा जालियां सेवटीं । ताटे चालली कोटी च कोटी । .., चीस तीस बत्तीस वाटी । कनकमणीमंडितं ॥ ६९ ॥ . जिकडे तिकडे अमिता । कनकमणी लखलखिता । . . परम सुंदर चळथो । चवडीं ताटे चालिली ॥ ७० ॥. रत्नदीप चहुंकडे । टखलखाट जिकडे तिकडे । ब्राह्मणमंत्राचे घोश गाढे । वाढा वाढा बोलती ॥७१॥ दिव्य भूषणे मंगळिका । चालिल्या अंगना अनेका । कनकपात्रीं लवण शाका । कुसिंबिरी वाढिती ॥ ७२ ॥। सेपें अंजिराचे गीर । खोबरं खारिकाचे चुर । लवण निंब॒ रुचिकर । मिरकुट घोळिल्या ॥ ७३ ॥ ००% ही जा क, | काऱ. आ. _ 4. रिकी १ “ यंत्रे ” पाठांतर. २ लहान! ३ नवविधा' भक्तीचे. ४ “वेदे'! पाठांतर ७५ न्वळत ढीग 3 होट न | . क ण 1: सीतास्वयंवर १२ आक्रोट बंदामाचीं चूर्ण । मिरे मिश्रित निब लवणे... द्रोशषे खिरण्या त्याप्रमाणे । कुसिंबिरी वाढिल्या ॥ ७४ ॥ गोडंब्या- चारोळ्याच्या कुसरी । मुळें वाळक कुसिबिरी । आळे निबं रुचिकरी । दही आवळे नेलचटें | ७५ ॥ लोणची वाढिती मगमगित । साखरनिंबे विराजत । आले निंब मिरवत । । इटे पचले मीरघोस ॥ ७६॥ रांपळी हळदि रसाळं । आंबे भोकरे मायनमुळे । _.. कांकड्यां आणी सालफळे । नेपतीं मेकीं करवंदे ॥ ७७ ॥ हिरव्या लवेंगा पीपळ्या घड । इडं पचविला सुरण गोड । ' ' मग वाढिले पापड । तिळवड्या मिरगोडं ।| ७८ ।॥ . राई आणीकसांडई | वाद नयेयेसमई। . " ह्मंणोनि ते आणिली नाहीं । मंगळमंडपीं यालागीं ॥७९॥| घेवड्या नखोल्या गोराणी । चवळ्यासंगा तळणी । कारली कढा चि मांडणी । हंताक तळली वाढिठडी ॥८०॥ देवडांगरे कोहळीं । उत्तम रांधिली तोंडवळीं । दोडके आणी पडवळीं । कोवळीं रांधिठी वाळक ॥ ८१ ॥ जितुक्‍्या कांहीं फळशयाका । नानापरीच्या मळेशाका । 2...) कितीयेक आरण्यश्याका । तळण्यापरि वाढिल्या ॥ ८२ ॥ सांबारी वाढिलीं जिनस जिनसें । दुग्धे मिश्रित बहुवसें । नाना परीची सुरस । कोहळवडे आळणे ॥ ८२ ॥ सकळ शाकासेवटें । मेतकुट नेलचटे। ./ढ[। त्या खालती मिरकुटे । लवणं निंब रसाळं ॥ ८४ ॥ '!दाहिंबडे द्राक्षवडे । नाना रुचीचे नाना वडे । . त्यासेजारीं आंबवडे | अति कुसरी वाढिती ॥ ८५ ॥ सुवास बोदन- मगमगीत । वाहूं लागल्या अमित । कननकवोगराळी नेमस्त । अपुमात्र चळेना ॥॥ ८६ ॥ (मा ह”िेवेववाा॒॒वावाााब॒॒रयाायााशयाकमशवडययडमवअॅऑॅऑऑऑऑऑऑऑऑऑऑऑ्शऑ॒ाााााशा॒आााजययाव्ज्माााायजा॒आाजजजजजजजजल्नयाबजगजज १५८ _. वेणाबाईकूत सेवया बोटवे चिंचमोहर ।! सरोळी गहुले साखर | - फुलें परड्या परिकार । दुग्ये आळल्या पायेसा ॥ ८७ ॥ माठत्या आणी नखोले । दुखे रांधिले फगोलं । पायेसा प्रकार वाढिले । ब्यांच्या खिरी शकंरा ॥ ८८ ॥ साखरमांडे दुधमांडे । खसखसमांडे तीळमांडे । तांदुळमांडे पूणेमांडे । पूणेगभा वाढिल्या ॥ ८९ || बळपुऱ्या सांजोऱ्या । घाऱ्या आणी तेलर्‍्या । . कोरवडे गुळवऱ्या | सकळांवरी शोभती ॥ ९० ॥ माठघवणें सोजी फेण्या । प्रकार लाडु साखरफेण्या । सवळ समोसे कोडिसवाण्या । वरि बत्तासा वाहिल्या ॥९१ नाना पकान्ने पवित्रे । नानापरीची विचित्रें . सुवासें छते भारिलीं पात्रं । सकळां सांग वाढिलें ॥ ९२ | शुध शुभ्र शकरा'। साय मधु वाढिला सोरा । दुग्ध दधी अपारा । वाढित पुढें चालिल्या ॥ ९३॥ तुपे वाढितां लागवेग । पात्रें भरून जाती वोघ । _ केळे सिखरणी येथासांग । नाना रस वाढिले ॥ ९४ ॥ अति विनित होऊन । जनक प्रार्थी कर जोडून | ह्मणे श्रीमंत आपुशन । समर्थे केलें पाहिजे ॥ ९५ ॥ तो ते जनकाची बाळी । आज्य घेऊन पंच्यांगुळी । आपुशन ते विव्हळ । वरद्राजा घातल ॥ ९६॥ समस्तीं केलीं आपोशनें । प्राणाहुति घेती बहुमान । मग सकळांचीं भोजने । अति संभ्रमें मांडली ॥ ९७॥ नाना परीची पकान्ने । जेविती रसाळे मिष्टान्न । पात्री भरली दिव्याने । आणी कितेक वाढिती ॥ ९८ ॥ साय सिखरणी शकेरा । नाना रसा परिकारा । क. हळ बळ चे घृत वातता सारा । सारण हात जातसे ॥ ९९ ॥ १ “ शुध मांडे ” पाठांतर. २ “से('” पाठां?र्‌. ३ “वेल्हाळी” पाठांतर, क के १ प्रकार, २(१)झावडी..ऱेसारू. .. , श्रीहास्वयंवर १२ - ज्र नाना पकानन परिकार । परवडी वाढिती अपार । त्राह्मकणआग्रहाचे गजर । नेघो नेघो उठिले | १०० ॥ कथिका वाहिती सुवास । ब्राह्मण घेती सावकाश । जोडा नाहीं जेवणास । नामघोशें गजेती ॥ १ ॥ सुव्णेकळसीं सुवास जळें । गोतमीजान्हवीची निमळें । लक्षानलक्ष तेणें काळें । घ्या घ्या हझणोनि फिरती ॥२॥ उदके घेती अपार । किती वानिती सुंदर । थोर जेवण उपचार । न भूतो न भविष्यति ॥ ३ ॥ . पत्री भरल्या परवडी । दधी वोदन वाढावाढीं । रस मिठीची जिवडी । तक्रे सुंदर घेताती ॥ ४ ॥ नामघोशाचा गजर । ध्वानि दाटलं अंबर | सकळा पंगती विश्वंभर । राम शोभे शोभले ॥ ५ ॥ सीतेसहित सीतापति । ते भक्तराज पंगती । समस्तांच्या चित्तोटत्ति । रामरूपें मोहिल्या ॥ ६ ॥ दृष्टीने घेतली तन्मयता । चित्त पावलें तट्रूपता । * स्मरेना जेवण जेवितां । स्वानंदघन पाहाती ॥ ७ ॥ येका हातीचे गळाले घांस । भक्त ज्ञानी रामरूंपास | लोधले तो सुखविळास । वाचे केवि बोलवे ॥८॥ _ साधनें साधूने साध्य स्थिति । तृप्त रसे सकळांतृप्ती |. सुंदरशामाचे पंगती । सुंदर भक्त विराजले ॥९॥ रामपंगतिविळासें । सकळां तृप्ती तुप्तरसें । चिंतित होतीं मानसे । सिधी पावली सर्वाची ॥ ११० ॥ जे तृप्तीचे तप्तपण । तयाचें जाठं जेवण | खुधोदर्के आच्मन । शुधरूपाचे जाळे ॥ ११॥ . . समस्त पंगति येकवळा । जाली आच्मनें खळाळां । मखश्धीचा सोहळा । थोर गजबज दाटला ॥ १२॥ विका १९७ : : : वेणाबाईकृत कनकमंडप रत्नखचित । मुक्त चांदोबी विराजत । . .. दिव्यासनीं. सीताकांत । सीतेसहित शोभला ॥ १३. ॥. नाना भूषणीं विराजमान । मेथळीसी रघुनंदन | ... देव्हडी. चामर भक्तजन । उभे दुभागीं दाटले ॥ १४.॥ बरिजणे वारिती कितीयेक । विडिया देती सनकादिक.। 'पीकंपात्री सुरनायेक । समीप बंधु शोभले ॥ १५॥. : कद्यपादि क्रपेश्वर । व्यासादि मुनिवर । | ब्राह्मण तांपसी अपार । संत सिध दाटले ॥ १६॥ मानस्छाने सकळांसी । रावराजे प्रधानासीं ) _.. .. . दोही दळीचे संभ्रमेसीं । अपार जन दाटले ॥ १७ ॥. सभा घनवटलीसे घनदाट । दिव्यांबराचे तगतगाट .। आळेंकाराचे. टखलखाट । वर वऱ्हाडी बेसले ॥ १८॥ सभामंडप तेजोरूप | ठाई ठाई लोंबती गोफ। रत्नताटीं रत्नदीप । परम शोभायमान ॥ १९ ॥ मग ते पूजा सकळां । सुगंध आणी सुमनमाळा | परिमळ धुणरं सोहळा । असंख्य पात्रे फिरती ॥ १२० ॥ पूजा जाली परिकारें । तांबोल वाटले उपचार । मग दक्षणेस भांडारे । अपार दव्य लोटले ॥ २१ ॥ : :दक्षणा वाटली संख्येविण । तृप्त जाले कषी ब्राह्मण ।. मंत्राक्षता सुलक्षण । येथासांग विधी जाला ॥ २२ ॥ याचिपरी तीन दिवस । सांग जाळे सावकाश । . "आजी चतुंथींविळास । निरवणसंभ्रम मांडला ॥ २३ ॥ आतां पुढिलिये. समासी । राजा निरवील जानकींसी .] वेणी झणे' श्रोतंयांसी । साडेसंभ्रम आईका ॥ १२४ ॥ इति श्रीरामायणे । आदिकांडे । सीतासेवरो नाम । समास ॥ १२ ॥ क «मद २... टक. हि बखााकाशिमााआााशााधााांााबाशा॒जााजआजआजजजजज््ाबय्वबवाबााााआयवययवशवाशशवथ अषा सा १ “ देवढी ” पाठांतर, २ “ सुनेश्वर ” पाठांतर. ” ---- - सीतास्वयंवर १३ शै '॥ समास तेरावा ॥ १३ ॥.. ॥ श्रारामकता ॥ तवे वरिष्टादि ब्राह्मण कषी । समस्त बोलती रायांसी | साडे आतां जानकीसी । समापेले पाहिजि॥ १॥. . अमाध दशरथाचे वेभव | तेवखाची बरव । | रायें राये अभिनव । देव आत्रिये दाटले॥२॥ .. चित्र विचित्र कनकाची । सप्त खंड अमरावतीची । . आणी ठेवणी वेकुंठीची । निवडकें आणिली ॥ ३ ॥ ब्राह्मणाच्या, मंत्रध्वांने । राजा पूजी जनकनंदनी । जानक्री साडे वाउनी । सांग भूषणे वाइलीं ॥४॥ ... किंचित कपोळीं कस्तुरी । चंदन लाविळें कुसरी । परिमळ धुश्र सुंदरी । पुष्पमाळा घातल्या ॥ ५॥ तव ते आहिणींचा समय.। त्या विस्ताराचें आश्रय । कनकमय रत्नमय । पात्रे सुत लखलखीत ॥ ६ ॥ आतां आंदण विस्तार । तो सांगतां अपार । ज्यास देखोन सुरवर । मुनि चकीत जाले ॥७॥ तों त्या जनकाची पूजा । वेदध्वनीचा गजगजा ) नाना उपचारीं. रघुराजा । सुलीन दशे पूजितसे ॥ ८ ॥ भुवनसुंदर पदांबुज । नमस्कारिठें तेजपुंज | देवाधिदेव रघुराज । राजा पूजिता जाला ॥ ९ ॥ __ वस्त्रे वाहतसे ते क्षणीं । नेणों उघडिली तेजोखाणी । ' जांबुनदाची सुवणीं । रघुनाथजिकारणे ॥ १०॥ मस्तकीं लपेटिलें विराज । दिव्य पट मंगळराज । -“जयाबरून सवे तेज । वोवाळून टाकिले ॥ ११ ॥ क न मा १ ऐरिणीचा, वंशपात्रदानाचा, १.“ वातसे ” पाठांतर, . | शशश __ वेणाबाईकते 1: यक्तरनाचे त्यावरी । श्रुबके तेजाच्या लहरी | त लोटताती वरिच्या वरी । विश्व हेळावे भासे ॥। १२॥ १ कणी कुंडळें तेजोरासी । रायें घातली संभ्रमेंसी । तम व रत्नचुणी जिनस जिनसी । त्याच्या कीळा फांकती ।॥१३॥ ह :: त्या कोळांचे थाट । गंडस्थळीं लखलखाट । की सुख निमासुर बरवंट । आतिशरयेसी शोभले ॥' १४ ॥। वा सवे तेजाचे येकवळे । पिळून दिधली येकसळें | तो पीतांबर दुवांदळें । तनु सुंदर शोभला ॥ १५.॥. कटीं मेखळा बरवंटा । किंकिणी आणी ्लुद्र घंटा । चित्रविचित्र लखलखाटा । मेखळेसेजारी दाटल्या ॥ १६. ॥ आजांनबाही सुलक्षणां । बाहुदंडी विभूषणा | राये भूषणाच्या भूषणा । नानापरी लेवविळें ॥ १७ | अनघ्ये रत्नाचे हार । पदकमाळा मनोहर । बीरकंकणें सुंदर । पोवाचे मुद्रिका शोभल्या ॥ १८॥. सुंदर शुध निरोपमा । लखलखाटें सांडिली सीमा 1 ._ राजवसनं रघोत्तमा । येथासांग वाइलीं ॥ १९ ॥. कटपदेसीं कटबंदातं । अनघ्ये रत्ने जडिलीं मुक्त । । ज्याच्या बरेपणा उपमेतें । तृणतुच्छ केलें ॥ २० ॥ | बसन वाइलीं सुंदरासी । राजा पाहे पाउलांसीं. । । औंदु वाकी नेपुरेंसी । पदीं पूजा वाइली ॥ २१. ॥ सुदर भूषण मनोरमा । सांग वाइलीं रघोत्तमा । दिव्य भूषणे पुरुषोत्तमा । पाहिजे पदाथे वाइला ॥.२२॥ हे चतुर्थीची पूजा । संभ्रम करी राजा । नाना विळासी कोंसल्यात्मजा । सवे आवडी पूजितस ॥२३॥ 3६ के १ भरले, सुंदर. २ मनोहर. ३ “ दिल्हे वोपसळें ” पाठांतर. ओपपॅसंरा> सुंडांमा, ४ आजानुबाहु. ५ “ निरोपमा ” पाठांतर. ६ “ वसने पाठांतर, शि *:सम्ेमे » पाठांतर, १ 1 सौतास्वयंवर १३. ११३ रसाळ भाळीं विलेपन । सुरंग अक्षता शोभायमान |. कुखरी लाविले चंदन । परिमळ धुशरीं पूजिलें ॥ २४ ॥ उत्तमा आणी विमळा । आपादपर्यंत सुमनमाळा । राये घातलियां गळां । मदनभूर्ति शोभल्या ॥ २५॥ अमरीं पुसावी ज्याची अंगें । तो हा राम लीळारंगें । तिन्ही लोक त्या पसंग । पूजा पाहोनि निवाळे ॥ २६ ॥ जनकआवडीचा नवलाव । पूजा केली अभिनव । सवे सामथ्येगोरव । रघुनाथजि अपिळें ॥ २७ ॥ नाना उपचार पूजा । आवडी जनकराजा। पूजा केली बरव्या वोजा । अति संभ्रम ते काळीं ॥ ९८ ॥ सांग पूजिले बंधुजन । सोमित्रादि शोभायमान । वशिष्ठराजा सन्मान । शुभ गौरव पावले ॥ २९ ॥ कनकववसत्रे तेजोरासी । मुक्त गफिटीं सकळासी । ढीग पडिळे जिनस जिनसी । इछेहूनि आगळे ॥ ३० ॥ घड्या घड्या जिनसवार । किती उकलिती अपार । कनकमय उपचार । समस्तां वाढिते जाले ॥ ३१ ॥ 'राजआज्ञा अलोलिका । वस्त्रे देतां पुसा नका । येथासांग सकळिकां । लाहान थोर न ह्मणावें ॥ ३२॥ कोटी च कोटी फिरती वीर । मंगळवचनाचे उपचार । * '- बहुमान पुरस्कार । कषी त्राह्मण गोरवी ॥ ३३ ॥ संत मद्दंत साधुजन । इति तापसी आदिकरून । योगी सिद्ध तपोधन । समस्तां गौरव पावलें ॥ ३४ ॥ कोण उपचाराची ठेव । राया आवडी अभिनव । _' गौरव विस्तार ठाघव । त्रेळोक्य आश्चिये दाटले ॥ ३५॥ . १ देवांनी. २ “ पूजावीं ” पाठांतर. ३ या चरणाऐवजीं “ तो जनका ठाधला भाग्ययोगें ” असा पाठ बाडांत. ४ इसऱ्या:चरणाऐवजीं “सांग आपिली रघुराजा ” व तिसऱ्याऐवजीं “मन वाइलें पादांबुजा? अशी चरणें बाडांत आहेत. ४ “ उच्चार ” प्राठांतर. , १५ ११४ वेणाबाईकूत तो राजा मिथिळेश्वर । अयोध्यापति उपचार । देऊनिया लाहान थोर । पृथ्वीराजे गोरविले ॥ ३६॥. : रायासहित वऱ्हाडी । गोरव आभरणपरवडी।| रायें दिधलीं चढोवंडी । अमोल्य मोठा आगळीं ॥ ३७॥ _ मंडपी आळंकाराच्या रासी । जड जडाव समस्तांसी । हार पदर्के सकळांसी । नाना भूषणे दिधलीं ॥ ३८ ॥ अनघ्ये भूषणे अपार । राया समपी मिथिळेश्वर । साडेपूजा उपचार । वर वर्‍हाडी पावलें ॥ ३९ ॥ जनकरायें सन्मानें । कोसल्या गोरविली बहुमानें |: कनकमय वसने । मुक्ताफळांचीं वाइली ॥४०॥ आणी जडित भांडार । उत्तम सर्मापेळे अपार । याचिपरी उपचार । राजराण्या पावल्या ॥ ४१ ॥ : तों ते आहिणींचें आश्विये । थोर विस्ताराचे सोंदय । सुमेधेसीं तरपवये । त्राह्मणमंत्री शोभली । ४२॥ वंशपात्र आमोलिक | आंत रत्नाचे दीपक । पूजा करूनि जनक । सुमेधेसहित ते काळीं ॥ ४३॥ ब्राह्मणमंत्रीं बरव्या रीति । जानकी आहिणी निरविती । आकीवेचनें बोलती । नेत्रोदक जातसे ॥ ४४ ॥ - ब्राह्मणाची शुभासनें । तें चि सुमेधा बाले सुवचनं । ह्मणे गे गुणवंती तुजकारणें । हे आहिणी दिधली ॥४५॥ जानकी रमा सुलक्षणी । कनकमणीची आहिणीं । निरवणेचीं बोलणी । दंपत्ये गशिवरें दाटली ॥ ४६ ॥ विध जाला येथासांग । जनका गहिवर लगबग । _ ब्राह्मण ह्मणती हा पसंग । राया कन्या निरवावी ॥४७॥ __ जानको आहिणी निरवितां । दोघां दंपत्यां खेद चित्ता । अवंनिजा स्नेह करितां । नेत्रां जळ जातसे ॥ ४८ ॥ १ “ चढोनचढी * पाठांतर. २ “भांगार” पाठांतर. ३ “ पूजिली ? पाठांतर. ् ) र 1! | 1 र १ १ 1 ! र र द क र 1] र; 1] 1 1 "1 1 गा भ ह, ऱ . | - |] यी त! त (य 7 १ त 1] | र न र] । र क | |. ! ा ह 1] र 1! 1 ह 1: |: ही. । 8 | हू -। । । र 1 | ग ! शा 1, १ ॥१ | /॥ । | त | र | | अ | । |. १ 1] | | ॥। । | 1 | | .; |)... धर १ र | ॥। | |... १ । त । | ॥ . सीतास्वर्यवर १३ "११५ ब्राह्मणाच्या मंत्रथ्वाने । सकळ गोताची दाटणी । मंगळतुर ते क्षणीं । समस्त लीने जालीं ॥ ४९ । सूयेवोशीं विराजमान । सभा घनवटटीसे गहन । जाला विध शोभायमान । त्राह्मणभंत्री तो जाला ॥५०॥ करी दुहिता मिथिळांपाते । जानकी निरवी भूपति । कन्यास्नेहाची थोर प्रीति । नेत्रोदक चालिले ॥ ५९ ॥ _ कनकपुतळी धरूनि हातीं । राजा निरवी अयोध्यापति । ते समई गोत संपत्ति । सभेसहित गहिबरें ॥ ५२ ॥ जानकीगुणें हृदय कृपण । राजा निरवितां उच्चारण । अष्ठ वर्षे केलें म्यां पाळण । आतां तुझी करावें ॥ ५३ ॥ माझ्या प्राणाची प्राणकळा । सुखदायका सुसीळा । रम स्नेह भूपाळा । इचें पाळण करावें ॥ ५४ ॥ सकळ कौतींची गजगजा । निरोपस्य हे अवनिजा । ईर्चे पाळण रायें बोजा । बहु भकारें करावें ॥ ५५ ॥ परम ख्ेहें मिथिळापति । दुहिता निरविली अयोध्यापति | कन्यास्नेहाची थोर प्रीति । नेत्रोदक जातसे ॥ ५६ ॥ कोसल्ये निरवी जनकबाळा । जळ वाहे नेत्रांजळा । हणे माझी हे सुसीळा । पाळण तुह्ी करावें ॥ ५७ ॥ हे माझी सकळ संपत्ति । मज इकरितां येशकीर्ति । . कन्या माझी गुणवेती । परम स्नेह पाळावी ॥ ५८ ॥ जानकी सुरतरोपमा । हे हि कठीण उपमा । या माझी निरोपमा । अभेकापरी पाळावी ॥ ५९ ॥ माझ्या प्राणाची आवडती । जीवनकळा हे सुमति । इचे पाळण बरव्या रीति । वडिली केलें पाहिजे ॥ ६० ॥ राजकांता अनुक्रमे । करुणाउत्तर उत्तम | /7ढ1_1| मग रघुनाथाजि संभ्रम । जनक कन्या निरवी ॥ ६१ ॥ १ अष्टवर्षां त्वियं कन्या पुत्रवत्पालिता मया । इदानीं तव पुत्राय दत्ता लरेहेन पाल्यत्ताम्‌ ॥, ९२'“सुंदर सुतोपमा पाढांतर. .. ... ११६ | वेणाबाईकरत - राम अंकावरी बाळी । राये वेसविळी मेथळी । . .... देव दुंदुभी ते काळीं । समस्त तुरे लागली ॥ ६२॥.. जानकी निरविली रामास । राजा जाला उदास |... सर्केसंग. त्या समयास । रघुनाथापेण केला ॥.६३॥ .- परोगतीचें आंदण । लक्ष्मी केळी रामापेण । जाली संभ्रमे निरवण.। जयजयकार दाटला ॥ ६४ ॥... 'तव..तो श्रींगौरिला चोदंती । छत्रे पताका झळकती । . तयारूढ ते गुणवती । ज्राह्मणा वायनें देतसे ॥ ६५.॥.. दोहीं दळींचीं वायनें । बॉशपात्रें दिव्यायमाने । _ भरलीं नाना सुक्ते रत्नानें । विधियुक्त दाटलीं ॥ ६६ ॥ सहज रमा ते जनकात्मजा । जे त्रेलोक्याची गजगजा..। वायने देतां कषी द्रिजा । आशीवांदी पूजिती ॥ ६७ वोंगवायनांचा गजर । ब्राह्मणमंत्राचे उच्चार ) श्री मंगळा ते. सुंदर । त्रेलोक्य वायनां दाटले ॥ ६८. ॥ . दोही दळींचे पुरोहित । व्यासशुकादि श्रीमंत । संत साधु अमित । सुरेसी वायने घेतलीं ॥ ६९ ॥ श्रोतीं घेतली आशंका । संत निस्पूही वायने कां1र्‍ तरि निसंग सवेत्यागी लोका । पतिग्रेंह नाहीं ॥ ७० ॥ कृपा शांति प्रसन्नता । अक्रोध वेराग्य ज्ञेप्ती सीता 1. हें तों पाहिजे संता। सुमति ते जानकी ॥७१॥ . केवळ विश्रांतीचे रूप । तें हि सीतेचें स्वरूप । शब्दा आले हेत ख्प । तें स्वरूप जानकी ॥ ७२ ॥ संत हाणिजे निरंजन । हे हि जानकीप्रसतन्न | । . तिचे हे आवडते जन । हझ्णोनि वायने दिधली ॥ ७३ ॥ गेषासहित तळीचे जन । दिशा दिग्पति आदिकरून १ नक्षत्रेसी शोभायमान । चद्रसूया दिधली ॥७४॥ ' ९ सिणघारिला ” पाठांतरऱशुंगारिळा, २ हत्ती, ३ प्रतिग्रइ, . .... व य त र री डु री क ग ऱ्य वि गि चि, « शु र हि वै ] | २.) अँ...» ळ& 3 क. - अडा 2 ९८. ९ पवास "म उदा. म पच. य यााज-न््क-ल्- याब रप | र्त ग गै ी. म 1) 1 । | सीतास्वयंवर. १४ ११७ वायने घेतां संतुष्ट चित्ते । आश्षीवादी पूजिती सीते । सुमसन्भ विश्वमाते । अक्ष सोभाग्य हे तुझें ॥ ७५ ॥ शिववधु विधिजाया । सुरंद्रपत्नी अनुसया । वशिष्ठभाजा देवस्रिया । समस्तांसी दिधली ॥ ७६ ॥ . त्रिभुवनस्वामीचे वधूने । वाटिलीं त्रेलोक्या वायनें). . समस्तांची तृप्त मन । येथासांग विध जाला ॥ ७७ ॥. पुढें वरात लक्ष्मीपूजन । भागेवगरवनिर्शन । | वेणीस्वामी रघुनंदन । संभ्रमें जाती अयोधे ॥ ७८ ॥ हते श्री रामायणे | आदेकांडे सीतासेवर | समास ॥ ११.॥४॥ ॥ समास चवदावा ॥ १४ ॥ ॥.श्रीरामसमर्थ ॥ दोहीं दळींचीं मंगळतुर॑ । वरात चालिली गजभारं ॥ चवरडोली चंद्राकारे । छत्रे पताका झळकती ॥ १॥ 'गजढालाचें आश्विये । टखलखाट कनकमय । वरि वसने मुक्तमय । रत्नाभरणे झळकती ॥२॥ । गजघांट कनकाचे । अंदु गोवाई हेमाचे । वरि हिलाल रत्नाचे । हे आंदण निघाले ॥३॥ गज डुलती मदोन्मत्त । अंकुशपाणी आवरित । कि त्यावरून वाजत । दमामे कर्ण नफेऱ्या ॥४॥' ' तया पाठीसी उंट । कनकमय लखलखाट । नाना वाद्यांचे दणदणाट । तयावरून वाजती ॥ ५]: तया पाठीसी आंदण । वाजी निघाले संख्येविण । कनकमणी आभरण । पाखरा खुमासी झळकती ॥ ६ ॥ 4 (0 गुंफलेले, 2 पाखरऱ्घोड्याच्या पाठीवर घालावयाची झालर, _ ते हिसाटाचे गजर । मुखीं मद गळाले अपार । वारे वऱ्हाडी माहावीर । आटोपिती ते काळीं ॥ ७. तया पाटीसी रथथाट । कनकमणी लखलखाट । . . रत्नमय *्वज अफाट । हे आंदण निघाले ॥८॥ , . तयांमध्ये तेजोरासी । कनकमय रत्ने जिनसी । जयाच्या बरवेपणासी । सुरवर चकित जाले ॥९॥ | चित्रविचित्र मणीघोश । मुक्तमाळाचे प्रकाश । जनकमप्नीतीचा सारांश । रथरूप वोतला ॥ १०॥ ' : ! _ च्यारे वारु निरोपमा । सुंदरपणे सांडिठी सीमा । भूषणमंडित उत्तमा । रथीं शोभते जाले ॥ ११ ॥ ते रथीं सिहद्यासन । ठखलखी दिव्यायमान । मैथळीसी रघनंदन । परम शोभता जाला ॥ १२॥ छेत्रे त्राहाटलीं वारि विस्तीणे । चंद्राकारें शञुद्धवणे । रत्नकळसाचे कोणे । दशदिशा ढवळती ॥ १३ ॥. कनकदंड ते सुंदर । वरि मोत्यांचे लर । | घोश लोंबती अपार । मुक्तमणी रत्नाचे ॥ १४.॥ वरि दाटल्या पताका । कनकदंडा लखाका । रत्नकळस सकळिका । मुक्तत्वके झमकती ॥ १५ ॥ लखलखिती निशाणे । तेजोरासी सूयांपान । माहिमुखे शोभायमान । मछपुछें तळपती ॥ १६ ॥ कनकदंड शोभायमान । करीं घेऊन भक्तजन । दिव्य चामरें रथावरून । कितीयेक ढाळिती ॥ १७ ॥ कळामविण बुधिमंत । रथी सारथी सुमंत । परंमानंदें भरित । माहा चतुर बेसला ॥ १८ ॥ 'ते रथी मंदनमूर्ति । वामांकी रत्नदीप्ती । | सोतेसंहित सीतापाति । परम शोभता जाला ॥ १९ ॥ ४ ब्रि ” .पाठांतर- १4 भर, रः व; 1., रची रत | * ऱ ई ी:: आ; शा ण कि शती £ नै की डू ना ्् » त्त र्‍ः १ द व 1 शग नट त्त ॥.__ " पैकि ] | द ४ त "भृ ह 2 ] शि क; 11 वि शो पि । ा टी - 17 मड : “नही १ भु नी नि री 1 शु 1 » क ि , र्भा - पी. ल] 5 १ प ' क टू र ५ ८५७-- “टी < रभ्य पम््यवाच्यमेक व्हे अ पसार वणयन ध-नन्न्सम्द सीतास्वयंवर १४ ११९ -. सनत्कुमार सनातन | दुभागीं चामर घेऊन) . । ' पीकपात्रें धरून । येक विडिया देतसे ॥ २० ॥ रामदक्षणभार्गी बंधुराज । छत्रे पताका तेजपुंज । दिव्य रथी मंगळराज । परम शोभते जाले ॥ २१॥ वशिष्ठादि क्रषेश्वर । ज्युकादि मुनिवर । न ब्राह्मण तापस अपार । रथमंडित चालिळे ॥ २२॥ विश्वामित्र वाल्मीक । व्यास आणी शोनिक । | . रथमाडत भक्त अनेक | नारदादिक चालिले ॥ २३ ॥ ब्रह्मच्यारी योगाभ्यासी । कवि हरि नवबंधुसी | दिव्य रथीं संभ्रमेंसीं । भामा वेष्टित चालिले ॥ २४.॥ दिव्य पताका आणी उत्रें । नेणों जेसी मार्तडपर्त्रे । सकळ रथीं. विचित्रें । तेजोरासी झळकती ॥ २५ ॥ ,*तव राजभाराचे पेलावे । थोर रथाचीं बरवें । “-अमरेश्वराचीं वेभवें | तृणतुछ त्यापुढे ॥ २६ ॥ दिव्य छेत्रे सूयांपाने । पताका आणी निशाणे । माहिमुखं शोभायमान । मठपुळें तळपती ॥ २७ ॥ मंत्री आणी पृथ्वीपति । दिव्य रथी विराजती । छत्रे पताका झळकती । वेभवें वऱ्हाडी चालिळे ॥ २८ ॥ रथ रथाची दाटणी | उत्रे छत्रासी खेटणी | वाजी वाजी उफाळणी | कुशळ सारथी आवारिती ॥२९॥. तयामागे सिबिका । दोही दळीच्या अनेका । | कोसल्यादि सकळिका । राजराण्या निघाल्या ॥ ३०॥ छत्रे पताका निशाणे | पायघडिया मुक्तासने | बहु सोहळा बहुमानें । मुक्ताफळाच्या श्रींगोरी ॥ ३१ ॥ तया मागे हि वऱ्हाड । वस्तु चालिली जाड जाड । राया जनका मनीं कोड । ते ते आंदण चालविलं ॥ ३२ ॥ | शिया _ १ कविहरिरंतरिक्षः इत्यादि नव बंधु. मागील ३» ८२ पहा. २ “राम” / --_.' पाठांतर, ३ शृंगार, कां रासी ३ | वि १२९ वेणाबाईकृतं मुत्ते माणिके रत्नमणी । अनध्ये भांडारे तेजोखाणी |. अपार चालिल्या ते क्षणीं । संदक पेट्या मांदुसा ॥ ३३ ॥ की त्या काळाची होती येल्ने । हिरे माणिके अनघ्ये रले । रघुनाथजिकारणें । संचिता्थे केला होता ॥ २९४॥ बावन्नकसी संखेविण । कनक निघाले आंदण ॥ राये रंघुनाथजिकारणें । भांडारे भांडार चालविलं ॥१५ ॥ रूपें प्रवाळ जिनसा । संचिताचा ठेवा जेसा। राये जनकजे सारिसा । रामा आंदण चालविले ॥ १६ ॥ काय वणावें कवेश्वरे । धनसंख्या वाचा फिरि। चतुरंग वहनें अपारें । द्रव्य त्यावरी चालिले ॥ ३७॥ पेव्यानपेटी आळंकार । जिनसमात्र भांगार । | वस्तु चालिली अपार । कनकपात्रे निघाली ॥ ३८ ॥ कनकगंगाळें निघालीं | लोह्या हांडेतपेली | 7 चरव्या घागरी आणी झाली । हारे डेरे रत्नाचे ॥ ३९॥ असंख्य तीं कनकपात्रें। जिनस जिनसी विचित्रे| तस्तें तबके पीकपात्रें । राजोपचार चालिळे ॥४०॥ ,उदकपात्रें बावन्नकसें । रत्नताटें जिनस जिनसं। कनकमणीचीं बहुवसें । सिह्यासनें चौकिया ॥४१॥ खचित मंचक संख्येविणें । पासाविलें ग्ृदासनें । चामरे ढळती त्यावरून । हें आंदण चालिले ॥ ४२ ॥ कनकमणीचीं वसनें । सांटी चालिल्या संख्येविणे | जनर्के रघुनाथजिकारणे । सांटा ठेविली होतीं ॥ ४३ ॥ .बैसावयाचीं अमित । दिव्यासनं लखलखीत | लक्ष्मी शोभा मू्तिमंत । हें आंदण चालिले ॥ ४४॥ ., -केशर कस्तुरी चंदन । फुलेल निघाले शोभायमान । _ परिमळ धुशरें भरून । कोठ्या आंदण चालिल्या | ४५ ॥ * ७ ७३ 0७ * ध्रु १ “ कारणें येतें ” पाठांतर. २ विणलेली (१). सीतासंयंवर १४ "१९१ केणं आंदण बरवेटीं । कोठ्या चालिल्या कोटी च कोटी । मेवेफळाची दाटी । असंख्य पेटारे चालिळे ॥ ४६ ॥ वछेंसहित थाटें । कामधेनूची अचाट । वस्त्रे. आळंकारे लखलखाटें । असंभाव्य चालिली ॥ ४७॥ मंगळतुरांचे पुढं घोश । दमामे कर्णे बहुवस । नाना वाद्य तीं सुरस । पुढे आंदण चालिले ॥ ४८.॥ सना दणदणिली अपार । कनकमय रत्नाकार । रघुनाथजीपुढे सुंदर । आंदण चत्वार चालिल ॥ ४९ ॥ 6... ७५ ह. कनकमणीचे अचाट । अमित चालिले हिलालथाट । '.. ,नाना दीपाचे लखलखाट । हें आंदण चालिले ॥ ५०. जनर्के भाग्याचे आंदण । केलं रघुनाथजिकारण | संभ्रमाची मिरवण । त्रेलोक्य पाहो ठाकले ॥ ५१ ॥ ज्या नार्दे रोम थरारी । ऐशा किती लागल्या भरा । संदर तुर नाना पार । किता यक वाजता ॥ ५२ ॥ जिकडे तिकडे भरभराट । ऐरांध हंवायाचे नेट । ते समई किकाट । वाजी वारण आवरिती ॥ ५२३ ॥ अ - “२ विस्तीणे पात्रे नेणो किती । जिकडे तिकडे चंद्रजोति । - माहा संभ्रमे सीतापति । विश्व पाहे ते काळा ॥ ५४ ॥ 'मिरवतां सीतावर । थोरा संभ्रम मिथिळेश्वर । वळ : र॒थांपुढें वेत्रधार । होऊनियां चालत ॥ ५५॥ रायाचे जे आवशक । वेत्रधारी कितीयेक । मध्ये फिरती अनेक । दाटी दुभागीं वारिती॥ ५६ ॥ पायघडियाचें सन्मान । सुक्त वसने दिव्यायमान । रांमरथ त्यावरून । थीर थीर जातसे ॥ ५७ ॥ ३ ८ वाद्यांचे '? पाठांतर. २ “ सुरस ” पाठांतर. ३ ऑशध १ घाठांतर हा दाब्द मागें हि आला आहें. ६%७६ व ४५८७ पहा. ता.“ इबुधि ” शब्दाचा _ अपभ्नंदा असावा, अस वाटतें, इघुच्बाण व इषधघसभाता १६ . , आ. ४. कि 27 ॥ र मवीडडडीळ, ११२९ __ ब्रेणाबाईकृत - जॅनंक आते अलोलिक । कनकवस्रे अमोलिक । पायघाडिया कितीयेक । पुष्पे मंडित आंथरिती ॥ ५८ ॥ ते समई शोभायमान । गंधवे नट गायेन । . किन्नर कळा विराजमान । मात हो हो जातसे ॥ ५९ ॥ रथ क्षणक्षणां स्थिरावे । अष्टनायकाचे थवे । रांगवेळाचे उठावे । नृत्य घमंड होतसे ॥ ६० ॥ ते समईचा आनेद । सकळ जना परमानंद । उभय भागी स्वानंदकंद । रघुनाथाजि मिरवे ॥1६१॥ मिरवतां च्यापपाणी । जाली त्रेलोक्याची दाटणी । विमाना विमाने खणाखणी । आकाशा ठेलून दाटलीं1॥६२॥ थोर आनंदाचा गजर । पुष्पे वषेती सुरवर । ते समई जयजयकार । देवजनाचे दाटले ॥ ६३ ॥ _ जनकआवडीचे विळास । रंग तुंबळलासे बहुवस । नाना उपचारी जगदीश । रघुनाथाजे शोभला ॥ ६४ ॥ जाला मिरवणेचा गजर । तों प्रकाशला दिनकर । आला जानवसा गजभार । लक्ष्मीपूजन मांडलं ॥ ६५ ॥ ब्राह्मणमंत्राचे घोश । मंगळतुरांचे विळास । समस्त पाहाती कोतुकास । लक्ष्मी लक्ष्मी पूजितसे ॥६६॥ विधियुक्त विव्हळी । लक्ष्मी पूजिली मेथळी | ब्राह्मण झणती ये काळीं । भाणेवस निरवी कोसल्ये]६७॥ कनकमणीचे भाणवस । राहाते ग्रह जे रमेस । अष्टमाहासिधीचे विळास । जिकडे तिकडे विलसती 11 ६८॥| तें भाणवस रामजननी । निरवी जनकनंदनी । ह्मण सुंदरे विळासिना । तुझं तू हे सांभाळा ॥ ६९ ॥ गोड अक्षरे अतिलोभें । रसाळें बोले अथेलाभें । सवेस्व मी निरावलंबे । मनमोहन हे तुझं ॥ ७० ॥ केन >टपी?0?0000न?३?0ि?२)0?९?00ी?0ी?0?0??२?)0)0ै३२३२)0)0?0?श२?३२३)२)र३४ौ6॥ी३र?रशििशिशशिशिशशशिरशिशिशिशशशरर१0ि?णाणण कळत विल्हाळी ”- पाठांतर. ९२ उतरंडघर ( हंसकोश ); स्वयंपाकघर, चूळ. विका सौतास्वयंवर्‌ १४ १२४. केली भाणवस्त निरवण । माता कोसल्या सुलक्षण । राजराण्या त्याप्रमाण । जनकबाळी निरविले ॥ ७१ ॥ जो जो ते समईचा प्रसंग । तो तो जाला येथासांग । तों राजआज्ञा ते अभंग । निशाणा घाव घातले ॥ ७२ ॥ आगाज होती धडाड । संभ्रम निघाले वऱ्हाड । सेना चत्वार जाड जाड । अनघ्ये वस्तु चालिली ॥ ७३ ॥ जेसी आली मिरवण । राम कषी ब्राह्मण । . साधु संत मुनि गण । समस्त रथी चालिले ॥ ७० ॥ थोर क्ऱ्हाडाची नवाई । नभी दुंदुभीची घाई | विमानं विमान ते समई । देव अयोध्ये चालिले ॥ ७५ ॥ राजभाराचा उछाव । चालिले प्रधानसमुदाव । रथछत्राचे नवलाव । राये राये निघाले ॥ ७६ ॥ छेत्रें पताका तेजपुंज । रत्नखचित झळके ध्वज । 'रामरथ मंगळराज । मध्य मंडळीं शोभला ॥ ७७॥ ' वामभार्गी जनकनंदनी । रथीं राम सिद्यासनीं_ दुभागीं चामरें घेउनी । भक्तजन दाटले ॥ ७८ || सीतेसहित सीतापति । परम शोभला दिव्य रथीं । सुंदर शाम भक्तपति । भक्त सेवा जाणविती ॥ ७९ ॥' सुमंत सारथी शोभायमान । विडिया देती सनकनंदन । पीकपात्र ते घेऊन । सनत्कुमार शोभले ॥८०॥ . /बिधीचे मानससुत । समथा सेवा जाणवित । रायापुढें विराजतं । रामरथ चालिला ॥ ८१ ॥ 'बशिष्ठादि योगेश्वर । व्यासादि मुनिवर । - रामवेष्टित अपार । रथ तयाचे चालिले ॥ ८२ ॥ कौशिक आणी वाल्मीकादिक'। संत तापसी सकळिक. । _ रथीं मंगळदायक । ब्राह्षणमात्र चालिळे ॥ ८२ ॥ १ निस्साणर्नंगारा,. २ “ घाय.” पाठांतर, . १२४ . वेणाबाईकूत . रथ चालिले सुंदर । मागें पुढें गजभार क तया पाठीसी अपार । सिबिका चालिल्या ख्रियांच्या ॥८४॥ गजअंदुचे दणदणाट । वाजितळांचे खणखणाट । थोर रथांचे घडघडाट । अथोध्यापति चालिला ॥ ८५ ॥ थोर राजा चक्रवति । सवें पथ्वीचे तपति । ' राजभारें मिथिळापति । बोळवित चालिला ॥ ८६ ॥ सुमेधा जानकोची माता । सर्वे अंगना अमिता । सिबिका चालिल्या श्रीमंता । नगरलोक चालिले ॥ ८७॥ दोन्ही दळे संभ्रमेंसी । श्रीमंत चालिली त्या समयासी । भेरी लागल्या आकासी । देवविमाने चालिली ॥ ८८. दोन्ही दळे आळंकृत । वऱ्हाड चालिलंश्रीमंत | तीन योजने पर्यंत । मिथिळ बोळवित आला ॥८९ ॥.. तव अयोध्येचा रपवर । उभा राहिला राजभार | €__ 600 मिथिळेशासी उपचार । बचनें बोलता जाला ॥ ९० ॥ परमप्रीतीचेन भर । बोले स्तुतीची उत्तरें । ह्मणे आंतां रपवरं । आज्ञा दिल्ही पाहिजे ॥९१ ॥ . हणे राहावें मिथिळापति । दुरि आलेती आतां किंती । थोर पावलों विश्रांति । तुमच्या शरीरसमंधें | ९२ ॥ विदेह्या श्रेष्ठा युगुटमणी । कौर्वि गाजे वेदपुराणीं । तुत्मासारिखा बह्मांडखार्णी । पाहातां दुजा न दिसे ॥९२॥ तव राजा बोले उत्तरं । तुह्ली मोक्षभ्वज साइेरे । तुमच्या कृपेच्या आधारें । धन्य जालो त्रिजगीं ॥ ९४ ॥ स्॒यवोशासी सोडरिक । हे चि आथिये कोण्ही येक । विशेष हा रघुनायक । जावाईत्वे जोडला ॥ ९५ ॥ पणाला १ “ राजभार ” पाठांतर, ९ “ जनकाची कांता '' असा पळ बांडांत प्रथम होता, तो खोडून मस्तुतचा केळा आहे. -. ...... ....:. सोंतास्वयंवर. १४ ह. १२५६ माझी कन्या हे उत्तमा । सुंदर सीता निरोपमा । इतुकीसी देऊन तुझा । पाई दास्य जोडिले ॥९६॥ धन्य माझे जिवित्व । धन्य माझे कतुत्व । कि धन्य माझं सलत्व । आजी फळासी आलें ॥ ९७॥ . ' शरीरसमंधाच्या गुण | सफळ जाळं माझं जिणे । राया उपचारी बोलणे । हे उत्तरं आमुचीं ॥ ९८ ॥ परस्पर सन्मान । सुंदर उत्तरं बहुमान । । मग जनकनंदनीलागून । काये बोलता जाला ॥ ९९ ॥ श्रेष्वयन परिपाळण । तुटो नेदावे अनुसुंधान । रामचरणीं अनन्य । कदां वियोग नसावा ॥ १०० ॥ तुजकरितां जालो मान्य । तिहीं लोकीं धन्य धन्य । राम जावाईत्वे पूजन | तुझेंन योग साधले ॥ १ ॥ ह्मणे माझी येश कीर्ति । तां वाढविली सुमति । रामचरणांची प्राप्ती । तुजकरितां मज जाली ॥२॥ पतित्रतथमोाचे पाळणी । सर्वा श्रेष्ठ सुलक्षणी | आवो कन्ये रामचरणीं । अनन्यसेवे असावें ॥३॥ हणे कन्ये शुणवंति । बोंश्तारक “सुमति । मस्तक अवघ्राणी भूपति । अखंड राज्य करावें ॥ ४ ॥ तेसी च जानकीची जननी । झणे सुंदरे विळासिनी । केसें असावे तुजवांचुनी । राज्य उदास जालें ॥५॥ तुजकरितां बडिवार । थोर जाला होता विस्तार । . तो हा समस्त जोजार । आमुचा तां वारिला ॥६॥ आतां आह्मी उदासीन । सेविळें निरंजन वन । तू सुबाधि मनमोहन । सहित राज्य करावे ॥७॥ रडला डया वडका डा याड िशिशिििििसिसााकषषशशशषषणाााााशाााााााञाशाा 1 १ आईबापांनी केलेल्या ह्या उपदेशाचे परिपालन कोणा हि मुलीला कल्याण- : __ अंद च.हरोईल, ९.€.त्रो पाठांतर... _ .. भड * शू शत र» र स » ह. ७ ७ १२६ . वेणाबाईकेत तुझेनि गुणें जालों मान्य । आमुचा वो केला धन्य । आतां रामपदीं अनन्य । सेवे तत्पर असावे ॥ ८ ॥ वधुसाहित मिथिळापति । कोसल्या नमिली अति प्रीति । आणी सुमित्रा केकेमति । नमन केलें ॥९॥ वधुसहित जनकराज । सुंदर रामपदांबुज । वंदूनियां तेजपुंज । काये बोलता जाला ॥ ११० ॥ हणे म्यां धनुष्यपण केला । सत्य आपुल्या हिताला । हें न कळे इतरांला । तूं जाणसी सवेज्ञा ॥११॥ तरि म्या कष्टविले तुज । हा अन्याय क्षमा करी मज तूं सुंदरमूर्ति वरदराज । आते माझें पुरविले ॥ १२॥ भक्ताकारणें नाना चरित्रा । तूं करिसी परम पवित्रा । सुखमू्ति राजीवनेत्रा । दास मी तुझा राघवा ॥ १३ ॥ मग तो करुणा्‌निधि अवोप्तकाम'। भक्तवछळ रघोत्तम । . जनकाते उत्तमोत्तम । काय बोलता जाला ॥ १४ ॥ सवभावे मयार्पित । केळे तुझी हे उचित | भक्तवछळ बोलत । सुखविश्रांति राहावें ॥ १५ ॥ जनक विश्रांति पावोन । रामरथा सव्य घेऊन । . मग राजेआज्ञेकरून । परिवारेसी चालिला ॥ १६ ॥ सीतेसहित सीतावर । दिव्य रथीं मनोहर । सकळवेष्टित राजभार । अतिसंभ्रमें चालिले ॥ १७॥ बऱ्हाड चालिलें शोभायमान । तव उठिले दुष्ट चिन्ह । वायो सुटला गहन । रक्तबुंद झडपिती ॥ १८ ॥ पृथ्वीचा रज उसाळ । आकाश जालें डडुळ । ककेश शब्दाचे उछाळ । नारदे नम दणदणी ॥ १९ | तव राजा ह्मणे वशिष्ठाला । मळय केचा स्वामी आला । सुखरूप जातां आझ्याला । मध्यें चि बिघ वोडवेडे॥॥१२०॥ १ “ राजराण्या बरव्या रीती । समस्तां नमन केलें ॥ ” पाठांतर. ९*पूर्ण- काम. ३ “दुश्विन्ह'? पाठांतर. ३ धुरोळा. ४ आधिक्य. ५ “उदेलें? पाठांतर, म सीतास्वयंवर १४ | १२७ ह को. वि वदय च पटी मि. या जिडण्ळसक्क या मस ाणि ण स्क ककि 2 र. पॉटर ह वशिष्ट हणे भूपति । येश आहे भळ्या अंती । न धरी कांक्षया चित्ती । जयरूप प्रळय हा ॥ २१ ॥ तव ते समई सकळ । भागव देखती माहाबळ । क्षेत्रीअंतक केवळ । अति सत्वर पातला ॥ २२ ॥ जटा सुटल्या पुष्टीवरि । धनुष्यबाण असे करीं । माहावीर वल्कल्धारी । रामाकडे येतसे । २३ ॥ धार्के राजा दशरथ । ह्मणे मांडला अनथे । श्षेत्रोअंतक हा येथाथे । केचा येथें पातला 1॥ २४॥ पुढें जाला त्वरे राजा । ह्मणे भागवा अध्येपूजा । करीन तुझी योगीराजा । मज सनाथ करावें ॥ २५ ॥ | राजा भाकितसे देन्य । भागेवा नाहीं तें गुमान । |, रामासन्मुख येऊन । काये बोलता जाला ॥ २६ ॥ शिया . ह्मणे अरे रे राजकुळा । ख्रीवध केला तां नि्बळा कोण पुरुषाथोचा सोहळा । तिहीं लोकीं गाजविला ।॥। २७॥ राम वदे फरशधरा । त्रेलोक्या पीडिती निद्याचरा । ते म्या मारिली भ्रगुकुमरा । माता नव्हे ताटिका ॥ २८ ॥। मागुता बोले भरगुनंदन । पाळिले मातेचं वचन । येकवीस वेळां रणकंदन । पृथ्वी निश्षेत्री म्या केली ॥२९॥ वीरबाहोचें वचन गाढे । ्षेत्री तरि मी तुजपुढे । १ । शक्ति सामथ्ये रोकडे । पुरुषाथे तुझा मज दावी ॥ १३० ॥ | भागेव ह्मणे रे कांबिट । तुवां मोडिलें ते जुनाट । | . सवे शक्तीचे राहाते पीठ । सामर्थ्य वैभव हं माझें ॥ ३१ ॥ | _ हें धनुष्य तेजपुंज । वोढितां जिंकिले तां मज | घोर च्याप वीरराज । ह्मणवितोसी तरि घेई ॥३२॥ प्रतापादिनमणी रघुवीर । काळ न राहे ज्यासमोर । भागेवा हेळिले' उत्तर । च्याप झिडकून घेतला ॥ ३३ ॥ १ तिरस्कारयुक्त केलें 1 न्य क््प्कडाम्यमयप्यायमडक्याप्याच्काकाय्यामाल पे डड र, र ५. शं र क. र च ड्यू *4 ह. आ, आ. « 1. वे १९८ ५०७१: .. _ ४ वेणाबाइकृत "भ्र ० भक | क 1 र्त ह क लह डक ९. ककल, पी का ी तव तो आजानुबाह 'चूडामणी । रथीं उभा कोदंडपाणी । सीतं चढऊनि ते क्षणीं । शर लाविला तत्काळ ॥ ३४ ॥ वक्तांग तें वज़ठाण । कान्हाडी बोढिली आकणे । वदे भागेवा हा बाण । कोणेकडे टाकावा ॥ ३५ ॥. तें देखोन चकित भागे । हणे हा अवतार श्रेष्ठवगे । बदे माझा गमनमोग । त्रेलोकीचा तो मोडी ॥ ३६ ॥ इतुर्के बोलतां वचन । शर कवळिळे गगन | | भागेवगति खुंडून । रामभातां प्रवेशला ॥ २७॥ भागेवगवांचा परिहार । रामशरें केला चुर । . देव करिती जयजयकार । पुष्पदष्टी होतसे ॥ ३८ ॥ नभी दुंदुभी दणदणाट । राजतुरांचा पुरला पेट । तेणें आकाशाचें पोट । उरलो पाहे तडतडां ॥ ३९ ॥ . रामप्रताप अद्भुत गाति । कषी ब्राह्मणा तोष चित्ती ।) 3 संत महंत पुण्य मू्ति । समस्त सुख पावले ॥ १४० ॥ । रामआज्ञेकरून । भागव गेला लञ्यायमान | | . भूपति आनंदगहन । वऱ्हाड पुढें चालिले ॥ ४१ ॥ नभीं देवाचीं विमाने । चालताती दिव्यायमाने । _ धरा प्रथ्वीच्या भूपानें । राजभारें दाटली ॥ ४२ ॥ तव दिसे अयोध्यापुर । नेणों जसें वेकुंठनगर । ध्वजा पताका अपार । कनकमय झळकती ॥ ४३ ॥॥ तोरणे झळकती मुक्तांची । जाळांधरे गोपुराचीं | । “* तुरे वाजती पुरीची । नाना जिनसी दणदणा ॥ ४४ ॥ ] तव त्या कुरवंड्या अंगना । घेऊन आल्या शोभायमाना | आरत्या कोसल्यानंदना । निबलोणं उतरिती ॥ ४५ ॥ बऱ्हाडसीं राजभार । पुरी प्रवेशला सीतावर । वेणीस्वामी सुंदर । निजधामीं राहिले ॥ ४६ ॥ डी | > | | । । १ “ कानाडी ” पाठांतरस्आकणे धनुष्यदोरी, २ आवाज. | सौतास्वयंवरं १४ १९९ | हे सीतेचे सेवर । वाल्मीक बोलिला विस्तार | रम्य रसाळ सुंदर । नाना विळासे करूनि ॥ ४०॥ , वाल्मीक बोलिला गहन । तं वांछीत होते मन । तव त्याचा साभिमान । सवेज् रायें घेतला ॥ ४८ ॥ हृ बालण येथाथे | कतो राम याचा समथे। ._ कोणा सांगा हा गुद्याथे । माझया मीच जाणं ॥॥ ४९ ॥ हे राघवाची कथा । कतो मी नव्हे सवेथा | सत्य आवडले समथा । ग्रंथ सिधी पावला ॥ १५० || रामकथा हे प्रसिध । आइकिल्याचें फळ सिध । | येकेकाक्षरे बघ । मोक्ष पावती हे वचन ॥ ५१ ॥ 1 आणी कामना परत्वा | फळ चढवी महत्वा 1 1 श्रवण सांडवी लघुत्वा । अमोघ इछा पुरविते ॥ ५२॥ भक्ति करितां याचें पठण । अथवा करितां श्रवण । त्याचे मनोरथ पूणे । कतो राम समर्थ ॥ ५३ ॥ हं वैचन नव्हे मनधरणी । या ग्रेंथाची हे आयणी ! ___ प्रसिध त्रेलोक्य मिरवणी । ठसा रामकथेचा ॥ ५४ ॥| जे रधोत्तमाच चारित्र । तं सवे भाव पवित्र. । ज्याच्या श्रवण सत्पात्र । धन्य होइजे त्रिजगी ॥ ५५ ॥ येर १ तंकॅकभक्षरे पुंसां महापातकनाशनम्‌ ।. २ तत्त्वनिर्णयाची इच्छा. * विवाहमंगळी याचें पठण । अथवा करितां श्रवण । वघुवरांचे मनोरथ पूणे । कतो राम समर्थ ॥१॥ , : मनोभावे श्रवणमनन । हे चि जन्माचे सार्थक जाण| जेणें जोडती सहुरुचरण । जे अधिष्ठान सर्वे सुखाचे॥२॥ अशी हि या ग्रन्थाची फलश्राते समजावी, १७ १३० वेणाबाईझत जे जें भक्ताचे अंतक्णी । त॑ ते पुरवी च्यापपाणी । याकारणें सवेगुणी । रघुनाथजि भजावे ॥ ५६॥ शुध कार्तिकी चतुदेसी । ग्रंथ पावला सिधीसी । | रामपदांबुजीं विळासी । अनन्य भावें ठेविला ॥ १५७॥ इति श्री रामायणे । आदिकांडे। सीतास्वयंवरो नाम । समास | १४॥ संप्रणमस्तु ॥ श्रीरामार्पणमस्तु ॥ ुभं भवतु॥४॥ : न्य व्यक पी , ॥ धौरामचद्रापंणमस्तु ॥ : १ बाडांत यानंतर च “ इति श्री ” वगैरे ग्रन्थसमाप्तीचा. मजकूर असून नतर “झुध कार्तिकी चतुदैसी” हो ओवी दिली आहे. त्यानंतर पुढील ठोक आहेत. यद्क्षरं पदभ्रष्टं मात्राहीनं च यक्भवेत्‌ । | तत्सवे क्षम्यतां देव राघवाय नमोस्तु ते ॥१॥ अक्षराबदुमात्राणि पद्पादाक्षराणि च । यूनानि चातिरिक्तानि क्षम्यतां परमेश्वर ॥ २॥ तेलाद्रक्षेजलाद्रक्षेद्रक्षेतााथिळबंधनात्‌ । मूखहस्ते न दातव्यमंब वदांते पुस्तकम्‌ ॥ २ ॥ भम्नपृष्ठकटिग्रीवास्तञ्धवृत्तिरधोमुखम्‌ । कष्टेन लिखित ग्रन्थ यत्नेन प्रतिपाल्येत्‌ ॥१॥ ब नंतर पुढील ओवी असून शेवटीं एकंदर ओवीसंख्या दिली आहे. समरथेस्वामीकृपा श्रेष्ठ । सकळ कल्याण वरिष्ठ । त्याची दया श्रेष्ठ । मज केशवासी ॥१॥ वोव्य़ा संख्या १५६८ रट नकर शज (4 2-1 नळातसाठाताळाचाठ 1६5) न ष्येठव्नठाऱ्जठ 21-7:) 570155 न बटटन-- 2०७1-01 2, थमाला ।« दर्या गातननगातनठ ळचठ 2-4 ठता? ७ अश 8.47 खं > य र क्य 7 6.97 ३ ी "” >; रः कह. १. ह... अर र र शड 27 ४.57 ७ ४४ 2. व्रज क्क र ट्रे %- व थ्री रामदास आणि रामदासी ग्रन्थमाला | श्रीक्षेत्र जांब, चाफळ, सज्जनगड, डोमगांब, शिरगांव, टाकळो, इंदूरबोधन, भाळेगांव, कण्हेरी, तीसगांव,.तडवळे, बीड, मर्ढे, येकेळी रळो, अंबाजोगाई, निलंगे, आपचंद,तंजावर,मन्नारगुडी इलादि मठांतीळ रामदासी संग्रह मिळवून तो प्रकाशित करण्याच काम आहा सुरूं केल आहे. खुद्द श्रीकल्याणस्वामींच्या हातचा संग्रह आह्मांस उपलब्ध झाला आहे. श्रीसम्थांचे शिष्य व प्रशिष्य यांच्या कवितेचा विपुळ संग्रह सभेळा ळा. आहे. श्रीसमथेसांप्रदायांचा इतिहास [ठेहिण्यास अत्यंत उपयुक्त अश्षाः कागदपत्रांचा .हि संग्रह समंजवळ झाला आहे. मराठ्यांच्या इति- हासाःचे खरं रहस्य या सवे संग्रहावरून व्यक्त होणार आहे. ही सवे कविता व कागदपत्रे वगेरे छापली जाण असत आवश्‍यक आहे. हे काये हलो होत आहे लाहन त्वरित व्हाबयास पाहिजे अशी फारःइच्छा आहे पण काय करावं ? एक हजार कायम ग्राहक मिळतील: तर : वर्षांचे दोन भाग काढणें अगदो शक्‍य होईल, ज्या सांप्रदायानें एकवार धर्मे- संमूढ चेत महाराष्ट्राला महाराष्ट्रचमे शिकवून लांत चैतन्य उत्पन्न केळे, त्या सांप्रदायांतीळ ग्रंथांचा संग्रह करण्यास उभ्या महाराष्ट्रात एक हजार कायम ग्राहक मिळणें काय अशक्य आहे ? प्रत्येक विचारी, इंतिहासप्रिय; धमैशोळ महाराष्ट्रीय या माळेचा कायम ग्राहक होईल असा भरंवसा आहे. ज्या सदगृहस्थांनीं ग्रंथमाळेस कायम ग्राहक होऊन आजपर्यंत मदत केळी लाबद्दळ सभा आभारी आहें आतांपर्यंत श्री रामदास आणि रामदासी म्रन्यमाळेपैकी प्रसिद्ध झालेल्या पुस्तकांची किंमतीसह यादी पुढें देत आहे. बहुतेक सवे पुस्तकांचा आकार डेमी अष्टपत्री धरडा अःहे. ह्या खटाटापापासून तन्यरूपानें कांही उत्पन झाल्यास याचा विनियोग सांप्रदायाकडे च भाहे व॒ होईळ, ( अस्सल व सटीप, अक्षर ठळक, आरत्ति 3 री ) “श्रीसमर्थांनी श्रीकल्याणस्वामींच्या हातानें लिहवन स्वतः शोध- लेल्या अस्सळ पोथीवरून आक्षा हा ग्रंथ छापविठा आहे. श्रीसमर्थाच्या हयातीत काढलेल्या तसबिरीवरून त्यांचें चित्र व लांच्या प्रत्यक्ष पादुकांचे चित्र अर्शी दोन चित्रे एकत्र दिळों आहेत. शिवाय मूळ प्रतीच्या एका पाठ पोट पृष्ठाचे व शके १६१६ तीळ सोनेरी प्रतांतील एका पृष्ठाचे अशी दौन चित्रे त्या त्या ठिकाणीं दिढीं आहेत, जरूर त्या टिपा देऊन कठीण व कूटात्मक्‌ ओव्यांचा सांप्रदायिक अर्थ दिळा आहे. दासजोधांतर्गत श्रासम्थचारञ व श्रीसम्थसांप्रदायाचीं लक्षणें देऊन रा. शंकर श्रीकृष्ण दव यांन विस्तृत प्रस्तावना लिहिळेळी निराळी बांधळी आहे, ग्रंथांतील हजारो विषयांची शेवटीं सूची दिळी आहे. एकंदर पृष्ठसंख्या ६५० वर आहे. रेशमी प्रतीची किंमत रुपये २. कापडीची व सुव्या पोथीची कि ₹.-१८१२ आहे व प्रस्तावनेची किंमत “५ आहे; परंतु दासबोधाबरो- ब्र घेणारास ४४, २ समर्थाची दोन जुनी चरे. .» * श्रीसमर्थाची चरित्रें आतांपर्यंत जेवढी प्रकाशित आहेत. तेवढा सवे त्यांच्या पश्चात्‌ ८०]९० वर्षोनंतर लिहिळेळीं आहेत. प्रलक्ष त्यांना ज्यांनी पाहिळ होतें, त्यांचा ज्यांना अनुग्रह होता, अशा 'एकाद्या' शिं- . ष्यानें लिहिलेळे त्यांचें चरित्र प्रकाशित नव्हते, तं या पुस्तकांत शेवर्टो दिळ आहे. श्रीरामदास व श्रीशिब्राजी महाराज इत्यादि विषयांवर रा , देव यांनी लिहिळेळो प्रस्तावना या भागाळा जोडली आहे, या ग्रंथाची ।___ पृष्ठसंख्या २५० आहे. -किमत रु. १ | बशा?! १ ऱ |) ; कि हि न . ही | र र ऱुं भर ११ यी : ५ ४, | ही! र] | 1! | |] री । ४: ५ रः . ) शू १ | द्य भं त्ता | क 1 1 1. ह. ६ ! र 1 १६ है ब र्ध री 1 । गी । ी) 1 [३] ३ श्रीसम्थांची कविता यांत खुद्द श्रीकल्याणस्थामींच्या हातच्या बाडावरून श्रीसमर्थाची कविता छापळी आहे. श्रीसमथाचें रामायण, ओव्या शतक. १४, स्फुट अभंग १२८, षांडूपु, पंचीकरणयोग, चतुथमान, मानपचक, पंचसान, स्फुट प्रकरणें ६९, “प्रमाणिका वृत्तांतील फार बहारी'चे स्फुट श्डोक प्रकरणें ६१, इतका प्रकरणे या भागात आहेत कल्याणस्वार्मीच्या हस्ताक्षराचे आरभी चित्र दिळ आहे. रा. दव याना लिहिलेल्या प्रस्ता- बनेत श्रीसमर्थाचा शिष्यसांप्रदाय, श्रासमथ!च मट श्रीसमर्थाचं रामायण व श्रीसमर्थारचीं कविता, अशीं चार प्रकरणे आहेत. सम थांची बहुमोळ अशी बरी च अप्रकाशित कविता या ग्रन्थयांत आढी आहे. एष्ठसख्या ७५० वर्‌ आहे. किमत रु. २९ 9 श्रेष्ठांची कविता श्रीसमथाचे वडिल बंधु गंगाधर; यांना च रामीरामदास उक श्रेष्ट णत. भक्तिरहस्य व सुगमोपाय असे यांचे दोन अप्रतिस म्रन्थ व इतर स्फुट कविता या भागांत दिली आहे भक्तिरहस्याचा विषय नांवावरून च व्यक्त होत आहे. प्रन्थय फार च अमळ आहे. सुगमापाय हा ग्रन्थ वेदांतपर असून त्यांत तत्त्वमास या महावाक्याचा विचार केळा आहे. प्रस्तावनेत रा. देव. यांना अप्रकाशित साधनांवरून रेष्टांचें अल्प चरित्र दिळें आहे व शभ्रेष्टांच्या कवितेचे रहस्य दाखविले आहे, प्रष्ठसंख्या ५२७ वर आहे. [किमत रु. २ ७५ श्री छोक मनाचे हे. खुद श्रीकल्याणस्वामींच्या हातच्या बाडावरून छापले नर्‍णचे छोक हाणजे श्रीसमर्थाच्या एकंदर शिकवणीची [.., हून संपूर्ण अन्याची कि. रु. ६ . [४] सूत्रं होत. प्रत्येक 'छोकावर श्रीसमर्थवचनाधारे वियुळ टिपा दिल्या च कः (२. *._ ५७ ी 4 र ह भाहेत; क| तेणेकरून सर्वे छोकांचा अर्थ ल्हान मुढांना हि समजावा, शके १५७१ चे सुमारास श्रीक्षेत्र चाफळ येर्थे, अंगापुर डोहां- तून काढून, ज्या श्रीरामाच्या मूति श्रीसमर्थांनी स्थापन केल्या, १. ह, | १ 0७ द्ऊ क र * ' ए/२_ साच पत्र आरभा देऊन एकंदर छोकांचें स्वरूप प्रस्तावनेत दशीविळें क, आहे. शेवटीं छोकांचें सत्कृत रूपांतर देऊन पाठ करण्यास उपुयुक्त अशी साचे दिली आहे. पुस्तक शसिशांत मावण्याजोगे झालें आहे किमत आ. ८५. ६ स्वानुभवादिनकर या ग्रंथाची मोज अशी आहे कौ, तो प्रत्यक्ष श्रीसम्थीनिष्यागी लिंहिळा असल्यामुळें त्यांत श्रीसंम्थोविषयी व श्रीसांप्रदायाविषयीं पदो- पर्दी जे उछेख आठे आहेत ते प्रेळ वाचकांस संसाराचा विसर पाहून श्रीसमर्थचरणीं आनन्दांत लोटांगण घालावयास लावतीळ. असा हा प्रासादिक ग्रन्थ श्रीसमर्थसांप्रदायिकांना आवडता झाल्याबांचून राहणार नाहीं, अशी मला पूर्ण खात्री आहे. दिनकरांनी ।विचारावें व श्रीसमर्थानी सांगावें अशा संवादरूपाचा हा ग्रन्थ आहे; ह्मणजे म्रन्थांत श्रीसम- थोर्ची च वचनें पुष्कळशी आहेत. प्रृठसुख्या५० ०वर, श्री दिनकरांनी ज्या दृद्दे्वराचे देवाल्यांत पुरश्चरण केळे, याचें चित्र आरंभी देऊन, (»>. प्रस्तावनेत त्यांचें चरित्र दिळें आहे. किमत १८१२ ७ दासविश्रामधाम श्रीमत्‌ दासबोधाच्या तिप्पट मोठा असा हा श्रीआत्माराममहाराज- कृत श्रीसमर्थचरित्रपर मोल्यवान ग्रन्य छापत आहे. संपर्ण प्रन्याची आगाऊ किंमत ४॥ रु. देऊन जे आगाऊ वर्गणीदार झाळे आहेत, सांकारेतां २४८ पृष्ठांचा प्रथम खंड तयार झाळा आहे. इतरांस मागा- भभ क. वकक काट ४० 7 __ क यडावायायमहड क ाामललानडनमामकदककाचवायसलय-.चाभचीनयचयणदचा राजका ुदाजाजभ ०९७७७६. नला, व न्यायाालम्हाकतलााणीता वप ० ००८ ् शू 1 $ . ञ े | श्री वेणुवाई यांच्या परंपरंतीळ गिरिधरस्वामी, मठ न! यांनीं हा प्रताप अंत प्रेमभरानें वणिळा आहे. गि!रथरांना ढहानपणा श्रीस म- थौर्‍चा कांहीं काळ सहवास घडला असल्यासुळ श्रीसमर्थाचे हे चरित्र फार च हृदयंगम व विश्वसनीय झालं आहे. लांचे २ १ समास आहेत ग्रन्थाची पृष्ठसंख्या १४४ असून ८६ प्राच्य प्रस्तावनेच्या पहिल्या गांत गिरिधरांच्या एकंदर ४१ प्रन्थांचे पर्यालोचन केळे आहे व दुसऱ्या भागांत श्रीसमर्थांच्या कांहीं गोष्टी दिल्या आहेत प्रन्थामध्य (१) प्र्यक्ष श्रौसमर्थाचे (२) श्रीक्षेत्र चांफळचे व (३) श्रीसमर्थसमा- धोचे. अशी तीन चित्रे दिडीं आहेत. बांधणी कापडा सुबक केळी आहे. किमत ४१२ न | | » ९ श्रीसांप्रदायाचा कागदपत्र । ६० श्री करुणाएक | छापत आहेत ६१ श्रीसमथाचा ठघुकान्य | | १९ सौतास्वयवर श्रीसमथाच्या श्रेष्ट शिष्यिणींपैकीं श्रोवेणाबाइ यांचा हा भ्रेमळं ग्रन्थं होय. लांचा अधिकार फार मोठा होता महाराष्द्रंबंधुभगिनीना अल्पेत प्रियं व्हावा असा हा ग्रन्थ आहू किंमत ४१० _ हळ तयार असलेल्या वरील नऊ ग्रेन्यांची किंमत रु. १६४७ होते परंतु ते सर्वे घेऊन, पुढीळ भाग जसजसं तंयार होतीळं तसंतसें तें घेण्याचें आश्वासन देणाऱ्या माळेच्यां कायम ग्राहकास वरीळ नड प्रव्थॉची किंमत अवधी रु. १९४" पंडत टपालंखंचे संबानां चै भेणणळा, तरी सवड असणाऱ्या प्रेक महांराष्ठरीयाने कायम ग्राहक या बहुमोळ प्रन्यांचा संग्रह करावा अश! बनात आहे _ (वटणीस-सत्कार्यात्तेजक सभा-घुळे, खानदेश: क की 1१७ 0४ शर , सि लह. ९