This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct
to make the world's books discoverablc onlinc.
It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct
to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books
are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr.
Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc
publishcr to a library and fmally to you.
Usage guidelines
Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. Wc also ask that you:
+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for personal, non-commercial purposes.
+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe.
About Google Book Search
Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb
at|http://books.qooqle.com/|
HARVARD COLLEGE LIBRARY
FBOM THE BEQUEST OF
JAMES WALKER
(Class of 1814)
ofHarvard CoUege
glvwto lionl
iBthe
**
L
/
PATROLOGI^
CURSUS GOMPLErUS
SITB
BIBLIOTBEGA UNIVBRSALIS. INTeGRA, UNIFORHIS, GOMMODA, OECONOMIGA,
OHNIUH S8. PATRUM, DOGTORlIM SGRIPTORlMQUfi EGGLESIASTIGORUtf
QVI
AB JEYO APOSTOLIGO AD INNOCENTII HI TEMPORA
flomdbrurt;
RECDSIO CHR0N0L06ICA
OMNtUM QUiE fiXSTlTERE MONUMENTORUM CATHOUGiE TRADlTIOraS PER DUODEdM PRIORA
ECGLESIifi Si£CULA»
IDXTA BD1T10NE8 AGCORATISSIIlASy INTER 8E COMQUB ROMmjLLIS CODICISOS MANOSCEimS COLLATAS»
PBEQUAH 0ILIGBNTEE CASTIOATA; BI88EETATIOHIB08, COMIIBNTAEllS LECTIONIBUSQPB f AElANTlfiUS CONTINENTEE ILLOSTEATA ; -^ ' ' dMNlBOS OPBEIfiUS POST AMPUSSIMAS BDITIORES QDJI TEIBUS ROVJSSIMIS SJtCbLIS DEBBNTUE ABS0LUTA8
DETEGTI8, AUCTA; INDICIBUS PAETICULAEIBUS ANALTTICIS, SIHCULOS SITB TOM08» SITR AUCT0EB8 ALICCJUS MOMEMTI
SUBSEQOENTIBCS, DORATA; CAP1TUU8 INTRA IPSCM TEXTUM EITE DISPOSITIS, HECNON ET TITUL18 SINGULAEUM PAOIHAEUM MAEG1HBM BUPCRIOaRM
DIST1N6UENTIBU8 8UBIBCTAMQCB MATBRiAM SIGHIPICANTIBOS, ADOENATA; OPERIBUS CUM DUBII8 TUM APOCETPBIS, ALIQUA TBEO AUCTORITATB IN OEDINE AD TEADlTlOHiM
ECCLE81AST1CAM POLLENTIBOS, AMPUPICATA;
DUOBUS INDICIBU8 GEHEEALlBDS LOCUPLETATA : ALTEEO SCILICET RERUM, QUO C0N8ULT0, QCIDQUIR
URU8QUI8Q0E PATEUM IN QUODUBBT TUBMA SCEIPSEEIT UHO INTUITU CORSPICUtUE ; ALTBftO
SCRIPTURifi SACRiE, bx quo lbctoei cohpeeieb sit obtiom quiham patreb
BT IH Q0IBU8 OPEEUM SUOEUM L0CI8 8INGUL08 8INGUL0EUM LlBBOkUM
BCEIPTUEJB TBXTUS COMMEHTATl SINt.
EDItlO ACCUEAT188IMA, CiETBEISQUB 0MN1BUS PACILB ANTEPONBHDA, 81 PBBPENDAHTUE : CMAEACTBRUM RITIDITA8|
CHAETJB QOALITAS, IHTBGEITAS TBXTUS, PBRFBCTIO C0REECTI0NI8 , OPEROM EECU80EUM TUM TABIBTAS
TUM NUHEEDS, FOEMA TOLUMINDU PEBQUAM COMHODA SIBIQOE IH TOTO OPEEIS DECDE8D COHSTAHTER
81M1LIS, PBBTII BXIGUITAS, PEiESBETIMQUE ISTA COLLBCTIO, UNA, MBTHOOICA ET CHEONOLOOIGA,
SBXCBNTOEUM FRaCMENTORUM OPOSCDLOROMQOE BACTEHU8 BIC 1LL1C SPAESOROM |
PRIMUM AUTEM IH NOSTEA BIBUOtREGA , BX OPEEIBUS AD 0MNB8 JITATE8 1
LOGO89 UHGUAS FOEMASQOB PBETINENTIBUS 9 COADUNATOROM.
• SERIES SECUNDA,
01 QUA PRODEUKT PATRES , OOCTORES SCailPTORESOUE BGCLESl A LXTOHM
A GREttORlO HAGNO AD INNOCENTlDlf lil.
ACCURANTE J.-P. MIGNE,
SITB CURBUtll COMPLRTOROH IH BIHGtJLOB BGIRHTIA BQGLBBIABTIGA RAMOB RDITORI.
^ATROLOGIA BINA BDITIONB TTPIS VANDATA EST, ALIA NBMPB LATINA, ALIA GRISGO-LATIHA. —
TBNECNT MILLB FRANGI9 DUGBNTA TOLUMINA EDITIONIS LATINJE ; 0CTINGBNTI8 BT
MILLB TRBGBNTA GRJEGO-LATINjE* — MBRB LATINA UNITERS09 AUGTORB8 TUM OCGIDBNTALBS» TUM
ORIBNTALBS BQUIDEM AMPLBGTITUR ; HI AUTBM, IN BA, 80LA TBRBIONB LATINA DONANTUR*
PATROLOGIiE TOSfUS CVIII.
B. RABANI MAURI
tOMUS SBGUNDUSa
EXCUDEBATtR ET VENIT APUD I.-P. MlGNE EDITOREM, lH m MGTA D^AMBOISE^ PROPE PORTAM LUTETIiE PARISIORUM VULGO D^ENFER NOMINATAM»
SEU PBTIT^MONTROUGE*
1851
I»
a s^so X I
j U.J i J J:j .<
'W
T^r y r--
^
;-•
r *
\
"< •*• ^»
Oa.
h
. iib>. .. «*<•
i'iO,^-i"Llfi[D;i.' i/.r{/. ):MM. \..\ \\!:\'\l '.ir/.,f<M l t
*
r' .-
» •■■ •,
4^ .W- lk..i&
HABVABD C04EQE tia
.< 1 / . . . , I
/
« '^ ' ' ' • ' '• * • H fi > I lyf .-. '1.117 i^Ai''-'t.i «*
>
' * J
j »•
, : . • t > I . f j
i n
: .
! >
1- .»
.11 • I
t _ » ' .
> ,'•<,!
i ^ «« • , •
1/ ,' i" ; / M, . - .1 \ '. / • -^
. I .
• 1 , . » . • * I
-y
SiECCLCAI IX.
B. RABANI MAURI
FULDENSIS ABBATIS ET MOGUNTINI ARCHIEPISCOPI
OPERA OMNIA
JUXTA BBITIONEH 6E0RGII GOLYEIfERII ANlfO 1617 GOLONIA AORIPPlNiB DkTklSf ttEHDIS
QUIBUS SGATBBAT INNUMERIS GURA QUA PAR ERAT BXPURGATAIf , IfOTISSIIfB AP PRELUM RETOCATA ET ROYO ORDiNB, GHRONOLOGIGO SGILIGET9 DIGESTA;
VARIIS PRiETEREA MONUMENTIS
QUiE SOPPEMTARDNT
MABILLOM, MARTlNn ET DAGHERn GOLLEGTIONES MEMORATISSIUi?,
AUGTA ET ILLUSTRATA.
AGCURANTE J.-P. MIGNE,
BIBLIOTHEOaB CLEBI IINIVBB8/E,
SITB CUmSUUM GOMPLETORUM IH SI56UL0S SGIBNTIiB BGGLBSIASTIG^ RAMOS BDITORB.
TOMUS SECUNDUS.
TENEUNT 6 TOLUMINA 42 FRANGIS GALLIGIS.
D
EXCUDEBATCR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,
ra YIA WCTA D'AMBOISE, PROPE PORTAM LUTETLE PARISIORUM VULGO DENFER NOHINATAMv
SEU PETIT-M0NTR0U6E. 1851
i^iiJ
* ■^■1 • *i^#^J*« ^ " <* ^-m^ ■*
• ■'•,-.. , ,'*•%.' »■»■^1
vk^^sn
• • !
( >
•' / \'' [^ "^'M Li 'fA'^^ !•! •;•' ' ;/ J'i/
*«m*^«yj»*atp?im «f??OTW.f?! S^ffT'
«.^ •
:..'j '»/:// ,;j(:j.l / j.^ l;MiJ
t/ ' . 1 ■. -! ;.; If .''/. ,!.'!.!/ i I t/ (iCi.Ji .■ '11 n,
B. RABANUS MAURUS, MOGUNTlNUS ARCHIEPISCOPUS.
V\ \ ^ ' ' t .
U" M
'EMrtatiwi«ai in lilmtta-^WvmefOfum.JilpiWiq^rtwrM'. ^ .i :.*8T
999
fioamfibni* rtpef iJetitferoflOttiitiAi lihri quAtuior " . Comraentaribrum m' tibmm'lo§6e 'libri- A;eii; ' ' . . Comrnentariomm in librum Judicum KbK'8\lo. t . . (^ompieptariura in librum ftuih.
I i:: .!i .11.. |- ■! -li ' I •:
II .1,1"
• 'I,
I I.
tlOt tl9«
1.1
•, I
.V
.« I
W .•,'•' I ■ -
' M
( t
t I
II ■< , '
a
\
• ' ' . ' .
.:!
I '.11
• . '
I ,
. I ..
' ' .
' • I. . ' ; >i ' 1 ''... ■ . '•'■ ■■"• I I " • * , 1 ' ' • ; ' I i ' 1 1 ■ ■ 1 1
. M '''l ... . 'M'
. .1
. I
.« c .,, • I • - ■
'l • ' '". '■«I It
'■" ,!'
«.
' . ■ • -• ! i: ' ..I
; ' . , I '
. . .'1. • ; !' / '. i; ' ■ '
t ■ f
. '. . ..^'
. ' . '. ' ' ^ «
■I .'
•.. .*
'• , '
i^ . »
I 'I
) ' t
« ' • ' - ' , • ■ 1 1 " t i 1 . . ] ■ I ) ' I . : I ^
• t
• >' /
!.
,'1
. . ' »> , » ' ',
I b- « - s .
!. . ' .
•• •
■ «
» •
« •
y :
8
- , « ^ .
1 ■'
i . •
' a
tUiii ' ■ I ' ■ ' J .
£x typis MltiNE, w PeUl-MoBlrottg».
. 1
I / i
BEATI ifeailiiaiMPMAUM
ABBATIS FULDEI^SIS £T MOGUNTITa ARCHIEPISGOPI
LIBRI QUATUOR. (ANNO m.) PRiEFATIO.
AD FREGI3LPHUM LEXOYIENSEM EPISGOPUM.
Inter cseteras SoriQtaras qnas Pentaleachos legis A iequente eos petra : petra autem erat Chri$tu$ (I Cor. coDtinet, ^mtolilSer Exodi eminet, in qo<r^^^iUiy^'^Pxj?^lcni^
omnia sacr^^ta quibus praesens Ecclesia insttWI^r ^^^ilg^^i^tninlcari^pesii^mcmiriwerfjj^ y T|bi ad iUum tur, nutri£fir et regitur, figanAiO»^^^)fRxd&Mrff^i^l»a^ SII9,f^|tfti)i|f^:|»endentium
Nam ibi p?P%orporalem exitum iiiioSMittopef^ritil fteWwiwi^^f^>^i^fj^t^,jjijjj^I^^
iEgypto tefl«ftri, noster exitus de ^P^rlm^^)4t«hdiimfi^inKM^Wa^^^^^ "^ '^^''*'
pto demon^Mir : ibi per transitum mari^)|^l|4l]fci.ef -^fTffffi ^^i^V^ .moriuum^ non [reaeruniejus crura^
Pharaonis 91^ i£gyptiorum submersionem, ba- ^ sed ums mi/ilum lanik^^^
ptismi mysterium et spiritualium hostium interitus nuo ekt\l^ iiiU^ W ^d^^fif' ^iUl^^st: Facta
figuratur. Ibi typici agni immolatio, et Paschae ce- eunt, inquit, hfec, ut Scriptura impleretur : 0$ non
lebratio, veri Agni passionem ac nostram redem- comminuetis ex eo, efc. Qoapropler , dilectissirae an-
ptionem insinuant. Ibi manna de coelis et potus de tistitum Frecolpbe, videtur mihi hvuus iibri necessa-
petra egenti populo danlur, ut doceat nos ccelestem na esse mcditatio, in quo sacramentorum atque
panem et potum vitse desiderare. Ibi praecepta atque mysteriorum coelestium tanta vis existit , ut non so-
lodicia populo Dei in monte traduntur, ut discamus lum evangelicis, sed etiam legaiibus ad Ghristi cui supernis subjici disciplinis. Ibi tabernacuii constru- B ^um pieniter instruamur traditionibus. Feci enim sic-
ctio alque vasorum ejus simul cum cultu et sacrifi- ut in tua epistola mihi jussisti : et collegi undique
ciis fieri jubetur, ut sanctae Ecclesiae mirabilis or- de sanctorum Patrum dictis in unum volumen, sin-
natus, et spiritualium sacrificiorum riius in hoc in- gularum sententiarum solutiones ; et ubi minus an-
sinuetur. Ibi spiritualis unctionis et tbymiamatis tiquoruminvenirepoiui explanationes, nostras juxta
odoramenta conficiontur , ut sanctificatio Spiritus eorum sensus simiiitudinem, prout divina gratia nie
sancti et orationum sacrarum mysterium nobis com- posse concessit , inserui expositiones. Unde depre-
mendetur. Ha^c enim omnia non solum praeceden- cor ut si confectum opus dignum duxeris, tam tuis
tium Patrum dictis ita expiicata invenimus, verum quam aliorum utiiitatibus illud accommodes ; et ipsorum apostolorum tradiiione ac Scriptuua ttfff' ■^OMiBunitci-secundum charitatis regulam, cum pro-
tissime percepimus. Nam Paulus ad Gorinthios scri- ximis tuis utari bono quod tibi agnoscis munere
bens, ita ait : Noio autem vos ignorare^ fratresy quod collatum esse divino. De caetero quoque obsecro ut
patres nostri omnes sub nube fuerunty et omnes per fragilitatem meam orationibus aijjuves, deprecans
mare tramierunt ; et omnes in Moyse baptixati sunt, supernam majestatem ut me in praesentis pelagi
f« nube et in mari : et omnes eamdem escam spiri- tempestate iia sua gratia gubernet quaiiter me in tualem manducaverunt , et omnes eumdem potum «pt- C pr.iesenti vita, in suo servitio utilem , et in futura,
ritualem biberunt, Bibebant aulem de spiriiuali eon- largitatis suae ope concedat esse l^eatum.
INCIPIUNT
COMMENTARIA IN EXODUM.
LIBER PRIMUS.
"^ji mk -ji|., T .« VJi?. IfrSjjj^TF ^gyptum cum Jacob. Singuli cum domUnu niii j».
De tngreuu Israel in JEgyj)tum,'et fatigalione qua J) t^"**"*'^ ' f^"^^" > Simeon, Lem, Judat, Itachart
vexttbant jEgyptn Israelitat. Zabulon et Benjamin, Dan et Nephthalim ,GadetAter
Bwc tunt nomina fiiiorum Itrael, qui ingretti tunt {Exod. i). Quid ergo isti unUecim filii Jacob , qoi
Patkol. GVUI' 1
II B. IU6AMlUtJRlAWmi9^.WCaJBrr. OPERBMPA^^ J|
ingressi sunt cum eo « igaplWt^ |(|egit4|i#>- A (Wn*« ^«P m.*»l^ri i* «st, «Jirilus nedtis m-^ cim addito videlicet fcseim ^l^nldcatrt, nisi Hpbsld-
loruni ordine? De quibus ^a}vator i^Sfi ait : Sicut misit me Pater^ et epo misi vos in mundum {loan. vi). iEgyplu^ .epi^, l^ip mundvs essefigurjliier.nr^ut tis prophetarnin VQcli)ps 9PpTo))^lur. ^eijpon (t 80- ptuaginta quinqne animje, quse simul in JSgypttim cum pnedicto patriarcba tntroisse de^cfilMiaciU', pne- dicatorum ordinem typice deslgnant : quia septaa- ginta discipuios ad prsedicandum De! vetbiim tn toto orbe Salvator miserat : ut Pentateuchum legi^: spi- rliualiter servandum docerent. Alilei^ba; septuaginla animae, qua^ in iSgyptum Ingressde sltnt, my^ticein nnmero remissionis accipiuntur : sdKcet nt huic dte- culo/lt^ p«r Mgfiptam figur^^tur, post tanta pec;^
BtrsK) tenslneiMriftm fosaphy id esl, Gfarisll <(liii}ifs eniia mtininit rex in iKgypto, id est, sptriluA nosicr 1n csirne 'nostta , ^u» ^gyptos non inconveBlettitr dicitCFr) iK» aflliguiilnr ^iii ferael, raliohabil^ flcal||i* p^% sensuBvel virtmes ; nee liite et lalere conQtt- mtnnUr, terrenissciiicetcuvis; neque eis admiseen- tur pale^Sy id est, leves et urnitiMiabiles adu» ; n^c mascuii necantur, hoc' ^^opera jam perfecia. Si vero sensus noster pescierit Christum, tunc sapi^n- tia carni^ qu£ inimica e&t Deo, succe^it in regnudi : et ailoquitur gentem suam, corporeas scilicet voiun- tates : et vocalis ducibus vitiorum, initur consilium eontra Israei, c^^omodo opprimatur supradiclis n^a- Hs. Et .tu ejrgp., .^^i h^ ^^'^f^ si post donum lia-
eetta el sacrilegia» dpi^relttt lemissio preecato0i«i. 3 ptismi Qp.er;^ bi^ij^ mu^di ij^cis, scito ^j^uia surrcj^it
Joiqph ^uUm in M^to em. £t de Redtemptore nostro loaones scri|^it : quLa tii rnmdo erMt^ et miiii^ fer tpsum (udw est^ et mundiu eum nou cogmtnnt (Joan» 1). Quo moriuo et umverM fratribu$ ejuSi omnique cognatione Ula filU Israel cr^verunty ei quasigerminantesmuUipUcaH sunt : ac roborati nifMs^ imfih^erunt Vsrram. (Ex Jsidoro.) Mortuo loseph et fralribas elus, crevenmt Olii krael, et invaluerunt oimis. Sic et noster ver^s J^sepb, postquam pro omnibos gustavit mortem, per quam destraxit dia- boUim, qui habebat mori^ imperium, multiplicatus est fidelium populus. jyist enim sicut ipse ait, ceci- disset granum (rumenti i^ terram et mortuum fuissetf non wtigue fructum (Joan. x^), nunc plurimum ton
in te ali^^ rex q^i aescit iofc;p>. j^otest (^uvt^ue rcK i£gypti qui, npsqi.ifo^jti, diai]f)l\is ^cc^^i,, f]ui djxit in. cojrdej5UQ, uon ^i Pcms : qui peuti suae, id est
apQ|^$itij».:^ig^ guodam^uM}^ Ip^ui^-.H*' '•. ^^^^ ^}^ Jsra^ c^ep^i:um, ^i^ inval^erufU ^imif, fUf^r no^: hi
sciyceia m ^f^^ ^^ yi^mi^W^^' ^ ^^®
I^.^it fljLa^olus» fluiai fjv^lfs .sjt gens Israel, .nisi qui^, ^^ ,c<?iogress^s e&t., et. saijpe superalus e$l? Seii miid, qu94 Umet, i^e q,uand9 eveniat illis bel- lum.et^gai^tVUr adversariis illQrum, et devictis illisi ^ (c^ra sua disc^^ant , ostendit se ea, q^ux a ]^a- ti;iarcbiset propJt^eti^.d^ adventu Cbristi prxdicta ^h P^.^^^^^^.- ^S \9^^ scjjre^,quad sil»i imniineat lie^if/ja: c^# eum seasit ven^rii^, ;qui cuip Cdu-
tius orbis terro) sustulisset. Iloraliter quoque et iuG Qia ^^D)pb^l. ipsum et s^telii^s ejus. .JOocet igitur
P.hitraol^aeUt^s aidificarp^ibi ci\it^^es i idftst Pbi-
top, quab interpretatur 9S defec^o;ji^. vel os. ^byi^ » et Aamesen , qusB interpreta,tur maUtiajo^ detinens, vel commoUo tineaeu . Eqce quales civitates prscpe- pit sibi aediilcari Pbaurao, qui interpretatur dissipa- lor, et verus inimicus estpopuU X)ei : urbem scUicel qu^ dicitur ojis despectio v^l os abyssi : cum uiea- d^ciMm loqui persuad^t, .^ foveapi praej>arat perdi- tio^ his qui sibi obtepjip^ranteSk U^^ui^ suis do- ^se.agiiM4« Alteira vero, ,qu^ d^i^itur cQmmotip ti- oeae vel m^lMam detAueoSi ibi f[;oustruitur, ubima- litio^us ipse^ maJiiiam meoti perversae iugerit ,. et avaritisB pestem ittttodunit^ Qui.eQim sequuutur ii- luii^, ni&i qui caUigmuatper fcaudem divitU^ ct con-
te si moriaiur Josepb, id est mortiOcationem Chri- sU in corpore tuo suscipias, et mortificcs jnnembrum tuum pecQato, tunc in te muliipiicantujr ^iU Israel, id est sensus boni et spiriiuales. Quotidie enim mo- rientibus viUis in te, virtutum numerus augetur : et in terra muItipUcaberis , in tua scilicet carne : per quam virlutes administrantuir- Surrexit inierea tex novus super jEgyptum qui ignorabat Joseph^ et ait ad populum suum : Ecce populus (iUorum Jsrael multus et \ortior nobis est, Vemtesapienter opprimamus eumt ne (orte multipUcetur. In Cbronicis Eusebii et Hie- ronymi legimus, quod post ingressum Jacob in ^Egy- ptum, primus Amosis regnaverit annis xxv, post quem Nebron aunis xiii . dehiuc Amenonphis annis
XXI, post bunc Mephres annis xii, post quem Mis- ^ «bit^ ihe^j^w^s sttosiat^rm, ubi lin(eia.d.eraoWur, ct
pharmutusis aniiis xxvi, post eum Tilbimoris annis IX, deinde AmoDapbis anuis xxxi, sub quo Amram genuit Hoyscn cum esset annorum lxx. Prceposuit itaque eis magislros operuniy ut affligerent eos oneri- bus : cedilicaveruntq^e urbes taberrui^%lorun^ Pha- raonif Phiton et Rameses, Quantoque opprimcbant eoSf tanto magis muUiplicabantur et crescebaut. OdC' rantque filios Jsrael ^gyptii et affligebanty iiludentes eis et invidentes, atqtie ad amaritudinem perducebunl vitam eorum, operibus duris tuti et Iqteris : omnigu0 faniulatu quo in terrce openbus premebantur.
MysUce autem primuioa videndum est quis sit iste rex qui sciebal Joseph ; et quis sit, qui nesciebat.
k
fures effodiiint alq^e furantur ? ISqs ergo si de sub- stanUa noslra gratias agamus omnium bonorum lar- gitori, et misericordiam de illa impendamus in pro- ximos. nostro^ egentes, yiijga^urque per obedien- tiam pcxdicaioribus veritatisv dicet de nobis spiri- iuaiis. Pharao ; Filii Israel prsevaluerunt nimis sdgCir 9ps, ,et junguntur inimicis nostris, quia prae- valebimus Uli » et eo invito pergimus de terra sua, 4epoi^tes veterem hominem cum actibus ejus, al- que reUnqueiites .iii^l^^ ^Wf^ parenUs nostri, induemus nos imaginem co^Iesiis Redemptoris. Inde enim max.ime sollicilali|r diaboU^s , cl certai 'peir loagistros ac prjepositos suoSi (uese^icos videUcct,
IS COMMENTABi^ jN |:XQDUM- - LIB. l U
philosopbos, seu tikcs Chrtstiiinos, ut affligamur A. fi<^»it(ito infantes pmalo; aliud Pharaoni mentien-
oiiefthQsseekruiB» tie egrediuMir libeij aservitut^ peee^tOfQin et Yitioram. Quodque dicitur, QuaiUo ^pprimekmti iUeSy tatUa m«yt« m^itiplic^antur et trescebanty significat quod quwU) fxaevU di^olQs persequendo Chri$Uanes, et apgei^do tefiUtioBes at- que tormenta, tanto roagis ci^escunt eiecti In aug- mento neritorumr et nxiltipUcantur ia retributione pracmiofum. Se^itur :
CAMJT U.
lU Bhtetricibiu BebraB^rum et Pkara^nk prmc§pto de interfectione maeculorum.
JDiMt autem tbx ^9fpti obitetricihii Hthrmortmf quorim una tocabatur Sephra, attera Phuuj prmei'
do.Naj];)^ in illis vivificandis, opus miserlcordiae fuit ;
mendacio vero illo pro «e utebantur, ue noceret illis
Pbarao ; quod poluit non ad laud<,'m, ^d ad veniam
pertinere. Noque hinc auctoritatem ad mentiendum
esse propositam mihi vi^elur, in qua uiagis recom-
pensatione noscilur quid mendacii culpa h^ereatur.
JNam benignitatis eorum merces quae est in xterna
vita poiuit retribui, pro admissa culpa mendacii in
tecrena est recompensaiione declinata ; ut in vita
suaquam mendacio tneri voluerunt, ea quae fecerunt
bona reccperunt, et ulterius quod exspectarent
mercedis suae prxmium» non haberent. Prc^cepit
auiem Pharao omni populo suo dicem : Quidquid
. ^ . . . , . L'.- « i^ * . maeculim eexus natum fuerit^ in flumen projiciie ;
ntent ei$ : Quande obstetrtcabuts HebrmaSy et partm ^ j j , • - ' ht.^ , .
\-^ _^_; .^ ^ i.„i«. f„w# i.^*«tf ^i- i/^ . B ^wia^MW [emtnet reservate. Videle quod prmceps
hujus mundi populo suo praeceperit, scilicet ut no-
tempus aidvenertt, si masculus fuerU, iuUrficUe Htum :
d femina reservate {Exod, i). Istas obstetriees, id
est, Phuam, qu» apud nofl rubeRi vel verecunda
di^ potestf et Sephram, quse «vis cjus vel pulchr^
tudo aive placens interpretMur, quidam dixerunt rik
lionabilis eruditioiiis formam teoereviuae siditUis»
pulchra et yerecuBda est, ei tam fl|Mritualibus qoMi
oorporalibuB habilis atque comraoda diaci^iiiis. Ob-
stetrices enira quaedam mediqp Bunt, et tan maaeiH
198 quam feminas fovent : sie eruditio iala cummu^
nis rationabilis scientise ad omnes propedMMhnnper'
tingit sensus : omnes instruit, omnes fovel; et sKe
e^iestia meldftari, sive mundana ^fisponi, sniB poa*^
seMoribua 10 promptu est. Sl quis viriliB in ea ani*
mi fuerit, et voluerit cmlestia quaerere» per hujus- /^ i:r .^V«:^«* «^o^^..i !11 *^ T IT ^! ""T 7*'*
',. . , ^ . . «. . C *"> ^^ *»* masculum natum, trilms mensibus
modi eruditionem ad divmonim intelligenCitm pari^
tior veniet. Si autem BaDCularia quis negotia per eam agere voluerit, ad hoe ipsam utiliaslnmm habe* bit. Ifix IMoro,) Jul>et quoque masculos oecidi Plm*- rao, et feminas vivere ; sic el diaboluB, ne rolnir fidei praevaleai» eonatur ul interfectis viriotibus, vir tia maneanl : ibrtissimosqoe el vurileB animi sen- stts, uode coelesUa rapimus et divina, id est ratilo* nem, prudentiam, innocentiam e| fidem in homfaM occidere feBlinat; el iilud in eo viviiieare, quod le- mineum, qood imheciDum el firagile, el proMim ad vitia oernitur; idest, anri)ttionem, vinoleaiiam, VM* dinem, iracundiani, erudelitatem, fiirorem, etciotera his slmilia, qu» in femhiarum figura sunt. Tintiie* runtautem obstetrkes D^m, et non fecerunt pixta j. praceptum regis ^iyptiy sed ecmervabant nmee^ Quibus ad se accersitis, rex att : Quidnam est hoc, quod facere voluistis^ ut pueros servareiis ? Qua^ re- $pon4ietum: Non sunt Hebrm^ sicut ^ff^tiwviuHeres. Ipsof ei^m obitetricandi habent scientiatn : ei prius- quam veniamus ad eas, pairtunt. Bene er§o fecit Beus obstetridbus, et erevit populus eonfartatusque os$ ni- mis : et quia tim/uerunt obstetriees Deum, aidificavU tftti donuM. (Ex Augustino.) Quseri solet, utrnm dniia inlfabldaeia approbatk sint aucioritate divina, qnando- quidemscriptumesCDeum benefedsse obstetricilms; ^eci utrura pro mfsericordia ignoscebat mendado, ap et ipBiuu mendadum dignum praemio judieabal, taiqirU||| est. Aliud enim fadebant ol)sletriceB vivi-
stros infantes rapiant, et in flumen projiciant. Unde considera, 0 homo, quid tibi immineat poslquam na- tus fueris, imo renatus. lUud utique, quod in Evan- gelio iegitur ; uIh de l>aptismo Domini commemora- tur. Jesusj inquit, ut ascendit de baptismo^ ductus est ab SpirUu in desertum^ ut tentaretur a diabolo (Matth, iv). Roe ergotibi imminet, ut aquis salutaribus mun- datus elnovus homo effectus, insidias et tentationes pcrferas diaboli et minisirorum ejus; quibus boc voti est,utquidquid mascuiini ac prsccipui gignas operis, aquis submergant. De qiiibus aquia Propheu dicit : Ottia tn(rarerttn< aquce usque ad animam meam (Psal. lxviii). Quid ergo dabimus tibi consi-
luore Levit» degantem occultes infantem : ne hostis il- lum raplat el interficiat? Yerbi gratia, si fadas eleemosynam, quia opus Dei est, mascuium generas, sed si ita Ihcis ul hominibus innotescas, ab /Egy- ptiis rapitur eleemosyna tua, et aquis spiritualibus submergetur. Yide ergo ne obliviscaris prxcepli Dominlci, quod tibi mandat : Cum fuciseleemosymtny nesdat sinistra tua quid faciat dextera tua; ut sU eteemosyna tua in abuondito ; et Pater tuuSf qui videt in abscondito, reddet tibi (Matth. vi), 6ic et de jejunio et de oratione, et cseteris spiritualibus artibus nobis £icieiidnm est, ne forte perdamus fructom laboriB nostrl, et dicat de uo)>is Dominus : AmeUf amen dko vobiSf receperutU mercedem suam (Ibid.),
GAPUTUI.
De naUvUaU ifoyxf , et ejus expositione in /lumina. Egressus est post hcec vtr de damo Levi, et accepit uxorem stirpis sucb , qum concepU et peperit fUium ; et videns eum elegatUem, abscondU tribus mensibus. Cumque jam celare non poent^ sumpsU fiscellam scirpeamj et linivU eam bitumine ac pice^ posuitque intus infantulum, et exposuU eum in carecto ripm ^ii- minif , stante procut sorore ejus, et considerante even- tum rei. Scce auiem descendebat fUia Pharaonis^ ut tavaretur in flumine : et puellm ejus gradiebantur per erepidinem aivei. Qtue eum vidisset fiscettam in pa" pgrione^ ndsit unam e famutis suis; etiUatam ape* rieru cernensqvie in ea parvtUum vagientemf mi$eTta
%k B. RABANl «lURI HROHKP.^IOaDNT/XIPIEBIIM PARS L ««
^JW iHf^i-^ie' infMfiM^ «ebnsdfum ^: €t4tv sorw A "^^ ^^ ^«^ Fhaff^oals EcttleHa^^ «x^g^^iV
kv^^V^i^^PiirreaU )^Mlay$t woavU MatrenejiiSiAd /jium'Uiui0^lilia Pharoom» c Mcipaf^^y pu^fwih^ kim «l<>itiim*' Drihi: 1b§o tibi daho' mfirceden^ iwm, fSukapit mtUkt ettmirwit pnentm.aduitamquetTa^ 4Mfi ifiiHc^ P\ka\iw^m$ ; ^uem ' illa adqptant m iocHm ^i(\ ^QOivitqde rumen ejusMofteSi.dioen» : {iifni de -mfummlleum {Exbdi u). Hidc ftpud iasefAiiim iftliier eoriptiqa reperibir. MeUienfi autem Aanifamiaf ne -ospiQS it^ise • ic» succuipberei, el . ipsa ew^ puerQ ilepefiDetv etD^i pk^)videiuia]n.exclu(lei?et^4eliberar -^Cpocius koeino^o pneri eonauieres&luti^.piOYideit- -CiaiHque latendi hane esse indiodvit. Va» rotmiduift
irasQoii^ne^aAa^^MqiiaB ■quamyist^oiuqiq w^sgaMd^^t paffentei iM^ eftt..l>eo;iP^re)( imm^ aojt^ i^liw fuando idoii» d^rviehaA, isecuiai ast p^ew : 4eiqM9 per.divieatti Yoeem, jin ipflaiinojikd ,ip^i^4i,^mi,wt, Audii fUm,^ mdei^^ti^Hnaiauremti^im, et cl^Uvi* merepopuiufmi^um^^domumpMtiris tui (fsaln^hy)p fiffle; ergo exAYit de<deoao patris, et Yenit b^isari i|^ AaYiaretur a peaeatisyquiQ conUaKfirpt. io dowQ pdr UBeuif Yeoiensque ad bai^tienNiai sw<mpjt tegiQoai x
4moteMn>lex iai^TU.^^eiilmi-Um^^i^mmmh ex multi6.YirguUia.siii6 px^papyioconleKtoMikCuliiMt^ ^e» 6t bijUimiM : qm yUiJims.iitiqiie et.tAive4(riJi>MS Judaeeirum^fi9^€|bat. ^pta tcaditioqibus» u^qveq^^ JSedesia nuperattiiiam de pal)yiauibu«i e^iiuleis.Aoei^
<emiiviin|inei coinpiitiium, velut aiveoli magmludlHeS^tiaraaliiimfaenauumk.et.jmiiQ.ifiapiefiMiao vera^.auias^
fampanrarttnti, quod sliiBceffet ul infaos ibi spaljiose ^acereit i' deiode usxerunt iUud bitumine. N^tuca jmmqne.liitiiminis eat,. jut in: vimii^b^s vasQuliA a(^ ^i»um posiiai/ coerpeait. lUjc.^eitg^ initteiit^s infaiv- ■M«i let ^oa fluyium poneojiesy ejus sAl^ew D«o rer 4iqobiiont. 1 Iheff|noUie igibar. eKat.filia regi&^, tb^ ^UM.lddfirefioitoca, iittu». flumjniSy^tari afluvio aiiaid>^a».eaB$pio^ens> pirttcepitiit. ad.se lUe alvfeus footai^etiuri Venientibjuia attiemq«i ad boe fueraiU 4estfiABiyi'eum<(^lveo« videns iAfaotem, valde gavsfia «ettpropiieff.inagnitudiaem et speciem ejus. T^tp 4»)im.e4udiri.I>^iis drea MoyseA.usvfi est^ Mt ab ifisis ^W pffopic)ff . ejue n^Aivitatem decreYiecant. interimece xmn^ geom 9^hr»or\im, alimepio etcura digous hji-
let feC|9allii tootA: feonsciTenal^.HasQ jftbntiam-tSiiaw oimdiSiioB trans^ r a|Md illofl £ieiiiee|l« qui,Bpiii> 4ualit6t cam.iniielligere neseiebeotfpitrYiftU et lactaor iliumfieafi leibmsl.^Gum vero.ad^ficeiesiam iv«Ditv et fMf ea«i rtte inteUeelii^al^ifioititorrefficiCiip. (ifiarifir j^o.) (^md igitof eat, quod jn<»€edem a€eet>ilt iUav ^iuiei puemHtiOUiriebai, « iil|a.PimnMM$v>nlsi,iquod >&y agaga ^pi A ifiwm i J^ 4iota . et. nuttrita eral* ab -EtetDsifli iistam meroedeniacife|iitv'Uft<illa:ideiaiieB teoMetf vidbos ees. quiex gontibos effedidenaottita ^coovenos ad 'Domioumv^ut peoi4os< re^oereotiai^ aniiloerav etoUita/.ooii.col^rant^ipsaiqttoqueidoDevOf «oreroiieBeereidelariOolereu Aliteri Mojisesad ripaoa &tiiinis «xpestliiBMrepen«i#,' eom iDomioost Gt^iis
%)re1iui;<4iis<qMemul^em.iadd|iiuIberoiolhe^reg^ g MqyBettt^flhuinundoemt^iadriluiDen.UvaierAetequitt
41i^>.ii^da9^ M^fa^ti mapiiUam«.QjUbOxio^ ae<^edeute o^ .iliiua iubera>.. Bed eYitante, et km in mubis imiir liifri^s, bciente». Maria .assisiftena his qum 0ebaot, 4Mm.i|oai9i.vi|iepetur'.«x operibus et int^r alios «^Aaffet» 9itr: (FffoStra,! lo reginav hfs «ttlier^ ad.notriiaentum jfibotii i^s» qgm ouUamad eum f^ogu^tiooemh^ j^ntH^Si vero^qnam^am HeMiicamm ^mjaUerum 94r ^dwiipi^cepefiet pot^i ilai^qqam, (Coqtrlbulj^ sue^ pc^ (^pnjl.ubeffi^ ^ajiferfB,: Cwnqueiptaretui: beoe di»$&e, 4iif^|mo^.ii<e^;iit» 94AqiM^4^ lAciaff^ .eiupd.^pps^qt iS<WttQ$D(t^ illai iveroi : ^epta buiusmodi pptealate, mroraA esl(>ageps imatrem ouiU :co^ilam».iiiCaasqQe l^e quoi^amm^do Qjv&,vacceasiti:adub^rii«:etsu^
jpiiottOtQ:Degi^a^iiO0immi«3«m>est m «um oiimi dil^ .....,, ,,,.
-genlHiiptterixnutrifiietitum ; cui !secimdu«a. evenOina n aaobBeffvaiioiitt aoieipiQnte&loenytfi 9hPfa{, ooomo JmfK>sifrim 09:1«, eo quod de IbMaloes^ ilfAv$^MiA«) Ai«Mf^^i9» mQS^ i^^^ifi . voeantes, m .vcr^
•««ilvatHaHiifiQfopopemps..iit^c^. h^rc.e^ ambobuji, VW^ iPii;immefO'impo»iieffunJt,i4jeat, ex iiqipa,Balvar HiSH^PajreoitcAvMoysj^ quoip;^ni iiiiem.et cfeffa Jei^ nar f^irf%lis;v4^c(ijrf^bat,,pati*iarGhae. soiitr a quibu^ipfie }hkYm <?li^Ui q^iJiegem.Ulter0eaiCoeperunt, nati mnl^. TrjI>MS^i9lvgQ.nieo6^^Moy4esJio domfOparentumnar l^ OQ^^u^atui;, ^um, lex .ve^is^ tribu^ temponJi>u« iu jludai^.pidti^ aote.adYCQHimCMKisti .ld|^et« hoceist ^ub|udi/MhN§,.3ub..i:e^us, soh &acerdotihqs, dooec jeoii jpse ^qiii .legen^ dedi|t» et pcir 49mw WMwidi. lati- 4MiJ!opHi;§pirU«oHier^amiPb$<$n;^uii^ tn-
^afilismatia,- a '«JredeottbuB iqmiiluffi >Plenbat-inf lans^qiiia i^slkis veteiie lioipitais qiffem aodueoai H^oaaa.defli^at*'Uodeet>ad resuiietftaodomliacarom fle]»iMi»<le3<»tNm depitranSi peffili|iaiOu.'Filio Pbarach miaidesCtflidctdiB i«drlavacmim«fUiJ|iiDiB ooUegitiinfaii- 4em/: iiieelieaiaiex geptibQs laivaerisaliAtaffiBisaAetilt- ^tiobcm defeiderans , : eMiptt (GhffisaHiyt la SyoaigtgA ^atne cavoaU. . CKpolsM ) ifuaai infoobemv quiai toHjC ^vttlus^fffdebatttff^ eiim lu homioeuceffiieretor«/lo- .ve^.Ula/ Moyseo» inciuBttm^ia vaaoulo qqodi eibmol- j|lsvag^es«ibiis.ii[ungulis)il.t invenit(Gho|ililin.fic€les(a recouditum in cordibus sanctorum, qui in UQfltt^m sui contexti, et multafiiinfAMrum membris, omnes .ipif^lifisMi uflwm.wp^s e|rec^ ^uiij r^Ugio-
) *
CAPUT IV.
JktMaifse^ quomedoisUerfeeU ^g^pitium:.^refiMem ,, , cimi hraelitay etfugfiipms iff t^rra J^c</tafi.
. IndiebusiUis postquam crfveraf JHoyses^ egressus
.ad (ratres s^o.s, vidit ^ietionem eorui[n : etvirum
/j&gypiiMm percutientem qufimdam de Hebrms fratri-
bus suis* Cumque circumspexisset kuc qtgueiUuCt^et
Hullum, wies^ vidisset^ percussum jEgi^iiMmqbsconf'
dH sab^lo, Etegressus die alterp^ consp^duos Hsl^
brmos rtxanieey dixiique ei qui faciebef injuxtam;
fluare pfrcutis proximumtuum ? Qui respondit : Quis
^ consiitmt principem etj^udiceffi s^pernQ^f Num
^cider^ .nie tu vis,^ sim QC^idiiiti hfri Mgfl^}^^
imftk akMlHM )sit«f ^Mrlet 4l^''terKil'dtiaihfattlt dtfiiifi »^ttyH' 4«bd«in iiieii4Mr^ ft^i^ttife-^vft^rt^' flm>otiiiiliid4p9irfii loietimifjuitiA- oaMAakHiSV} «(tiodhMaoitiim i^d«i«rv4an» liiillafai^cJU- litK^'ld^itbAM pdtefitiittoi «fiiMrblMltynnoc* '«^ptaih dltifritudj H^d'|yomMia'>Bod€ft«t«eiMift^umi!tiin6db Bvedt^Sk^ptaMtfs lli4Mii«if'A<siiiia6'ap(»i»iiiniiiiVpiita<> lMltt«Milig^«>ff¥m^9r«iui9,>^o(r((M* eiitnid€iu«dap<it «l6»'i9aluiiiM'^jldr. < ^tdt)) ^ nc pcn^ iiied itestiAimUttin vi^
ptUi*«M' io^itM^ti/4ibc<hl«AeTe*'pbf«iss«ii>(^i/(fl- t/M.-)! I^yiv lfOJfis^*)^lleghAtfttiifl«tvQfftiab^£^
BM.oi^m*ika, .et MMi^ Fttgft Vo^t q«it^t4Eg^9l9 ^^cedBmamigffavit iir lenam Ma4iaii,>atiilltoi tu#d Iteiieaij^Qr MsieiB dilfiertM>«tVBt»teni^liudM€i t>«fnl^ Mgrawf^to-^ opttsiolisN adi .^tes« oaBVMandai ; ^#i ooiitnidi«tteein.priiDijl#s«.i«veiiit^' poataa iH^iiotelill «hiedieniiaiii^ qitodibene eiprimiM^i^aiftAnRtab jDgifpUis enknqmwtMpmuiiir t6neb|[vfiv;6i9aiiii^ aebbbraa liirntitm ipfideillmj Jd^diaft atttem.floiiA^ dlctioi vel t vespoiiaio : -demotistnM i gentcs ■ fv iipvm 'eoiMrafA)eentesievfmg«Hi^qm»dieationi.«i]fide^et(^i^ ^eohtk iCltiriMd in^Bvaagcllo/adiMiMiam fiiaaem{\i^ -gHUK* J<f6^ iiiiqttitiMiraf i'i» I nafloMliafiti» >i(eavhr«4(Ky- mnkimHitontM indsniui^ el^in$i^Um\am\et>Mrf^0h
ptib^iibefafit^ '9fi3tit$atirY)^i)dfieii«^^"iviiAtum «KBeS mt (iM^^iO.iPostbi pial 'deisaiioiteicitbimiefopaibi»
«if^^feVMd if^Mrem >{]eldndii^ «feumdeibi JB}f^fptkm tutoiditii>€u$us '%ur{l faeUiime ecciirvitiiiqttribaivn nobfB • a» Hm ^poriigviiiatioiVB') diabblum v<-a» Domioo €bi43to'naMa d^f^siaoeddi.iiQuod^adra ^iB feabulo aF^ne^obi>»9t iiilereiifptikia<«iahiif1Mam ost e|«9 jam itii^ticiDaifi fmtontiam-ineis latere^ quiimto bai^ent btabiie^fondamootiMU. 8nde ^t ifiodesiana Dominus «in ptetra «^sdliioat^ et 'eos 'qiii aodlpubt.TerbiN» ejiia ««'fachbity eomparait pradenti^i* qni oediicatl doi- ifiuiiiraoam^siiperpbtrem Miei.f(9ntatiaiiibus cadat el Doritttt.»4Uos>aotera'<qui'audiontet^ioi faeiuniconK p0irat*0tQltp< «difieanti «upbT' arenamV «ojus teatata 'denras^ ' rainfiiif effioit^ maghain.loeo OBtetaa qood inwii tes duos Ifebraeos lioQrsea pooiittare voluit^ €hi^
Tespo^eMiesrBibi^iSisdit^eagOvMdydep jumarrpotenaip «adqu^em ^venenfnt deptemfiiis^BacevdotkiMaiiaiiiail bauriendais aqutfftyUt adaqoaront gnigeB!patn^:suk -Qulbiis adv^sabtfotm* pabtores» M W^m ptteltisl adtfqoavtt ote» earumj Sle<eiftedemp8»r ster prmaideo^ ecieatia» tdgis seo aapieiifi» tmmdapflfe veoientiboa adae teptedl eoeliMiift Kie dbmd diaboliv impendit doetrinam spiritoalemv qua; possent «eMsus ^rdis' sai refbciftare^ ^ sibl' obedieAtilma pdtnap ^vitse triboere ; f^lsosque pastoresy ' boo! eat ' pliilosd^ pbosf seci idoloram sacerdsMt a Utslorte' earom eoaftp^sce^t.QiiodaiHem ftafpa^ admfral^s M filiaa suas telocius sioiito v^nifi^^ sitfMflcat Btop^ifk d^tf^ h61i ^ ^loc! contfersibbe genttum aU ildlsm €Hii
jaiiitypum,nitvqbidam t»oiunt:teDet ^iqui *ior«ra/po- Q sti : quia promptlor^s fuermrt ad obrtOl^nAm tfUt^
pttlOrdm^dlkonKaminciflGiire iltudens i»0aiiietl|]po, iaagulari iriMicet iapidie ebnsooiaTit' at^aef oaadunai- vltj Qai'vet^ infuriamTMtiproidAic^, bt iteoomclli»- ioreniiiifhonbsto spdrneno:Teplitlit, Maicutii popti^ Imfi dtfmobatrat tqulpfmdieation^Obiittiv^rbam roeisiieiliatiOAfls ingratd susfeopit 'Hostlsqae Marus 'eredemtit popatt-seint)^ fnit : ^cot in fiVaiigsiiole^ gilAr, 'qoodi <!i^ natoaOlrrlsUyillumiiiato^ mal^ dkeftttir'ita''dieeiito»<i Tu diicip^ufi ^\e}n$^$i^ : ne^ i$mm'M6y^ 'dUuipuli'sumu9'{\itimj'n)IJU aiibi : 'ilMiifi!i{a^>itt«|oiblitvi/b«fie re§tiar\^ supertnifs {MaUb.
' •\i'r.
gelil, pro ^a etiaiN lAorl pktpxl erav/l : qMmi un'- fMimf^i^uscultn/vei idOlalQifriai exister^nt^ ASiepit 4rf6 Moym unam 40 siptBm lUiabUg' RAgunti qik iMefrpretatur pastio Bei ^siite anviclMeju^ Deaa, ^ nrim Sephara^, ijam iivierpf eiaitifr p«kbritiidb sive -pliieens; ^ii«r ^emdt ei fitiiim ficsm> voMvfr CtfnMii, qood iviterpi»etatuy advenai Pepenit tt 4iUieiiim\'\jpA ^tam m i%i;m,'et. liKerprotatiir 'Deus.iiMtia ad|otdr, t\m R^d^tor"ooker dig]^6iyt?li'^P()fp0lb Ecclesiam sepKformem sp^ritofiH eonjoj^ioisibleopti^ Ifltvlt; 'qu» licet muocrei Spiritim aaocU s^ttilbrWfvs 'sit^tavnen «lYa «ttin fidfeieatbolica/dQ^q^ ia^Gaii^ tico ^^ntieoi^um dibit ; iiiia' esf dhmbnfmui eket^
ne.lit-Syiret hxdi^e ejn$, ^ ^iimddd^i^pttfiltV ei bo'-^ §enitm0 suve (Ctfhf. -vi); HaO' «imm' «eiwit^tflMwiH minus in fiarm^ig^i^iHn^ii^itrfu^n\ticum^cei-Vtq^^ 'vecaaavadvemi, et aitetbffl>qtvl'vooaiar}De}>ad^
JutorimW : qb^' nomftia <beae"oe«veniaiM populo €hristiand,'«x! driddmcfeionift' «I prstpiMie^cotrrbedltoi A=tf^«^ enim siilit ; qo9 Ifi incolirtu isttb^ mimdi ^ ike^ )esti pairik modo peregrifiaVituv, ned* tamon fkAfaff- j^rtorio AifOqaaitf careboht. Pekt 'ftiultum 'Udpfffik m^tnptts est Hx^jCgypti-: 4t iHgemhceMHpiirtir^iM pr&pt^^ opeta' tMfertUi sUnt. Asmdiiif^ tktltMr Mhtfti nd Bikcm ab^ apertbus; ' et itudiW ' gmMtum ■ ^ 'fium, ac reiiotdtiius ^t pMeAi guod ptpigerdt*' -cM Abmhom; ih)attc et liiehb: R^Sxit ergo Bbrkiriiitf ftHdi htaH, et eogndtff ^or. Pbsliqoam erg^yHl^es^fft l^rra Madian ' oxofem ' soscepit, mortilds^^^tWi ie^pf}) Ouia |]id^am'€farristut lif fMoi bfbiit^rra^
patmli$*igiiisi' tet oves» ; I '< I ? ^
• ; 1 »
'AuttitfiUiue ^fmah senhonem kunCf et tpubkeifia occiU^rS koysenl Qwa fugkns de cottspectu^ejus, mo- ratits' est Hierrk^iiadiari, et s^dit Juxta puteum. 't^rimt^duteAsacelVoii MMafi septem fUw,'qti(B ife- nei^nt ad^Aa^^dliin aquaht, ''et' impletU cattadbus 'ddd^uar^^^^iUpia^ik^^reges patris m: Sup^^enei''^ '^W6ksT)^efiit^Him\ Sitrrexiigue Mo^see.eide- f^i' p\ieW;"ddii(luayii oves edHm. Qudi i^in rever- tl£stWdd Wdgu:et patfem sunm, dixit dd' eds : CttV ieiocitu^^^miis i^ktofRespbnderunt: ttt Mggptim "hi^ahit^noH^e thanu' pastorM : tnsnp^ et haustt ^tii''ikiuM, i>6tiihigue didifovibus. At ilU, uH
**
19
B. RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT. OraWM PARS 1. i»
p^Kk per HfaiifelMUB gentes ad fidem couYOcavit, A tvk : iocut emm in tfuo $ta$ , terra tmcia «M. 'Mbei
destiiietiis ac*iniAQmtu6 es( priiicipalus diaboli qni per idololatriam captiyuai anlea tefiebat mundum. £l ingemUifienle^ /Uii israel propter opera vociferaii «ttNi, cum credentes ex carnis corruptione dolebuivt, et e^ peccati contagione lacrymas poenilenti» ad pias aures CondUoris emittunt. De quibus merito dioitur quod ascendit clamor eorum ad Deum ab operibus, et audivit gemitura eorum ac recordatus est foaderis quod pepigerat cum Abrabam, Isaac et Jacob : quia oculi Domiiii supcr justos et aures ejua ad preces eorum, ei ex omnibus U*ibulationibus eo- ruro liberavit eos. Mayees autem pauebat oves Je- thro cognati siu, sacerdotisMadian, Cumque minaMet gregem ad interiora deserii, venit ai moniem Dei
quippe et aiiam figuram id qu6d Moyses eieaiceaH }ubetur. Yeterum namque consuetudo erat ut st spoasum sponsa jepiidiare ydJet, 4iscaloeai«lar lUe, et boc esset signum repudii. Pf<rinde Moyis^ ettlA' ceari jubetur, ne ad £cclesiam, quae in rubo sigoi^ iicabatur, quasi spoBSus calceatus accederet. Hoc eoim Cbristo servabatar, qui verus ^ponsus erat» de quo dicit loaunes : Cujns non sum dignut toi- vere corrigiam calceamenii (Hatth. lir) ; utique sfcnt dicium esl iosue et Mojsi. Hebrsei atitem dltiiht prepienea in ral>o apparuisse l>eum Moysi eC aon iki aiio iigno, ne forte exculpei^ht in eodem Judfi^i ido^ lum. Semper enim Deus absiutit oecasionen idolo-^ iatris. 8equiiur : Ega eum ; inifuity Deu^ patrii Mi
{>reb : apparuitque ei Domiuus in fiamma ignis de B Deus Ahraham, Deus Isaac, Deus Jdcob.Uinta^ttt^
medio rubi, et videbal quod rubus arderet et non combureretur (Rxod. iii). Moyses admistus ^gyptiis iiuasi yigilabat, idcirco vocem Domiiii in ^gyplo posilus non audiebat ; seiJ exslinclo i£gyptio posL- quam in desertum fugit, illlc dum xl annis deguit, quasi ab inquielis lerrenorum desiderioram tumuU tibus obdormivit; atque idcirco divinam vocem per- ^pero meruit, quia per supernam graiiam quaoto magis ab appelendis eiterioribus torpuit, tanto ve- rius ad cog^oscenda interiora vigilavit. Cum euim ab externis actionibus m^ns sopitur, tunc verba Dei veraciuspenetrat; cpm ad se admiitere curavit, ssecularjum tumullus refugit. Male autem bomo vi- gUat, quando eum saecularium negoliorum £Slus io- soIeAter inquietat.
Aures quippe cordis terrenarum cogitationam turba dum perstrepit , claudil ; atque in secretario mentis quauto mipus curarum tumuUuaniium sonus compescitur, tanlo amplius vox prxsidentis judicis non auditur. Neque enim perfecte homo suflicit ad utraque divisus : sed dum sic interius erudiri appe- Ut ut tamen exterius implicetur, unde tamen exte- rius auditum appeiit, inde interius uon obsurdesci^. Apparuit in rubo Dominus Moysi , millens eum ad gentem quam praesciebat iniquam futuram : et erai flamnia ia rubo, id est in spiuls, et rubus non cre- mabatur. Rubus spinae ^unt peccatorum Judaico- rum, flamma in rubo verbum Dei. Quod ergo illis
ditur quod praecedentia facta bonorwu parenttitli saepe adjovant merita iiiiomm, qaia amor qoem ipai iide et bonis operibus a Deo promeroeruiit , reduiH dat in iilios. Unde Israelii^fi ssepe de aliiftt£(tlis ob meriia patrum inernerunt lilierari ; et iu libro Re^ gum seu Paralipoiaenon scriptttm esl quod Dominus dixerit Salomonl peccanll : Qnia hakuiili' koc tqfstd te, et non cuitodiMti pacAum meum, tt prmtepta mea^ quw 9Mndam tibi^ diarumpens seindam regntmtunm^ et dabo itlud servo tuo : verumtamen i» diebus tmik nott faciam , propler David patrem iuum. De mami fUii tui scindam illud ; nec totum regmm ottfenrm, sed tribum nnam dabo fitio tuo^ propur iktvkl ter* vum meum : et Jemsalem^ quam etegi (II Pdral, is). C Item Exechies duci populi mei : Itec dkit Dominnt Beus patris tui Da\id : AndM oraUonem luam) et vidi lacryimam fuam : ecce lonavt te^ etc. {IV Meg» xx).
CAPcr mi.
De eo quod jubet Dominus Moj^si descender^ in JE'- g^ptum od Fharaonem , ut dimUtat 'I)ttaeHia$ u terra ^fi^gup^; et d$ tiino virgjiB in^serpeniam ver* sceet manu leprosa. • > - ,
Abscondit Moyse$ faeim mm^ Non enim aitdebai respicere contra Deum. Cirf ait PminUi::Viii «tjP- Flionm populi md in JEgg\ko U cietftH>vem ejU$ ow*' iiiri, prdptet duritiam eorum^ qni prwsuht bpetib^is : et sciens dotorem eju$, destendi ttr iiberarem eum
lex data est, fiamma erat in rubo; quod lege data .• de manHns JEggptiorum et educetem de tetraiHa
D
non sunt consumpla peccata , nec rubus sub igne cremabatur, (Ex Isidoro,) Alii in rubo flammante, et non urente, Ecclesiam intelligunt inflammari per- secutionibus ; et eam loquente in illa Domino nou perire. Quod vero Dominus Moysi in eodem rubo apparaisse legltur, ostendit non alibi quam in £o- desia cum credentibus apparere, quia nuilus dignns consistere , vel Deum videre potest, nisi qui cuncta teirena et mortalla deposuerit vitia, quoJ signidca- baut illa Moysi calceamenta deposita. Unde sequi- tur : Cernens aulem Dominus quod pergeret ad rtden- dum^ vocavii eum de medio rubi^ et aitj Mogses^ Moyses, Qui respondit : Adsum. At ille : Ne appro- pi^ t inquU * huc. Soive ealceamentum d$ pedibn$
tn terram bonam e$ spatiosam ,' in terram qua fiuit lacte et melle, ad toca Chananai^ Ethwi, Amorrktei^ Phereicei et Evcei et JebusaH, Ciamor ergo fHiomm Israel v^Hit ad me, vidique affictionem eorum qua ab jEgyptHs opprimuntur. Sed veni, mittim te ad Pharaonem^ ut educas populmi meum fiHos Israel de .€gypto {Exod, in). Qoad piebJ hraetilicae €ha- naan terra promittitur, cottsidemndum est quod prsBsentis vitae prosperitas aliqnando idciroo datur, ut ad meliorem yilani provocet; aliqtiando vero, ut in asternum plenius damnet. Hinc est enim qdod plebi IsraeliticsChanaan terra promittihr, utqnan- doque ad eetema speranda provocaretur. Ncqu^ enim rudia tUe |K)pul^s promissienibus Dei in kH^^
i:uH
ftitMHio crederet, si a promissoire suo non etiam e Yiciw) aliquid percepis&etL tt ergo ad aelernornm idem certias roborelur, neixuaqnam solummodo spe adrc^, sed rebas quoqoe ad spem irahitur, quod iiquido Psali^ista teatalur dicens : Dedit ei$ regiones geniiunii.e^ Ifikpmp^hrunipouederunt, ut cust^ diant ju»tificatione$ ejus et legem ejus exquirant {Psat. civ). Rudi enlm populo eiiam de praesenli vila aliquid promlttendum fuit , ul possint robusliris (n fuluro soHdari. Carnalis populns si parva nob acciperet , magna iion crederet. Omnipoicns ergo Deus Urgiendo tcrrena suadet ad coeleslia, ut perci- pieos qood videret, sperare disceret quod minime \jdebal; el lanto Solidior de inyisibilihus fieret, ^anto eum ad spel ccrlitudinem visibilia promissj» fulcirent. {tlx Augustino.) Quo(f autem dicit se eos jntroJuctnrum in terram fluenieni lacte et melle, quxritur utrum terram fluentcm lactc et melle spi- rilualiler.acclpere deUeamus, qula secundum pt^o- prielatem non hacc erat illa quac data est populo Israel; ap locutinnls est modus, quid ad budem vbertaiii et suavitaiis referatur. AU Moyses ad I>4um : Ecce eaa i>adam ad fitios hrael et dicam eh : D0U$ patrufn veslrorum nusit me ad tos. Si dixerint tiuAI, Quod ^i nomm ejus, quiddicaiti eis? Dixit Dens. ud Mo\^en^ Ego sum qui sum. At ^c diccs filHs Uroit^ Sominns D^us patrum vestrdrum, D^us Abra- Aam, Deuslsauc , beus Sacob ^ mipt pi^ ad vos. Boc nomen ndfti eU in wterfium. Beatns Ilieronymusscri- bens a4 <|farcellain de nomjniJMs < Dei, sextoloco ponH nomn Esdmr eheie, »TnK It^K, qaod ia EtCH ^lBgltur ; Qai est.misi^me. 0ei^ enimsolus, qvi excQAinr non hsibtt , es^etltise jtonien vere ienuit» et hoc enim nomen ad sanctum Moysen per angekim est detafum. Qadereftti ^im quod esset nomen ejus qui eumpergere praecipiebat ad poptilum ex iEgypto fihersfndtim, jesponditi Egd ^umqUi sh#H'/'e^ dices fiHh Jsrtiel : Qui €st, misH-me ai vck T^tDquam rn ejns comparatione qui verc cst, eo' qnod Incommti- laMHs est, ea qtiae commutabilia facta sunt quasi non stiii. Quod enim dfcitt^r fait, non est; et qtrod didtjDr ertty notidum. esjc. Deus a^uteip lan.tum cst; 0011 noi^it faissey et fnturum ess&nQ9i. novit. , Solus anlem Pater ciim Fliio ^t Spiriti^ saneti^ veraciter es^^.cujus e8seotia& comparatum esse .nostram^ non ^m est. Unde et in coltoquio dicimus : Tivit Deus^, gui esaetHise vjta yivit quam mors non habet. /n- iTidi/erfsquf tti, et s^niore^ Is^ael ad tegem uEgup^ij $ti,4*<*^^.^^^ ' Deminus Deus Itebraorum vocaHi fm<fliiitft^vitm irium dierum per sClitudinet^f ut •9l^e|R?t» DamfiiO. Deo nostro. Sed ego scia quo4 nfifi4ifniHeLjfpP,rtp/j£gifpii ut eatkt ntsi per manum ptdi^m*, Easiendifm ^nirnt manum meam^ et perjcuy f^ y^!f^^ tit^ ^^nelis mirabilibus m$is qua^ fa^ c<^ti» liffH minetifo ^orum, et pott hac dimittet vos, Q«qd,j^iit#ni Domivtis Moysen ad Pfaaraonem misit, 4Ai€lia|igailKi9iB<,oot)tuinaciam ejus, et po&tremo ad iimrAet.iQiie!i»- HliuA, signiAcat Dominmn legem Ap^iflp|l9!|ff|im Ajd .df#tr«eadum principatuia dia-
TAftlA W iptOftOII. - Ltt. l
k boii , et humanum gentis a et^Hirra ^n ahstrahen-
' diim ; et sicut non 'Moy^es, s^ ttomlrius poT^trftttn llbet^AVit de servittlte iCgyptiorutt, sfe non l€< mtin- dum, sed Christus, stia pAssfilH^ A i^snrrecitiotte, *a laqueo mortls liberavit. {ff* Cr^jbfio.) Tunc riaih- ^u^ Moyses afl vocandum" ihfsfeus est, curii jam Pharao dtiris operibt^i ad ^i^pHmcndum f^ierat exer- citus, ut fsraelilahihi ittdntes, iEgypto deformlter irihxrehtes, alius dum vocarct, quasi traberet ; ailus fmpelleret dum saeviret; et pleb^ in servilio turpl- ter fixa , vel provocala bonis, tel malis Impulsay moverclur. Hoc quoiidlc agitur, dum de prseillcatis coelestlbiis praKmiis , sicvire In electis reprobi per- miltuntur ; ut sl ad promissionls terram vocali exire negliglinus, pressuris saUi*m saevicntibus impelta-
B mur : alqne hcec iflgyptus, videlicet vita praesens, quie nos oppres§erit blandlens, adjuvct premens ; et qujcdum f6Vens ser>itulls jngtira contritit, lib^rta- tis viam , dtim cruclat , ostendat. Haic itaque causa est Vtti6d ab injnstis jfisti pcrmlttuntor affligi, uf sci- iicet dufh fiftura audiont bona quae ciipiant, pattan- tur etiam' mala praesentia , quai perhorrescant ', atque ad faciliotem exitum , dum aimor provocAt, cruciatus impellat. Daboque gratiam poputo htiic eotam JSgyptih ; et curH Bgtediemini , non exibitis vacui : sed postulabit tnuHer d vicina sua, ei ab ho- spita sttttf vasa argentea et aurea ac vestes : ponetii- que eas super filios ac fitiat vestras , et spoliabitk jEgyptum. (Ex Augustino.) Quod mandavit Dorainus Hebraeis per Moysen , ut acciperent ab iflgyptiis
C tasa aurea et argentea et vestem , atque addidit, et praedaMminl eos, mandati ht^us non potcst Injn- stum esse Judiclum. Mandatam enim Dei est, de quo non judicandnm , 6ed ei obtemperandum fuit. Ille enimnovit, quam juste manda>erit; ad servum au- tem pertinet obedlenter facere quod mandavit. Re- spondens Moyses ait : No)t credent mihi neque audient vocem meam, ied dicent : ffon apparuit tibi Dominus, Dixit ergo ad eum : Quid est quod tenes in manu tua ? Responditf Virga. Ait : Projice iam in terram,'.' Prif'- jecity et ifersa est in colubrum, ita ut fugerei ifoyscs. Dixitque Doviinus , Extende tnanum tuamt et appre- hende caudam ejus. Exlendit et tenuit , versaque est in virgam (Exod. iv). Quis per Moysen, ni^ Judai- cuspopulus, et quid per.virgam nisl polestas Divl-
a atitatis? Quid pcr serpentem nisi morUlitas noslri Rederaptoris exprimitur? Quia enim per serpentcin mors, recte mortalitas in serpenie signatur. Vei certe cum scrlptum sit. Estotc ergo prudentes sicut serpentes {Matth, x), et quia ipsa summa prudentia, id est Dei saplentia , incarnari dignata est , recte Qus i^ortaliias in serpente flguratur. tlp(ie et in Evangelio de passione sua loquitur dicens : Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium hominis [ioan. iii). Moyses ergo vir- gam tennit, quia Judaicus populus antc Redempto- risadventum in divina poteslatc confixusest, sed Tirgara in terram projecit, quia idem populus per patriarchaa ac propbetas Deum incarnandum esse
15 B. RABANI^ M^flRI Al^pSJISip^-^M^pfiir^T^)^^ PARS I. %
nuntfeivit Vii«a ▼^ro in colubnfm vertitujr, quia Re-.^ omfjjs Is^a^l sa}Yi^ 0^tirPl?iM<«mfflii999l^ i%Tjftr->
dMf^lo*!^ ilibst^^ Deus in ke permanens, mortaris inter rstm a.Moyse yertuntur ii^ ^og^fj^fn^ J() .^.pppqli^
UdMines fa^i^tus el^t. SM Moyses colubruni conspi- in saiiguif^^ .Cliristi. j^t i^df, ,4/7Vf^*,enim^.^|f^J^p^«/
ctto, pbrt!muit'ei'fugii, quia Xudaicps populus^ dum lypsis^ ^im^.^ i(ltsti^ ^of^tf/i,i^{ ^f.0^(^ iApopi». Vfilli' Red^tapiorein knmani generis mortalem vidit, Deum^ ,* , . ', / CAFiUT.m .- .^ -. / --.:
cfedere^eitJaVit, tui Jnbeiar ut colubrum cauda te- j^ re^ipw^ Jfoyii in JE^jdum, 9iM§etiotcwm ncia^^ qiiia perfldus ille populus, qui modo credere . , ,in w^ , . :i ., ' >
reftusai, in extrem^ parte Doriiinici corporiSy id X\l^o;^%zt: Ohsec^^^Pomxnj^^wm^^m^^l^q^^^^^k
est, ik>stet1br^' lemplore sanctae flcclesise, Ytdelicet htn et nudiu$ fertius : et ex qi/io {ocu,!^ e9.a4.Hniim
in hne mutidi, se^e ad fldem recolliget, ut colubrum tuunif impedjitiom et tardi(\ris lif\g^wsum (IS;t0di\v),
ckuda «eneat^' qufa enm; queAn morialem antede- [|f:p^iff7U|^iRP.J.Qupd9il4^oy>c;s,^A4)o9)inqm>Pireeor
speterat, Redemptoi*em suum in ultima jam parle Domine» nqnsum e((M],i,iefi;^ .ai)(if|.|;fe^ neque
Efcclesisb confitetar. Sed mox serpens in virgam re- ante nu^^ii|SlerUanM]^ diem0i|neqii«.ex.quo ooepifili
dit,"^ (^iiia ^iatini ut Jodaicus populus in Kedemptor^ loqui famulo tuo« intelligilur.credere.pOi^ Qori.Dei
nbstro Credid^rit , idem redemptor noster ad judi- voluntate^su))ifoel^upnte«^,.CMqi.dipi^,; neqii^ cx cFam inpotestaie suae divinitatis^ppare^it, u( etiam ^jquo coepistj, loquv ran^iili),tuQ;JUnquam o^iend^
scrpens virga sit : quia is qui in terra homo despe- fieri potuisse^ut ante bestei*n|u«^ et npdiusWrtianuin *
ctiiselst, dc coelo veniens, super angelos videbitur djem, qui eloquensnonfui^sed ropjeqti} fK^rieit^ex
D^us. {Exhidord,} Aliter : Tirga in serpenle, Cbri^. qiio cum illp Dominiis.loqMi.co^piU Dij^^D^mum .
stiis In morte , et umen expavit' et fugit Moyses. ^ ad eum: Quis fecjtq^ liomijnii^ aut qui» fabricflim <&l
QUid '^st ab illo serpente fugisse Moysen, nisi quod mutumetsurdimfVidentefnel ^aecum, ^onnd^o? Suttir.
Idgitur in Evangelio faclum, moriuu;» est Cbrislus, qut Deo calumnientur, vel Scf.ptjmr«, p^tius VeleriB .
eiapo^loll expaverunt,'el^b illa |spe in quafuerant Testamehii, quia dixerit Deu^ quod ipse fac^rilt,,ca«n..
re'(i^sseruht? Sed (juod dictum est, apprehende cau- cuna el mulunV. Quici.ergodicuntdciDomiw ClMfi^l^
rfam ^;tt«, (luidestnisiposteriora? Hoc sijj^nificavit, aperle in Evangelio diceale : .£^0 veni ^ ut qui non
p()Slertora nieii vldebis. Primo enim factus est s^err videni yideant ^ et quivident c(ecifiqttt?ljfopi^. ix.)tfiwt
pehs, sedcauda apprehensa , facta es^ virja, quia autem nisi insipientfs,,crediderit.aUq^id Ucimiof Sd^
pfimum occisus est, postea peraciis omnibus; ad id ci^ndum yitia cofporaUa pp^s^. acpiderP .fMod .Deu«
quod i^uerat resurgendo reversus est, ubi per vit« n()lil? sed eum juste toUun, ypjl^ neipo.ambi|^it» .
rdparationem njorte consumpia, nihil in ecl serpentis PergeigHnr, ot ega erp ?n.ori?,r^o, dpcfih9(P»e te- qvM
apparait.' Est etiara ip cauda 'seipentig sseculi flnis, 7 ^oquaris. Quod Dprainiis dici,t,.ad »(byseft:,.Sp(| *unc
quia sic niorlhUtas Ecclesiaj, iqua (jorpus.eius pH» . ''^^^^, ^".» ^^ ?J[O.^P^"a^p ^q^^^wjq),» et in^trnwlo
peVlubrica lempora yolvitur :.alii epnt, aUi veniunt . q^s? locutijirus es;^s^tis. )^j(C,app^qt,».nopa,tWUim
p^r niorteni. tanquam per serpentem mors semi- instructione or;s, sed ,ip?api etJis|ift..apc\rMftpqm, ?rf
njta est,^ sed fine novissimo, velut cauda saa^uli., ,re- D^i volunt^ie^ et g^ra^ti9m,pf;r,^pqr(S. jN^. /eniqi ^!;* ;
diind^ adf manum Dei, atque ^pre^nsi separs^ttin^qr » Tu aperi os tuum, et egp .^iisfru^m, .t^ .: ^4 MtrwiMiM^ > .
et'hoVissim.k inimi^a' i[n()rte destru^^ta ,, rqsu.rge|}tep, , ipsepermisit, Aperiam,,et ip^trjjfnp^. lAJp^^i ,9mWW ..
in ifei^ttofa Dei, yirgi regnl erimus. D^xUi^fihofii- ^ dicit .in psalrtio.. pilat,a,Q9^}t{}tm j^^.^^MVp^P- ^M^ ■
im» Virtfcwi i' Mitti' manurn tuam in sfni^m t^wn^. . (P»fl/m. LXXxJ:ubisigi^ificat|fthoiftia^
QMi (^^ misisseijnsinum ,'yrotul\t iepri^sam,ifkr.[ cipiendi (juod De.iffi fl®p3|ii vqlpnt^ ; ,ftt gfi vplvnMi^m
stai^iiiifis. 'lietriiiie, ajit, mahum in sinum tftfnm, fie^ ^ cxprdium jpef ti;^^i, dil^ti^ o^,/j<y<f^^„f^(}jj(^i^tigm> -
tr^fiftprbiuUiiterurnj et erat simili^ cqrnt refiqu€^, et adit^plebo ^illud ; bip verp, .ei^..^i;W(i 09 !t«Oia
Sin6riWiliddrini,'tnqM, iibi, neque audierii^t ^er- et instruan^ t^. ^^J^^^.vP^^if^Wi.lMW^.ifti^f^i^WI^:
mowj/h^^igiii prioris," credent verbo signi sequentis. mittequemniisf^uxusff. Irat^s ^Pff^i^ JiliM 0^90111
Qfi6H'si nedduobus qutdem his signis crediderint. ne-^ ait : Aaron frater tuus ,LeiJiteM.y,ticio,,qupd,.el9flHf^ .''
que ttuaimm totem tuam, sume aifiliam flumfm^, W ,. 0it. Eccetpseegredietur ij^p^ct^^rst/Lt^.t^^^SJit^d^twqM
effwidd'inper aiVdiiin ^'et quidquiii hauseris ae ftuvto ' ' te, lcetabitur corde. Loq^^reode^met pone verba mea
vefMUf' i'n sQngtiinem', lAtbor enim in cute lepra' est, in ore ejtu. Ego ero"in ore^uo et inpre illiuSt ft ^
noncatfrfb^.-lpfea biiimHfereililas Del, id estpopii- osthidam\jdbii quid dgere "debcqiis. Ipseloquetur pro
In8'^ay; forai ib eo missus, immuh(ius ract,us est, te ad pQpultm^ ^rit os tuum ^' ^m ^uffin^,fp^,^p,m hm
si(fat '^ciiptum est de ea : t7( quid avertis faciem ' quce ad Deum pertimnt. \irgai^(iuqqpe iifl^^$^m€,.'
tuam, et dexteraih tttatn de medio sinu tuo ^ (Psitl. in inanu tua : in qua facturt^s es sign^^.,^ ,. Lxxtn./ Sed quid aliud ail? Reyoca eam in ^inifm (ExAu^usrino.).Quema:dniodu^)ppS8f^jii|i^iifijyrsH .■
tuirA^ /tiiocMt, et reversa est ai colorem fuum. scehsDcus. Quianon sicu|l)Pfi^o p^rirjr|itio|faii|(im ,
Sic'it' ]^I6fe' JtKfea nun(i aliena est a sinu Dej, et, perlurbationeip, jjer Qmni^ ^^efk^nft^ ^l^^ubi.jta^e..
forfs ib^mnUda rehiansit : sed fcvocai eam et redit ali(iui(i Scriptura (licil p^ de h(^,pft^|^^a!ff( dicpndn
ad*tiW§tnibthcOlorem, (!l\ihi' agnoveritDominum Sal- sinl. Sed meriio qu^riti^ ^j^^ I^iq .H;f(^S;df)ifrAt^:
va^eiVi. Whh(i ehim (iaecitas et parte coniigit in Moysi dixeral, guod ipse ilU Iof^qr^U||f adjppp^lvi^*, .
Israei, ddnei plehltudo gentium ' fhtraverit , et sio Videtgr en^ t^inq^am dil4j4i;oti n^ .(Iq^iMig^
^jHM^ tS^tnkiSiii^^ktA dfaltufiis efat/ef per duos Ararc ergo t)ominus Ptiaraonem di^^^ur^ i^ Wl^,
a[^'tMuls^4i]dd ti^ unthn posset si creciidisset. ipse eum durahilem et inf^bedi^tein faciAtt.s^ QHfKli
Y^flrt^tiien, eadem t^rba omma dlligeDtiu^ consi- induralum iie eum, c^rrijjat, justo. ji^dicio.d^reJ^Q*,
&kMyk, nOtt^sigAlffoant iratum Bominum pro vtndicu quat^ ^equitu^ :. tficeufuead eum^ Uc^£ 4icH jj^t^rm$.;
dedisse Aaron. Sic iliiiQf dMii : Nonne ecce Aaron FUiui meus primogenitufi. J$rael. JOixi fibi,:. XHififi^^
flM«ri<«ta>^ilM, «fij«,4^a eloqm^ i9t ifiiHfWiur filium me^m ut servm mihi : et m{lui$fi.,^ipiii^^.
ipu ? Quibus verbis ost^nditur Deus increpasse po- eum. t!cce ego interficiam filium tufiLinprimQge^tuak^.
ti\is ettfttqtii limeret ire, qu^dipse esset minus ido- Fitiuni primogeniimn Israel vocat : quijst in.jj^triaif-
mm, eu^ haberet ffatrem per quem posset ad po- chis primus eleotus est, ad uuius Dei fid^n^ ^ i)o0-
pukuuf loq\ii quod veilet; quomodo erat rpse gracilis tiai^ ac legem lilterse prsecipieudam; postea qjujdem
\9mr el lingUtt tkrdiori^ , qudnquam de Beo toluni per Evangeiium gentes ad fidem Christl convQqui^
speivive ddiet^t: Deindee^tdemifpsa quse paulo ante erant. Cumque essent in itinere in divenoriOt qccurrM:
promftserat; et pOSk^lquahi irAtusest, \Mc\X. Dixc- ei dominus, et volebat occidere eum. Tulit t//iV:q S<«.
rat^irtlffl': Bgoiro in br^ iuo : dodehbque te quid ioqua* phora acutissimam petram^ et circumcidit pr(^puti^m ,
rrs; ^fVe tit in allis ei^dropfafibii^habetui^, Ego ape- filxi sui, tetigitque pedes ejus^ et ait ; Sponsus sanr
rhitnoetnumjet-ihsiiitim r^l NuncaUfem dirlt, ^ yuinum lu mihi es^et dimisit eum postquam d^x^rat*
E^bero fnr or^ tUo,' ^ !h Oreillias : sive', apeiiam Sponsus sanguinum tu mihi es^ oh circnmcisvonem^
otftuu«»elos ^jo8, etuistfukiin^Vosquaefaciatis. Sed Dtjcit autem Dominus ad^Aajrpnf Yade itk, occursum .
qnottlodo-addidh et loquetui^ ips^ tibi ad populuni^ Moysi i> deserto, Quiperrexit ei obviam inmontem
videtur oris apertio praestita , propter quod dicit Dei^ ei osculatus est eum, {Ex Auigusiino.) Primum
Hdyses, liugn^ se tardibris. De vocis aulem gracili- quseritur^ quem volebat aqgelus occidere : utfcum
ta<e, 'flifii! eipraBStarer Dbmintis V6Tuit, sed propter Moysen, quia dictum est : Occurrit ei ang^lus et
hoe acjtitorium Rratris adjunitit / qiii possel ea uti quxrebat eum occidere. Nam cui putabHur occur-
voideq«sepopuIod6cendosufBceret. Quod aulem aR, risse, ntsi illi qui universo suorum camitatui prse-
et dabh t^rba mea in os ejus, ostendit quod ea lo- butt, et a quo c%teri ducetiantur? an pueruin qu9&-
qnerftio esset daturus. Nam si tantummodo audiendo rebat occidere, cui roater circurocideDdo subvenit:
siciK populd, in anres dlceret. Deinde quod paulo ut ob lioc intelligalur occidere Yoluisse infantcqHi^ .
po^ait, etloquetur ipse tibi adpopuIum,et>pseerit quia non erat circumcisus, atque ita sai^cire prae-
tuilm O^; et hi<i subauditur , ' ad populum. Et cum ceptum drcumcisionis severitate vindictse? Quod,
dieit, tibi loqubtur ad b-opulurti, ^atis indical in Moy- ^i itA eSl, incerlum est prius, de quo dixerfit ],Qu(v
se prtncifatutti , ih 'Aai^on ^ttiinisterium. * Dein(|e C refr^^ eum occiVer^, quia ignorabatur qucm, nisi ex
qoodMt r Tu dtttenHHierisguk dd Deum , niagnum canscquenlibus reperiatur. Mira sane locutio t^Ui^-
hiulbrtas&^s perscrutandum est sacramentum^ cum usitata, ut prius diceret, occurn7ei e/^uaT^M eiim
qileoie^ ab^hei^i et 'fiudifetef lius ^ ex quo locutus ' psalmUs incipit; ncc afjquid ife illo vejl /ije, illa ^ ,
esiAd"^ilIumI>otfriiitis,^edtaCdioris a\queimpeditio- xerat ,'^ cujus fundaraenia intelligi y^luii diq^^^s;,
riffltegii»'*js^e', Wt6h'dft qnod (imnes honiin^s in Fundamcnla ejus in monlibus 'ssyictj^,,,. ^ Vf^h:t
coiiipi#tttl6ne»diviiiiV<^rbi -^- ^'^^^' * ^' '^'' — •-" ..■iv«^» T^-«.:«..e ;i-..^« c;^« -..-- r«„.u_
sediiertiimi tuli^hdf stint. in ^*gypt<y : mti tar Arm enim j«|(^plii^W6ildehtih
andli^VSiekhDd, lu\\c^ensJls6'tardumesselinp[ua. ' Occurrit etf et quairebatfumocciderf; ..ut.^4e,qwf»v
Se*'qttt«i inr' itf plityftcieMt, 'ufagnoscefet semetip-^ ftxefat, iii Qonsequeniibus agiip^cafli.usi^; qjjai^q^ianj,,.. sum)\mertl6a''DoWilno, audivll:'£ao'^rb in orf («0^. * et si dcMoyse accjp^e quisquam.vol,\fefi|» pflia,^,^^^^
' <* ^ ^ CAPUT Vlli. ^ magno|j)ere reptendiim. lUud/POlius .y|iO(i s^ilUw, , :
' •■• M- - ''bmr ;■ ;^^^ ^^^ cessisse^^a^^^^^^
Tt^Moyses u^torem et fitios suos^^et imposuiteos quia dixit muiier\ Spons^s sariguin^m (n rnihi^es ^ :^
tujH^ MtttM : revetsusque est inJEgyptum, portans circumcisionem, siye juxta, alia exemplaria, S^<^"( ...
__, -^ j _ __ _ _ _ _ _ _ ^
cor^^ki^ttnibn diinUtii popuium (ftiroc/. iv^.iiuo- ' rit^ 'ped quia slelit magpo, ni fallof, . WP^^''^^' ' mollb'IMt^ hSc DtJrtfhus dicit, Induraho cor ej^us^k Seciiujluni hist^plam vefo; m^Jjer j[eptm^ .q9vit,atei|i noiP Jdiiifiltfet-^lJdpiilutti', cuin Apdstolus taliler Je eo \] rei adniifans, ignara praecepli quod Abr^l|f||» da,ttu% refeM'diC«*^ : Qui vuk omnes liomines salvosfieii^ est circumcisioue,! .ji^djMoyseu potiiit^^ci^,Sj}oiifi«« . U tM'^m\n%Vtillti$perveniri(t tim.u)i' iiidu. ' sanguitiumtu mihi e$: ac si diceret, ritu« gentis tu»
ijo0^i^,^^^fg^9m.t^^ Pharawiem ad pq^m .dSjolHii^n^im, iQii^,,
ii9^iiit,^<»d aliU g^niib)^ jQoris,Do^,,^^t.%.era.| primo dictum est qnod etiam j^riinitua fieret, si iUe,^
Sfpundiim, iMj3teili|i» a9ti)|» Sephorg irpum tenet ^ dim!tt^t,> Ut enim sicfterent omnia qnemadiyodvm
Ecdesiaide fjewtibus quse praepuUum fiUi sui, id. eon^eqjuens scriptura tesLaiur» PliataoniB cQQtuma- ^
es.t* populi gentiiisip.aciitissima petra , hocest,do^, eia mornlt H saorum. {ExJsidQro.) Neque enim.
ctpina Spintus sapcti sive ilia petra de qoa dicii. mendadter Devs Jnbct quod scit non fi^cturpm cni
ApostoiifB i Peira autm ent Chri$tH$ (/ Cdr. x), jttbetur, ut justum judicium consequatur. Myslice
docc^t. exspQliatione^ip veteris bomiois cum aciibus atiiem^ quae est io via trium dierum, qaae nobis in-
ejus : ui mundent se ^b pmnl inquinamento carnia, cedenda est, ut exeuntes de i£gypto , peryenire.
et spiritus» pf^rfloientes saBciificatlonem in timore, possimus ad locumi in quo inui}ol0re debeamus?
Bei. Tunc enira slat sanguis circuiQcisionis, quando Y|a )^tA Cbristus esi» qui dixit : Ego $um via^ ve-
absorbetpr ifVquod roortale e$t a yiia>: et corruplibile ^ titas, et vila {Joan, kiv). Qune vta tridup nobis in- ,
hpe induarit ihcorroptionem. Tuno enim yepaeiter^ cedenda est. Qui enim confessus fuerii in ore suo
ci^irumcisionif sacrameivtuin AnUnr , quindo iain^ Domlniim Jcsum, et crediderH in corde suo quod,
ultra non licet j^ccare» nec pugndm cfl^rnis refra-^ Deus ijluui siiscilavit a morluis tertia die, salvus, gfjDtis austine^re. {Ex Augustino,) Qi^od si^perius di-^.Bferit. Hasc esl ergo tridui via per quam pervenitur,
ctni^ est^ quod Mpyses uxorem et iafantes suos im- in locum, i'n quo Doinino immoletur, et reddator,
posuit vehiculis, jut.cum ^is iuifigyptum pergeret, p(i)ts(e^. vero Jethro socer ejusw illi cum eis ^currit, sciiicei posl ^uetioDem pQpmli ei iEgypto» qaairi potest qpon^)do .uirumque fit verum. l^ inielli-*
sacrificium laudis, sicut in consequentibus diciiur», Abominatioties , inquiunl, iSgyptiorum immolabmm Domino J^eo nostro. Oves quippe j£gyptii edere; dedignantur. St'd quod abominantur iSgyptii, boe,
gei)4uip ,est, posit illam qu^ kb iwgelo futiiira erat, , hraelitae Dc^ offerunt : quia simplicitatem conscien^
iifl^fre^tlon^ Hqysi Tel. ijfPaotis , feyeraum Xuisse c^p^rrfilia^ ^anii.qoidam puuvenml prppter hoc a|[^l^iu;ii,terinii9fe, no nd impodtmentum mysierii^ q^Qd^difipitus impof^itum Miayses geaebat, feminous .
, • . ; ' CAJPijT IX. . .
.. />e ^r^ffif iH^ el. Aaron, ^ PhfLrnon^.
r*P^$tihtt^mi§reiHiuntJiioyse$€iAaroiki ei iix^mnt' BlMMsA : SlfBC duU S^ompm Deui^hraeii: tkimtte\^^ ptpnhimmwt^ »1 iacrifioet mikiAn^diSdfiiO. At ilk, regpossdit c QtM esf' Dajininu$4 ■ M^ dMdiam < veam ejUii : etdiv^Mm] hraei^ tNeeeiD Bpminmit\ft igrpet.nont tlmiaam (footf 4i yi)i !8uperbam idltfboli contoiiiQoiam, . Hutao 0UO:6tnaon&^K]irimit cfoi jubiH Deo nolaity: 8«li'«qibilem ldixU'66 esse AM^simo, quia «ist per Ujifm«ntia.«oactti8j Iteoinon vull impei»fere: tmde ini EtPingelfO tcmnDeum tentaret, quasl dubitaos de elasdivinitate^aii:: ^VFUkaDei es, dU ut lafixks (Bti ^»iai'^ni (JfdfM. iv^. Sed poot ea qi»sl lab ipso TerherUtdsv qoodamHiodo siip))iieatk>lkis voonoeinit*- tlt\ qoam nlsl twidi^dtiisnirqnaqi^am expbnderbt. Scri^ pcnin ^ OfiHit T €tamav«nint d^motieB let dixeront
tise qi^an sapientes hujus sxcuU, hoc est, civea. iflgypti quasi fatuilatem deputabt, hanc justi Deo in, sacriflcium immoiant : et per id Deo piacere procu-. rant, qaod ^i^^iljo et mnado abjectiifn et eoniemptir. hije esse cipnsiderant, secundum Apostolum qui ait ; . Nam qts(je stnita sunt mundt, elegit Deus^ utcqnfundat
$api^nteiS_{J C^ff^}), /
1 \ \
ii
CAPIIT t:
Ubi Pkar4a !fisdea$vtoMk^t tfari Isteelitis; etde queri- ^fnoi^a ipsprufn ^^raelitftmm pro qfjlietipne operis,
Aii'>ad.pos \resc JEgypti : Qnkire MuffseS' et AarotSf* MHciUUis popui^m aJbi^operibus stist fte ad ouera^ tkstra. DixitqwSiP^ao : Mnltus eat ^putns terrm^^ yidetis quod turba succreverit^ qnanto magitf si dede* rimus Ms requiem ab pperib^^f Prwcepii ergo in die iilo^ prflife^ti^ opertffn ,et ^xijtctoribu^pqpuli, diceju^ Neqnaquam duhitimltra paleas popula^ adconficien* do^\laU^s, McUt priue» Sed ipsi vadtint et eoUigdht $tipUiam\ et HMfubmm htertmquos prius fa^ebatti^. im)ioneAt^ supet ios^ nee mimeli$ quidquan^. VacatU efdtk, etAdcitDO vet:ifer4nturdicMea:Eamus et saeri*^
aiMe^um^ Qkid^ ^isti anuiempme iorqune n^f ^fkemtis Ikdinoetro.OpprimantutJbpmbue 6t expleant^
SeifrmtequiitM FiMm Dei {Untth. vin). U6l «nini iOrmeMa i '^«b^erunt, settint DortihmVn' quem «nte ihf(fella sbire nahi^runti.' Sed etHiarao^^nto vi;rberd iicisoir«'s«'Di»nitmiTn*ffixn':'posit«rber9 tfiiteni prd s« 6npplie*i^ adDominufvh 'rogati^Se^raltorr jDm tebfes^Ufn^ocmU kos, uteamuk ^um trHem MerurM in ^oHtkdinem^ et sacri)^tmui DomiM D^b nostro, ne fofiif accidkt n^h^pe^fs attt gladius. O^^irlKtr qiio-' modo populo dicatur, quod mandavit DeOs (jeetn^ rum se eosdciEgyptdin terraih Ghanaan, Pharaoni aWiem dlcatur, qood triom dtertfto iter eVilre vetleni in dcserlum (inmolare Deo suo ex mandatb e]ds. S^rf intemgendnin est', qnamvis DetfS Acfret Vfd ^9ik btituiHis, <|hom^o )(^i^4bi(t tm Covs^u^
ea, nt nonacqtiieteant virbis>n\endaoibtu^ ei reki^a, (£jB ieidom^ £x.«quo aulem Ki^ui ccBpit,.Moyse& ad' PfaaiiaoDeHumagiB affligiturpopiiliifrDai» Haseiex que^ iKFanimamhomtniB sermo.Dei peiiatus ftierit, acriiia oattidns hosii» «^okMurgit ^ et mnjora vitia qnibusr vincomrv immittit. Prius vefo qiiam venissetsermo qui ftrgueret vitia, io pacc durabant; sed -nbi sermA Dei .fQm*e coepit nniuscujnsque discrhnen, irnic caontiifbacio magna eonsurgit. Videbantque » prcv- positi filiomm iilrael inmaio^ e0 qnod dieeretnr eis: Son.minuetur qttidqsuun de iateribus per Hngulos dies, oetu^feruntque Mogsi et Aaron, qui stabant ex adtferio, e^edientes a Pharaoney et dixemtU ad eo$ : JUtm Amlniifei Ji»ffc«t, i^omM^d^ fefere fMittU
s«'
I 'ul
motmKm 'M<t]^titt':' -'iM.* v
j.*\i.t: .»!
8»
o4(<^- MtifM mVmi FKiirMiie •( germtjm : e( A^te (ra6tiiMki teMlt tHtmen Doinini'lae^4|a><liilH
' •!<
' (fideM^Mlfto.yOafmf llix dHii1n]& mMs»; lifiinMiiim cfi¥'fit^^H« iniiSti^f«f di^Atti, taot AlV odcuUo ^dter- siiti^ toHits. ^tgenteni inehtem, tent&nienta Buciire- setot^t: Hdni 'cnltldtis «idvetsiititis, qnoi» Ince JTistitiae ehitesecire ct>nsp1dt,*e(yipiftti ment^s lW?6ftis desilieTli^ inOhmmdre eontendit r \\i pWumqnre |!»lds '^tn nrgeH tentationiftus s^ntiarit, <tfiiatn'tnnc cutt ineis intern» radib^ noti Vidietkant. Undie let IsraeHte, positqtifini vocati snirt, cohira Moysen<de excre^^c^nie 'ftfbore cortqoeriiritilf diclerites : Vid^t VthniHnn et jutifcef.
Vidi DBrniHuifi facie ad faciem, et $alva factu' M' afttma tHea (Gen. xxxii). Sed si tecnhdiioi verltaieiii Sbriptimminstiicimn8,a^'osceiittisaIiqiiid1loysir»* ' v«laiom e8se,quod aatek-ioribdsPatribus m)n esl>ia- tinifltiim. Qnanto enifnipsius veriutisapproptnquatll adVentus in came, Canto maDifestius revelata sunt' sicramenta PaiHbus, quia ipsa-Donliinicse 'incarna- tionis tempora naseeiido ^t moriendo pr^veniebant. Inde none' ad Moysen dicTlur : Ego Domhiat qui ap- [ parui Abrahiim et liaac et laeohin Deo ommpor^nie, ' anomin meum Adonai ndn indicati ei^* €nde et D&^'
(fnoinodd feUris fMiti odoYem nostruni cbram Phn^ ' vid dfcit : Sitpnf^ omne$ ddeentei me, eViuper ttni^rH' riiont ei seriis ejiis. Tolehtibns qnfppe ex ^M^Ypid inUiiexi (PsnL ctviit). Et Dominos in Evangelio ad ' (Hf^cedere , ' Pharab palesis subti^axet^t :'et tamen apostoios r Beati ocmti < qui mdent quie d&s ritfeirAf. ejnsffem mensnroe 6peta' n^quirebat. Xti^^iiiX et%o^^Btt!6$nimmbhq^amuitipropii€tiBetjksti'^d^ cOnirti legem itt^s submnrmuriti post cnjns co^ fdder^qtuevosvidetfi, et non viderkni ;'et audir^ ^m
gnTtioneni teniationnm stimulos Acrlorei portat, et ctim sibi labores crescere conspicit, !n ^ «jyiod adver^afio dispH^etv quafei felere se in ocullsl Pba- rtoiiisdolet.- . • .. ; i .
fi^e^fsttsqve Mo^m dd Dommtttti tfft * DoMne, etir aflH:thti popHttim istunf? Quttte rrmhti' hie^ Ek eo tfnini &c quo ingrt$*Ui hik adPhefraoHeni ni io^u^ret in rtomlrte' tuo, etfllixfSti popihmi htUtti, et Hon tilre- ra$ii edir. Dmt Bominus ad Moyien : WuHc tidHlU qu^ facfurviium H^hHraM, Fer tHmiim enimfbrtem dimittet eos : etinmanv rbbusi^n ejidei ithtde terra sua (Ejforf. Ti). [Ex Ai«^w««tno.] Vertia quie dt<1t Moy-^
audHit, ep tion tmiiierarU {Mam. xlii). '
7Afo mcpHt Jsi^ffd: £go Dontinia qHi idhcam v^d^erifnttutb AS^yptiarum\' et truamde ^riituXti acriedmkm in^krttcMo exeiH»6, et jUitieHi tka^irti et as^iMrk toe miM in pbpn/tim, et erb^vMir^Di^tt- stMH'qwB'ipMd ^o- %um Dorninus Deui v^itii^ ' q^t' eduxetim «M dk er^intiito jEff^tiarurn, eiindUslMm intitrm tfnpetquam ievavimanum iheatii^^uiiiiineni" em'kbtiritam; fsnae et J^Mb: M^otfue Hta^^^vimii posMendam: egp Dominus. NarriM ir^ti "Maifk^' omnta fiiiis Israel quiHon UdquHeierunt ei praptermt^ §uMtiani'^riiii^'et ^^fpUM diiritimtfili lfyiti4»V^i^-
ses ad Dominnm, Qtiar^ afflm^ti^populum hunc, et ut ^ tgtnbam )X,^gifpkmitA tMM^^
quid misistime? Ex quo enira intravi ad Pharaonem ttibwli^tttr WBkttv^ig«i^atgi.ibertrt gulto ftiwiiwKfc^
IfMlulyiif^^tiro. nomifm^de popiil^ faocy m^giS' «Mlixit^ eunf, el nbn Hberastl' t*)pn!<im timmV tfWi cotftii- nttrisf vetbaBnrif v«liiiidigna^iaiils, sed inqdiaitMis et orationist^ qeM-eshitil^pttretv^qinHiiiMriii^ mpondii^^ ^im ^|^t 4iitMltale«> i^us^ M^ quiNi-sttfabtnRn^iqiMdCnit; - - <- ^ ^- m. ^ \ ^u «
ht eoiluMMcHid 'hom^^ g^irim Adondt Dhm%Hu)s in-
• \\dieuvitietdepiwbepto^d^hmeiydat&:' «^
* Leidktut est^Dominu^ ad^a^sen diDens ; Ji}^\Do^' ntkmk^iflfappumi Akrakam, et leaaes W JaxMftt Dentnknipaterite': et nomem meum Adonfn- rton^vittdv*^ ean.mi'^ etfeilqua (i?i^.v viy.' l^epliiiniinJii 'Otdtbe
nomiiiiiin Ber; estAdonai; qiyo^ geneealiieir intor4<]|.dlli^slftt98«a ea9m^iDmiHa\i\Esc4^
MlOfl^ IsrttBMn. bnichi# eie^lso^ iio«eil| iii«9#l«stB|t^ HmSlia^et* «firlnlei sive in -fttioiM)* qseA ftctHtaiiiari • Q«|tpimpier «iff00lvn»(vitiQiiiiA bradhtenl DtidlelttirV' aim isaattM' «uoode pa«eltal|i<^i^boll«) tl\ >8W^^ peoohloitnft ttnlat,i«|)intn#ducBt4n>Aenram(a|>tiiliiaK' kmii cQ^siltfatnai^pM/qnftimvUiM oailiftrfldtlMr- pitonHait paiirJM«' mMrifvtpiktrlailcbwi pftpheiteitlt aposiettSiMl daref«eam.itti».tn/poa«tnl*fKai ftfrrMrl miti^ ttf nm»^ hm^ eaH (MriMMui ttWm oaviiniKfldeiilfr laecma.tsmt irt/ipjQ«etdft$iiliitt^ti iii^ 8eiB|dtfirmii.'i4[<wi«tedtffie> eatoJ^ominu^i «ii>Af«ylf»/ diaem ::JntNde^ atulqqueifnadiiBimaemmurafem* ^99plH ul^^tMli^ioiilff^fia.tarraiMi. Jhepmh^
i JsraetMHi,
pFeMor Oominus i quod dominefttr^^nctQB\erea*' l#rae;'verqnad creHi^ra oMnit^tniiAsvUiii ejud deV servial. Mntml» ergo ei tMtfl' dlcitory eo quod^ domineitir-MMniviMs >vel«lc|«od •lime»lniTl nrcnnotisui dwMiipdoergo niincdloitor, qnedxiHooiitnil iidnitai suniEft Ahvafaje neck infli<nrvepitv idb quosQriptnmest; Jpp«rutl;^diiitnmi ^ AAraiiwi dipsikju» ^ad i etm ■:•. fEga • IbiiitnttK amn^pe^em^ nm(tti«itfanrm'ifiey ei eeto^per^. fecfu$ 2 pmumnfae\fKdusimeum mlrr 'mei«l<t«ryt' minitipHtaho^ tevei^mint^nimisf^\i6hnujwu.^ Aul, qubniedolaaaevtomdi AjusiiMt estt tndieatumy ad qttem.i^ Dofminiis Idt: fi^oVroierrfm-tf^^rrtr^^f^iii Hbsh tibi\eidm^m^ tmdmiaa Vftito ^nhMae. f^ywKa» Itm^ei^enMitam tita^imiwt^ lMoiiif«at|^<fi(Mtft «Mlf
me emdiAta^ et nftHmMo $td^e$s Mamo^ \ 4fim^<i«dliTr. ciranmsieus',^ taiiiie^Bx \,Astp$9k¥a^h^tbii^ olfo^iHAi dicilt:rEc€e>ego*i9SfK)«l v0ei»^8iii»i' iMiituo^^ «mi^t
diret ane MmhH' ma^jift^v» Hamm^pntf^^tSf^ < tndiiieivtipoii^t^exiMim d«irV»aift(grti0llHa4t>:ff)n>m^
eiiamfirevier^unum tenatiotip* 'MiiHm .^Mttm' gi^^^ eiiis.vom-tittll^ Hl n(9«^h iHi^^^Kie, pfW^A finilirif. r
De ee^tuo^ JLeui pr^tgiimmimff^ ^ W^tfi^. f(^ Pkf^i^n^ tiatf^, fl ^ijSfiorurn denwnsimtOM.
, JijM ^,prinfifmfJ9fmf^ P» fati^iiut$ $m^; *;«r
3fc B. RABANI MiMttl AHCiW»/ :*IW W»/ fiPWPW >PARS I. 3J^
fi»uft,S^rPm.ifuiJrfirM I?»we«^, tttt Aift*?. Hwie^I^,^ v^W,, c^?fj ,siore. J^^?^ j^iye illqc, n^^ale, movfi^^r,^
ref.fl^9fi,j^g^^^,et^c^r^9ljalis,pTP«V>es,,qta|,^|^ ca}i^^ijf fi^^^,fjuiT)u?.^\a^^^ pi:Qj[>eUitur; qu^^jai^je.ul,
pnpc^ip.,ie|;is, |^p^in^s^.^sl,-,,fit,^d^..p^^Wi^, exjs.tanfj v^l pon^eiFislam,; i;Qn .^^ ip jiom|iMs,jpoie-,
es^ ,4^^^,fBii^^ Rf4WR^, PP^^. ^m^^mn ^^^^^j HW''^^, e^ pcculia.proyidentiaJ^0s^ia\a,
Ei;$^lii fl^^ ef,^^f/B^U,ef a.^;B^wPSj)ti^H.j|iiri^, plapeet«fpienii$§in?a, universum(iuodcrea,Yi.t,flispo-
^rs^^\^y,.^\\^,D^ .iE|<:f^, De,)^is.et^()fmnisiy^nt»sPfii. VtW?o.tj^lQ<;o.rli^b^re$ .
co^n^je^ JP^t^in„fi/w^r«p.^ A^tii^.fi^tex $9f^ ^l. PhJfrap, fli|Q i^^lte^itifi Ppi npA n^Qre^tur^d pim-
pr<^gi[i^^r;(y^, Tul(iq^6r%$ ,i^ni^,qf^ps .fi^fl«M<p ,if^t.;., ^n^..s^d pqtius .ad ^ impjetaten^, . vitii.propfffi >il,.,
t//^^/o^«;p^(i(i P%if^l^m, uift^iHt^yfiiiqt Umf, , Qfi.od yero.ea facta ^unt. ^uibus ,CQr p«o vil^o taip.
de^t^^na^^^X^^*'y^)'i^?iM malignum resisleret iussiopibus, Dei, iioc ^t. eniin,,
pl^^i^; Mpr^ a|i(|Luando \^\k^^ ifpcupaj(iy^,.ailiqu^ft^, quo^i >i»cif«r induratuai^ flula non fl^xibi^U^er con-,
ve^,ej9^tia}jie^/<|iciJ^r, Nui^^patjiye .fojfa PeftS|; seiftieba^ sefl jnflexibUiter resistebat, dispensaUp-..
d^cipir,,.,sil^pt.ii9i^p ii^^oy^pp, .dipJw,,esil: JSjAce: nis Wt diyin», fjuiu l^li.cor^i non soliim Justa.ia-, coj^HtfA ^ fie}in^ ^A^^^^i«,;et,.siqu.tJteri/\m.J^«ys9s Mf^praiiQ, .^ed .eYi(le.nler ju^ta ppena p^rabatur^ qu^,
aft .:.5i.ittif hpmff' fioc vel \l{ui'(mrih applifniHw^^ tuneftVes D|e^m ,Cji?f:pg^t^f. .PrpiJQsitp .qi^ ^a^^
a44ep^ (e^pH..^ui), .vifleUpei ad sa^fr^p^s, ..i^icut vefj^j...|[^fim proR|,(;r,qfiod hotaipi<Ji,iW <rWW»W^»^««
et jPsa.lmfsta ait : Dm , ^teiit^ in J^^ni^dQga, d^orum { aJit^r. ^var^^ , ^jit^r ;Pe<^i4^ ^qQn/beiffptQr: r^w^ ;.,
t^ mfdip (lutepi.deps di$cernUliP$ai. .L;x,wk j^ssep-^ ill|^,f*ci)|f)Ci^,ad fj^n^ft jne^ejUcan^K, iUf) ad,m^iM
tiaiiter auteni De^^ dicitur, . siciit ipse ^ Mojsei>^ dtw ; ifisius ^aiif^, lijUfr| j^ropQsitip iQjiaMiHUMSi ilio<*.
dlcii ; p^o jui^ DeusAbraHafn^ et Pfiu$ I^aac^. f/i| rvm?^.noi|iif^it.pMHe.a^ae :.iUf(^u|«;B^PMin>i^
Deifs J.acob' Un^de paWijjs apo^tol^s vQleus nuacMPs^ bus maUs, qu,^ i^oq su^tquifliif^.i^i eadw.po^t^ij^.
livum Dei nonfeu ab e^eptia dis^rncrtw ^iK.i.Qu^ secji Iiqc de.iUi^fa|ciun|. .qyal^ eos. ipv^junt .jaiA.
fttm f>a\r^s .^t.ex q^ibmQhri$tu^,!^^pmdfmjcarn$9f^ . factos proprii^, vi.tU^ ex, jir«ie;i;ita. Yol^»tai,e«. Yiden^,
^tti 6ii. superomnia De^^ Ifenedictufi if^ 9(e.cula ifiof^^. diun sape.est utrum etiaw.siq-a(;WVPPS*iHrJ?illP ia^.
i.i). Nuncui)atiYus.,enim .i;)eu^,,ifit^, pjnpia; .es;^n-., durabo, tanqn^ii), diceret, q^iaffi d}irup(i ^. de^pn.n.
ti^iis, auiem, sijper Qmn(a. .^Jlejijfo reW9H4^r«^^'^'^^"i ^\^^^, ^^^L aufetin )fi(nf^,e$ /9clpflifi/^..awqr,¥W«, e^.
sJlum naiuraliler piemn, ^iiQn .^yi^f?,, j;)te^ ..tf^^tf^^-r ^^^^^^^ octg^int^ iriunp^.quflndQjpc^tl^nfU ^ Pl^a^,
mpdQ, sed Deui^,,siyff>T.,.<^}jf4%,ess^,^ew^ rapnm- ftu.i(jl^sigfiifipat ^ci^finferHS ?eUtis.,l^j^lai! qifja et jusius 4uilibe.t. I^fi\)|^..e^*| spd, wtpr.omflj^,, jWltp^^^^ ,^j; pffln^,sfi(^rdp{t^..*e9pndMffl ^MW»^^^^ ^r
qiya puncupaliy^ D^u^,. Chrlslji^ . A\rt?W..fteA9r .^t. ejtamfft^up).,le8^8 .;)p,S}ic^ri(j|oai.? Qu^p4()fiiww Mpy W-
super oinnia, quia nat^ri^litftr. iV5^f.,(iE/..4ffj[f(«^tniQ4 . eiMJ^ofx. Iftpftfi sniit.;^4„PJ^jMWftfl^, ,^^„Ww«A.
Noundum quod cam f^^^^^fi^ mitlereiur, non ei' 0<j^q^ijLa...e;Yfii^,aflp9rW» MtMW ; jWlQgii^^ta ^riimji,
dictumest^.J^^Q^ ^Q^i ,t(e^uj(n.pp|^^o.,i%t fr^er luus qi^a.lcx.qijiaiujo.^i sa^ifliero.gwtiiW^fP^ swtW*)-.
^\} ?WP^f^i^^^'^?^^^^F ^i"^r *^fll¥^^io,qM^ti*f .1.^1 cfprp^^oti^ta ,^|^fK.WQmpwiftf Wi WiRiUiateip, .pe?-
^^IW^HlWffl^ A^W^^^^ %!^.W.iest,fiM5^?^,\€ri/ i«# f^te ^mWr} mm et;,Apsi,.?^nfiti,,pi«iJicMiM)r*»i
^.f fW^? ^^nM^ii^<^fiff^%i ^n.^iy^^^if ,1^, PQ^feqi^^.syuiiJ^ef^ .pimri.ittqjvinwQo^p Q*w
Hl< fi^^S^VvJP^apAl 9Utew . ,cMcitar Mpjsea d^uft. ej^.spjyrUu?.fiu?fiMJ/9J*J8eryajr^,,et6^
I^^U^^jet secii^dum ^nAlQgfam,.prpphettgi Mpysi Aa- ni.tati^, flfti^fepte, ^Us.pr^wrpM J?V?>Wi««ft»W>»«».
lyn, s^ ^j^f Pj|).a^3puemf Hlic.insiiiuaffijf.e^jfiQbi? iQr,, «^„4(w^<» ^.^^o;^;. fiHfn.^rH.vo^k.PMrm
qfli, qu^ piV\pheta Dei a^vdiyYii . ?!?, eo, i?ihiique. aUv4 . Qf^^J^if^ WWf, ^Vfi^ ¥i Aaxpf^;Joif9i vir§m '!»«««•
es$e.prop,beUDPj D^jj^iffsi enunff^pfjem p.ei.yefhpiruffij «^,«r/y|fc€,^» ^orflm fMtfm^^m «^rtfl^r w c^
elki^tMfiei^d^^t di-abb fietei: €ur btgo hoc M6y^ ' ummi miiitmyfkflMm 4iiflctto» Vbgiiti^ il^mk\
ses l^ ' non fefcil,' Al^i qui^ £^ta medteitio lt>lski« pMeftttilkivMBffigfte^iiipertt^ Virg« i«i^eHB'fM)ll«itv<
Aai^ ifiter Moyseo ei PbanM)W allcvQcks khVti»' (i«Rim<Mi^*qiii^l'FIM fie! ek Mo i^atrifiiMv*^ tt-I^
rct h^/am gerrt?\£^e«M itaqiie Moy$e* et Aatonad iJm bmhu^Umw^lliiimnis^m ^'ipMkiAi
PHafao>tiem, fltckruM skut ptcuepefat DonUkui. Tu^^ sefpeiift ««bUaMsii*>oi>uc» niedieijMw liiiaiaiils<eflii^>
lilifue Aaton tlrffam eorain Pharaone et iert^g iju^, dft ii<oyie»ll)aft. UiideffpB^iDoiiibMlft^aiai: )8Mtilt«aNi(ANi
qUcs vetsa eit m cotubrum. (Ew AuffusUno.) Eiiinm wt MiHftHietpetuani i» demtOtUa^^pMtH^mdmi'
hoc ttotandam qiiod cum !d signom coram F^arkone filhtm hmim (/odti ti^.- Vlfga •eMlH' Vc^M iii>^^"
dandntti fleret, secundum Septaagiuta scrfptum est r conein e^e^'Mi|imim abaoiMt^tt^^^eKHitfi*'
Et prof^ciiAttron virgdm iuam.- Comsi forie diiis-' sias po^i gloritfe 8ikte<digaitatiMfr ftieto#>«»ti<Mieiiy'
siit, proiecit tir^am/noUa esset qu^tio. Quodtero ' IMti^ua^ead'lnMrt^i<et<ttei' ipflaaat&ofaettiiti^^
addidit ittimi, cum eam Moyses dedefit, noh ihisM' consiim|isii aeuimn moiiib,' kttesttttiter frmpMti* z'^
forsftan diccum est. An eratmriiiae ilia tirga d6m- Eromdr^ Mb; 6 fkoH; m&tititi kuu»' mv^^itfftr^^ munis, ut cujuslibet eorum dlce^etor, verum dtcere- ;^0i^. xii^. AIHef : ll^jrses ad'^{tyt9toiB'veiiteitii,'^^
tur? Vocavitautem Pharao $apieniee ei mdtficos ': et d^erevi^Vtrgmt ipisi^ easiSgat ifigyptiim', leg^'si^'>
fecerunt etiam ipsi p^r ineantationes ^gyfpiias M at- gnfflcat, qude tmiOdofA d^m' plagi^ inattdati>rilttt'
ckna qu^damhimiliier : ptojeceruntque singuU virgas ' cofripit. Virga ergo pei' qfo^ih ^gyptns- e^btttitlpt- ^
suas^quavetscB sknt indtacones, ied devorapitvir^i ' tihret Pbar^o t^operiitirr^^erOt Chtisti esi, 'p^^tl.itn'^
Aaron virgas eorum; site, secuiidum'^t)tuaginta,' nlOndUs vihcitdt^, tlliyfihd^sli^jtt^UdurMtri t^
eldbsortfuit vlrga Aaron virgOm ittorum. Sl difctum ^ id^r. (Jobd aiifeiW viirgjl''plrbfetta'lll seirpcrti, "sigViW-^
eiset, Aisort)uit draco Aaron vlrgas ill6fom, 'hiteill- j cat qood aH'l^pieml*t'!Bwiir<,*iiMl|Oi<,' prudihies W?-'l
geretoir verds draco Aarbo phantasmaeica llfi flg-' u\ serperitek (ii^tth: ii^.<0«c>d atrtertf;¥tf^a'*^rp^-
menta ncm ihsorlmissfe, sei vfrgas. Hoc enim pbfuit ; tesmagofoiVi devoravlt, giJfnificSit qh6d cVoxChr}^;'^
absorbeire quod eWiit, noo quod esse vldebalnlur ef cii|tts tnfidlcateo VMeblitor Stoliliia,^dirin^ih si^pieh-'*
nbn eiraiit. Sed^ooiiiam dixit : absorbuit virgd Aa- tiam nnmdakiam' ^OtieraVft.' Qhodf virga lloysi ^y-'
ronvirgasitiorum, draco utiqoe potuitvirgasabsor-' stetiomf c^uds h'al)et,'1)bmlnt^'de'^igriarcii(ii*'ait d^^
bere, non' vlrga dracdnem. feed 60 ndmine a^pellala^ jfoyse ^Wm^ SmiUmrifkW (h(M':^l'tumpi6''
res eit, undfe versa 'e^,ndn WqubWs^ est.>iia; iette^sfetiil*tof4inW^i tofafe iii'feirpyhtem ViWi" lA id etiam reversa C^, ideo hoc vlocari deWi quod (TestV qtjia i^m c^-adf crediilitit^^ HolnWiri^Vei^t^'; '
an pMiub yidebaMMrte^46<lii «dflt*4iii, liimficiftidi.'^ tum est^cdi^^PkarainitS^^it^^Aon 'exaudivtt%s'ilciitdtxtT
ii6ifen«afia?€urerg<rttHiaraq*«p*ttef et TiiiiaWJ' A^omhus. fc(im' toW5*W<i6nt4^i;viaetur pMe^^^
ciMM^i^UiMOneariJncte^^mentetms nlhif^d^ I^aradhfi i1i'duVatom'M^^, qtj^a' erincibtatdres'
layie&A ttiMi»:> ^'deihdtiiiirtfrefdtffictte e^t-dob- i£g^dfhi^''^it]|(iffJ^^'i^Mt^6d cdhiequen^a'<lfor
nVedo etiiiMW^K dk^co^esfift^tisMt k^rgts toa^' cebtarit qtthm^' ftiiHf 'falil^^^Mi^dhV-^o;'^^^ 'cuitn"'ini'
rditt; fa(mfbeH>ott^nieti'df^:Mi^ d^^coiiooirnbc mdgi ' cattei\bit8'diilhi^^iiihf.t«Mm>o.y Sbirtituy ii!^ aii-'
nec asi^ellmaK,' iq(iiho^y}iilstri^''MMperi)^'ahtOr.'^ teiii;'}iidui>^t DbiiiW&)r t^alaonis; sciKcWWil/'
lAMMi- ^ii2ai teho^'cbilidfe(^ >cr dtiiiitli''ae^(^i^' dliJtioldm 1lU'4Ud&fyVit*mVpy(J<^W
itondlq^aidto obtoit^ semliJfriiiJ i^tio^bs) nHM' iiii^^t^\A^^iii\m tiiii^AM^^^mSm^Cs^^^^^
cunl ^si ibttrit oppbrtooitas tempbralls atqd^ ck^i SOf d&eo ^ti^ui^' '4t i'i?ir *Pi^^ Weff^fa^fiu/^^asfr It^, profomfmht in k^i^aesmit^ssols M^ e't flni'.'^a^V (M.^iciy. 'MHiHl^ini^i^tur i)t*i^^ tti Maf-'
btttf-etbi6=iiod'dicomtti' iin^iiiii istA^fhWooHiii-^^
mathilK ^i^htiii^, Bicot''nec'Jigrtbold0i^g^it/m'Vel' sifrtitii^Yliei^^iil^^ M^^t^ertfMtot ih'iiobi^?'it.gYJ'
*«^,'Vhl cjiidi^m^'iri ieitk' giihfe^^^ plids natiqhesktflS Mrtti^ii^^^^ '"♦ ' '^"•'""f'^
damv)^esdppo)rtoiiitat^sit'caosasOt ilbna^caii-'' '''-' '' ' be' ^c^ei^sidik^iii (n sithgitt^: "'"" '"
taf: iQtt^Nl' aiiteib ii^ii ftitmi yl^iHter, hoc ^h^t ' '* Dii^r^^te^lSMiaitU^i^eW 'ait ^mytl^i^^m ^dH'
i&Tisr!biUier:'Dehs" vero Boitfs tihiis cbeator ebt, iiik!' Aa^oH, TMifvi^gMHiitAi; iii'ik^4'indttM'Hiikiii'
eavaas ii^ elTatii6ries''teiirinarias'Ttillm» inMttit.i A^_ aqM^^ti, if^iti^tfiiniiostttHm, -A' liioi'
ht^ htm^ ^m est i q^ il ^tti^^i iidi^' d6pdtudek'\i'^mttiUk keiU (tfitaittM;' ^^^A^^^ ik
d^tatjone eipUiietur', litfaclUos int^lligiitar, I^gd satigtMM': H sii ^t^i^^Mit^ itMje'0fiii[ iafkw
sMtMifi opois^est, a q[ao se raUo no^rai festiih^tid^" lignefi if'dkis a«atit"in^^lia^^: fUHirMtqui iia itbg^^
iiia «iteOMt; {E:t Ud&ro.j Mystioe ' ahteite prpjedV ^Aatok skut im^eepetJi Aoinkiiui, etci itito^': ^i^'
M^^a vii«attf opn&k Phahiode, eC aer)ietis ftN^tus QhbdCvelro a^ ildtttilitsVeHhhttir' iii kiighMeiif.'
devonitifi^MytttM £gyp«ibntm; significiu]^ qobd sa(i»^isiAeiit^&|fk«tfi^,kMViii'ii(ciUll^^
J«
m»m
a?ifMt4er<
^^nyvtMn ??frlpafir, 4^1« in r^r^m <;»W5 c»rwi-
J^i|».aifiHt^fitex 4«ft|mie pdHmuriim prapvios ago^^
fiir^mfu^ fmnm aff»«m, iif!«>aw*,iJ»ott.,jf»*i ff^ffiffl^^i^,^,^^ 4fi^ f^fiHithi^ iQf|i4 «ic»I Aiwtl qniid
1$
iififriira^al ciior ««««!, e/ mm audimt eBt nku^ pfteee'
riH^, ^f ia^ j^i^u esl r^igeraMo, .^l ingrinraiiim c^t ef>r ^qa^ flf^^QQ iexAu<rt.Titeo3 $iciil dixerat HoAiiiiua. piic j^ppi^ret ^«^iOas^ tantum imm oaiisa$ abdi»i:a- ,tiQpifi.co)M)is Pliaraoaifl^ i^uof) uicaiitatore»'e]ua si- j^kiJi^, faciehaBt, venuii.eikiii i^mfk Dei |ia|iQQM«in gut; l^rQetNit Pat^nti|ie»im .Dei secua^WB Wfia Imi^iw^ ^itiusUw iMjUlis ad pQeiMt#iid«Qi, fnibus- ^mjnutilis 90 re^^eii4i^i|p Peo^eij^ malo feirsf- l^rai^^;>QQ lei^ peor sei^siin f^utUis e^,..$ed Pf«i^)d^,^i[ i»alvi4 s^l jsm divNMSi iki« ^et Aposif>li^. ^fi]% il^^^^H\a^€mji§ lt0fMp«m-
_^? A_ m«._ . *..-.--.
)' '
'!•
r
' '.!"!.•
" ' ♦,
Ji^c^ie^,iMM,,pein^eW(ai» a4 AwilW!vin^,,Kml„Mi.:
..(M).^» ,»«iiMf «Hl,iiifl.iN ,t^4ifH\ H\dft,>vmimi*fiim
../7tt§«<» ^P|79^< .flMI (ilHW*i YHOt . • > ■ ■
^Pf^^^fp f<M^#?..r«wwwr,4waV4K«ii<i./fflpjfff-
M^fii^^»''!^^»!!»?» «f«P*r.|^IW.i*;iS»
^fff^l^f^frl }« Wi"Wf^: Y^WriPf l*«a r^uB?^ Pio«»ciaiiliir, 'mW '«VAM^fefWaliter arUtrwtur earmiM MflfH-
i<l fi^ai,it9m /iwiii jik<idi.iW, fui reAffsl milcMt^ve .<^iMM^.^nfi^s^/(^iiif n). Niini ei«sia»l aiim
.(#W^* '-WW't>?W:ff4^.ffW|l|f|l 6m>iii«ffsv etiMii
Jliii^,^(J|iiUi|iiii.l,:^t|f Affj^ M«l /lim^4ll;t)»»Afo,«F|ii
W«^;W.P9;ft.i^» !to« 4iffM.qhi!i>iiJb«w»i se/od<H
rWPW^is^S»"i*^'yfM*iml|,, inalun» .suieiii Mft flu»
J^Wf» fW4 ,ta^wn,J)oi^Wii. o(^rm s^ dMit,. Wl
,v,ep:<;^,Ujte$,§uj»t^il^eiboqo9dofr^Fr<^o>' seo^adupi ^ui . w4i?i. ; «^ saepe, ^iQiu^. esiy qtti^itai,^, quoe
jDHUtapfl^ ^pt bqn^.vQluu^te in. fifei graiin, ui m^-
, pia^ e^ piTQ^se lud^cia D«i giias ni#is eordMw nth C|^^ Kude,iiide wjtt^tc^ja m^\v» eordS; ^fi^t, :
, V;in?|,a^iii9if ,m^,e| lav4abii t$^ ei j^dHiaim, a4Jih Vioktt^f fHf^,{Jhal. c^vi|i)< ])l(Mi dixil. nuoenilua et
Pm^4%^ni 4Ma^ ei.iAflaU.mQMmiQne, velm^C Pf^^fiM^ U», sod jiiidMi, «ifa. Mi^tiiio est. auieiu Mt
.^af^^ri¥0.siiff^,ef fHM^^ib^.mi^Mo Nic.^efiiwiAiiis fs^)ul'4s.ipi.i||evuut.f(ai^ enid^.esl.ioimmasiaia ]||inii- 5*^.HP<f..WW *«i#ial .^ JWWI ^nM.uliilQ Wl,. Wfi SHp,W"»^,YP9^..u»Brotej^ JimpoKiiiiiisvpl^wi^-
.Asimh y.^m^h ai^i»,j>h^^ 4d.Maymm4i ^mm, ,ft^^ixu^^%^ : q^^t^ Jl^fniH^m.0 mferal ri^ft a me
. -P.^W^,(t?f?J 4»«?*^*V»o0..f.«iCQi;mii aia«m. sLuitUier . ^^i,i9P?^^ries 4J^gy,piJ1?rvw,yen<i6m suij,.et.e^W- ^Wiqf,fWft§, s^ip^f„ierMiP -«ppU^iettaBriiv.ttnde, :?i JW. l»lliWft.ft/?ij«n,^at.. Sed jsa^Us. «ii^hi es^, ,?Jfi/l4j,.et^aqn \^ ^i^jn^m veirierim,..^ tpta,a^a
sinf^rfn. fi^ucis diei ^sil.: J^raka m$, ^tmm, ei Unfa me^ . *^re re^ , m^oe et . Qar mewn (PmI* xx^. I^.^ji|ii,aiiqui4exsaif viribqs iribuisie viderelur, jCOttlwup, aicMjuiil; Qnamflpn misericordyi t^a anie paulQsyiysqe, e^^ ei cfifi^iacni in^ uriiate tma {IHd.). Factaii^ erg9 se comui^iiiona misericoeflij^m.ut i^ cerp possiiJa veriiate. quomodo mMvers» ^imD^ luiai ,^$pri<X)>r#l^ Yoiitas»
.CAPUT f^H. . :. '
JU^ sainipkikif.
, ffj^ff^ /^tiMniii ad, .4f oys^ : loquere ad Aaron,
^^^^:»>>fi«lll •tuam,.^ per4Ut0 pulverem larrer, et
siiU Kf^ip^tfi i» univer^ Urra jEff§pti. Fecerumque
itaf^M e^tendii Aarw maimm vtr§am tenens.:' pgr-
.1 !
I'.
- - I.'
, ,. < •
^^figypU Mi.,s*^i^^i.<;Qi^Versa j^ t^et9,i. Kfomi^ cuss^que pulverem terrm, et facii sunt idmphes in
j^im^euduiA.p^, ^ul^f^ i^i fUii ^ael habiu^ .l)apt. plajiis ^^?libus;ioft.fuisse..percus?am, et ixide
P9Uieru^t.incani^lofes.xel^q^api baurire, quaiu in . sanguinen^. yerfef^^pt,. 3fpl a^i aquisj-anas educercad . .^9f ?*ni fl^WJ^i,c5ilipn«ip;i wagic^ palenliai ;.qujii(iquam
P9fmHP(.^^n po^q^a^ iUa eooM^rAssa siiniai- ..W^Jv^ ^iptiifa,^U),i|affr9ndo.coi4uiiu|.qmi|d .^(ign»..pq6|e^ fhr\ j^uj^^ M$r4$si§^e m^n^.Mt,§mM
Mmh0 ^hmen^^ 04, ehmaait M^^em M JMimfm
Pmn^wnQf» raiMfiim ^uom q^iMrat f^ram. ^ F^itfltte . Afffnitiiis ^jfnpa mknm Ifasfii^ ei moHms
^mmif.Mdmeh»s. fft.de. miHe ei deua^.: tm-
i^§Mmm^o$»i» mamnw^a§(^m,^efiiaQmp^ni^it
homifnbus ei in junmmi^.: ^mfsie putvis ierrce versus est ftt icinipA^i per totam teftram ^gypti {Exod. \m)>lEftJsidoTo.] Post baao seiDiphes ppoduemitur. lj[oe,aiumai peDnia quidem sfiBpendlUir per aera vo- litaua^ sedita siibsile esl H ininutiim, ut ocuU visuffl' nici aottte oernentls effegiai. Gorpus aufeem cui in- sedecil. aeerbteBimo terebral stfmulo, ita «t quem volaBlale [velaotem} vldere quis qod valeat, septfal slalAii j^^niefttem. Hoe ergi>aaimalis gentts ssbli» limti Jb«reiie» eomperatiir, ^vm subtitilns verbo- mm stiiuttliB animiis terdMrst, lanuqoe cidliditale circumi^eiiilv ttl deoeptus qvisque oee vMeal nec in- leUigftt uadOi dee^liir. Feeemuqne limlMfar moi^
il
.1 .^;T/'<
"cWiHfeNtiiiijtn» tsmm. i^ tw. k/'"'» ■■!
fe
fiH iiAantatiot^ltub, hl ^iicereiii fctniphes H non-'A ^^ «R^'MbM«tti'i)i<»' fHAjMAiM <m'HM-'J|i1ia«^')i(^^
f
pdtutruni; &iran(qne 8cimpf{es taiHiri hotnihihm qUain
frt';tim#nlM. Et dixerunt maU^ci' a'd Haraohem,
'i)igUusf Dei e$t"Mc.lh4ur'a(umque eit cor'PharaO'
"HlSr, «* Ho^* hutHvtteoi sicnt prcece^erat Dominus, '(ISx
Anjjttkrtrtd.) Quad dixertot iriagi ad P!iai'a6nem, d\-
'fitu\s.Dei lestHic.iimrtibdo lion potuenmt educete
''^hiphesi? Se^seront pf-oteclo com artlum suarnm
'hMISriarty sdreht^-polentiain, non talibiis 4rii!mi,
Tel«t potentibr ih m eisel !^ibyi^^,'$tTO$ conalns fiiisse
rrAslr^t08;'uV nbn p6'^efit educere fe<{liiiplies, sed Ai-
*'g?«oi>ci,'^i uiiqufe ojieratbl-p^tMbyseii. W^tis-Dfei
^ autfeM sfdot E^arigeliuttt thaft-rfcstt^ Poqfirtiir, Spiri-
tus sanclus inteHigilitr. Natn qood imo CYangeifsla
iti (larrahte verba Dbmin!, nt ftcerct, Si^eyoln^
liiiitR (£:!co4. Viii]i.[ed7 ilti$tt9lMo.]i^b^a tlt6licript«^a tapeVuit, lie iibi(iunque^dicenei Hitellfg^re' de6eniui, ^ed ih posterioribws «f' iiV •Jfrfortbui 'Bfgnfs ' ftciofci es^, ut t^a in ^il^ hat^itdbat pHt/6Tn's Wi ttulUi plkj^s ialibu9 veinkf«liir.'Oppbi^nuih :kutem hiit tft Ibt ^c opem poiier6liyr, uitile JaiA 'ftn^fi^nt signa, qiiibtlis «iM|^1iiiMflMBiiMi:^!etfl^ iMit •fll^t^.'I»r(MV'dybto enim 4|uia* ubkfo^ ftier&in teinifibei iii hegno' Ph^- raonid, 6on Mftem' flibraht Ih tetVsi OK^s^, hbf '^6- tiditl i^tii «^gf ^lh^itter f^c^re^t jhihithe jiMtt^rbift. i;uo««qti^''efgo defti^f^, hlhtl d&VkM tette it- gl^BtliMid tlidtUnieM; 'Sbd ^t ^tlii i^o^pdhllit %i'^%fk, iibtJftbfiUJi i\tmti htttemi <^ii^4hA6i^;i1bt eomtAetht>raMMh e«t!.' fffi^ffftfl^t^d.^-Qttiit^i) yutKin
df^t/o D^f ejicia (foi^m^nf a ( luc. iki ) ; allus eVai\-% kieb :£gyf^fii6 'ihtis«i»i]^i^itm'. iM^^eiitAllf' ifi-
geliBtai idipsum iltrraAs, expoirere rdnit qilid sit digitusD^i et ait : Si egoinSpirHH Dii ejkio d^emb- ftiti^Matth, xJt).C«m itaqneniJigi fale^ehlilr, }}u6Vi^m ♦WiaWio pbtehlii» cohtidebat, aigilum Bei 'feske in M<^sc, in ^06 stiperiibanbir ki eoruth V^deficTA frA- atabifnWr, taWeii indut^furii est ' cof ' Phairaortfs ttlinc ttiirabili omrihio durltia. Cot autem iii lertfa iit^plaga magi defecerunt (nam t^lagoc coejperuni^x (Juo aqua in sanguih^fai Vcrsa est) et sentire et ei- |>l?*aW dflEfdle estl P6terant enim et In primo sigf/o dt;ft<*ere,"hbi in serpehtcm Virga conVersa esi, At ih ]^rittia*p)'aga; Ubi aqua iri feariguihcm c6inmuta<a ^st, et in secunda de ranis, s! Iioc fuissct digiltis Dei; id est spii-itffe Dei. Qhi^' ehim' deuidrili^imiis
ttfii totottthd H tmtiiletaiBi' mtAil^^, fti '^tiit '^Md i«illhd 4i)afii'rnsdl(^t^ airae dt^idefit)H?ttt'iSiifntrlMfn dtAigtmMtf JBftYPkiA kfg6 ' Mttcfis' >p<!i«Ctotllti^ ^jttf a '6^rnlBi\t»^da qtii4 hot; Bdbcillmii dmgilitl^ ^eslMiditMn saorum inquietudtnibu»'ftrftmt\ ^tt&'S«|Hiii^iSib inierpretes cynomydiki id ^' (i^ninam muscam po- 8uerunt:per 4i3i^n(-)^hih1' m^^es ilgniflcantur, fai 4mbes %ihi^!haft hienii» vMikia^ \fer'!iMdi)^mi(i ar* guitor. Pt^test qhid^faoiit IdtoVighMcai^eWlfiUh ijltiiik catiiila IbrenWhi homlmim clo^hen^ttani; qibsi' V^' canes aiterhtrdm selacet^iht.VbctiH^ Wttteni'!f^^^« toysSH' ik Akron, et' att im : M, '^MVf^aik^^^Veo testfo^ terru itac:M\€bvii feniih ^ ^ qh6^ttf^ bbnt; se<f ut m fn Mt^ii6 ihimoi^r^k; VdiUMt.
disierit, digiiuiri bei m hoc signo pdtdissfe cdnatiis C lAdt ostcrfdimt ti^rbk 'Mbysl ifiA sfe(iilUtttTi!*^'oBi''ili-
niagoram impedire, il ih snperioribus nequiviss6? OmLioo ^rgo ccrta caus!i csl quare illa facere hiii- hsqiie' permissi sunl. Commendatur enim' Torlasie Trinitas :'et quod verum est, somihr pfeiTosophi geh- timn, qtiahtum iri eorum litterii^ tndngarur, siric Sp^- rilu sancto philosophali sunt,^namvis de fatrcfcl Pilio non (a<iuerunl, quod eliam tl^idymns fVi Illiro suo meminit quem scripsit de SpiVifu siahctol' (flx Isidoro.) Mystice aliitem, sicu^ concilialus et placa- tns Spirilus sanctud requiem pri^stat milibus et liu- miMkis eortJe; Iti c»mrarius et srtfVcfftus, iriiMites ae ^Uplsrbos ihqtiietuldine exagltat. Quam ihquieludi- nem nrnstse iihe br^Visstnise significaverunt, siib qnilMis magi PhUraonls deffecdnini*di<iehl^s : Di^frti» Dtiwhie,
CAIHJT XVI.
• De mHseihp^otaris, ' ' ' ''
jW*ft ifutkfue Diomitius ad Miyscn :'Consu\ge dith"
eulo, £t sta cotam Pharaone, Egredietur etiim ^-id
atfuas^ etdkes ad eum r H(J^c dicit DomiYius : Dimiile
jfopulnm meum tit sdcrificet tnihi, Quod si nofi ditM-
sen$ him^ecoe ego imniitam in te etin setvtfs' hd^^
dt-foputem tuum et in dofnffs tuas\i>mne ^yim rnie^
'womnumz et Mptehmtu^r omrl^ domus A.*ffypHdrinn
"tnutvisiiHerstfemris ; ttuniWTM terfk in qud ftil-
^lifucUmuiaBmTdkiAmin iHe UlQ tertm G^Bseh,
^tmfumfnfptitm^metiii^liy ttw^n sint ibimuitftBt^t
«nw tftMdtm 4^0''^tMiik$ ^iri mi^di^ uft^ ;■ ^Haktr
<3it, hon posse fierri prdpt^r'abominafibh^ l£^Ub- runi.' Btc enhn icripeum ^^ttJBf aii Hto^iii :'f(fin potest ita' fkH ^ Abotrdnatic/nes ^/Egypi^rum itkrr^h- Mmn% DOfHiiio Deo nostrdl Ab ^i di<^^retV'Norn t^d^- shrhus eai animatia qhte dibdmih^lntdi^ ^i^g^titSI, |li4- «entibns ^His Btiritirtd B^ hosti^' iihiri<lfat^.' Ov^s tnM i^gyptii edere dedigiiaVitut': ttide dt fA €et}lesi scrlptum est : Qmhe^ i)ast6r^ tivhlihi ii^tes^tiliiidr iegyplii t&<««. XLVlf). Ot^otf aufem atfreat, CfiiW^ *»i rnictaverhii^ed ^Wce cofunt ^gyoOi chtdmM^t^i- mui n09 6h^^ht.1Sfa^i^iV^^\ ^)Amk, ^'^i6d ahihiafhitii fi^riini' p'^ D^6'ithihhit^ <^b4iit"ir$fio tet' Iapid!l>ds imtifess2im.^&ttl''Ahimorletri' JoVferii '1n aiicte veheraft>'ahthif ;' Anubera'ih cane'; A|)iil >fc<|[»ie *^ cdf^htes ivl tauro, et citcra pdrfenta mag^fe'JEfudm nuinina, qiijle ipsa Agypths chltnci-e^iriliaffVfettei^jiW 'divind; fdcoqiie HoyseseS^Aaroii^^CelWWi i^ik ''ie\mht'M^\^\ h<iti 'vid^rent 'rftohi7HaftiS(ie^'iMfis * inihiblari'. {Ex Augustirld.yHioc ahlcmfnlfelff^hdfafhi fesl! hivstice 'feighWc^if ; '<^ 'shtfradTiffiiBsi^-r^^^ eV^ril kgyplli^ 6v^= « '^^tore^' yrfrttih-abWrtJh^- bflte M. idfciy ^ep^Wlfeim tfertithi Isi^KtSe iilc<*ep<jihiht
tm t^fccrwnt iif '«gy[ku«.'»9fc'^ilk* tft^^^HlMfa
tSraelHflSrwn ab<ttnttialtione^ sutft M^i^i ^imil^ ^ik' tik Jtisioifiim. («*' Gt^ydfi&':) «ahf«l^<4n9ppe viriDominb oves ofl^tnnt; qnla simjJflAtafttii* litAs ohmijWlttiti DeO «tobriAchlto <>Mjed!ul^ abtfrftinahtnr Ji^^i, <ittta dves' faBju» m^^iibijw^
39 B..RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS L 40
nantur et despiciunt simplicitatem bonoram. Sicut Am^nu aliquid operantur? quid sibi Tuitista diyer-
ergo sunt abominationes malorum openim quas de- teslaniur boni, ita bonorum operum causae abomina- tiones sunt reprobis- Unde scriptum cst : Abominan- tur jusH virum impiumy et abominantur impii $0$ qui in recta funt wa {Prov, xlix).
CAPUT XVfl.
Vbi ftfHis iMUda immittitur in . ammautia JE^f^
tiorum.
Dixit autem Dominu$ ad Moysen: Ingredere ad
Pharaonem^ et loquere ad eum : Hwc dicit Dominu$
Deu$Hebr<Borum : Dimitte populum meum^ ut sacri'
ficet mihi. Quqd si adhuc refiuis et retines eos, ecce
manus mea erit super agros tuoSf super equos et ast-
fio#, et camelosy et boves^ et oveSf pestis valde gravis
silas? neque enim nihil. Tuleruntque cinerem de e<k- minOy et steterunt coram Pharaone : et sparsit illum Moyses in coelum : factique sunt ulcera vesicarum turgentium in hominibus et in jumentis; nee poterant male/ici stare coram Moyse, propter ulcera quce in illis erant et in omni terra jEgypti, {Ex Isidoro.) In ulceribus arguitur dolosa hujus sseculi et puralenta malitia ; in vesicis, tumens et inllata superbia ; in fervoribus, Ira furoris et insania. Hucusque enim talia per errorum suorum figuras muDdum su|^licia temperant. Post hsec vero, verbera veniunt de su- pernis : voces scilicet , tonitrua et grando et ignis discurrens, sicut in sequentibus ostendetur. Dixit quoque Dominus ad Moysen : Mane consurge et sta
{Eoiod^ ix). Quod veroquinto in loco animalium nece B coram Pharaone, et dices ad eum : Hasc dicit Do^
vel pecorum ^gyptus verberaiur, vecordia hic arguitur vel stultiiia homiuum mortalium, qui tan- quam irrationabilia pecora cuitum et vocabulum Dei imposuerunt figuris, non solum hominum*, sed et pecorum, ligno» roetallis atque lapidibus impressis ; et. ea quse ipsi credebant cultu honorari divino in bis viderent miseranda exerceri supplicia. Mortua^ que suni omtda animantia jEgyptiorum, De animalibus vero filiorum Israel nihU omnino periit, Et misit Pha- rao ad videndum : nec erat quidquam mortutun de his quce pps$idebat Israel. Ingravatumque est cor Pha- ropitti, et non dimisit populum. {Ex Augustino.) Quo- modo e contrariis causis facta est haec ingravatio cordis Pharaonis? Si enim et pecora Israditaram
minus Deus Hebroeorum : Dimitte populum meum^ ut sacrificet mi/ii, quia in hac vice mittam omnes plagas meas super cor tuum, et super servos tuos^ et super populum tuum^ ut scias quia non sit similis mei in omni terra. Nunc enim extendens maniim, percutiam te et populum tuum peste, peribisquede terra. Idcirco autem posui /e, ut oslendam in te fortitudinem meam : et narretur nomen meum in omni terra. Haec Scri- pturae verba et Apostolus posuit, cum in eodem loco perdifiicili versaretur. Ibi autem et hoc ait : Si ati- tem volens Deus ostendere iram et demonstrare po^ tentiam suam , sustulit in multa patientia vasa irw, parccndo utique his quos malos futuros esse prcesci^ ratf qu(e vasa dicit perfecta in perditionem : et ut
morerentur, tunc videretur causa competens qua C m^^^'* inquit, faceret divitias glorirn ewB in vasa mi-
cor ejus gravaretur ad contemnendum Deum , tan- quam si et magi ejiis pecora Israelitarum fecissent nuMi. ^mfi vero.unde debuit ad timendum vel cre- dendum moveri , videns nulium pecus morluum ex p^ribus Hebraeorum? Hinc ingravatum est, id est, illa ingravatio etiam hucusque progressa est. Et dixit Dominus ad Moysen et Aaron : TolUte plenas manus cin^ris de camino : et spargat illum Moyses in coeLum coram Pharaone : sitque pulvis super terram ^gypti. Erunt enim in hominibus et jumentis ulcera el vesica turgentes inuniversa terra jEgypti. {Ex Au- gusiino.) Quid esl quod dicit Deus ad Aaron et Moy- seni Sumiie vobis plenas manus faviliai de fornace, etias^rgat Moyses in coeluui coram Pharaone, et
sericordicB {Rom. ix). Unde vasorum misericordiae vox est in psalmis : Deus meus, misericordia ejus proiveniet me, Deus meus demonslravit fiti/tt bona coram inimicis meis {PsaL lviii). Novit ergo Deus bene uli malis; in quibus tamen i.umanam naturam non ad inaliliam creat, sed profert eos patienter quousque scit oportere : non inaniter, sed ulens eis ad admonitionem vei exhortationem bonorum. Ecce enim ut annuntiaretur nomen Dei in universa terra, vasis misericordiae utique prodest. Ad eorum itaquc utilitatera Pharao servatus est, sicut et Scriptura teslatur et exitus docet. Mitte ergo jam nunc, et con- grega jumenla tua, et omnia quce habes in agro. IIo^ mines enim et jumenta, et universa quee inventa fue-
coram servis ejus, et fiat pulvis in tota terra JEgy- B rint foris, nec congregata de agris, cecideritque super
plU Signa anim superiora virga fiebant, quam non Maysas sed Aaron extendebat super aquam, vel ad terraoi percutiebat. Nunc vero interpositis duobus signis de cynomya et pecoram mortibus, ubi nec Aacon ueo Moyses aliquid manu operati sunt, dicitur ut Moyses favillam spargat in coelum de fornace, et hanc ambo sumere jubentur, sed ille spargere non io terram sed in ccelum; tanquam Aaron qui datus erat ad populum, terram percutere deberet, vel in terram &ive iu aquam manum extendere : Moyses ▼ero, de quo dictum est : £rit tibi in his quse ad fieum, in coelum jubetur faviUam spargere. Quid duo iUa superiora signay ubi nec Moyses nec Aaron
ea grando,'morientur, {Ex Augustino.) Quid est quod mandat Deus Pharaoni, cum se facturum magnam grandinein minaretur, ut feslinet congregare pecora sua, ct quaecunque illi essent in campo, ue grandiae intereant. Hoc enim non tam indignanter quam mi- sericorditer videtur admonere. Sed boc non facit quaestionem, quando Deus etiam irascens temperat poenam. lllud est quod merito movety quibus nunc pecoribus consulalur, si omnia mortua fuerant piaga superiore ubi scriptum est quod discrevit Deus inter pecora Hebrseorum et JSgyptiorum, ita ut iilinc nuUum moreretur, omnia vero i£gyptiorum pecora morereutur. An ea solyitur quaestio, quod prsedixo*
r
ratjj(^|in(|fifuir^^q^^iv cai^pp faissent, ut baec ac- ^ Moyseu : Intra €i4 Pharaonm : jE^o emfn ^^ravam cipl^ntur 90^ijfi ; iotelligapt^r autem evasisse quse ia Cor ejus et servoriim ejus, utordine superiemani '^ doiQ^l>|]S crs^it,,qu3e potuerfint etiam a dubitaptibus {Exod. x}, sTgna mea haec super eos, non sic acc^^ ' colii^ (^^ ip dpmc> te^^pe, n^ forte yerum esset guod,. piendum esl , tanquam o^us babeat Deus c^jusquam ' MQTses^ Pominuin. facturuox esse prsedixerat: et ex' maltitla. Sed sic intelllgendum est ac si di<^rel : Ejsb ' hi^ esse in campis iterum pxj^terant, quse modo ad- ^ ^ini patiens lui super eum et serTos ejus ut non rnopet et con^regari in dcfmos,, ne grandine pereant? ^os auferrem, ut ordinesupdrVeniant signamei super'^^ Maxin|e^uia sei^uitur Scriptura^ et dicit : Qui timuit | ^* Qna patientia enkfa'BeiK)]^s^iilitior fiebat malus verbum i)>(Anim aervorum Pharaonis, congregavit pe- ' anHlUt^id^t^l^tOqUit^ ill^6ttf«'telt,4Min ^
cora iua tn domos. Qut autem non tntendtt mentem cor ejus.
ih ye'rbum't>omini, dimisii pecorasuain *" \ /^ " CAPtlt XfX: ' ^ ' ^ ''
e^o fterf jwtuU ; (juandb' etia^^ • ' % locustii. ' ' ^ .^^^
miiiatusesl Deus, quamviS idf Scriptura lacuerit.' ' ^ DH^ dutem botkinui ad ifdttjA» : Bxt'enki\nd*'^
De ^ra(v<tRfs tmmp(on«. ^^ cenaat iiiper eata : ^ detibrit on/inemherbam quii^ red^'' ''Et dixii1b'or(iinus ad Moysen}' Extende manum^^.dua f^t jjrafuitfd.' 'E^ edctehdk Moyies tirgam $\fpe^'^' tuam ih ccdum^ei erit gran4o in omni terra JSgypti ' lerram ':^)^ypti {EM:i.iiti^)^ [Bx /sldor o.] 'Qtiod^ '
{Exod. ix)l £cce hehim nooi in terram, sed iu coelum ' loCustatlrnk octavo Id loco fit metrtio, jputatur af qbi^ '
manum* jubetur extendere, sicutsupekus de favHla. busdam, per hoc genus ptigse, (tissidehtis a se di ''
Ekiehditqtife Moyses virgam ih ccslumi et bominus dikiordantls, huniaui generI^ncoiistantfaconfdt4ri.'-'
dedit ionitrua et grahdinem) ac discurrentia fulgura AHoquoqQekenstl locdstiapr^ mobilitat^ iefvitati^ a6-' '
super krrM;Bi reliqua, {Sx Isidoro.)'^]ptAmo loco cipiendaesunttanqoatnVagabe(sa)ienttesainlii«iii s^ i
super iSgyptum verbera vehiunt de supemis, voces cuii voluptattes. Et i)ominus induxit tentm urtnXe^ ' '
scilicet ettonitrua, ^t griando et ignis discurreus. in totaiUadie de noete, etyfacto mane^ventiu urenstevdvii ^
tonitruis'enim iucrepationes ac divmae correptiones locustas, guce ascenderttnt super vitdversam tetram'
intelliguntur, 'qula non cum silentio verberat^ $ed ^gyptiy et sederunt incunctis finibus ^gyptiorum '
dat voces;et doctrinam coelitus mittit, per quam * innumerabites, quales ante Utud tempus non fueruni^'^
possit culpam suam, coelitus castigatus, agnoscere necpostea futuros sunt ; opetturuntque utUversam su- ^
mundus. Dat et grandinem, per quam tenera adbuc per/iciem terrciy vastantes omnia* Devorataest ijititt "^
vaslentur nascentia Vitiorum; ^ii et ignem, sciens herba terra', et quidqtUd pombruin inarbortbus fu^^" eSse spinas et tribulos, quos debeat ignis ille de- G^qua grando iimiserai : hihitque omnino tHreris rdi^ '
pasa;'de quo dicit Dominus, /^nem veni mittere in "-itum estintignis et herbis terrofy in cutieta X^toi' '
terratn (Luc. xii). Per bunc enim incentiva volupta- {Ex Gregorio.) Tentu8,lnquit,uhlns letavit k)Cttslas,' *
tis et libidinis cbosumuutur. Misitque Pharao^ et qnx ascendorunt super uniye^rsam terrsini iEgyplf, '
convocavii Mousen et Aarondicens ai eos: Peccavi' operuerdntque uhiver^ili fadem 'teh^, YM^iDtei"
eftnm nunCfVominus jusfus ; ego et poputtts mm, omtiia. Devorata ^t i^itur hetba terrte et tjuSdquid''
impiu'Ora(e*i>omihum^ui desindnt tcnitrua Dei ef' ptfl^orttm f»i «lyi^oWftfM fbll. EihiUlde 6def2tui M^fpt^ '
granddy eH ditnitiatii vosl et nequdquam liic uttra ma^ plagse, qu^ ^ilgetitibtis tiieiitisf €!or)[k)ra!iter seto^^ '
rieatis. Ait Moyses : 'titm egressus fuero de urbe^ ex- illatffi Mint, qu^ mala pravasmetites ^tfdie feHant» ^'
tendampatnias meas ad Dominum, it cessabunt to- gpirittlATfter sighaTerunt. Eis eiAtit iEgJfpMB pl^*" '
nltrttdl et gratido non erii: ut' scias quid Doniini esi gis aflbdta ^t, in quibus exteridl^ pe^^tte' (im^ '
tcM. 'tTo^dutetn quod'eiiu itservi tui,hec dttm ti- mota, doiensque perpendeHt, 4«» ddva^UtiiM^is^
lAeatii ^DominM Deum , et rdlqua (iMc. iii). {Ex danlna itotelrins negtigbhs tolerai^it, ut dam forts pe-
Akgii^fno.) Cum fragore cdeli qUi Velieniens efat tiQ rirtol mhiima, ainplitks delieta cmieir^t p^b ^tm '
grattdine; ihirab (erlius rogavit Moysen ut oraret spi^lem,' et ^[naftiritds tolbrani gravioi^a itttlttfent:.'' pro illo; cbnfiteiis miquiiaiem suam, et populi sui; *|^fluid ergo per significationem ToCustai' porlekliiaiii,' '
Moy^elditit : Et iud servi iui scto quod tiohdum quas plnsquaib' caetera mSnota qUxiqie ddinralitfGf;' =
timetis jyoikiikUm. QnikUm timorem quaerebat, icui humanSs fruglbbs no<^t, hii^ Iffigda^ ^dtof^tium, i
titiidt^^ttier tibhddhi efat tiUminl iitnor? l^acfte enlm qtiie terrehbvum hbililinum mcf^t^s, siqualiido^botta^
fkt '[ttttiahk ^tt^^y sed lioc nW kt Diehih thhere, aif^na prof^M cbhi^ici^t, ' hs^ iinmoa^hkfibs lau^* '
iilf^^^Hciiiee^' tithbt^i^pie&iiii, qusb commembrat J&cbb dando corrdihpubtJ FVuads quipipd iAj^plioiHinr m -
iMW^^iinii^Deui paiiis 'M JLbYakam, et xitnor opeW deflodorororti qt^am locttst»«ttctiiifnAl«,4iiiii^
tMh MH miki; hinc ^ iHdtiem Aimiiisses, E'i diiit adulaniis lihgaa^ ad appetendii^ laUd^ iHtmHftilisi " .
MHmi^ad''Md^shn iThgreder^ ad^Pii^rdbhm^Ego cb^ operantf^ indinant.- Herba» vero WBU«tlfl' cc«i-'i rm'im^i'ii6i' ejui^ei 'ikrvontm ittius, iit fdtiath edunt, qU^ndoadulatdi^ quique verbki' loqumiium*
Jtfkk^tkHi^Hij^cih^ 'e6'i Whhrres in auribus fitii tui et favoribus extoMunt. t»oma«quoque ^rbormnil*if<iMfa*«; f&^«i'^Mh;'qm'it cokMmhi" Mgypiib^; * (fuandd vanis1iaudibhs'o(iotdmdam jani qdasl"fdf- ' si0itnl^ fiierimH-^^iei scidtik'(iulh' igo^DoMinui llum opera ehemht. Egressutest Moijies ffe coh^' BSdi'ffim)tk^fM r^4(ia."erfod' »bhtintfs"ditit a* ifpechi Pharatkis, et orHtit U^oUinumi'/iHi Ihrefem''
<)iS B. RABAM mVBl AmWtl* ^kfO^Tv W^^ ^^^ I- M
jf«^r0«M liby6cMtM^ vekmentiHimfim i e( /crrefrtflii^^ ^ntic» at ipse dicat : iVoim^ eor notlrum erai ardent sioemamprtjefhinmrfifiHkrm* tfen^r^mn^U ne ^intra nos (Itu;, ixiv) ? Nec locusUrum ab ea stili-
tiUnd^qMetni in^anncUe^fix^sjfl^yfHi. £l itiduramt ov^Bhatamii4t .nee.dmi9i$ fiUo$ Jsroiel» {E^ Augw itHnoL) 'Bcncftbidn eerle.pei commeiDoravU Scri^ rptiifi, i|uod.idk»toili^ l^eii^taa^ e|.«ecuta dlxin.ijidur nBte Btna cn PlunraQoM. Benefloio ilaqne auo et i:{Htofnlhifm), ^ua iUa j(ie)^t obeliAatio» ^m ei par^ •coretai\,'«tetti.oafimj^ maila icorda honwiiuii» patientia ,r]kiflMj«<uj«B4JI|} duresci^t. ... . ^.1...:,! ..... . CAPUTXX,
,(.: ii ;, JkUneifrarMm immi$sione,
t.iiiOfo^tmuemlJiminiM a4 Moy^em : ExUnde manum 'iumnM*emltm,4i .«im i/^^f^r^ »i^per terram JEgtfp^f MnAdenMSmipaiiH^rique^iia. ExtendU Moff$e$ ma-
duxU eiempla, quibus mordeantur et depascantur OilQes inquieti motus ^us et turbidi : guo et ipse dicat quod Apostolus docet, ut omnia sua eecundum ordinem fiani (II Cor. xii). Ubi Tero sulDcieDter fue- pi eastigata pro moribus et pro emendalioris Tit» eonrectione coercila, cum auetorem verberum sense- rit, et conilieri jam coeperit quia digUus Dei est» et parum quid agnitionis acceperit, tunc praecipue ge- storum suorum tenebras videt ; tuuc errornm suO' rum caligiuem sentit. Cumque in hoc Teuerit, tunc merebitur^ut exstinguantur in ea primogenita JEgy- pti : in quo tale aliquid intelUgi posse arbitror. Om- nis anima cum ad supplementum a^tis advenerit.
-(nafniH^ceflMmi^.f^^^^ euntMftebroe horribilee in uni-y^B et velut naturalis in ea quaedam lex coeperit sua Jura
jief^terfa^jSfitlP^* Tribue diebm nemo vidit fratrem jMtnin^me nmU 9e deeolocp inquoerat {Exod. x). t^Exisidoro.] MooapJaga teoebrse factae suat : sive ''Ut mentifi eomn eoecitas arguator, bive ut inielli- 1 Katai ^in« dispeiisationis et providentise obscuris- jBimaaeMerati^Qea* Posuitenim tenebras latibu- -dtufe aoutt t f«sisilli audacter et temere perscrutari -'CBpiAilest.^ .nliaeai aiiis assereotes, iii crassas et • pitpabile» ftemkf as tgnoranti» devoiuti sunt*
V CAPUT XXI.
' De ncfvisemaptagarum decem, hocetty de primitivorum t itHeritu^ et myetma deem piagarum expoeitione. E^4i^t Dominue ad Moysem : Adiiue una piaga If afsm PhnnmfKem et ^gyptum^ et post heec dimittet
defendere, priuu>6 sine dubio motus secuudum desi- derium carnis producit, quos ex concupiscentiae vel irae fomite incentiva commoverit. Unde quasi prae- cipuum et quod non sit commune cumcaeteris homi- nibus, de solo Ghristo Propheta dicit : Butyrum ei mel manducabit (Psat. vii). Priusquam faciat aut proferat inaiigna, eliget booum : quam priusquam sciat puer bonum aut malum^ resistet malitiae ut eli- gat quod bonum est. Alius autem Propheta tanquam de semetipso loquens, dicebat : Delicta juventutis meae et ignoranlice mees ne memineris {Psal. xxiv). Quia ergo primi isii animae motus secuudum camem proiatiy in peccatum ruunt, merito immortali ioco iEgyptiorum primittva ponunt : quae ealenus exstin-
.- msy eVexinseompeUef (Exod. xi). [Ex Isidoro,] A4jG guuntur, sireliquae viue conversio emeodatiorem di-
•uitimam. primiUvorum infertur interitos. Deleniur* .«lim pfimogeoUa^gypti, sive prmcipatus et pote- •atalos oprm, et hijus oiundi rectores : sive aucto- res et inveaytores fai^arum quae in hoc mundo fue- . xuat religionum : quas Christi veritas cum suis exr . slinxitanctoribtts el delevit. Haec quantum ad locum . myslicum.spectan^ prolata sant. Jam vero si etiam . jflfiQralis .fip^is.Ogura tractaiida esty dicemus quod
-.■itOfiflnsCHH^ W^ .^9. ^V^ muudo dum iu erroribus ,, Fiyit,et! in jgnprantia yeriiatis, iu iGgyplo posl^ ^^O^ft.Hui^ ^i ppp^opinquare coeperit lex Dei, aquas t^^vpf;tit.J\qsaf)guinem( M.esly fluidam etlubricafm j^ 4u]f^0t^(i^ vit^ cpi^vertit ad sanguinem Veteris vei f,.]Hq>;i 'jilestap^eotu, TuiQ deinde educ^t ex ea vanam
rigat cursum. Sic e^o in anima quam iex divina ab errorilras susceptam castigat et corrigit, etiam pri- mogenita iCgyptiorum inteUiguntur esse ddeta ; oisi post haec omnia, in inildeiitate perduret» et no- lit jungi Israeliticae plebi, ut exeat de profundo, et vadat incolumis» sed in iniquitate permaneat, ei descendat tanquam plumbum in aquam validissi- mam. Iniquitas enim, secundum Zachariae prophetae yisum, super lalentum plumbi sedet ( Zach. v ) : et ideo quj permanet in iniquitate, tanquam plumbum demergi dicitur in profundom. Sane qood in supe- rioribus observavinlus qoaedam prodigia per Aaron» quaedam per Moysem, qnaedam vero per ipsom Do- minum rainistrata, inteiligi eaienus possunt ut ag^
... ei^ in^em Ipqqacitalem, et adversum Pei provid^ivjD noscamus in quibusdam per sacrificia sacerdotum . liaqiA^Tau^ruiai^imUevi qucrelam. Purgat etiamma- ^ lignas cogitationes ejus, et sciniphum mordacitati si- ^ iQile^, caliidltat|s aculeos discutit. Libldinam quoque ipqr^us cynomyse spiculis slmties depellit ; stultitiam ]^ li^ea et intellectum pecudibus aimilem delet, per •^.quam hcmo cum in honore esset non inteUexit, sed j.fpq^p^ratui^.estjumeDtis insipientibus et similis fa- ^. ^tM&jCSI iliis» Arguft ejus et ulcera, peccatorum at- ^,que arrogantise tiunorem fervoremque in ea fororis j, ,e>.s.ljnguit. Adfaibet post haec etiam voces filiorom « tonitrui, idest, evangelicas apostolicasquedoctrinas. . Scd et castigationem grandiDts admovet, utluxuriam _ yului>^lesqMfl coerceat. Adlubei siraul et ignem poeni-
et observationes pontificum non esse purgandos, quod Aaron persona designat ; in qnilHisdam vero per scientiam divinae legis emendandoo» quod Moysi designat officium ; ia aliis autem sine dubio qoae difiiciliora sunt, ipsius Domini aegre Tirlute. Sed ne iihid quidem putandum est nobis inanlter observa- lom quod primo qnidem Moyses nonint at ad Pha- raonem, sed occnrrit ei exeunti ad aqoas, poatnlo- dam vero intrat ad eum. Posi h.ic i;ec inora:, sed accersitus accedit et fn hoc ita nt arlritror iulelligl posse, quod sive nobis in verbo Dei et religionis ao sertorem certamen est adversnm Pharaonem, sivo etiam obsessas ab eo aninias, de potestate ejos co-
15 GOMMEOTARIA IM hjOl&m. ^ ttb. t. U
namar eHpere, et est nobis indisputatiohe lacta-^Ab^fti^l&m snbTl^iUki) t^N^ '«^Ami^ meo, non stalim in prima fronte ingredi debemus ad ctim atqne ubique dispefsi, ita Jsmqiie wm tiSMM Ultima qusestionum loca ; sed occafr^ndilm nobls ((inescerent, r^nihM ^(H)t]6 ealore permotl» iki est adversario, et occurrendum ad aquaS siias. Aqu^ 'l^b^ ibtcfr tfrton erant lotb iH/tib netimnt, Hbiqtte enimsaae sunt auctores geniilium pbilosbpbordni. ftninanilkl^ tiiMtarutij urbMM Mnis, ftos enbH
Ibi ergo nobis primo disputat^e volentibus occurren- dum est ntipsos arguamus» et ipsos err^re do<ie&- mus ; post boc jam ingrediendnm est nobls ad Tii- terjora certaminis. t)icit enim Duminns : l^lsi ifuU priuz alligaveril fortemy non poiest introire in domufn ejus, et tOia ejus diripete [Statth, xit). Prius er^o nobis alligandus est fortl^, et quaestionum yinculis constringendus : et ita hiiroeundum ad diriplendum tasa isjils, et ]ii)erandas animas quas deceptionts
terrsemottts HMem tenlpbrfbils «bimrtrant. fti ln xinmi piaga llmtsR cantM fHeftHt» UBfiit lAsni- 1s% pntreAnis tetmhnifiqiie mftMI ; lifeitldeni qnarta Bub Itareo Antonio pldga, hiA ptiirtifhtar lntaA f ro- thicils, Italitfm quoque ciim nrb6 Rmm tMhmailiy exercitamque Rolnanbrikm, p^ tbngttiqiios WAfM§ tn diveTsa bibertia disp^mnii , to<)rte dlssoHititm, piitredini jMniut ac yermittiis MK. IM fAiHtli correptio p^otum ac JuitientOi^ t^^mHlio fiiKb^
fraude possederat. Quodcumsaepiusfecerimus, etsie-. ritu expleta e^t ; Uiti siriilffilh' i^aAlllt ftllfti tft^ Sis terimus contra ipsum, sleterlmusautem eo modo quo B Tero persecatorfc, chsb^mH diHBKii MRb^ prt^
Aposlolus dlcens : State ergo $uccincti tumbos vestros in verttate (Ephes. vi) ; et iterum : State ih bomino et virititer dgite (PAtV.iv); cum ergoboc modo steteri- mus adtersus ipsum, ille artifex antiquus et callidus etiam vinci se simulavit et cedere ; si forte per boc negligentiores nos efliciat ^d ceriamen. Sed et poe- niteniiam simuiabit et deprecabitur nos discedere quidem, sed non longe discedere. Vult nos enim esse sibi aliqua ex parte vicinos ; vult nos a suis finibus non longe discedere, sed nos nisi ab eo lon- gius recedamus et transeamus mare, et dicamus : Quantum inteijacet ortus ab occasu, elongavit a nobls iniquitates nostras, salvi esse non possuinus. Possimt praeterea et bae decem piagae quibus iGgy-
pria viscera et adjnmenta reipublicae, boc est» pto* bes provinciarum, ^t l^igiobeS lnilitina eomnilnut» linii. Ibi sexta ▼exaiio faum yeskm effBrvea^eBtei» ulceraque manalntia ; hl6 ^e Mtla pmiltft qo» post Maximi persecutionem fait, qui fifpecialltef episcopos el cteHcbs dmis^ tutfja pbpMrl, hoo est, ^cclesiarum {tfiihates chidarf Inrperaterai | Mlh mescens crebro ira atque invitfiit, nOii fer fvlgl ca^- dem, sed per vulner^ Airorienlltim tfrliilslymi m f0- tentum tealiata e^t. M isej^a ptoga nnttieratiir coactai agere grandb prolbsa, qwt hooiliiibdfl J(i<- metitisque saiis exitio fuit : blc slmlllter septliini sub Gallo et Tblusiano, ({ui peMeevtofi Deeie OKtt interfecto sUccesserant, piaga elMtit. Ram Iwm fnh
ptus verberata est propter Israelitas, Komani re- ^ stis infusa est per omnia R6in4tni regfil ib orteflle
gni comparari temporibus> qula baec in figuram nostri facta sunt. Uterque populus, Id est, Israelitl- cus et GbristianuSy unlus Dei est, una popull ulrius- que causa. Subdita fuit lisraeUtarum ^ynagoga '^gyptiis, stibdita Gbristianorum Ecclesia Romanis; persecuti sunt iEgyplii, persecuti sunt et Romani. Decem ibi contradictiones adversus Moysen ; decem ibi editae adversus Gbristum. Divers» enim plagab i£gjptionun; diversse blc calamitates ftomanorum. Nam ut etiam ipsas inter se plagas, in quantum ta- men figura forms compararl potest, conferam. Ibi prima correptio babiiit sanguinem vulgo vel ema- nasse de puteis, vel in fluminibus concurrisse : hic prima sub I^erooe exigit plaga ut ubique morien
ad occideiftfifai Spatfa, eom oti^ propettiOMhifli g^ nus bominiitii iied dedit; Idhc etimii oorhipillaliie» infuditque pabula tdbo. M detiitaA Mtfpi oentiri- tionem fac^re, elcitat^ tmdiqtt^ Ibettlfse, tettemee- que omnia ; btc octavam aeque iii subversionelii Ilo- manae urbis excftatsB, undiqUe iiitMilere gentes, qu» caedibus atque incendiis cuncias provincias deleve- runt. Ibi nona turbatio diuturnad, ctassas ttc pene- trabiles tenebras babuit : j^S oiiQfMbO perfciill oom- minata quam feclt ; bic efadfeiDti tbrrieptld fiiit» cum Aureliano persecutionem dec^tni^ifti diils turblnlbes, terribile ac triste iulmeii SUb' ipsfttS p^dflms ttM^ ostendens quid cum ultio talis exig6r^t, tdntttS |fossH ultor, nisi et clemens esset A patfens r quanquam
tium sanguis esset, vel morbis in urbe correptus , ^ iutra sex bic menses, tres occidi imperatoreti, faoc
est,| Aurelianus, Tadius et PldrilSihtR, dttetsid Oia- sls interfeai sunt. Ibi postremo d(teima lllajja, quft novissima omnium fuit, iuterfectio illioraih quoe primos quique genuerunt:hic hiliilominus decima, id est, novisslma poena est, dmuiuioci perdftio iddo- nun, quae primitus facta, in prfmik amjd)ant. Ibi rex potentiam bei sentit» et probavrt ei credldit, acper hoc popuium Dei ife permisii : hic perp6- tentiam I)ei sentit et prol^&vit et credidil. at per fioe populum Dei ire liberum esse permlsfi. iDi ntiliquaiki postea populus Dei ad servi^tem retractus : tit^ nUii- quam postea populus !iei adf ictototainaiii ooaciiii est. Ibi ^gyptiorum vasa pretiosa fiebrseis iradiCa
vei beilis in orbe profusus. Ibi sequens plaga prodit perstrepentes persultantesque in penetrabilibus ranas» inedi» propemodum causa babitatoribus at- qoe exitu fuisse hic aecpiens sub Domitiano peena, simiiiter qaando satellltum militamque ejus impro- his effreQatiaque discursibus cruentisslml jussa prin- dpis exaeqttentittni, ad inopiam pene omnes Roma- nos cives adactos, exsiiioque disperaos coegit. Ibi tertia Texatio halniit sciniphes» masculas scllicet parvjssimas saevissimasque : qose mediis sxpe sesti- bas per ioca squalida coadunatim vibrando densa- ts» et in illo volatu aliabi soient, capillisque bomi- nma ac pecadum setis cum urente morsu infarri ;
47
B. RABANI MAUftl ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS I.
48
6UDt. Hic Ecdesiis Cbristianorum praecipua paga^ A deniem pro denle (Exod, xxi), praeciptuniur exigere;
oomm templa oessenint. Sane illud, ut dixi, denun- liattdum puto, quia sicut ^gyplus post has decem plagas diniissos Hebneos persequi, molientibus ir- ruitper superduetum mare aeterna perditio : ita et nos quidem iibere peregrinantes, supenrenturaquan- doquidem persecutio geniiiium manet, donec mare Aubrum, idest, ignem judicii, ipso Dominoduce et judice» transeamus. Hi veroin quos i£gyptiorum forma transfunditur, permissa ad tempus polestale saevientes gravis^imis quidem permissu Dei Christia- nos cruciatibus persequuntur : verumtamen iidera omnes inimicl Cluisti cum rege suo Anticbristo, ac- .cepto stagno Ignis aetemi, quod magna impediente .caiiginedum noa videretur, intratur, perpetuam
et quandoque tamen revelante gralia percu$gi in ma- xUlam unam^ alteram jubenlur prasbere {Matth. v). Quia enim semper plus ira in vindicta exigit quam iqjuria accipit, dum discunt mala nou muitiplicius reddere, quando discerent ea et multiplicata sponle tolerare. Hinc est qood eumdem mdem populuro a quibusdam prohibuit, quxdam vero ei in usu pristino servavit ; sed baec ipsa tamen in meliori vitae figura composuit. Bruta namque*animalia idolis in iEgypto mactabant eique in usu postmodum animalium vi- ctima fuit : ut dum de usn suo aliquid admitlerent» consolarentur ejus infirmi per hoc quod de usu suo aliquid haberent, Mira autem dispensatione consilil» quod ei Dominus de consueludine camali retinuit»
pefditionem immortalibus arsuri suppliciis pa- B ^^^ >Q figura spiritus potentius vertit. Quid enim sa-
tientar*
CAPUT ixn.
Mandatum Domini per Moy$en ad filio» hrael datum^ ut petam a ticims $ui$ et amtds va$a aurea et nr- ^entea»
Loeulu$ ett Dominu$ ad Moyeen^ dieene : Die ergo #mm pUbi ut poituiet vir ab anUco $uo^ et mulier a mcina $ua^ vasa aurea et argentea. Dabit autem Do^ minu$ qrmtiam populo $uo coram jEgyptii$ (Exod. xi). Mon hiBC quisque sumendum exemplum putare de- Jbet ad «xspoliandum isio modo proximum. {Ex Au- guiliMK ) Hoc «nim Deus jussit , qui noverat quid qvemqaepail ottorteret; nec Is^aelitae furtum fece- runt, sed Deo Jifb^nti ministerium praeboemnt:
crificia illomm animalium, nisi Unigenlti mortem designant? Quid sacrificia illomm animalium, nisi exstinctionem camalis viue nostrae significant? Unde ergo imbecillitati populi mdis condescendens dicitur^ inde ei per obumbratas allegoriarum species major fortitudo spiritus nuntiatur.
CAPUT xxm.
De eanctione Pa^chte in terra j/Egypti. Dixit quoque Dominu$ ad Moy$en et Aaron in terra JEgypti : Men$i$ i$te vobi$ principium men$ium^ pri' mu$ erit in men$ibu$ anni. Loquimini ad univer$um ccetum /iliorum hrael, et dicite ei$ : Dedma die men- $i$ huju$ tollat unu$qui$que agnum per {amilia$ et domo$ $ua$. Sin auttm minor est numeru$ nt eufficere
queduidmodum eun minirter jodicis occtdit eum C ncn po$$it ad ve$eendum agnum, a$$ttmet vieinum
$uum qui eonjunctu$ e$t domui $u<b : juxta numerum animarum quas eufficere po$$unt ad e$um agni. Eril autem agnu$ ab$que macula, ma$culu$f anniculu$. Juxta quem ritum tolleti$ et htedum: et $ervabiti$ eum u$que ad quartam decimam diem men$i$ huju$ : im" molabitque eum univer$a multitudo filiorum hraei ad ve$peram {Exod. xii). Men$t$ enim i$te vobi$ prind- pium men$ium, primu$ erit in men$ibu$ anni. Mensem primum vocat Nisan secundum Hebraeos In quo crea- tum est ccelum et terra, et nnindi exBtktH exordinm. Cujtts mensis plenQunium, pofet aeqniiioctittm vernale seniper debet auendi in ea^ et plebs isrtelilaram a serviiute iOgyptiomm Uberata est, etgenushum»- num per Ghristi sanguiaem a poieetate diabdli ere-
^emyadeAi jossit occidi, profecto si id sponte fiat, honidda «et etiam si eum occidat quem scit occi<ii A>udice debuisse. Est etiam ista nonnuUa qusestio : &i seorsttm lialHlabant Hebrgei in terra Gessen , ubi jaee plagae fiebant quibns r^um Pharaonis afilige- batttr, quomodopetif quisque a proximo vel a pro- xin^a auriimt e^ argentum, etvestem, praesertim jquia ubi primum hoe roandatur per Moysen, sic po- situm esl : et mulier a vidna <«a, et couceliarla vel conceliauia, si ita dicendum est, vel cobabiialriee sua, Unde intelUgeiulum est eiiam in terra Gessen ^on solos .Uebraeos habitassei sed eis aliquos iEgy'* plios iu illa terra cobi4)itatores fuisse, ad quos po- tuerunt merilo Hebraporum etiam illa beneficia per-
venir^, ut hic eos et diiigereut iidem i£gyplii coha- ^ ptum atque translatum est. Decima die mensis agnos
bilatores , et quod petebant facile commendarent : nec tamen Deus judicavit ita iUos alienos fuisse ab injuriis et cootradictiooibus quas populus Dei per* tulit, ut nec isto damno ferireotur, qui plagis ilUs propter quqd terru; ilU parcebatur percussi non erant. (Ex Gregorio.) Hic quoque diUgenter considerandum est qiiod menies usui vitae carnalis inhaerentes,evelli ab Infimisnon possunt, nisi gradatim ducta praedi- c^one proficiant. Hinc quippe est quod in JBgypto positis, pio justoque moderamine, kitonte concupi- scentia condescenditur , et vicinorum suorum vasis aureis argenteisque sublatis» discedere jubentur. Qui ad Sina montem ducti, accepta lege oeuium pro oculo^
assuan jubetur ei servari usque $4 qaaftatt decimam diem mcnsls ejusdem ad vesperam, ot sio immolari : ita et Redemptor noster decima die, hoc est, ante quin)|ue dies Paschce Jerosolymam veniens^ in lenif pk> atque in coftventu iosidiantian ludaeomm ver- bum Dei docens, exspeclavit quartam deeimam 4iem, in quo Pascha mysticom eom discipiiiis sttis cele- brans, per Judam proiiitoreminmaniifi-Judaeoffum traditos est, atque sequenti die in cfuce est pro re» dempcione nostra immobto». Qood autem deoiBia die mensis agnus toUitur, sed non inmoiatiurttsque ad quartam decimam diem» signiAcat quod per hgm quidem Christi passio pra&iigurabatur , tameu non
49
GOHMENTARIA IN EXODUM. — LIB. I.
50
nisi ETaogdii corascante gratia coi^ptetiir. Denarius A In utroque etenim poste agni sanguis est positvs
eoim numenispropter decalogum ad legem pertinet, et quaternarius pit^r quatuor Evangelia Novum exprimit Tesumentuin. Hoc igilnr quod unicuique agnum jul)et sumere per familias et domos suas, et si minor sit numerus edentium qui non possit agni camem consumere, rosndat Yicinum suum qui jun- ctus est domui eis assumere , quatenus sufficiens sit Dumerus adesum agni, typioe designat quod non solom ex Judseis, sed etiam ex gentibus, convoeandi erant ad Qdem Christi et ad veri Agni immolatio- n^. Non enini sola suificiebat gens Judaea ad spiri- tuale Pascha celebrandum ; quin etiaro gentos quae vicinae fuerunt domui Jud» , adhibend» erant , qua- tenus domus Dei convivantium numero implerelur,
quando sacramentum passionis illins cum ore ad r&- demplionem snmitar, ad imitaHoiiero qnoque intenta mente eogitatnr. Nam qui sic Rederoptoris notitri sanguinem acdpit, ut imitari passionem inius neo- dum velit, in uno poste sanguinem posoit. Qai etiam in soperliroinaribus domorum ponendus est. Qoid enim spiritualiter domos, nisi mentes nostras acci- pirous, in qnibus per cogitationem inhabitamus? Gojus domus superliminare, Sst ipsa intentio, quae supereminet aciioni* Qui ergo intentionem eogifea- tionis suae ad imitationem Domimcae passionis dTHgit, in superliminare domus agni sanguinem ponit. ¥et cerle doraus ipsa sunt corpora , in quibus quoosqiie vivimus, habitamus, et in superlinHnaro dorous agni
et agni carnes digne comestse, fideiibus in pastum «> gjmguinero ponirous, quia cmcem passionis illifts in
vitae aetem» verterentnr. Quod autero idem agnus
▼espere comedi jubebatur, signiiicat Christi passio-
nem in novissima «tate saeculi esse eomplendam.
Denique quod haedus similiter assumi jul>etur,et ser-
vari usque ad quartam decimam diem, non immerito
incamationis Christi mysterio accipitur. Quid enim
<^us erat ovem vel agnum ab ovibus , et haedum ab
baedis accipiendum moneri, nisi ille iiguraretur cujus
caro non solum ex justis , veram etiam ex peccato-
ribns propagata est: quanqnam conentur Judsi
etiam haedum intelligere accipiendum ad celebran-
dum Pascha, et hoe esse dictum putant, ab ovibus et
bsedis acciperei tanquam diceret vel ab agnis agnum,
vel ab hsedis haedum , si illud desit, sumi oportere. Qaid namque
Apparet tamen in Christo , rebus impletis, quid iUo ^ tnm ? sed ei ex i
praecepto fuerit figuratum : £l $umeta de sanguine, ac
ponent super utrumque poslem, et in superliminaribui
domorumf in quibus comedent illum : et edent came$
nocte illa assa$ igni , el azymos pane$ cum lactucie
3gre$tibu$, Non comedeti$ ex eo erudum quid, nec
coctum aqua, $ed a$$um tantum igni, Capul cum pe^
dibu$ et inte$tini$ vorabiti$, nec remanebit ex eo quid--
quam u$que mane. Si quid re$idui (uerit^ igne combu-
reti$. Quae autem superaverint, inquit, ab eo in mane,
igne concremabitis. {Ex Augu$tino.) Quaeri potest
quomodo aliquid superavit, cum hoc prsemoniti fue*
runt, ut si domus non habuerit consuroendo pecori
idoneam multitudinem , vicini assumantur. Sed in-
fronte portamus. De qoo agno adlmc subditur : Et edent carne$ nocte illa a$$a$ ignu In nocte quippe agnum comedimns, qui in sacramento modo Domi- nicum corpus accipimus, quando adhuc ab invieem Dostras conscientias non viderom.Qaae tamen caraes agni assandae sunt, quia nimiram dissolvit caraeg quas aqua coxerit ; quas vero ignis sine aqua exco*- qult, roborat. Caraes itaque agni nostri ignis coxit» qula eum vis passionis illius ad resurrectionem vai» lentiorem reddidit, atque incorroptionem roboravit. Qnse cnim ex morte convaluit, videlicet carnes illius ab igne diraerant. Unde etiam per Psaimistam diett: Exaruit velut te$ta virtu$ mea {P$aL xxi).
est testa ante ignem , nisi moile lu- igne agitur ut solidetur. Virtus ergo humanitatis ejus velut tesla exaruit , quia ab igne passionis ad virtutcm incortuptionis crevit. Sed soh Redemptoris nostri percepta sacramenta ad veram solemnitatem mentls non suffidnnt , nisi eis quoque et bona opera jungantnr. Quid enim prodest corpus et sanguinem ilUus ore percipere, et ei perversis mo- ribus contraire ? Unde bene adhuc ad comedendum subdltur : Et azgmo$ pane$ cum iactuci$ a^e$tibus. Panes qnlppe sine fermento comedit, qui recta opera sine corroptione vanae gloriae ezercet ; c|ui mandata misericordiae sine admixtione peccati exhibet, ne perverse diripiat quod quasi recte dispensat. Hoc quoque peccati fermentum bonae suae actioni miscue-
telligitur quoniam dictum est, 0$ non comminueti$ j.Tnntj quibus prophetae voce per increpationem Do*
ex eo , remansura utique fuisse ossa qoae igne con- cremarenUir : Sic autem comedetis illum : Rene$ ve- $tro$ accingeti$, calceamenta ve$tra habebiti$ in pedi-' hUj tenente$ baculo$ in manibu$ , et comedeti$ fe^ti-- nante$. E$t enim PhasCj id e$t tran$itus Domini. Et transibo per terram JEgypti nocte illa , per^utiamque omne primogenitum in terra jEgyptiy ab homine u$que ad pecu$f et in cuncti$ dii$ jEgypti faciam judida : ego Dominu$. {Ex Gregorio.) Haec videlicet cuncta magnam nobis aedificationem pariunt, si fuerint my- stica interpretatione discussa. Quis namqne sit san-^ guis agni, non audiendo sed bibendo didicimus. Qul «anguis super utramque p«)stem ponitur, quando non solum ore corporis , sed etiam ore cordis hauritur^
minus dicit: Venite ad Bethel, et impie agite. AtquQ post pauca : Et eacrificate de fermentp taudem {Amo$ iv). De fermento namque laudem immolat, qui sacri- ficium Deo de rapiua parat. Lactucae vero agrestes^ valde amarae sunt ; carnes vero agni cum lactuci$ agrestibus sunt edendae, ut com corpus Redemptorts accipimus, nos pro peccatis nostris in fletibus allU- gamus, quatenus ipsa amaritudo poenitentiae abster-* gat a mentis stomacho perversae amorem vitae. Ub| et subditur : Non comedeti$ ex eo crudum qiUdynequi^ coctum aqua. Ecce jam non Ipsa verba historiae ah inteUectu historico repellunt. Nunquid Israe1iticu9 iUe populus in iEgypto constitutus agnum comedere cradum consueverat nt illi lex dicat| Non comedeti%
M B. RABAMI MAUBI ABCHV. MeCUNT. WWOJU PARS I.
^itf . ^ qai4 afna Bi^i hwpAanam aeiaitfiw im- gm^T JMXU bo^ iHOdpar Saloittoiieiii sub bereli^ IPIi^ T«ae dieiMir ; >if«ii? /mttne; ^ttfeieai» mmt (f mv. ix). QiihI ^snubi egnl eaniee» iiisi ineeitfidmtaBieie sine reveraitia eofUelioiiie rcjectam iUjiis toMaitila* lem ugeifieaot? OiDBe eQini quod subiiliter eogita- m^f k^ BieiMe eoqiiiaMi^ Sed agni caro nee enMie edenda e«^ nee aqna cecla, quia Bedemi^or noeier,' nec jksrna boqie «siimajMliie esl, neqne per bttmanam aapientiam quaJiter iAcaman Deua potuit, cogitan- dns. Omeis enim qui Bedemptorem nostrum punim homiiiem credit, quid iste aliud quam agni cames crudas comedityquas videlicet coquere per divinitaUs (jus intelligentiam noluit ? Omnis yero incamaiionis
iles^«iitHiilis49««<M»sx«Tmy.Qni eiyapa- scba comedilt babere ffeoes leeinctee debet, nl q«l soiemnUTitem resnaeclienis atqne iiicowmpiienis agil, eemiplieiii jam per vilie nukli snbfaeeely vein- putee edomett eainem n bixuria teslringat. Me^m enlm eegnovil qwi aii sekmnilae incemipliottia» qnt adbne per ineonliiienliam eonmplienis subiacel. itec qoibnsdaro dnra snnt, sed aniwsto pefle esl q9ue dMcU mi «iieni, et babemus jam non mnlla exempla oqqU- nenlium : CaUeamenta kabMH^ xn pedibui. Qnid snnt eienim pedes noslri nisi qiere? Quid vero cel- ceamenta nisi pelles moriuoram animalium? Caieea- menta autem pedes muniunl. Oiun vero snnl mortna animaUa ex qmtfiim peliibns neelri mnniantnr pedee»
eonatur, cames agni aqua vult coipierc, id est piensationis mysteriiuD»per diseolutam vult scientiam penetrere. Qui igitur pascbalis gaudii soiemnitalem eelebrere de8iderat»agnem nwiueaqua cQqttal,neque crudum comedat ; ut neque per bumanam sHpieotiam profunditatem incamationis iUius penetirare ^petet, qeque iM eum tanquam in bominem purum credat ; aed a^satas igni caroes comedat, Ut dispensari omnia per sancti Spiritus potenliaia aciat. Be quq adbuc recte sulijungiitiir : Cai^ cum pedibus a iuuuim$ vorabiiii. Quare Bedemptor noster est « et u {Apoc. 1}. Oeii^ videUcel ante saecula , et homo in fine s^eculo- ram. Gaput ergp agni vorare, est divinitatem illius jftde percipere. Pedes vero apil vorare, est vestigia
<jus mysteria juxta bumanam sapientiam disculere B nisi antiqui Patres qui nos ad setemam patriam pr»-
eesserunt, quorom dom exempla eonspieimns, neelri eperis pedes mnnimus? Calceameiita ergo in pedibus babere esl mortuorom vitam oonspicere, et noslra vestigla a peecati vulnere custedire, TenenU^ baaU9$ in mambue* Quid lex per bacuium, nisi paslpralem eustodiam designal? £t notandum quod priiis preH* cipimur renes accingere, pestmodnm baculos tenere: f uia iili debent curam pastorakm suscipere qni jap in suo corpore seiont fluxa luxurin domaie « ul cuip aiiis fortia pnidicant, ipsi desideriis moUibus encr- viter non succumbant. Bene autem sobditur : £l canh edetis feUinanut. Motandum vero quod dicilur fi- HinanUs, nos admonere quo mandata Bei, mysieria Bedempioris, ecelestis Palris gaudia cum festinatione
bumanitatis ^us amando et imitando perquirere. ^ eognoscamns, elpreoepta vit« cum festinatione iiq-
Quid vero sunt intestina, nisi verborum iliius occulta
et mjstica mandata? Quae tunc voramus, cum verba
vita^ cum avidital^ suipimus. In quo devorationis
verlH), q^d aliud quam nos^tt pigriti^ torpor repr^
benditur» qui ^us veiba atque mysteria, ei per nos*
metipsos non requirimqs r ^ dicta ab aliis audimus
inviti ? Non remanebit es eo quid^pMm i^eque moft^,
quia ^'us dictamagna snntsoUifiitudine discuiiendai,
quatenus priusqnam dies resurrectionis appareal, ia
bac praesentis vitx vocatione omnia mandata illiiie
intelUgendo et opcrando penetrentui. Sed quia vaide
esl dilBcile ut omne agni eioquium possit inteUigi»
et omne ^us mysteriuiA (nenetrari, recte subjungitur :
Si quid au^em remanMcrU , t^ni combureti$, Quod ox ^. _
agno remanet igni comburimus, qu^do hoc quod 4e signnm in wdibus in quibue eritt*, Et videbo $angui'
piere euremus. Qnia enim adbne bodie licet bene agere scimus, utrnm cras Uceat, ignoramus. Festi* nanies ergo pascba comedamus, id est solemnitatem palrise coelestis anhelemus. Nerao in hiqus vitae iti^« i«re torpeat, ne in palria locupi perdat. Pascba eni^ nostrum Cbristns est, Paulo atlestante qui ait : Et- enim paecha na$ttumimmolatu$ e$t Chri$tu$ (/ Cor, v). Porro quod sequitur , tn diis eorum fecit judicium^ iBud Hebraei aijitumant quod nocte qua egressus esl popoliis, omnia in Agypto lempla destrucu sunt^ sive mottt terrai, sive taau fulminum. SpirituaUte|' autem dicimus quod egredtentibus ex i£gypto erro- tum idola corruaiA ei omnis perverserum dogmar tnm cnltura quaUatur. Erit autem $angui$ vobis in
mysterio incamationis ^us inteUigere et penetrare non possumuSf potestati Spiritus sancti bumUIter reseryamos, utnon superi>e quis audeat vel contem- nere , vel denuntiare quod non inteUigit ; sed boc igni tjradit, cum Spiritui sancto reservat.
Quia igitur qualiter edendum sit pascba cognovi- muSf nnnc qualiter edi debeat, agnoscamus. Sequi- lur : Si^ atilem comedetie illwn : rene$ ve$tro$ accinr ge/tt. Quid in .n^ibus pisi deleclatio camis acdpitur T ^nde el Ps|Jmv^jia postuls^t, dicens : Ut rene$ no$tro$ {P$at. ^v). Si enin^ voliiptatem libidinis in renibus sese nesdret, eps uri minime petisset. Unde quia po- <MMi^.dKbi>ii te hpgi^o g|9n^eja};|ximQ per bwir
nem ac tran$ibo vos, nec erit in vobie plaga disper* den$ , ^iiendo percu$$ero terram JEgypti. Sanguis Christi in signum est credenlU)us ne noceat e!s ex- terminalor, quia maxima tntela contra hostes est Chrislianis memoria passionis Christi. Qnod aotem idem sanguis , tincto fasciculo byssopi , aspergi in 8uperliminare,et io utromque postem jubetur, signi- ficat» quod secundum fidem caiboUcam passlonis Cbristi sacramenlum celebrare debemus. Hyssopos enim berba est bumUis radicibos, adbaerens potjae, et porgandis pnlmonibus apta : sic el fides Ghristi, q/uam in Evangelio {Matth. xm) ipse DomintiB grew iinafU comparat, hupuU devotione sosoepta^ el t^
hl
GOMMENTARIA iN EXODUIf. - LIB, 1.
Ai
M
Si
miter ia corde ret^a» ounes interiores animi aile- A mu« cum Ulo per btf^fiimHm m mM*; ui $fMomodo .._. ^ * .* ^.- - I. «. re»urr€xU Chri9iu$ a moHuii per gioriayilPgim^ka
einokm novUaie titcB am^ufemtct {nom. tJ). fi^go a vesi^era (jttart;» decimse d!^i prMni ^en^i^, p^r iflte- graia Tidelicet septimanam, azytinii' j^tl^mar' c'<ira- edere,quia a perceptione sacri baptismatis, nsqne ad inem Yitse simpliciter et sine dolo debemus vivere. Unde et Petrus ait : Deponenies omnem malitiam et ^nem dolumf et iimuiaiionet et invidias et omhes de* tractioneSt' sicut modo geniti ihfantesj ratiohabite' et Mine doio lac concupiiciie^ ut in eo crescaiis ih sntti- *l6m. Sequitur': Quicunque comederit fermenluni;per' ibit anima ejHs de eosHi hrael, tam de advStit$'^^iiam de indigenii terr<B. Quia niniinmi omiiis ^iti (foliise vivit, et erronea doctrina poliutug, praBsehtem vitam
ciQspQTgat et emuBdat» ac sacramentonim cceie^ slium habilem hominem eflkiet. Habeltitis autem hunc diem ia monumentum, et celebrahiti* eum to/on- ftem Domino , in generationibus vesttis ctdtu sempi" terno.{Es Augustino,) Quodseriptum est, Ee facictis diem h.unc in progenies vestras legitimum aeternuro, ve) xternalem, quod Grsece dicitur tciwivny non sic ae- cipiendum est tanquampossiiistorumpraetereuntium dies esse ullus xlernus, sed illud SBtennmi est quod iste signilicat dies, veiut cum dicimus ipsiim Deum aeteroum, non utique islas duas syUal)as a^rnas di- cimus, sed qitod significant. QuaBquam diligcnter scrutandum sit quomodo appellare Scrlptura soleat aet^rnnm, ne forte ita dixerit solemniter ^temum,
quem nefas habeant praeteroHttere ^ut sua sponte B usque aid finem perdnxerit, tunc' separatus de coetu
mntare. Aliud est enim quod praecfpiior, quousqu^ sanctorum, perpetois6ruciatilmssiileTmiEip(u)iendu$,
fiat sicut praeceptum est, ut s^>4ies muros Jericho in aetemum peribit. IncurvatuSiiue populus adoravit.
eircuiret arca ; aliod cum pnBcipitur sic observari Ef egresH filii Isvaet fe^funt sicut ptaeeperat ^-
aliquid, ut nnllus terminQs praenniatur observatio-
nis, sive quotidie, sive per menses, sive per annos
solemniter, sive per multorum, sive aliquorum ati-
norum certa intervalla. Aut ergo sic appellavit aeler-
num, quod non sua sponte audeant desinere cele-
brare; aut sicut dixi, ut non ipsa signa reTum, tiibd
res quae his significantur aBternae inteliigantur. Se"
ptem diebus azgma comedelis. In die primo non erU
fermentum in don^bus vesim, Quicunque eomederit
fermentatMm^ pgr^bit anima illius de Israel^ a primo
die usgue ad diem seplimutn. Quid est quod Pa-
scha celebraturos
medere^ uisi %Hod
surre«iionis ^as mysteria fide vera cdebrant, opor-
tet tti sine fermeato malitiaB et uequitiae praesentem
vitaai^y quae septenario dierum Aumero discurrit, to*
tam iaconiaminatam dacaut ? Vnde et sequitur :
Dies^ luquit, primmerit saneta ataue solernrm : et dtes
sepiim^ eadem feslivitate venerabilis. Nihil operis (a-
cietu iu eisy exeeptis kis queead vescendum pertitientj
^ sejmbUis axifma. Diem primam imtium <^e4ttli<
t^^ ei^ies^ it^(jn»am finemjpraeseDtis vocat.' Omnd
^fjfk^i!ft}fff^^9 pi^esei)^^ vi(ae convenit veris fsraeBt^
C^tiyi^ia jipifsere^ ^fi^ ^ jpias^nis et res^rrectio;-
i^^(^^;!iij^l^r^ itffif^ oif^h \^ . ., . .^, ^ .., .^
■^ iffW^^,! e^copti^hte^^q^ ad v^scenduip» j^rU^ j.prini'ogenHum Jumentorum. SurrexUquePhar^ono^ f ff(W'^*^^'»¥* io^floiundi cqucupiscentia et u el omnis serv\ ejtis, cunctaque Mgtjptns : et orttis est
mimusMogsi et Aaron. Fit Pascha^inoccisione agiit ; oeciditur Ghristiis, de quo inEvatigelio dfcftui' : Ei^ce Agnus Dei; ecce gui tMlit pucata tnundi (tdin'. 'it). Ycspere ImrablatuV agnns; ih vespm' miiiHfll','jiasslis est Chrtstus. Prohibenlur qui PaScha faciuiii' d^sa frangerfe; bob franguntur in cruce ossaTDomini^, at- testante evangelisla, qu! dicit .: Oi^ejus noiicofnAi- nuetis. Sanguinc agni iflimuntur TsraelilaVuhVpo- ates, ftevafttator angelus aydbat inferre {K^^iciem ;j|i- gaantur signoDomioic^passibnisiri frohliiii^ Meles
^ ^,„. ^ ., ^ populi ad tiitelam salutis, uthisoU ali iiii^Uu' "1(116-
i septem diebus azyma jubet eo-^p rentur,qui cruoreDiomuiicaepassioiiisi^XHi^ e^rohte 1 omnesqui passionift Ghristi et re- aignati supt; qui etiai» opere Ibquuntttr : itanatm
est suver nos ttimenvulttisltd,poimne(Psal. iv). iJime appellatur ista solef&iiitag phase, quod nos transi* tum po6sum«s vocare, eo quod de pejoribus iaKi me** liora p^geutes , tehebrosap !£gyptum d^eljn^
~' * "• •'CAPUTt*iv;/;:\''''';^;^;;;;;"
De iransil^ Domiln in noctis medioper terram ^mfptiy ' ' • ^ferckssiort^pHnrmt^ti^. ' '^^' ' ™'^^
.P.aeiufn est autefu' tn nicln rneiHoy i^cusstt llS»- f?imiM omii^ prtmoQemlum tn terra Mggpi^t. a prtfnO' gemto rharaonis aut sede9at %n sollo ejus, usque , aa
*;••.,;! , '. ^ . • 111' '■ f-i' .• i 'i..r7'.« :;i
prtmoa^fiuum tapttvce, gum irat in carcere, et omne
H^!(^$¥(^<^i;9W.P9^^^^H>rw»9ed iu meditatiooesanctah mn^^^^iflrifji^avi^m atque ia bottie operibiis qua aeier- >*PJ\|A^Ua?^f€£ti^i|€ii9i sanclis pracparant,contiDuo dpji>%|g|Tp,. Ijiv^ ^eqH^ur : ^rtmo mense, guarta de^ ctofu^ ^dfe , ^p^m^ a^d vesperamf^ camedetis azyma » «s-^ fHe.fdi.d^jii xig^vii/um prmum ejtisdeni mensis ai fippfympi.. Q^i4tA^iA<»t vespera quarta decimadiei ftfitfiijfBmmf H^ foo Pas^ oei^atum est, etagni perleel»! niai ^epositionem veteria homir
novae quod in baptisnH^ CHrimhBMWHo flgpi^te inchoalitf ? Undeet Apostolus : fliifenimy 9 infoiilr, 6optt^i nifitiM in Chr^sto Jesu^ hk^jtma tfwi» ♦iiy twfoci fum^ Qous$p%liA^^m^ sti*
clamoi magnus tn Mggpio, neque enim erat domtis^^m gua nonfoceret mortuus {Eaed.' xii).' l^actus est, Tin- ^it, clamor magnus in terra i^gyi>ti. hon eijiAa ui&- rat domus ia qua non jaceret mortuus. Nonne po- tuit esse aliqua doraus quae jfnraogenilura non pabeh ret ? (Ex Augustino.) €um ergo priraogemti tantijm- ij^Qdamorereiaur, qupm^do (lulla e^at quae non ha- betet mortuum? An et hoe . divinitds ^raescleniij^ Dei fuerat procuratum,ut in omnibus' omriino essent domibus primogeniti, in qmbus percutefent«r'^|^ ptii ? Ab hac saue plaga non putandi sunt immnHe^ ' fuisse ifigyptii qui habitabant iii terra Oessen^ liv- rohium quippe erat vel anlraarmm, non terracVi<l <^'^*>
55
B. RABANI MAURI ARCHIEP
homiiies et anlttalia pnmogenita moriebantur oc- adto et angelico percussu : non aliquid in coelo vel ia terra factom erat, sicut rana, vel iocusta, vel te- nebrae, unde qui habitabant affligerentur; a talibus enim plagis cum terra Gessen fuisset aliena, procul dubio perveniebat beneficium ad eos iEgypUos qui in eadem terra cum Hebraeis morabantur : hac vero primogenitorum omnes percussi sunt. Filn autem Jsrael fecerunt stctil praeeperat illh MoyeeSfet petie" mnl ab JEgyptiis vaea aurea et argentea et ve$tem : et Dominui dedit gratiam p&pulo euo coram ^gyptiis^ et commodaverunt illiSf et prmdati $unt JEgyptioi, Jamhoc factnm fueratante mortes primogenitorum ^gyptiorum, sed nunc per recapitulationem repeti- tur. Nam narratnm est quando factum est. Modo enim fieri quomodo posset ut in tanto luctu ex mor- tibus suonim accommodarent ista filiis Israel, nisi fortequis dicat etiam ista plaga non fuisse percussos iEgyptios qui cum Hebraeis inbabitabant terram Ges- sen. {Ex liidoro.) Quid vero haec praefiguraverunt, nisi quod in auro et argento ac veste ^gyptionun significatae sunt quaedam doctrinae quae ex ipsa oon-
. MOGUNT. OPERUM PARS I. 56
A suetudine gentium , non inutili studlo discuntur. Sed sive hoc signiflcet, sive illud quod ex ipsis gen- tibus animae pretiosae tanquam vasa aurea et argen- tea, cum suis utique corporibus quod vestem signi* ficant, a^ungunt se populo Dei, ut simul de hoc sae- culo. tanqnam de iOgypto, liberentur. Tulit igitur popului con$per$am farinam antequamfermentareturf el ligani in paUii$, posuit super humero$ $uo$. Quod vero ait fermento sublato sic profectos esse filios Israel de iGgypto, hoc et a nobis modis omnibus, si fieri potest, elaborandum est, ut exeuntes a saeculi hujus illecebris, non ambulemus in fermento ve- teris malitiae et nequiiiae, sed inazymis sinceritatis et veritatis, quod est novi hominis conversatio, relicto pristino homine cum vitiis suis. Sane quia ab exor-
B dio libri ^Exodi incrementum populi Israelitici in ifigypto, plagasque ifigyptiis irrogatas propter in- obedientiam describentes, primum libnim usque ad typici Paschae celebrationem perduximus, sequentis libri exordium ab exitu filiorum Israel de ^gyplo inchoandum ratum esse arbitramur.
LIBER SECUNDUS.
PRiEFATIO. OmMiSeriptura divimtue tfitrtliila,8ecundamApo- Btdi sententiam (// Tim. ni), tatltf e$t ad doeendum, ad arguendum^ ad corrigendum^ Jad erudiendum in justitia. Quaprc^ter quisquis sedulus earum est me- ditator, intemeque eas oonsirfcit, invenit In sermone suave docamentimi, in sensu salubre consilium, in mysterio honorabile sacramentum." Neque enim so- Inmmodo suffidt lectoribus divinomm libroram sen- m historicus, sed etiam diligenter eis est consi- derandum quid per allegoriam eis prophettcus sermo innuere velit : sicut in praesenti libro, quando per historiam audierimus propter cradelitatem exertam in.filios Israel, et propter inobedientiam qua divino imperio contrarii exstitemnt, JSgyptios justam pro- meraisse vindictam, cogitare debemus eoram Israe- litaram liberationem de spirituali Jlgypto, et intro- ductionem in terram repromissionis, ubi mel et lac spirituale credentes quique sufficienter percipiunt ; hostiumque spiritualium in baptismatis unda , per manum omnipotentis Dei, validam interfectionem ; ut in hisomnibus instracti,parati simol adomneopus bonum. Post commemoratlonem ergoPaschae,sequi- tur sermode transitu filioramlsrael ex^gypto, pro- latus ita.
GAPUT PRIMUM.
De profectione tiliorum hraei ex JEgvpto de Rame$$e in Socoihprma rmnnone; et ritu Pa$ckmiln expo^ miofer moyj$en.
Profeetigue $unt fiHi hraet de Rame$$e tn Socoth^ sexcenta ferme millia peditum vtrorttm, abeque par» vulis et mulieribu$ ; $ed et vulgu$ promi$cuum inmi^ merabile a$cendit cum eis(Exod.w\). {ExAmbro$io,
Manifestum est homines significatos, sive in servis, sive in mulieribus, sive in his aeutibus quae mililiae non essent idoneae, ut sexcenta millia peditnm in eia Bolis intelligamusqui possent militari agminearmari.
p Quaeri autem solet utrum ad tantnm numeram He- braei pervenisse potuerint per eos annos In JSgypto. Didt enim iu in sequentibos : Habitatio autem filio^ rum Urael qua ma$uerant injEgypto fuit quadritigen- torum triginta annorum. Quibue expielis eadem die egres$u$ e$t omnis exercitus Domini de lerra JEgypti. Non enim ab introitu Jacob in iOgyptum usque ad exitum filioram Israel de >Egypto, quisquis Scriptu- ras sacras diligenter inspexerit, tantum numeram annoram invenerit. Proinde illa nimiram compuU- tio quam secutus est Eusebius in historiae suae Ghro- nico, perspicuae veriuti subnixa est. Ab illa enlm promissione compuUt quadringentos et triginu an-* nos, qua vocavit I>eus Abraham ut exiret de terra sua in terram Ghanaan ; quia et Apostolus cum Abrahae
jv laudaret et commendaret fidem, In ea promissione qua Ghristum vult intelligi prq>heUrum, Id est, qna promisit Deus Abrahae quod benedicer»itiir in eo omnes tribus terrae. Hoe autem dico^ inquit» ifuia testamentum a Deo confirmatum^ qute post quadrin" gento$ et triginta anno$faeta est leXf non infirmai ad evacuandas promi$$iones {GaL iii). Ex illa ergo pro- missione qua vocatus est Absaham et credidit peo post qnadringentos et triginU annos Xacum leg^ dicit Apostoltts, non ex temporo <|uo Jacob intravit in iEgyptnm. Deinde etiam ipsa scriptora Exodi aa- tis hoc significat Non enim idixit» incolatus filioram Israel quem ineoluerunl in terra iEgypii, anni qua* dringenti triginu,8ed aperte dixit : ^uam incolmer^ift
57
COHHENTARTA IN EXODUftl. — LDB. H
5S
in terra Mg\jfpt\ Ckanaan^ ipn et paires eorum. Ag A ^on prapria. Qtiia sive in (erra Chavaan, 8h«1tt
per hoc manifestum est computandum esse tempns
etiam patriarchamm Abrahse, Isaac et Jacob, ex quo
peregrinari coepit Abraham in terra Chanaan, id est,
ex illa promissione in qua ejus fidem landat Aposto-
hiSy usque ad illud tempus quo ingressus est Israel
in JEgjptxim. Toto quippe isto tempore peregrinati
sunt patres in terra Chanaan, et deinde semen Israel
in iEgypto, ac sic completi sunt quadringenti tri-
ginta anni, a promissione usque ad exitum Israel ex
'^gypto qnando facta est lex in monte Sina, quse non
infirmat testamentum ad evacuandas promissiones.
Septuagesimo et quintoanno tii» suae Abraham, sic-
ut Scriptura dicit {Act. vii), egressus est in terram
Chanaan» et genuit Isaac cum esset centum anno-
i£gypto peregrinum erat ittud senen, antequam ill haereditatem sumeret ex promissioDe Dei, qnod far-' etum est, posteaquam ex ^gypto liberati sunf ; nt hyperbalon hic intelligatur, et ordo verbonim sit ; Sciendo scies quia peregrinum erit temen tuum 1n terra non propria quadringentis annis. Hlud autem interpositnm inteliigatur : Et in $ervitutem redigeni eo$y et noeebunt Hfts, ita ut ad quadringentos annos ista interpositio non pertineat. In extrema enim parte annomm summse hujus, hoc est post mortem Joseph factum est ut in iEgypto populus Dei duram perageret servitutem. Dixitgue Dominu$ ad Moysen et Aaron : Hac est religio phase : Omnii alienigena non comedet ex eo ; omnis autem servu$ emptitiu$ dr-
rum. Fiunt itaque anni viginti quinque ex promis- B *^"'"^*^*'^''» ^^ "^ comedet. Advena et mercenarim
sione usqne ad natum Isaac. His adduntur'omne8 anni vitae snae, id est, cenlnm octoginta, et fiunt du- centi quinque ; tunc erat Jacoh annoram eentum vi- ginti. Nati suntenim sexagenario patregemini, ipse ei Esau. Post decem autem annos intravit Jacob in ^gyptum, cum esset annoram centum triginta, Jo- seph autem cum esset trigintanovem. Fiunt proinde anni a promissione nsque ad ingressum Jacob in ^gyptum ducenti quindecim. Joseph autem ab illo. tricesimo et nono anno setatis su«e, in quo eum pa- ter iniEgypto invenit, vixit septuaginta et unnm an- num, qula omnissetatis ejns anni centum decem foemnt. Cum itaqne ad duceBtos quindeciiii «nnos aeeesserint septuaginta unum , ftant anni duceftti
non edent ex eo. AHenigenam dicit gentilem, qni necdum sacro l>aptismaie lenatus est : cui nullo modo corpus Dominicum et sanguis tribuendus est^ quia sicut extra est religione, sic debet esse et com- munione. Servnm vero emptitinm mandat circum* ddi, ut liceat ei pascha comedere. Qnid est servos emptitius nisi is qui emptus est pretio sanguinii| Christi ? Qui primum debet circumcidi, spirituali ulique cireumcisione non carais, sed cordis, et sic agni immaculati corpus comedere. Nam talibus di- cit Peiras Apostolus : Succineti lumbo$ menti$ ve- $tregf$obriiperfecte$perate tn^om, qwe oij^Uur vo- bi$ gratiamf in revelaiiotte Jeeu £hriui {Petr^ i). Et pank) post : Scienie^^. iaquity quod non incanupiUfi'
octoginta sex. Restant centom quadraginta quatuet Q libue auro vel arqento redemfni e$ti$ de vana.veuta
vel quuique qvibos intdligitur servisse ni ifigypto populos Israel post mortem Joseph. His annis quan- tom multiplicari potoerunt, si fecunditas homints consideretur , adjuvante illo qui eos voluit valde rauitiplicari , reperitur non esse miram quod in sexcentis mitlibus peditum egressus est populus ex ifigypto» exeepto apparatu, ubi et servitia erant, et sexQs muliebris, et imbeciUis aetas. Quod ergo dixit Deus ad Abraham, Sdendo $cie$ quia i^regrt* mmi erit eemen tuum in terra nen propria; et in eervP' tutem redigenteosy et noeebunt iUi$ quadringenti$ annie (Gen.xv)^ non sie accipiendum est tanquaminiUada- rissima servitutequadringentosannosDeipopuius fue- rit; sed qiua scriptum est, /n I$aac vocabitur tibi $e^
eom>er$ati<me paumm tra4itioni$f $ed preti6$a$mh{> guine qwuiagni immaculati et intmtamittaiiCkfif*^ $ti. Pracogniti quidem atUe constits^tionem mundii.' manifeetaU autem novi$$im»$ tempi^ribm$ fropter ve$^ • ^Mi per ip$um fidele$ e$ii$ in Deo, qui $u$dtavit eum - a mortui$f et dedit ei gloriam, ul fUies veeira et i|W e$$et in Deo ; amma$ ve$lra$ £astifieante$ infibedieih' iia charitatisy in fraternUati$ amore^ mn^icie» corde inmcem ditigentee altentiu$f reuati noft e^ se^. mine corruptibiliy $ed incorruptibiUf per^erkumDei vivi et permanentie {Ibid.). Advena quoque et mercor narius pascha edere non possunt, Quis est advena» nisi qui nuper venit ad fidem, nec firmus eat ja caff. tholica religione? Mercenarius. autem ipse est,.qii4
men (C«i.xxi),ex annonativitatislsaae, usqueadan- D pro terrenls tantom lucris laborat, et nullom in fu^
toro prsemiuni requirit. Isti sane non sunt digni aer dpere corpus Christi, quia aut eum non firmitei credunt, aut veraciter amant, ac ideo indigni cjua participatione sunt. Sequitur : Inuna demo comer detur : nec efferatis de camibu$ eju$ fora$^ ^ec oe illius confringetis. In una domQ s^gni caro comedi jubetttr, quia in u»a Ecclesia catholica mysterium , passionis ejos rite celebratur ; oec eOarri licet dc carnibus ejus foras , quia nec pagani, nec iudaei, nec hacrelici, nec liliomnino qui extra Ecclesiam sunt ad hanc communionem admiituniur ; quoruoj ftdes, docirina et conversatio, aliena est a regula ecclesiaslicoe discipljnse. Nec os, inciuit, iUius con^
num egreasionis ex iCgypto, computantur aani qua« dringeDtiqainque. Cum«rgode qoadringentistriginta detraxeris i^ginti quinque, quse sunt a promis&ioiie usqoe ad natum Isaao, non miram est, si quadrin-» gentos et quinque annos, sun^aia solida quadrmgen- tos vohiit appellare Scriptura, quae solet tempora noncopare t ul q«od de summa perfectioris numeri pauhiKnti excrescit aut infira est, non eoaipntetor. Nmt itaqne, quod ait, In servitutem redigenl eos^ et neeebunt ilti$ qnadringento^ anno$y referenduro est, tanquam per tot annos eo^ liabuerint in servitule ; sed rdimndi sunt quadringenti aniu, ad id quod Stiani estt Peregrinum erii $emen^iuHm in terra
M
B. RABAM MAURI ARC^,. ^IOGUNT. OPERUM PARS I Qmd boe «gnlficei ioaMMS EvuigelieU X v^ni^ el boiue operetioiiis f rocesserit, jf^ ISon^iiio
BirraM 4e paasioiie DoMini iu evangelio sno, osteo- »dU dieeiis : Judai er§0 q^oniam parasceve erai, ui Mtt rMMfimnl in cruee eorpora tahkato (erat autem 'ma§ime die$ ttte eabhati) rogaverunt PUatum, ut frangererAun eorum erura ettdtterentur. Veneruni ergo mitites, et pramt quidem fregerurU crura^ et a^ teriuij qm erueifixus est eum eo. Ad Jesum autem ami temsseut^ ut mderutU eum jd9n mortuum^ non fregerunt e}us crura : sed unus mHiium lancea loius ^jfus aperuii, et eoniinuo exivit sanguis et aqua. Et qui vidit testimonium perkibuit : et verum est tesH^ momum ejus ; ei iUe seil, quiu vera dicit^ ut et vos erediUis, Faeta sunt enim kwc, ut Scriptura imple^ ¥eiur : 6s non commnmetis ex eo. Et iterum alia
compctil., qui dedit ipsum bonum velle e| perii^re pro bona volontaie. Quidquid^ inqokf kabmns wf- sculini sexusj consecrabis Domino. Primagemtum asim mutabis ove, Quod si non redemeris^ interficies. Omne primogenitom masculinuro, id est, virile et perfectum q[>tts, divinae gratiae debemos applicare AOD nobis : qutdquid feminenm et molle atque infir- mum est in nostra conversatione, nostrae debemus boc rragilitati deputare, non Domino. {ExGregorio,) Qiiid per asinum nisi imraunditia, et quid per ovem nisi innocentia designatnr ? Asini ergo pri- mogenita ove mutare, est immundse vit» primordia ad innocentiae simplicitatem convertcre, ut po^t- quam iila peccator egit quae iramunda Dominns re-
&Hplttfa dicii : Videbunt in quem ^riiru/f^niii/.p spoit, ea jam agendo proferat, quae Dei sacriftcio
{Jotitt. tix; Eack. xii). Aliter : Os agni non cofQ- ttittuere est in dispensati«ne incarnatioBis Gbristi, robur fivinitalis per blaspbemiam non corrompere : quia Deus et homo unos est Christus. Comminuit eigo ossa agni, qui Ghristum dicit de Maria virgine purum boroinem natum, et non veram Chrislum. 0mnis eestus fiHorum hraei fadet illud, Quod si quis peregrinorum in vestram voluerit transire colo- fiiam, et facere phase Domtni , drcumcidetur prius omne masculinum ejus, et tunc rite celebrabit ; erii- quf sicui indigima terra, Quod est aperte dicere ve- ris Israelitis et populo ecclesiastico verom pascha eelebrantibus : Si quis infidelis et exlernus a cultu Christiano, ad hanc cdmmunionem se sociare vo- Nierit, exspoliet prios veterem hominem cum aetibus ejuSf et induat novom, q[ui secundmn Deum cre»- tus est in justitia et sanctitate veritatis. Sicque digne sociabitor convivis coelestibus, vesceturque rite epulis spfriialibus. Eadem lex erii indigente et eolono^qui pereminatur apud vos, Quia personaniin nen est acceptor Deus : sed in omni genCe, qui ti- in^t p^um et. (^peratur jostitiam, acceptus cst ilU. ,ffc'n enimfstdistinctio Judcei atque gej^tilis, fervi et iibei;i;sfd, o^pia et in omnibus fhri^fus (Act. nj^ I^<p^tnm^,/tslJ^omifms ad Moyisen^ dkm' ^anc^ f^a mihipmt^pfirnogenitum,, q^od itperii \^ufM<ii^ Vji fliis tsrM^tam d^ ho^uilfus, qumde jumetuf^,: ^^fii^tii e^i^ omnia .{E(spd..mi)yM. reU^..C;o«a- jpendat pppulo per Moy^en poin^i^u$ erepii^m^ sui»
iinponat. Omnes enim liomines nati in peccatis sa- mus, atque ex carnis deleclaiione concepti, culpoe nobiscum originem traiimus. Unde fit ut etiam ex voluntate nostra peccatis iroplicemHr. Sed quisqina malitia camis ad innocentiam convertit cordis, primogenitum asini routat ove, quia prioris vitae immiinditiam ad innocentiam convertit. Qoi enun qualis prius fuit esse desinit, et apprebensa eamts mundiiia innocentiam custodit, in oblatioBe Del primogenilum asini ad ovem raiilavft. Erii igitur quasi si§num in manu l«a, et quasi appensum quid ob recordatianem itUra oeulos tuos : eo quod in nuum forti eduxerii vo$ Dominus de JSggpto, {Ex Au§u- stinoJ) Qnid est qood ait, cum de pa^cha pnecipe- ret, Erit tibi qnasi signum in manu tua : sive jttxta alia exemplaria, snper maniira tuam ? aa i»CeUigi- tur super opera t(ia, id est, quod pfsferre deboos operibus tais ? Pertinet eaim pascba prept^ oc(^ sionem ovis ad fidem Christi et sanguinem quo ro- dempti sumus. Haec enim fides operibiis praepoiien- da est : ut sit quodammodo Sttpermanura adversi^ iiios qui in operibus legis glorial>anlur. De qua re Apostotos loquitur. Et multum agtt Adem operibu/i aniepoiiere, ut ex iliii pendoanC op|era bona, atqife ab ea praeveniaoiul', qi non ip^avelut meritis,b<h B6nwi operum retribui videatur. )Ha enim ad grftn tiam pertlnet. ^ autem gralia, |am non ex 6l>eri. btts, alioqirin gratia iam noi^ est ^atia (Rom, )fij|. t^iiur cum emisisset Pkarao poputurn, if^ eoe ,4^
r~ . XlT^r^. j|" '^^•^^f^ , , -^ ^•"f 'w^-H]^ •1^»^^ ^.T^ XV -f ,/ . . . | . - ■ •.,.'••- tH ' l
m^jppriafli.l^^beodapi, eJt ^gyptiQXM?» jntprfecijk)-^*^^f..^^!«'^* P^ viam terrw Philisfikitfff.qutB ticpift
flis,.ut ppirenJt debitoresse esscj, pripiogenit^ s^a ^^ Pf iwpgl^nitft Jumepw)rum s^orum DomJ^Oi pifl[err.q, ,qt^i in epruip Hberati.on9, qpi^ma primogejaita -^gy- ..pfjk^jruipi e^^^lfoxilr Unde in sequentibiis ipse.popu- it^s dicturus est : Oqcidit Dominus gmne primogeni- ^^iff^ ^^Pf^ ,^9}IP^U « primogenito komirfis usque 'f^ntiPWi'^^^^ J^^^^^^^^:* idcixco immoio Do' ua,u{o qjnna.quod aperit vulvttm ma^culini sexuSf ^ WW pripifigenita filiorum mef^fum .pr^io fedirno (^^orf, xy). Myst^^ autem primojgeoita no^|ra.D0H ip^iqo ofTjerijmus, cum primordia operum nostronim illi .^apctifics^mi^^. Quidqoid enim ex.vulva bopa^ vo- luotati^ ac bona^ eogitatioiusi ias^^rtum.saoiii s^rr
estf fq)ic/ans non forte pcBrdt^ret eum,si.vidisset ad* versum se bella comurgere, et reverteretur in Mgy^ ptum ; sed circumduxil per viem deserti, qum f,^i juxta mare ^nbrum, {Ex Gre^orip,) Hk ostendij^ omnia iieri debere, guse eonsiiio recte feri jpossuiiil, ad evitanda ^u^^ adversfi isunt,, etiaqi cu;n .jDfeuo apertissime a^utor est. Ss^ cooversi, qui in,f9/9^ adhn^ aditu inchoationis s\^ v^l tranquil)ilat€|ii pacatissimam camis, vel dona propjjetiae, yetpw^ dicamenta doclrinae, vel signorum miracida,. vel gratiam curationis accipiunt : post haec aoteip duris tentalionum probalionibus . fatig^tur» a qqibus tea- tationibus adhttc ettm inciperent, valde libeitw so
61
COMMENTARrA IN EXODUM. — LlB. D.
62
es^ credideruni, quod divina gratia di^n3atorie A agitnr : ne inchoatione sua tentaUonum asperitate 'tangantui*; qnia si eorum initia amaritudo tenta- lionis ezciperet, eliam facile ad ea qu£ reliquerant redirent ; a quibus nec longius dlscesserunt, cum tentati prius vitiis quasi juxta positis, replicantur. Unde scriptum est : Cum dimUisset Pharao popu- /mn, non eo$ duxit Dominus per viam term Phili- stihim gH(e vicina est, reputans ne forte pocnileret eum sf vidisset adversum se bella consurqere, et reverte- relur i« jEgyptum. Ex iEgypto itaquc excunlibus e Yicino bella sublrahunlur, quia dereliiiquentibHS sa&CQlmn, quaedam prius tranquillitas oslendiiur ; ne in ipsa sna teneritudine atque inchoatione turbatl, ad hoc territi redeant, quod evaserunt. Priusergp.
CAPlJTp.
De secunda mansioney hoc e^ de Soc^tk jn Ethq^f et de columna nubis et t^nis. "^
Pro(ectiqu^ de Socotli^ castrameta(i s^r^Jm ^fkmf itt extremis finibus solitudiniM, Dominuj^ at0,ifif^ jm^ cedebm eos ad ostendenda^ viafi per dimi^cit' Imnna nubis, et per nociem m col%mm i§9is : ui dt^ esset ilineris utrQque tempore, iiu^qu/ifff^ d^fuU o^ lumna nubis per diem, nec coluvina i^^in pejf iMCtA^ coram populo. Locutusque esi Hoimji^^s a4 Mof^teii dicens : Loquere filiis Israel : Hedi^rsi cq«(A*f9^i|t^ tur e region^ Phihahirothy q^te esl inief Mq^daluitfl^ etmare contra Beelsephon. In consj^ficlU4JUS (fM^l^ panetis super mare (Exod. i|ii). Ex Bai^^^» qi^ . ^ ^ inlerprelatur commotio tioeo^ vei t/OiUtrifi, \fm^
securitatis suavitatcm senliunt ; prius pacis qui enu- B runt, iiiquit, in Socoth. &0CQtb iUh^acula \U^\f
triantur ; posl cognilam vcro dulcedinem tanto Jam tolerabinus tentaliODum certamina suslinent, quanto Deum altius cognoverunt. Et armati ascenderunt fiiii Israet de terraJSgypiL (Ex Hieronymo.) Aquila nana- que, qui non contentiosius ut quidam putant, sed siudiosius verbum interpretatur ad verbum, in eo loco ubi Septuaginta posuerunt, Quinta autem gene- raHone ascenderunt fitii Israel de terra ^gypli. Il^ transtulit : Et armati ascenderunt fHii Jsrael de tex- ra Mgypti : licet pro eo quod armati nos diximifs secnndum Grsci sermonis ambiguitatem, instructi sive muniti, propter supeneclilero qua Agypiios ex- spoliaverant, possit inlelligi.Yerumubi Septuaginta, quinta generatione posuerunt, illi qui Hebrxorum
ligi apud Ilebraeo» tradunt inXeigpdreles 0Q|ttiA|i|i^ (Ex Origen.) Cum ergo voce Evaug^eUi cfmQBugioiiifi}^ derelinqucus ^gypturo , discusseri^ al)s te tiJ^e^ totius corruptelse, et vitiorum incitamenMi jejec^ ris, habitabis in iabcrnapulis. Habitabis eA^i^ ia t^- bernaculis, ex quibus nolumus exftpoiiari^ 8(sd ^- pervestiri. Habitatio autem tabernaculoriim^ expe- ditum ct absque ullis impedimenUs indj.cat es^ eum, qui festinat ad Dcimi. Sed nec in hoc quide^ standum est : urgenda est profectio, movenda sunt castra etiam de Socoth, et festinandum est uX ve- niatur in Etham. Etbam sive Othon, iu nostram linguam verti dicunt, fortiludo slve signa ^us. Cjt merito. Bic enim audis dici» quia Deus anteeedfi[-
!!bros diligenter inspexerunt, non quinta genera- ^ bat eos per diem in columna nubis , et j^r noctcia tione, sed quinta tantum ibi scriptura asserunl : ut in columna ignis. Non hoc invenis factum a£{ud Ri-
messe, nec apud Socolh, quae secunda proficisceiih tibus caslra dicunlur ; sed tertia casira suiu, in quibus fiunt signa divina. Recordare quse superius lecta sunt cum dicebat Moyses ail Pharaohem' : Iter triuni dierum ihitnus in deserto^ et imntolahimus t)b- mino Ded nostro, Hoic ergo erat Iriduum;' ad qbja festitaabat Moyses t ei eontfadicebar Pbat*i6l lili eniril tiic^bat. Nofi eixtis longius: Non pettnittelihit Pha^io ad locnm «fgpnorum p^rvetitre ftlids Isfael*; non permitiebat eos interim pi^bflcisci; ia "jfossitft tertii diei tnysteilis ji^rfru!. Andi enim pfopbet^ qntd diclt : Hesu^eifabit Deus not poHTxduum, ei fti
sit quasl sensus. Quinta autem ascenderunt filii Israet de terra jEgypti, Quod quia minus videbatur inteltigi, adjuncta generatio est. Aquilam vero et in cscteris et in hoc maxime loco propria transtulisse, omnis Judaea conplamat, et synagogarum consonant nniversa subsellia. Si autem secundum Septuaginta qois scire voluerit quomodo quinta generalione filii Israd ascenderint de JEgypto, per horum genera- ttones supputari d^bet, Id est, nt ab ipso lacob, qui intravit in i£gyptum, usque ad Moysen qul cum popufo egressus est, ut aliqui volunt, generationes quinque numerentur. lacob ^nim primus, secundus
Levf, terlius Caatb, quartus Amrani, qulntus Moy- -k die tertia resurg^iti, ' et vivetftu^ ih eonspet^W ejih
ses fnvenituf. Has aulcm dicit progcnies Latinus interpres quas ^svsjxc Griecl vocant : quae in Evan- geiio generationes appellantur : nec numerantur nlsi per successfoAes hominum, non per humeruDd annorum. Alii autem non J^cob pcr Levi usque ad Mbysen, sed per iribum Judae numerant, quae fuit trfkis regalis : ita i^t a Phares fili6 Judae, qui cum Jtid^ patre m6 fngtessus est iCgyptum, usque ad Sahnoti, qtii' in ij^sa tribu dux, terram repromissio- nis introiity sint quinqtie generatioiiesi Phares ge- BQifV^ifOifi; Esrbm genuit Aram; Aram genuft Aminadab'; Aminadab autem genuit Naasson ; Naas- soii aAiftem ^ntiit Salmon.
' «j
(Ose: iu): Ptittii dics 'noWs |fassJ6"l^aivatoWi''6st!^, secuTtaa' qtid desiietidit iti Infemifiini; tteHia'iuf^lh r^suiteet1ottis'est dics. BTtfiaw ib ttl^^lfertWlfeli^ antie^det^l e^ pef fldenC^ ih' <i6ltimA^' tihbiy, 'f^ noctenl ant^iti iil CdlijtthU^ igttlrf. <)!U0d'sr6<^tiA1iM^ eaqujfe superius dltimus, 1h hU virtiS" W(c«i' tfils Apostolus docet bapti«m!Tttysteriac6ntiW^rt, iicii*6\J- sarium «st ut qtrt baptftahtwr in Cfhri^tt); ittirtoVte ipsius taptijjcntur, H ips\ eonsepeWatftuVr^»' WWfi Ipso die tertla murgant d mortuis. ftuW «^t SiifctiW- dmrt hoc qvK^ dfcit Apofetblus, rfmul' s^edm^^Wskl- ta\it, sltaulque fecit sederfe fn c<»Iesllb»l^."CWi ergo tibitenii diel mysterium fiiiirit BuWclptiiitf, mjfitt ttt dedtitert Bws,'^t "l]^se IpAt li«fe'*Bil
eS B. EABANt MAURl ARCH1EP. MOGUNT. OPERUM PARS I. ^4
Tiam salutis ostendere. Sed videamus quid post hsec A super fitii» Itrael : Coarctati $unt in terra^ eonelMmi
dicitur ad Moysen : quse via pnccipitur eiigenda. Beverrij inquit, ca$trametentur e regione Phihahi- tothj et reliqua. De Ethan quippe Domino jubente reyersi filii Israel, castrametati sunt e regione^ Phi- habiroth, quse esl inter Magdalum et mare, contra Beelsephon, castra ponentes super mare. Phihahi- rotb, os nobitium*: Magdalum, lurris : Beelsephon, Dominus aquilas, Et bene est ut ore doctonim in- stmctus, ascendas turrim virtutum, et memineris tibi contra Dominum aquilonis, id est diabolum principem infidelium, semper esse pugnandum. Ifixta aliam autem edittonem ita legitur : De Othon, inquit, conversi, iter facite inter Epauieum, et in- ter Magdalum, quod est contra Beelsephon. H^ec
eos desertum : el indurabo cor ejus, et persequetuf vos,et reliqua. Non enim iter vitae sine tentatioaom fluctibus agitur, sicut Apostolus dicit : Omnes qui volunt pie vivere in Chri$to, persecutionem patiuntur {II Tim. tii). i£stimat Pharao cum ingerit perse- cutiones et coarctat tribulationibus, quod dto possit subvertere a fide Ghristianum : sed si Moysen » id est legem Dei, sequens agas hoc iter, iOgyptius te quidem persequitur et insectatur. Sed vide quid fiat. Levavit $e , inquit, angetu$ Domini^ qui anteee^ debat ca$lra hraetj et abiit po$t itto$ : et cum eo pari" ter columna nubi$f prioradimitten$y po$t tergum $tetit intefca$tra jEgyptiorum ethraetiiarum, ILec colum- na nubis populo quidem Dei eificitur murus, Mgj-
autem interpretantur Epauleum quidem ascensio ® pl"S vero obscuritatem imponit et tenebras. Non
tortuosa : Magdalum turris. Beelsephon ascensio specute vel habeiis speculam. Tu fortassis crede- bas quia iter quod Dominus ostendit planum esset et molle, et nihil prorsus haberet difljcultaiis aut laboris. Ascensio est, et ascensio tortuosa : non enim proclive iter est, quo tenditur ad virtutes, sed ascendilur. Audi etiam Dominum in Evangelio di- centem : Quam arcta et angu$ta via e$t^ quce ducit ad vitam {Matth. vii). Est ergo iter quo incedunt, ascensio tortuosa, et ascensio specu)%, vel habens speculam. Ascensio ad aclus pertinet, specula ad fidem. Ostendit ergo quia et in actibus et in fide multa est difficulus, et multus labor. Mult» enim nobis tentaiiones occurrunt : mulla ofTendicula vo-
enim transfertur columna ignis ad ifigyptios, ut vi- deant lucem ; sed in tenebris permanent , quia diiexerunt magis tenebras quam lucem. Et tu ergo, si ab iEgypiiis recedas, potestatem dxmonum fu- gias, vide quanta tibi divinitus praeparantur auxilia, vide quantis adjutoribus uteris : tantum est ut per- maneas fortis in fide, nec te iEgyptionim equitalus et quadrigarum formido perterreat ; nec redames contra Moysen , hoc est legern Dei , et dicas sicut quidam ex illis dixerunt : Tanquam non e$$ent se- pulcra in jEgypto, ita eduxi$ti nos, ut in de$erto hoc moriamur, Metiu$ fuerat no$ $ervire JSqtfptiis quam mori in de$erto hoc. Haec faliscentis in tentatione animi verba sunt. Sed quis ita beatus est qui sic
lentibus agere qusedam sunt. Tum deinde in fide tentationum pondus expediat , ut nuila ejus menti
multa invenies tortuosa, plurimas qusesliones, mul-
tas objectiones haereticorum, multas contradictio-
nes infidelium. Hoc iter agendum est sequenti-
bus Deum ; sed est et turris in hoc itinere. Qu»
est ista turris? lUa nimirum quam dixit in Evangelio.
Dicil quippe : Qm$ ve$trum voten$ turrim tedificare :
nonne priu$ $edebit et computabil $umptu$ , st habet
unde perficiet {Luc. xiv) ? [lEx hidoro.] IsU est ergo
turris, sedes ardua et excelsa virtulum. Jam tum vi-
detur Dominus nocle in columna ignis, et per diem in
columna nubis praecedens populum, et dux factus
itineris. Nubes ista praecedens Christus est. Idem
etiam columna, quia rectus et firmus, et fulciens
cogitatio ambiguitatis obrepat? Yide magno iUi Ecclesiae fundamento et petrae solidissuD», super quam Ghristus fundavit Ecdesiam, quid dicatur a Domino : Modic<e , inquit, /id«t, quare dubitasti {Matih. xiv) ? Yerum tamen quia dicunt , Metius fuerat no$ servire jEgyptii$ quom mori in eremo , tentationis et fragiUtatis hsec verba sunt , alioqnin falsum est , longe enim melius est in eremo mori, quam servire ^gyptiis. Qui enim in eremo moritur, hoc ipso quod separatus est ab ^gyptiis et discessit a rectoribus tenebrarum et de potestate Satanae « habuit aliquem profectum , etiamsi ad integrum pervenire non potuit.
infirmitatem nostram ; per noctem lucens, pcr diem j\ Melius est enlm perfectam vitam quaerenti in iti- non lucens i ut qui non vident , videant ; et qui vi- nere mori , quam ne proficisci qnidem ad perfe-
qui
dent , cseci fiant. Potest etiam non incongrue accipi Christi sacramentum, tanquam in terrore noctumo, quia tunc erit magna tribulalio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. Rursum de hac columna ignis et nubis subtili investigalione discussum inlelligi el aliler potest. Quid est ergo quod columna nubis , quae in ercmo praeibat popu- lum, splendore ignis non in die, sed in nocte radia- bat , nisi quia Redemptor noster , suae conversa- tionis exempto ducatum sequenlibus se praestans , de juslitia sua confidenlibus nuUa iuce claruit, pec- catorum suorura tenebras agnoscenlibus ignes sui amoris infulsit ? Sequitur : Dicturu$que est Pharao
ctionem quserendam.
Unde et eorum falli videtur opinio qui dum nimis arduum iter virtulis exponunt , dumque multas ejus difiicultates multaque pericula et lapsus enumerant» ne ineundum quidem id aut incipiendum judicant. Sed multo meUus est , ne in hoc itinere vd mori , si ita necesse est, quam inter iEgyptios permanen- tem necari, et falsis atque amaris fluctibus obrui.
CAPUT ra.
De tran$itu filiorum hraet ad mare Rubrum^ et /Egyptiorum $uffocatione in aquis.
Et ait Moyse$ ad populum : Notite timere; stale et
videte magnatia Domini qwe facturus est hodie. jEgy^
65 COMMEMTARIA IM
ptios eninit qtm nunc videtii^ nequaquam uUra
videbitis usque in tempitemum , etc. {Exod. xiv).
[Ex AugustinoJ] Qttomodo accipienda sunt haec
verba, cum videpinl postea Israelitae iEgyptios ? an
qnia isti, qui tunc videbant , non eos ultcrius non
videnint , quia et iili sunt mortui , qui conseque-
bantur : ei isti omnes, unusquisque die mortis suae?
Nam posteri eorum viderunt posteros illorum. An-
non eos videbitis sicut hodie , intelligendum est ?
Non sicut hodie persequentes inimicos, et tanto
post V08 agmine venientes, ut omnino nnlla sit
quaestio, nec de aetemo tempore quod hic posuit ,
quia et si videbunt se utique tempore resurrectionis,
non sic videbunt utique ut hodie. (Ex Origene.) Sed
interim clamat Moyses ad Dominum. Quomodo
clamat? Nulla ejus vox clamoris auditur , et tamen
dicit ad eum Deus : Quid ctama$ ad me ? Yelim scire
quomodo sancli sine voce clamant ad Dominum.
Apostoltts docet (Galat. iv) , quia Deui dedit $piritum
F£lii *ui in cordibus nottriM, clamantemy Abba Pater.
Et addidit : Ip$e Spiritus interpellat pro nobie genu'
tUnu inenarrabilibus. Et iterum {Rom. vin) : Qui
at^tem scrutatur corda , scit quid desiderat SpirituSf
quia seeuruium Deum postulat pro sanciis. Sic ergo
inferpeliante Spiri tu sancto apud Deum , per silen-
tium sanetonim clamor anditttr. Et quid post hoc?
lttl)etar Moyses virga perctttere mare, ut ingredienti
populo Dei dehiscat et cedat , ac voluntati divin»
elementorum famuientttr obsequia , et aquae quae
timebantttr , dextra Isevaque famulis Dei murus ef-
fectae, non solnm perniciem nesciant , sed et mttni-
menexhibeant.Seqttitttr:Cum<|n(e extendisset Moysu
manum super mare , abstulit illud Donanus , flante
vento vehementi et urenti tota nocte^ et vertit in str-
oim, etc Quid est Moysen manttm extendere super
raare, nisi solam legem per Scripturam demonstra-
re, in aquis efleetum esse divinae potentiae ? Abstulit
iilud Bominus flante vento vehementi et urenti , illo
Qtiqoe vento de quo in psalmis dictum est : In spi"
ritu vekenutKti eonteres naves Tkarsis {PsaL xlvii).
Bt is-AiBtibtts flfpesiolonim scriptam est quod re-
€umkttit91)tti' fin ooendLcttlo Sion diseipiilis in die
Pclccfllrtcs^ 9ubii0faetus est somiB de ceriOi tanquam
spiritu* vehementisy et implevit t^tam dxmum ubi
erant wedentes^ etttppmuifuni iUis dispertiics tinguiB
tanqumn ignki veditque euper sitigutoe eorum, et re-
liqoa {Act. u). Abstulit ergo DoHilDtts mare flante
vent^rvebeneftti et «renti tota noele , et vertit in
sHcam , «om- fte omne teroptts istlus yitae , quod
noK slgniH^t , SpiritQS sancti gratia aquas bapUfr-
maiis- meabttes credeiitibus facit, utiUispereas
tiaiiseiiDtibtts^ spiritnali iEgypto lo terram repro-
missionls, bosUum- in eodem elemento sttbBequens
sofliMeiir eiiefoitiisw Neeaon et illa hora noetis, qua
iste transittts factos eit^ bete cQngniit divino sacra-
mentStt Noia seqnitttr : AdMnerat vigilia matutina :
et ecce respieiims Dominus super castra jEggptiorum
per catvmnam ignk et nttbts , interfeeit exereitum
eorttm , et eubvertk rotos eurruum , fercbanturque
B
EXODUM. — LIB. U. «6
^ in profundum^ et reiiqtta. Dictom est supra quod colomna ignis et nobis significaret ipsom Mediato- rem Dei et hominom , blandom jostis , tenribilem peccatoribtts , fulcientem ihos et interficientem iifr- pios. Ergo vigilia matutina, quando Salvator noster trittmphator mortis ab inferis ascendens, resorreiit in gloria , bene dictnm est qood in vigilia matotino Dominos aspidens soper castra ifigyptiorom per co- lomnam ignis et^obis , interfedt exercitom eorum. Interfecitqoippeexerdtom spirltoaliomiEgyptionim com vero Pharaone, qoando dlabolom et salellltes ejtts, cum tota spiritoali neqoitia et moliitodlne pee- catorom in aqois spiritoalibos , obi credentes per simiiitodinem mortis ejos baptizatl a morte pecca- torom resorgont , sobmersit et aetemo damnavlt interitu ; nec eis veros Israelltas, qoi praedeslhiatl sont ad vitam iBtemam, sub sua potestate olterios haberelicebit,quia quos pr»scientiadivinapraedesl.- navit, hos et vocavit ; et quos vocavit, illos et jttsti- ficavit : qaos antem justificavit, illos et glorificavit. Fugientibusque JEgyptiis, occurrerunt aqute, et tn- volvit eos Dominus in mediis /tuctibus; reverseequs sunt aquety et operuerunt currus et equkes cnn^i exerdtus Pharaoms, qui sequentes ingressi fuerunt mare. Ne unus quidem superfuit ex eis. {Ex Origene.) Cogitur enim fluctQS in cumttlttm , et ttnda in se- metipsam repressa cnrvatttr , soliditatem reciplt liqttor , et solttm maris arescit in pttlverem. Boni^ tatem Dei -creatoris intellige, si voluntati cjtts ob-
^ temperes ; si legem cjus sequaris, ipsa tibi ele- menta etiam contra sui naturam servire compellit. Fitii autem Israel perrexerunt per medium sicci ma- risj et aquw eis erant quasi pro muro a dextris et a sinistris. Audivi a majoribtts traditttm qttod in ista digressione maris singulis quibusque tribubttslsrael singulae aqnaram divisiones factae sint, et propria nnicttiqtte tribtti in mari aperta sit via, idqne ostendi ex eo qnod in psalmis scriptum est : Qui divisit mare Rubrum in divisiones {Psat. cxxxv), per quod plures divisiones docentur factae, non una. Sed et per hoc quod dicitor, Ibi Benjamin juvenior fri stupore. Principes Juda, duees eorum : principes Za- bulouy principes Nephthatim {Psat. Lxvit) ; nihilomi- nus unicuique tribui proprius enumerari videtur
I> ifigressos. Ilaec a m^joribos observata in Scriptoris divinis , religiosom credidi non tacere. Qoid ergo nos docemor per haec qoae jam superius diximus , qui sH in his Apostoli sensos ? Baptisttom hoc no- minat in Moysen consommatam in nube etiu mari, ut et tu qui baptizaris in Christo in aqua et Spi- ritu sancto scias insectari postea JSgyplios, et velle te revocare ad servitium sttttm : rectores sdficei bttjos mundi et spiritoales neqoltias, qoibus ante deservisti , qoae conantur qoidem insequi , sed ttt deseendis io aquam , et evadls Incolomis , atqoe abkitis sordibtts peccatoram , homo novus ascendis» parattts ad cantandnm canticum novum. iEgyptti vero post te inseqoentes demergentar in abyssom» eliamsi videntur rogare lesum^ ne eos h
<7
> I
B. ftABANI MAURI ARCHIEP^ MOGUJNT* OPERUM PARS I.
68
^ialj» atjssm*. Sed al aUuia ex hls accipere A calus est quidem, quia venit qasrere qaodperierat»
pp^gttipiis.iRleUeciiini. Si iJSgypluio 6igiaS| si igiui- jwatttt >teoe)»nis .celMiqiMiA « e^ sdqiiaris legem Dei V^%tmf^w^mmn iibi.iBavef et eoDtra^icaBtiuHi jhwtuajaogigiat^» peroule tuoiihietaiites undao virga .#^#i»iid esl* ver^ legis et vigiiaatiaSoripturaniiii; iteffitiiH ipai dispiitaftdot per adveraavios paade, ce- •iteiii uiHiia oMkHw et superaiti fluoias kicum victcH mb^, imiaMtibtts el auoiiiAis ae stupore defiKis bis .fui.f aul^aBte ad^ransaliaBtiirk Legitkaia tu dispuia- iMMMiaa li»eia rectuoi iidei iter.seoabis» et iii tautum jdoetm» "wbo proAoiea) ul audiioreB lui • quos iii wga legla «nidisti i . ipsi jam eoatra jfigyplios velut JkMtaa maris^ kMWgafli, et bob sokitt h&pugaeat «ooi^Aod etsuporeQt«e^asstiBguant.£istiBguuntnaw-
Bon tamen gloriose glorificatus est. Dicitur .eouLai de ipso : quia viVimtu efim» et non habebat speciem neque decorem^ ei vultm ejtts ignobilUsuper filiot ko- minum {ha. xxiu). Glorificatus, et cum ad crucem venit, et pertulit mortem ; sedt ut ita dicam , ha- miiiler non gloriose glorificatus est. Verum quia haec oporbebal pati Chri^tum, et sic intrare in ^oriaii 6uamf cum venerit in gloria Patris el saactorom ao» gelorum , cum venerit in majestate aua judicare lerram , quando et verum Pharaonem » id est » diabolum > interficiet spiritu oris sui, Cum ergo re- fulgebit in m^jestate Pairis sui , et post adveotum humilitatis, seeuadam io nobis glorise osteadit ad- ventum , tuac non sotum glorifi^tur Dominiis, sed
^(ueJifgfpita»fquiBOii agaatoperatenebrarum. Ex-Bgloriose glorificatur, cum omnes ita glorificaat
Filium sieiii hoBorificant Patrem. E^ftcum et aicen" sorem projecit in mare, Fortitudo ei luus mea Do- miftiif , ei faciue ett mihi in ealuiem, Homiiies qui Dos insequuntur equi sunt : et, ut ita dicam, onnes qui in carne nati suat, figuraiiter equi suoi , sed hi haheot ascoBSores suos. Snnt e^u quos Dominas asceikdit > et circumeont omnem terram» De quibas dicitur : Et equitaius tuus salus. Suat auiem equi qui asceosores habent diabolum et angeios (%w. Judas equtts erlii ; sed donec aseensorem babuit Do- miaomY de equiiatu salutls fait. Gom cttleria oteaim apostdis missus , aegrotis sahitem et sanilaiem laogueaiibus praestitii. Sed ubr so diaboio aidttlra- D4 a^co ^od eeeikU Mopee el m hrael Bomh» ^ ▼•^ (P«8l buoeeilam eaim introivil Ib eum Salaaa^,
tiiim ttiam Hubri* ^ asc^sor ipsius efieetus est Sataaas ; ei illius habeaia
«liagaiiaA i£gpptimi» qui^aon oarBalitor» sed spiritua- .liAer vivuiil.IkiLslingttaBi^|^plum» qul eogilatioBes aavitidas el impuaas vel depeUuBi ex corde^ vel om- aiaa> BOB ffecipionl, sicui ei Apostoias dicitv: AieuwmmSes acHlMm. fidei ^ ui pMsitis omnia maiigm ^Qgulek tpittla eMimgmere {Ephee. vi).. Hoc ergo modo postoBMM eliam hodie JEgyplios videre mortuos ei ^fttoBAea ad iittaSy suiimergi qaadvigaa «miaa el .a^ios* PoasiimBS> etiam ipsum Pharaooem videae HMriHoeiigi, isi taota fide vivamus, ut Deua coBterat <6aitaiiara suh ^ibus aostris velooiler, pec Jesum C^risliua Demiaum- aosinim*
CAPUT IV.
<" ' >
poeiitanetium
fUncucmU Moyses ei filii Israel catmen hoe D^
iaSMo<, 01- dkxerum : Cantemus Jhmino , gloriose enim
■mugnlficaiue esi : equum et ascensorem dejecit in
^mare {E^d* xv). [£07 Origene.] Multa quidem canlioa
fei^tt legimus in SeripUiris4ivini8< Hormn tamen
omiuum priimim istud esi cantioum quod^ iEgyptlis
•et* Pliaraona sttbaiersov piopulus Dei posi viocoriam
'ceciBit. Moris «pBippe saBctoram esl , ubi adver-
iBakiusvinoitiir^ taBqaam qai aeiaBt aon sua wrtute»
laed Dei {^ratla' victorlam paraiam ^ hynmum Deo
«^(fatulafiioiiia ofihpra t aoeipiuiii tameD hymBum
oatilaiiiea leiiam iOfaipa&a 10- maDibua^ suis, siout
dO' Maria «orore- Moysi ei Aapaa refertur. £i tu
dudMB, adrersum DomiBnm ei Salvaiorem aos^m empit equilarev Omnes ealm qui perseqaantBr saa- elos, eqai subI hiiiBieBtes ; sed habeai asc^imres , quy^s aguBtor , aogeloe malos , et Ideo feroeeis. i>otmiiiM ergo equmm ei aseensarem preje^iit in mare, et faetus est wUhi in M/tflem. Hie BeUs meus H hono- rificabo eum : Deue Pairis mei^ et eauitub^ eum. Hic orgo ot meas esi Deas , el Patris mei. Faier noster » qai nos fecii el gOBul^, Ghriataa est ; ei Ipse dieit 1 Vado mi Patrem meum ef Pnlrm aa- strum, Deumr meum et Deum vestrum {Toan. xn)« Si ergo agBoscam quod Deus meus sii Deas, glarili-
eabo eum» Si vero eliam istud agiioscam qiionodo ^UgoBiwKeRubnuB traasieris, si jfigyplios sub-. Patris ami GhrisUM ail Deaa » exaltaho 6om. I^ imi%\ videris , ei exstmgui PfaaraoBam, aique io ^ minus conterene heUa^ Dominue nimen esi HH. Nolo
^skimi profhodum pitseipitari , potes hyioBum caa- tare' f)eo, p6los voeem gratuialaonis; efliiitera et di- mr&i Ga^emKe Domiuo^ glcriase enim kenarificatus '4U itquum' et asosneeeem' projeoH in mare. Melius 'UlMm e6^goius:tec dida, si habuoris tympanam «iB^maiia taa^; id est| si eariiiem taam crumfixeriscum vililS^eoacupiseeRiiis, elai mortificaveria memb#a lufrqusftsiuit supor terram : el taoiea videaosas l|iud dieiif Caimsmu Dmme, gloriese entm f^rt/foc- tus est. El quidem , qttanuuo ^ssumnis eoi^ioere, >kielttr enlm mihi quod aliud sit glorificaTl , aliad glortoSttgiarifieari. Nam Domiaus Jesas Ghnsius, eam oaFBom ex Virgiue proealule Bostra suscq»it« giorifi-
putes quia taBiara vlsibiies pognas eoaterii Doml- iitta , sed et iilas ooBtorit qam aolHs aaBi non ad- versum eamem el saagttmeni aed adt^rsum prin- dpauis ei poleslates et adversum mundi hujas rectores leiiebrarum. jDofttlaaa enim fiotiieii est HH , ei uon est ulla ereataitii cifttr Boraifius aon sH. Sao- drigae Pharaenie et exereitum ejm priffHit in mtsrls : tiectos meenem^ temos tmmes dm^fe» M HuMm mare. Pharao Tora velttr poieBlibf iu miditid; et regnum aequiatt tenen^i quadHgga agft. N(m flli saiis est uni equo aseendefe; plmrimos sfmnl dgitat, plttHBios simul plagis lorti vOrbef is co^it; Quoscun- qae videhs in luxuna lorpiom, Ht Incredttlitaie S3&*
COMMENTARIA IN EXODUM. — LIB. II. 70
\iores,inavaTitiatetri6res,inimpielaleflagUiosiores, Aquesulfuris condignum meritis eomm impendilur, 'kito bV)s de qdiaidngls csse Phataonis : ipsis sedet ,' snb quo deroersi gcmunt ih iSerpetutim. Sed ^M
''ipsos cWrui suo subjungit, tn ipsis fertur et volitat, et
■ apertos«celcrmncainpo8 i^sfs eos agithtbenis.Soiit
alii electi aseensoW», dccti «ine dnbio ad malftiHn!.
•Sed jam dt ascehsoribns sapraf dithnhs, nime etiam
qai sitit ienil statbres vf^amos. Mthi videntifr
'lerrif atatcttte^ro eo diei qood ttiplei est homitfibos
i't)eccaBdi via*. knt enlm in facto , aut in dicto , aut
in cogltatione pecoator, et ideo terni siatores per sin-
•gtitos quosque dicuntnr qiii tres istas in nohis pee-
. iaftdi obsideant vtas; et speciilenttir sempefr atque
insidHs agant, nt ant iile ex misero homine sermo-
vneoi mlahim ellcfat, aut ilie infquom opus extorqntftal,
aut iHe cogitatiotoem pessimam rapiat. Deniqoe et
h^c poena ad integmm in dovis^imo ethtnine pcfrsoti vendfl erit, et hora vfaidictse adbnc pr($tjgla(tur, ho^ 'atihos ^dentur occasioneili perseqnendi trihtierd : qni patientia M almttinttfr, thesanriKalniies SiM Iraiifi 1n die itae et reveliitionis ^isti Judtdi ftei, '&om ipfe tsfmen certissime ventet sanctis 6iits reddere prst^ mia aeternse beatttuAtnis et advefsHrifs sots^ dare vindictani hi flamma ignis. Vnde stfqnttnr : 8tMi %nda fiuenB, congngatce sunt ubyi^ {n' mM^ moif. DixH inmiettt, PeneqMf et eomprehendm , dhtdmu wpoUaj implehitttt anima mea. Evag/tnabo gtaiiuki meum, interfleiet eoz manue mea. Flavit ipiHtuitum et operuit eos mare : iubmetn $unt tHiasi ptumbum (li
< 9emen verM jM,ubi«idtiet deperit, tripiex describi- B aquis tehementibus. {Ex Au^mtino.) SfitiM epftitum tnr loe^ : nnns iecus viam refKrtnr, qdi eoneulcatur at ' tuum , et eoopetuit eos mare, Bcoe qotnidi }ani cofi-
komMbue, aHn* m »;wtt«, alios iH petroeH,ei e coiftra-
rio ierra bena afferre dkitur triplicem fruetum, vet een-
> tenmumj e$l MauHpefimtffn, vel trieeeimum (Matih. iv).
^ Isti ergo teml statores sunt angeli neqoam de exer-
! eiia Pharaonis, qOi stant in hojoscefliodi viis, oh-
.serviintes onomquetnque nostnim per iieeo agere in
, peeoatmii : qoos demergetDominos in mnre RAmm,
et ignkis eos ki jodioii die ih»e«iftms tradet, ae p^
BaraiB peiago teget* Abgnsi operuemnt eos, kbymi
Qti^w iUi de qoibos in Job^ ubi deLeviatbam nar-
ratar scriplom esd : ^stinnteit abgseum quasi eene-
seemem. £t in Efvangello fogabant doBmones Jesoin
«e imperaret iilis ut in ahyssom ireni. Desoenderunt
memoratuf spMtus Dei, trt in hoc noln^e acciphi- mus qnod dictimi est : Dt jrt^ift Dei est kie {txott. vni). Primo nbl scriptum est, epiritus M ftfebate^ kmpet aquas (Gen. i). Secttndo,ubidicitur,noii permanebit inistis hominibus spiritus mm, quotHam cames sum. Tertio ubi Pharao dicit ad )oseph, gitonkiPt ej^ik Dei est in te (Gen. vi).Qiiarto ohi uicantatom ^gy- ptiorum dicunt : Digitus Dei est kk. Ouinto in hoc canttco: Misisti spiritum tunm^et ceopendr^oS' nntH. Memineris antem spiritom JM non sohan «d bcM- icia, verum ettam ad vindictain comoibmorari^ Mato quid aliud etiam supra dixit, Per spMtmiM tnm divisa est aqua f Iste itaque spicitas Dei in JSgyptios
Ix pro/siii4iim quasitapii. (En Augnetkio.) Qoareee- G fiiit spiritos irse ejus : quibus nocuit aqnamnx dliti-
ciderant in profondum tancpiam lapis? Qoia non
erant tales lapides de ^bus sosdiari pesMt ilii
AbrabaiOy sed tales qoi amarentprofundom etli-
quidum diligerent elementum, id est, qoi amaram
et fluzam prtBsenUom reium coperenl voioplatem.
Dexieta HUh Domine, magmfieata est in fortitudine :
dextera Iimi, Domine, pereussit intmicum. Quae est
ista dextera nisi iUa de qua in psalmo scriptom est,
Dextera Shmini feeU etrliitem, [dextern Domini etel-
ta^t fue {Psal. crvii)? Qoai iniinimim vemm et
antl^oiin hosism per croels mysieriam ialerfecit,
et per mortem destroxit eum qui habebat mortiis
imperiom^ id est dlaboloffli aMigans ibrtem el vasa
^os diriplens, atqne draconem, serpentem videltcet
anttqmim : qdi caoda soa detraxil terliam partem
sideroita» et misit in stagnum ignis ardentts, qui
paratos est sibi ef angeiis efjos. I3nde seqoitar : Et
in muititudine glorias tute depoeuisti adversarios meos.
Gloria uUque resurrecUonls ElominiCde, coni^sio ftiit
diaboliy qni com lad»is meditatds est mortem
GhrisU. Jiieisti iram tuam, qum devoravit eos sieut
stipulam. Oitio novissima qom diabpio et angelis
ejus infligitur, videtur patientibus ]am iram esse;
sed tamen ah Ulo qui universa cum tranquiilitate
Judicat, sine pertorbatione animi sui juste peccatoii-
bus irrogatut", quSB eos sicut sUpulam devorat, quia
forUter devastal et ex omni parte crticiat. Et in spi-
ritu [uroris tui congregatCB sunt aquce. Stagnum uU-
D
sio, ut intrantes possent aquis redeuntibus Obrui : filiis Vero Israel, 40ibus profuit, qood aqna d^risa est, non fuit iUe spiritus irse Dei. Unde digHifleatnr propter diversas operationes et effectos» spir&tom Dei dissimiliter appellari, cdm sit unus atque idem ille duntaxat, qui eUam SpiHtos sancUis in unitate Trinitalis accipitur.Proinde Aon arbitror aliumquam eumdem signilicari, ubi dicit Apostolus, Non enim accepistis spiritum servUutis Uerumintimore; sed accepistis sptritumadepHoniSiiHquo oiemamuSiAbba Pater (Hom. viii). Qoia eodem spiritu Dei, Id eat digtto Dei, quo lex in tabolis lapiddis c6h6criptaesi> timor incussud eSt eis qui gratiam nondoia intellige- bant, ut de sua infirmitate Atqiife peecaUs pfef legem convincereniur, et lex iieret UMs ptedagt«08 quo perducerentur ad graUatii, qu36 est in flde fcsil Ghit- sU. De hoc auiero spiritu adoptioniaet grati», ide^ de hoc opere spirilus Dei, quo impartitur gratia at regeneratio in vitam aternam, dlcitur : Spititus aur tem viwficat; cum supra ^ceTeinr, liUera occidi^ (II Cor. II), id est couscripla Untummodo Jobens sine adjutorio gratiaj. (Ex Origene.) Demetsi sunt, inquit, tanquam plumbum in aquam validissimam. Peccatoreli graves sunl. Denique et IniquitaS sup« talentum plumbi sedei* roortdtratur,sicot Zachari*^ prophela dicit. Vtdt, inquit, mttit^rem sedentem sur per talentum ptumbi,et dixi: Quivesthmc^ Et for spondit, ItdquUas.(Zach. v). Indc est ergo quodini-
71 B. RABANl MAURI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS I. n
qui iQ profundum demersi sunt sicut plumbum in A (Ex Origene.) Impios quidem et hodie devmt terra.
aqiia validissima. Sancti autem non demerguntur, sed ambulant super aquas, quia leves sunt ct pee- cati pondere non gravantur. Denique Dominus et Salvator super aquas ambulavit. Ipse enim est qoi vere peccatum nescit. Ambulavit et discipulus ejus Petrus* licet paulum trepidaverit. Non enim tantus erat et talis» qui nibil omnino de specie plumbi ba- bu^it admixtum. Ignis decoquat et resolvat, ut efiQ- ciantur omnes aurum bonam, quia aurum terr» iliitts boDom esse dicitur, quam habituri sunt sancU. £t sicut fomax probat aurum , ita homines justos tentatio. YenieBdum estergoomnibus ad ignem. Ye- niendum ad conflatorinm. Sed et enim Dominus et conflat et purgat filios Juda. Sed illuc cum venitur,
An non tibi videtur a terra devorari iile qui semper de terra cogitat, qui semper terrenos aclus habet, qui de terra loquitur, de terra litigat, terram de- diderat, et omnem spem suam ponit in terra, qui ad coelum non respicit, qui futura non cogitat, qui ju* dicium Dei non meruit, jxec beata ejus promissa desiderat, sed semper de praesentibus cogitat et terrena suspirat. Talem cum videris, dicito quia devoravit eum terra. Sed et si quemdam videris luxuri» carhis et voluptatibus corporis deditum, in quo animus niliil valet, sed totum libido carnis obti- niiit, didto et de hoc quia devoravit eum terra. Adfauc me movet quod ail : Extendisti dexteram tuamt «< dewramt eos terra^ quasi ut devorarentur
81 quis multa opera bona et parum aliquid iniqui- B a terra, hsec causa fuerit quod extendit Dominus
tatis attulerit, iUud parum tanquam plumbum igni rcsolvitur ac purgatur, et totum remanet aurum pu- rum. £t si quis plus iiiuc plumbi detulerit, plus ex« uiitur, ut amplius decoquatur, ul si parum aliquid auri, purgatum tameu resideat. Quod si aliquis illuc totus plumbeus venerit, fiet de illo hoc quod scriptum est : Demergitar in profundo tanquam plumbum in aqua validissima. Quis^ inquit, simHis tibiin diiSf Domine? quis similis iibi^ gloriosus in sanctiSf mirabiiis in majestatibusy (adens prodigia t Quod dicit, Quis similis tibi in cftu, non simulacris gentium comparat Deum, nec dsemonibus qui sibi falso deorum nomeu assiscunt ; sed deos illos dicit qui per gratiam et participationem Dei appellantur
dexteram suam. Si consideres quomodo Dominus, exaltatus in cruce, tota die extendit manus suas ad populum non credentem et contradicentem, et qua- liter infidelem populum, qui clamavit, Crttci/Sjfd, erucifige eum {Matth. xvii), mors admissi sceleris oppressit , evidenter invenies quomodo extendit dextiram suam, et devoravit eos terra : nec tamen penitus desperandum est. Possibile namque est ut si forte resipiscat qoi devoratus est, rursum possit evomi sicut Jonas. Dedwasti justitia tua populum tuum hunc quem liberasti. Cotuolatus es virtute tua^ et in requie sancta tua. Domiuus populum suum, quem liberavit per lavacrum regenerationis, deducit in ju- stitia : consolatur etiam eumper oonsolationem Spl-
dii. De quibus et alibi Scriplura dicit : Ego dixi, C ^^^g ^^^^ |„ yiptme sua et in requie sua. Futu-
Dii estis {Psal. xin). Et iterum : Deus stelit in congre- gatione deorum {Jbid.). Sed hi quamvis capaces sint Dei, et hoc nomine donari per gratiam videan- tur, nullus tamen Deo simiiis invenilur, vel in po- lentia, vel in natura. Et licet Joannes apostoliis dicat : Filiolij nondum scimus quid futuri sumus, Si autem revetatum nobis fueritf de Doraino scilicet, similes illi erimus {I Joan. iii). Similitudo tamen hsec non ad naturam, sed ad gratiam revocaiur : verbi causa ut si dicamus picturam similem esse ejus cujus imago in pictura vidclur expressa, quan- tum ad gratiam pertiuel, visus similis dicitur; quantum ad substantiam , longe dissimilis . lila enim species carnis esl et corporis vi\u., ista co*
rorum namque spes laborantibus requiem parit, sicut et in agone positis dolorem vulnerum miligat spes coronae.
Audierunt gentes et iraUB sunt : dolores compreheH- derutU habitantes Philistihim. Tunc feslinaverunt du- ces Edom et principes Moabitarum : apprehendit eos tremor^ tabuerunt omnes habitantes Chanaan. Quan- tum ad historiam pertinet, nullum ex bis geotibus interfuisse mirabiiilMis qu^ facta sunt, constat. Qoomodo ergo videbontur tremore deterritae vel festinasse, ut dicit, vd iratse esse Philistihim et Moabitae et Edom, et reliqus qoas enumerat natio- nes? Sed si redeamus ad intelligentiam spiritualem, invenies quia Philistbiim, id est caventes poculoy et
lorum fucus est, et caetera, labulis sensu carentibus ^ Edom qui interpretatur terrenusj trepidant, et horum
superposita.
Nullus ergo in diis similis Domino. Nulius enim invisibilis, nullus incorporeus , nullus immutabilis, nullus sine initio et sine fine, nullus creator om- nium, nisi Palercum Filio et Spiritu sancto. Extenr tUsti dexteram tuamf et devoravit eos lerra. (Ex Augustino,) Terra pro aqua nimirum est posita. Tota quippe pars ista extrema vel infirma mundl terrae nomine censetur, sccundum id quod saepe dicitur? Deus qui fecit coslum et terram (Psal, cxlviii) ; et in illius psalmi distribulione, commemoratis coele- slibus, Laudate^ inquit, Dominum de terra : et ea exsequitur in laude qua^ etiam ad aquas pertineant.
omniumprinctpescursilant et pavent constricti dolo- ribus cum vident regna soa, quse in infemo sunt, penetrata ab eo qui descendit in inferiora terrae ut eripiat eos qui possidebantur a morte. Hic eos com* prebendit timor et tremor, quia senserunt magni tudiuem brachii ejus. Hinc etiam tabuerunt omnes habitantes Ghanaan, qui mutabiles interpretantur et mobiles, cum vident moveri regna sua, alligari fortem, et vasa ejus diripi. Veniat ergo super eos timor et tremor magnitudinis brachii tui. Quid liment daemones, quid tremunt? Sine dubiocrucem Ghristi, in qua triumphati sunt, in qua exuti sunt principa- tus coruiu et polestates. Timor ergo et tremor cadet
75 COMMENTARIA IN EIODUM. — UB. IL 74
fiuper eos, ciim signam in nobis crucis viderint A tanqn^ ^uos quidem reoepisse quos creaverat, Um-
fideliter fixum, et magnitudinem brachii illius quod Dominus eipandit in cruce» sicut dicit : Tola die expandi manu$ tneai ad populum non credentem ei contradicentem mihi (Rom. x). Non te ergo aliter timebunt» nec aliter tremor tuus veniet super eos, nisi videant iu te cmcem Christi, nisi et tu poleris dicere : Mihi autem abiit gioriari^ ni$i in cruce Do- mini mei Jesu Christi, per quem mihi mundus cruci- fixus e$tt et ego mundo (Galat, yi).
Fiant tanquam lapi$, donec tran$eat populu$ tuu$, Domine^ donec tran$eat populu$ tuu$ hic quem acquu- $isti. Fieri tanquam lapidem, non est natura esse lapidem. Non enim fieret nisi quod non erat. Uoc propler iUos dicimus qui maiae natune Pharaonem
quam alienos autem acquisisse qui aiienum sibi dominum peccando qusesiverant. Sec fortasse recte quidem dicitur redemisse nos Christus, qui pretium noslri sanguinem suum dedit. Quid tale autem ut nos mercaretur, etiam dialK>lus dedit? Ergo si vide- tur ausculla : Homicidium pecunia diaboli est. lUe enim ab initio bomicida est. Fecisti homicidium, diaboli pecuniam suscepisti; adullerium, diaboli pecunia est : diaboli enim in eo imago est et super- scriptio. Commisisti adulterium , accepisti a diabolo numisma : furtum 9 falsum testimoniuro, rapacitas, violentia , h^ec omnia diaboli census est et diaboli thesaurus. Talis enim pecunia de ejus mooela pro- cedit. Hac igitur pecunia emit ille quos emit, et ef-
val iEgypiios dicunt futsse; el non ex arbitrii liber- ^ ficit sibi servos omnes, qui de hujuscemodi censuejus taiein hxc esse deduclos, sed et propter eos qui quantulumcunque susceperint.
creatorem Deum accusant tanquam saevum, quo honiifles vertantur in lapides. Hi ergo priusquam bia- sphement, considerent sumnia liberatione quae scri- pla sunt. Non enim dixit, Fiant tanquam lapi$y et tacuit ; sed tempus statuit, et mensuram coniem- naiionis decernit. Ait enim : donec tran$eat populu$ tuue. Quo scilicet transitu populi non sint tanquam lapides; in quo mihi videtur prophetiae aliquid la- tere. Yideo enim qUia prior popuhis, qui fuit ante nos, factns est tanquam hipis durus et incredulus ; verum non eatenus ut in lapidis natura permaneat, sed donec transeat populus hic, populus quem ac- quisisti. Gecitas enim ex parte contigit in Israel
Introduce$ et plantabi$ eo$ in monte hcBreditati$ tum* Non vult nos Deus in ifigypto plantare, nec iu d^ectis et humilibus locis, sed in monie hjereditatis suae vult plautare quos plantat. Propheta didt : Vineam ex JEgypto tran$tuli$tit expulisti gente$ et ptanta$ti eam. Pervium iter feci$ti, ante eam planta$ti radice$ eju$y et replevit terram. Operuit monte$ umbra eju$f et arbueta eju$ cedro$ Dei (P$aL lxxix). Ad- verlis jam quomodo plantat Deus et ubi plantat ? Non plantat in valiibus, sed in montibus, iu excel- sis et sublimibus locis. Quos enim educit ex i£gy- pto, quod de saeculo adducit ad fi dem, non vult eos iterum in humilibus collocare, sed conversationem
secundum camem, donec plenitudo geniium subin- eorum vultesse sublimem. Yult nos in montibus ha-
traret. Cum enim plenitudo gentium $ubintroiertt^ tune etiam omnis Israely qui per incredulitatis duritiam facius fuerat sicut lapis, $alvabHur (Rom. xi). Et vis videre quomodo salvabitur? Potens est, inquit, Deus de lapidibus suscitare fiUos Abrahae. Manent ergo lapides nunc, donec tran$eat populu$ tuu$y Domine, populu$ tuu$ hic quem acqui$i$ti. Sed si ipse Domi- nus creatorestomnium,videndum est quomodo hic acquisisse dicatur quse sua esse non dubium est. Dicitur et in alio cantico Deuteronomii : Nonne hic ip$e Deu$ tuu$^ qni fecit te, et creavit (e, et acqui^i' vit te (Deut. xxxii) ? Yidetur enim unusquisque illud acquirere quod non fuit suum. Inde denique et hae-
bitare, sed et in ipsis nihilominus montibus non vult nosper terram repere; nec ullra vult vineam suam humi dij^ctos habere fructus, sed vult paimi- tes ejus sursum duci, in alto collocari, traduces fieri, et traduces non in quibuscunque humilibiis arbori- bus, sed in excelsis et aliissimis cedris Dei. Cedros Dei ego prophetas et apostolos puto : quibus nos adjungamur vitis, quam de iEgypto transtulit Deus; et per ramos eorum nostri palmites difTuiidaiitur, at- que in ipsis inuisi, traduces quidem efliciamur, cliaritalis ad invicem vinculis nexi, fructum sine dubio plurimum afierimus. Nam omni$ arbor qucs non facit fructum , excidelur et in ignem mittetur
(ciici dicunt de SaWatore quia non erant sui quos -q (Matth. ui). In praparata habitatione tua, quam prce- ;scqiiisivit. Dato eteuim prelio mercatus est homines, para$tiy Domine. Yide clementis Domitii bonitalem : qiios Creator fecerat; et certum est, aiunt, unum- non vult te inducere ad laborem, iion vult ut ipse quemque illud emere quod suum non est Apostolus ' tibi facias habitaculum, jam te ad praeparatam de-
eainiait:Pre/io emptie$ti$ (I Cor. v). Sed audi quld dicit propheta : Peccatie ve$tri$ venundati e$ti$ , et pro imquitatibu$ve$tri$dimi$i matremve$tram (Isa. l). Mdes ergo quia Dei quidem creaturae omnes sumus, unusquisque vero peccalis suis venundatur, et pro miquitatibus suis a proprio Creatore discedit. Dei ergo sumus, secundumquod ab eo creati sumus; effiscti vero sumus. servi diaboli, secuudum quod peccatis nostris venmidati sumus. Yeniens autem Christus redemit nos, cum serviremus illi domino eui uosmetipsos peccando vendidimus. El ita videtur Patrol. CVUI
ducit habitalionem. Andi Dominum in Evangelio di- ceiitem : Alii laboraverunt, et vo$ in laborem eorum introi$ti$ (Joan. iv). Samrltmomtfm, Domine, quod pnvparaverunt manu$ tuce. Sanctimonium Domini tabernaculum Dei, velut templum quod ab eo snn- ctificantur accedentes. Hoc non dicit manu hominis factum, sed manu Dei. Quid ergo ? propter te Deus et plantat et sedificat : agricola eflicitur, structor efiicitur, ne tibi aliquid destt. Audi etPauIum dlcen- tem : Dei agricultura, Dei cedificatio e$ti$ (I Cor. iii). Quid ergo istud est sanctimoniuin, quod non
8
.78.'- • -.1 - BuiaABAMiMA^WiARanEftmUW^iimtUSI^
'fivanu tomihufri f^^^ftf^Mt/sedi^^^ A^^ffm; (i'ii<iMd^AMm^|r.fMli(J!Ml<(:6fl^ m).
iu^?'Auai S^p2'(«htraiAdrdeht^iilf t!N«^^if<(^vJ^'^' ' [lS^#i«i<o^J)£gnMtpopiriis:dtiiiarliRfbi%o^^
'^t d6rnum{tC(ir. ifrij. Kgo ad^m'h6e de (ifarii^- ^'«t«tM9i^ln<itiieitrikw:dn^:ingi«diento^^ l^. bfi-
' ^ioiie ttoiAlhi t^^dnti^ fntelfi^«fldi)fAf'pUib: N^ ^lm ibMnliil at|«m,i •ei» pm^BflnAitad f9iitM!\,.||ani|i»
; inaiiu ^ominum raclum e^t', id bsl;ii6fr8t)«fefttfttif^o -^iA^ lHMli«MdKid"noiMB'.aifoe|ril». IktiaikivAl pt>-
' templuiu carnis afecrtncattii^^fh Vlf^nij^ iieff^^t ^- ^ ^Mb^ TM«li9 aij[lia«,Met ^i4riioit^«a8fifi*flS.f.lbtit
pra DanieT, lapis sih^' itoahibb' ntkvti, 'dii^s/dt'<et '^^iMM' Mo^<4ai«^HN i-etlaeaiQwnfcidokf»., Ip-
factus est irion^' maghu^. ItitUd e^t kan(ilihr6n1dtn dr- ^ teUI(^ Hthttrtls ttVutfs' loe^iieMis Utloripe ci.'ktb.ite-
riis assumplae ei ^lne nidnlbii^» fd cf^t,'^!^^ ^e ^ tie4r^'%fr«(ML*<4yll^<l8l'4ittmittittir.,c»ti(^ oni-
liourinum de mont^liuiilahdi' natufSB^, et"6tiMairlia ''<^;^t']^s^l^hii»' 'DMflitoii:l»iaa<mnmilw
'carriisexcisiim. ' "' ' ' ' ' " ' "'^ | kiDe efficitnr aqaa amara soaTifi^c el^riaiiiaritdrio
bomine, qui f^gha$ tn kkculUttt, kt iH iatttiu^', ' et iitim ^fMimi in 4qlcwltoia i«Hdllgi^ilj4^,sp»titYia- adhuc, Quoties fri i^scctiltrm didtriJ', ' loHgifad^f ^i- lll (JmlQetlcdptimvMf Caa^i/fi^Pi[^^ ' dem temp6ri^, sed esse flriis *^Ii^s fndhdalfuf; 'et BU^.d^m^^Ju^lkimr^et^ Jenffi^ .<)«9l^((«Qi(r ^?). ' siin aUud s^uluM dic^tiir, ali^rii^ ^dhbibMh^ AUo .qaofiie »a$i% f^od iK(|W!Q,>aiQarfB ^^m^, in gior quideiD, t^meh ^onltuf Mls. Et (plbti^s ^ciila B m suaceiiiei 'dliicaicMiit indi^iQ eratr, aaHM^U«((Un^ sxculorum noniinantui*, fortasse licet ignotds nbbis, • 'gei^ai^xpeiMsniiii eni€ta«ChfiaUiit «$uiq,4|ilce^ (anieri a beo ^tatritu^ i\i(i\il^' iefhilnu^ ihtYtcaktir. ' 4iiiit(qiiaudaq«6.emi verfefldtun» ^ . . .« ; . . > \ ' Quod vero addft in Vibc h)c6, ei 9(ffiuc, htilhim sen- << iH. €om$kmt.ti.9rw^ep/ti\(iiqH^,yjM4^ici§^ et^ibi suiri lermirii 2tticuju§ aul ilnls reli^it. Qubdctrnqfne amtetfil .«etini irfirflM ^^i& <itMtfan>i.t^a«niiJPwy»if»f;jPet enim inud cogitaterTS ih qu6 ftriem pnt^s pos§c cdn- l<f> etifiMd nntfifiit «alt tfAmai ea ^fMrtM^.^. dfedie- sistere, semper dicll tibi s^rmo pfbplictidu^, 'et " nk ftrraitftlt tfu^i cmiodimHtqiti^^$ffii^aiprm^ta adhuc : velut si loquatur ad te et dicat :Pdtas in f|/ffts,»im0ltfm iMapttofeni ^M>p(f8Vt<iA iJSg^o^ sseculuiri ss^cuFi Dominuhl r^gnaturtimf IGt atihtHb : ' noli fnifoanft Mupn. te* ,E^tnim DfmimiiSfriiffifor Pulas in sseculli saeculbrum? Bt adhuc ': fit qtiddcrin- ' twu$j> H reiiq«a4 {E^Qrigtm^) QmA frid^tw <Bcfre que illud lixei^is d^ regnl ejns spatiis, ^peftibi ' qtioil sl iftAs^erm aBaBiiiita,iiittil4iiii.K(grit|i<bQj;m dicitt^rdpheta, et adhuc. ' ftnlaiiir,'l«eest.iHiqii« MMnm, Mqpie^^
fntratit eqtiitam Phhfaocuk \fHAdHl^li et diikn" >'< eoifori»fetiai.NDq>]ilitOi4uQd.h»C aintrqif^pi^ iori6til in mare : ei indus^t ^upeY ^b% bominut aqua$ t$nMr 4iviam nMitKiafi lemBitilni^tf^lll^pqMiVl iiHilfiiii inariM. FHU autem hriiet tifnbulavetuht peV kiechttl > iioMseai-Jdbjostiasipfiuaelimiiw.pieiaU^.pJi^sf^ in medio mart. Et tu ki Olhis hraet cs^ potes atnbu- C tlniiwts» ffrt a e$pit8 lUM|tte,! aiifK^dfs jjrc^fitf^tir ul- lare per Mccum in medio maH. Si fueris tn fnedio eere yeesiifto^ Mon^eig» liis. Aeaflm; 5^rei;p.|iMi^'
nationis pravae et perversoe; slcut lun^eh sdlts Ver- miiaHlMKS» i|iii nt»a(toU.cii»AOfHi»>t,: ytf yton.li|tf)e*
bum y\Uxi continens ad glortam, pote^ Wl \ii iu 'buitrillas inilfniitBteeiiu^siJBgyptt} babe^t^.^T'
inedio peccatoi^jni fncedenterii te, nohlhhind^Hiu- )tuit iiaiiiqm iiiiiiNltts fi^ujadller i|)p^lif r^ l)U^
mor peccatl. t^otest flert ut transeunt^m le per huuc efgoiiitiariviii '«c^eaqwe 1« loundo %UnkiJ^1SJP\^^
luundum, nulla nbidtnis unda resperg^kt; tiutlus cu- latigiior esti IMca obsertare el I9)(ni$e/».<?l,.^mp(|tay
piditatis acstus Tcrberet. Qui enim iEgypiius bst et signa rdqmrisre; stettarun corfiibua ^^d^t^tJRfSy^
feequitur Pharaonem, \fie vitioruhi ^ctibns tn^tgi- piius langwif esti Bceerrifq.carois Im4lri»<!y<yit||ita*
tur. Qui vero sequithr Christom, ei sictft ffle afhbu- tibus operam dare,i«ieare:defticii8, i^|HijW.>^0rior
. lavit, ita et ipse ambulat, ^iqtre ei nrarus fiunt dettra est. CarM nanqoe infinDi(ati<Hi9 \m ei.|kHiMoci^us,
laevaque. Ipse iulert fnedfa Yta ihcedit per sicctim ; q«ri matiAica etiatodil* . ./ i .h...,.
non declinat ad d^xteratn nequte ad sitiistmm, 'u&* CAPirr Vt -; '•' •■» mi
quequo exeat ad libertaiem, et bymrinhi 'tici(h'ifle ^ j » ,v '' ^mi» .> .' #• ' . Domino conclnal afce».s : CarUaio Bmino, glofiSie ^ ""VHlfliiVrirJ^ll^^^^^^^^^^^ r' emm honorificatuB e$t. - ■ . u - ^^^^ mm jgt SirtitiJ iiMtft''i>plnbnii> ilatf^(i//ts
CAPtlT Y. • . 0$tpef0 totuirmce$gt nMii«.p(atf m^^fta» ., ..,
• be profectionejirtorum Uraei amari mbftoHi Ma^. 9b^hfetdklin,^(iiik^B9$truMki£iim\:HerarUibi
agu:9 amara$ L/uicVic. pbi ei Domnm Qonitttuit *^^^^ f^^^ ^«amm k!f heptuagihtu. arkores
eu pr<B€epta atque judicia. palMdMm (Eitorf. ii^d^. tv)l Putas nm helbel iUguld
TuIaI autem Moy8e$ Urael de mari Rubro ; et eare^- ftrtioniS, (Jnt)fl mn ' ai^te ill' Hlm dncHftr popnhiSy
$i $unt in de$erlum Sur, Ambulaveruntque tribus die- ^tbl et^ftt diwd(UClin1bn^"aqunrohi4.iai<ioibna nihil
,^111 per $oliludinemy et non inveniebant aquam. Et 'amarithdlnisfnvcner^it';* Iniopotius-ynbl. trat.opwe^
venerunt in Marah ; nec poterant bibere aqua$ de ^iias pfuHma tx densHate fdttrttrma^ Sed priRN>
MarahfCO quod e$$era amarce. tthde et congruum rfttetilMAdaqhafirfidsaBetaiinhtaa, ^pnilm.per.lf^
locpnouMtt impo$uit, vocan$ iltudMarah^ U est, ima- thciAfsirtttnm a DDtnltwdiiidlnis effcctiSy tip^ie;^ ve*
ritudinem. Blt murmuravii populu$ contra Moy$en riilht* a6f fomCTs. Sl bistbrldrn' ealaMl:Be^«4tt». non
dicen$:Quid bibemu$f Ai itte clamavit ad Domi- fltViItum AOs «eilfieiit sdlre> ad l|«eA loodn |inino
num, qui o$tendit ei tignuAi. Quod cum mi$i$$0i. in venerunt, ad quem S(^cuiido. Sl vero rimenmr ia
'i:
litttfi'4l»0eoi|penaiflniei iA Jaqa^ ^t m Sm^^^^rm ^s^W^. Yidil wnft pi«cibuui,
iib» you»tvCUia»^raiMtf>licMi»i9i|ie.datoifti^ ^iC<K(i 4i4fbffs.r 4^r Murniur^ eiff» «liyersum )0ir«Ma^'OliiilBlligi(il(ei^apna^akiftec«^ .iMP]f%^-'iW^.<«4v^l3lwI)ei)Wi iU)»^^ Sfid Imi^ priii|o
^AIiti^'^ km^Mv» .^, «oeii«d9 fQr4«j|si» 04 leriiA.
,Yefi^.i|i.gQa ^^^92^,^ fiefsistaat^ aucii qiijfi
PfisliM^ omrvMl^M. P^ulo coofi^u^iur. ]io Nor
.^e]:oruw UbfQ r^^^F^t fmA e( .iu (W^ »cripiis ro-
4fij^iii Ap^d^io^ 4ioei|fk : lleqw mumufitfmUt, iic^
ja, qifiilij^ M i/Ml OiMniNfr^ivjrii^iil. i^ a •erpentP'
btti interierunt (i Cor» &)• Murmufi|iUem popukim
Y^fM^tllj^ in ^m ^^UpepMUQ d^ascit morsufb. Vi-
,f|^M^.OftS; qiii Ivaoa^dimus, nos inquam pro qui-
1>U4,#9W^ #14 J i//f# W« »4 correpii^nm fofU
e^mim^ ^ UPrA'£tfy0' m^^mumpmUmlmis ^^^ J ^^ #t<n« ^»Um profUr noe, m 91101 fiuei
•\elM« T^ottm0Vlo/(fafpkujD.o4jtQiiiw,i(0i .v^nitpr Hril^-daodttolpiopQalotoio^/QatQS^.Ji)! iiljm. 9xU>ff» i)^pfrioitliuai Bc^MKiatiiiia poiftonttO)* tepeoHH ,^1 :4jiqiit4itii apostaili ilvlDii^ Oiriaii fiSBdimAr^ P^ i fi|> aiii «(iftiiagtiitii4Piaii.a<) pn^diofMilHW .v^tw A^i
'-''' 'Pli0|(McviR|iU-itMM'i(^ £^Mo !'# <o«i<l ^iiiiooioMii- ii^'fiU<mm^ir0$t ik^l0$h4timfSiW,^qmi mimmr &tm a ^Hoi^ nrrfitfn dMoioWii * linmift f riiMJii s^dMnJun
• • W^F'^^^VO ^■"^V^^V •Pi^^^^F^^ ^^^^ •WV^P^ww^ ^^V^^^^Wa ^^^^V^^B^mi^OTV
•' MiigtkfgM^ fiik^tum i^ueL mum #ofM|»#|itfoMrAE ''4ii^A>ii^^l»VWIiy(iO#ri>«^l9i«l^ <0ii/iiivJmii •
' 'imtdiii^imm fam m -i^ffim^^ Cm^dmiHi$ ms 4n^ieUftum iuud^^ m^9^4mti$ mnmifmltkwii' NM fam» {Kxo4* cap* m) l (^ Mm§mm] Mo im^r oorvepiioiOBi lifgeniiioi» «odiooiiiff popiili peoc6to«i';' 4aia wur«Mira«o«il ol ioitiiOi laiiii beneMlt ditiiris^ om mXtmU' maooa^aMnipiiit Oiiid'e<iam'dioii'icribitia»Si ^dio^mprtiiifiifyii pdpiilat* Soinnido.loqiriSi iHoas» dicimlri qoMila ^ie iMtli». iQUtfd «li^io oo^ilMM^Kaliotti.fMiipliis M'i IMaoiiiaiie ^MglKMaVlukteiqie iiiiiaMil,
^/^a/^ru^ iUif^turuiU. Sed luic ioitia babeoiibua
jg^^UfM^r ; io ^ qui i^ desimiui, fraviter tin-
d^f^aiM^* ^t^Of^iw oamque in eos serpapies« id est|
imvmiMlM spiniiims tradautur». vooeoji&que day
lU^j^il^MSy .q^i ooa inorsiJ»m oceuliis ac latentilMis
perimaat, at^ iatorois ei ioira eordis ponetralia
cooiflusis (^ofUationilius ihsiyoaoi : dicii enim Deus»
,q^ jiiiiydivi^ mufmofationMi filiyniml^rael : vidails
j^ ^ii ia,^i Poipiniim .murmicaiio nosiva i audii
.'^VMt^t ^ qvi^droofi ataiim puoitf poMiiteniiam no-
,0^ «O^teralOQia OMpoctai. Sed quid ppsl bttc v^
oiiaium osi? dMPti ouImi DomimM ad Jfopteo 1 J£m
^ pJMm.Htii pmee dfi ipob^o ; egrediatur papukuf m
f00H^ qfKP Mf^fifiant por $tngulo$ diee^ ui te
et>ifit<6iil6alW booosio tm^ q/puiimnimitmiUi. C.««« ^V«*«» W>^«< i* /*lfa «#o 00 oon. (ito A»-
Mf^^^^l Teptjitip ista p rpbatio es(» oou in poecaiMi ^^((uctio. N^e ideo proi^atio , ui Oeus iioverii : sod ^i )p$os ipsis boiaiuibus ostendaiv quo bumiitofia (iaat ad peteudum a^utoriumy ei a^o$ceiidam Doi |;^$tt|,^m, Die auiei^ sexla parent quod infermil ; ai jij( duplum » quam c(illigere soUbanl pet eingulae jii^ Qu^ro orgo qi^ die cmperii Bumna emlilus (Ijlf it f^^ volo compj^rafo nomiiiicam nosiram saUbo- )^ ^u^aporum. ^%, diviaia namque Scnpluris appa* JfHfiff QHOd in die Do^iiBica primo in ler.**ts datitm osl .|Ofi;^^. SJA^i ^n^Wy ot Scripiora dicii, sei dieb«a . 4^n t juuia coUepfom ^t| , s^im^i autem die, quae eai $if}))jljai> ceasa^ efApMUk^ dubio iiM tium q' us a die pri- 9^aqu^i?st i^omioica foii. Qiiodaiex divinis Scriptiirla
maonay
UtidauHkPmMu fattiiidoa Jua qii> iawMii i^
'iiiii(tti'fcroi^i» M <ooaifioti^'ii§oiiiai |aiC|ffiiii.
1l|ili'«4^ mm fmfm liiiiilaiiti igamiii% iol ooi
Un§fi'pit^Am^0m%-'demm (pmmet . m%\ pukni
Mtt^iaHii^ ilMii^4)ili ililiai pifOSriiakaiiur
el :iA»didi ofaiiiv>aaciBiimp>l\MfllMi?inbio toii-
pdit hHaaiiiinthiia tonpOM quaiOi «anii de oaslo
dlsscii64it.''t&'dio qoopffinMMtofasehft tli^ iOi.4lO-
S(i(Mi( iaaMja s^ed lufaoo qnaisnimyw ftaaaba ,il.
Ifid^aiilba ^iiPgo imiia ^oii ailrio.iiiaiiffdoiiifalorik
- PiMoni ^^iooM priwlpavoliealiqtaieHadiastpaaolM
nosirum esi. filps eoim fuiiMi<>lBMi«Adfiaii<iaAloui»
qui coid>aious ligpiiipi{qV ^pi^iiii» i^ ifnoranlaa
I<5W*? 4^ W aafQr» non.eraiMf dji ,servieboa(iii8.
Moa.,^^ mmu m lp«§B p^rpgri^abaoiw. Ikt 1> Mo€ .consiat «piod Ia di^ Domiuica Deus pluit
qaibBs dicit Ap^stoiua 1 Quiaiiuiioua-.iwspiHooi ^ regniiit toumeotoram M speai iOB MwBioa, «I «pioIholo^boGmBndo* .Ijofiymaaiei joiiidoiBff Hiattua de;009ip io illa.dia^. tpia poiiquB^^poaobi ii* sod lu iUa ifaa aeooidoiii* J^fmia onim qfti do, (;mlo diaqeiidilt (^n. vfiOilto4iUoSf . wi piwap» wtwBi- 1aiedi>qekbrafaaB^^cdadim«|i»limiMM »tMaepi- miJa.Kodtnmii0oi|a paocba iomiUUiftM QlimtBs,. qol ▼eruaaabiiliiiia 4fto oodo4es^m4il^. Siaifl iBio: ita viJuaiaBi .qpidi.BSlr qood ioibM^. di^igiiMiiB. iieMralttrj OuiaHadooiBiidio B|BBa|» MPUndi» OHir- BanrovHjpopab» «tidixii. : Qm, mfim /«iral ^
ma^^wMmmi^i^in^umi^ $4Mtmm*'mmm^><^
et in sabbalo oob ploit, inieUigant Judaei ]aui prxiatam es&eDou|iojooi|i nostram Jodaieo sahbaio; la^i Mmio , iiidl(^baiur quod io aabbalo ipsof om fpraiia Dei ad eoa do Mlo nHlla descooderil, paaia coelesiis, qoi esi somio Dei| od oos BOilaa> wieril. Pigit mm ei aUbi propbeia s IMue muUU eedebuut ^u Israel uus uge^ eine primoipe^ aitie pr&pketm^ eim hostia^ sine Mocrificioy eine aaeefdoU (lOie. Ih). 1b aostra onfem DomiHica die, semper Domlnia pittii maana d^ cmlo. Sed hodie ego dico, qota phHi Domious maapa de cobIo. Ceslostia Bamquo obbc ijynHlin i^ia quae nobis iocta auni; oi 0 %e» deaOe»- ^^oriim verba quai nobis recitau suBi, ei ideo noa»
it . . 'liii I *• I
*:► 'ti . I.
ii .(■ i> * t
';j ' Cf • »
•79 B. RABANl MAURl ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS I. «0
Hfkl tik manna Mwdpimus, seMpctf lsl<yWs > MSti^M. MiMfl^^^^if^ Domini appamit in nube. Lo^
midminrtioiiMa fHsfnfm /BrMi;tfTi#^f«i/nirnfDt( «Bi^mraBeiMdtfKM oiiikSf^itfSlM&rlMMiqtxfaifioUcih' lii^giym^niiiB lln«mwd)elii 9iMi«eiifftEiii>iiiatti iaAopferiMdittpnfnpulDidiAjf tifi^imppciiiiiiiateii^
pniioiM4>aNmeMo>|])aiileb^ii(nbiiw!i^^^ tfaJii'4mi)i6!V mmeJet iiniei'4oitnuflrend4iifUil^^ in^
mBftlaJsaat intMrtamihiiiittMfftf-e^WitifOlld^^didii''^ ftmlitiK^ftiiiitaiiiiP Ipibi') eMM» fHHpti^ ptfttmi'«it^ >d»BflwimiiiunMa0iMfaulfctirf>^i^'H^flM
/ll^tfiMmiiiJiilnl4<>i|m^ ttiniviifliMi« aiie|wmni\pftr
|fn%«PBMSi«rJP4J^IMP^««WQlUro«ifti|MM A^iMMI^
fffHMkifmn^ qiiodies|iiiiimuiiii|»i<9iAiirii»Qn(icamRr
llri, («iPiilMuikiiii^tipc(iiny)iNiiltbBittmrJQo ««>Pif»lMl, iii^ikM))ii)».JliWMiiiat>apibttB»le1
«* t()MWft,pi«Wft*rfPtvWi><^Siiilk4| VMIPKlSillli(i')MI /l«|»iW)PpPJI») »iii«)SW<|i»i#fPfOl»AipfW)miiiii
^flftA<tefP)(fo»^ N^m wfp i#tj«pw)iiiireflai*^ m^\^mm>(^\ 'mk^9t» .^v^^iciiifdoiiofiiHMi
IppdllitiMiii mmifnwji^i
■fr TVttpvi Hlll
r^oerinaMi|Mi8<l8(fi>iiiuiWttJ''iTalifti'^9^^
KWtTfrQ^tAinYJsiimclWiMOilMiim^ Jiqpii B iMiilii i:mw^^mi^^Af^€^>mmmisi8^^4(^
ll«4^re, K^^.«(9iiK^iiUa^t)inuii^i^^ 9 malu^iiimflK^jiAiUlwiilllolil^
w>yij^i >»icM<i<iS€in<in «nrianlru\IMMiti(MiBitaK((uid
|ii«^«|o^Qn^i4u« mtrifffioiiiMrefldmtpiiii^ inAin^s
Q»IMiM(iHfivdioti riiana^
dfiffi^fianl^mcietiiidnlfleditiisdlidbe^ piyrirtmmq> Quid f^ip ^Mi|di^4,§i]|id^}m^4iiiptiiim#tiiftiidc«fi^ ^Mfi di|l(^ii^,g)IJ|iv§.,|«ia^iutfi;)9lpqiiMfl(2),^
u^^4^4ie^,m^^s^v^ qolHglm^^iiis^Mpgiitibflt^ m^m if^iMM/i^M«it> «dkMoXillpoi^^ieoondnmi
mmi?Mi^ijlftiMff Mim 4iobi|8ilkviifiiQil>hunDimmiH
eiifroptfan;de]itiai9MM^«t 'fKMUtVeiilt^ pMfftt^fiM^ tifldiilbDeitr^noiMmtr Mi^raiii<illifp|^iUlMrtiWif eaD(lninalipu»iMiimt»uI1Mi M lfiMlind4iif<»ri a!p|^atHHIf iiuipiilii^ (p*nmiuiitoef»i(^ >^f«ul«t«iPft^f^<i<iif #^r>vaipi«r, 'mpMmiii^^mma^im^^jfmmMiW
^ ;japfr«imlfriMpitiloM>(i^^^
diai^tiiiiiiiiifl^ ^ tfiuki-jpUi tmld<^{^^^tiiMi^^^
|msiiiB)iqi|wrf€mmM^ott 'ifim iM(iMiMl)^>/IIR<M^ii
iNiitAnAl JgflDfoiuiiirq^nMrilir tiHitf)'^MMpiffii^ MtnfH^tnim eiipmii^i^ttmiiiiiiilrl^MMlitti «MVA^olf
liMtelim. ifiiirBflfiirflli q^tm^nMf» SmiiiUM
inia4)bo:0fpi«mitiiii'Mpimfer8iielMnifliei|TebonV^ (wUHial flfljMiiinfli4lii4^>\^nmii^fifikiiii<ltf iife,.i|0antQmi0iiHabiBt:ln!fiHuwiiibM(|flii[i^ ^cm^lm^gma^mupibimkfaim^iMpiUii^^
W»M> «ipfinniaofpirip, si(tittidijflMMir^>i«l8ap)e^ iim^i^-pielatis jWflii>int8jidioct;rtiiiiiiin>^Aitt» fibe«k|) 0iit4^ilmaJiAlil<|r>flti]^fnim:i^tiiPimjflmaa!ttimfl)|iev4.
({ilMl» 0WBpeP|i«(toidDmp(ne|ioiiiiieimftaVinifrn^
Wioi^lo-^iQtinnmpreln^oni^nlnlflpsiiilpfn^ (h)loedinO:jreplelaii jiNmufiipendeaftiQutdinstiilmOiQt
<iai?l/iwoyiinflrea»w>citiliimfe iofl^diiu^oeaq^eiinrt') pWkiiiiimi^^l^ Jniiliio<ipHliiur<i<)M]eqm( bnojm»! t0fpofiiiiMitfhfaQodiftis<Mfelpitar^nin0tusMi9Ji^ pfoHima lisnDraaui^titBici ni')ifl4iiaii)8lip^nini>nplriiii^ aflilaKifij in)iummisiii9etaa^q[nmioiiiem|iini»al, .at) qw^fMOt^ili»] ioifldiai qnniiappa|elidt. fiDinetWMfkt'
mtifffimm,mmtdmn^\quiii.iuibimnti itfltntmiabmk^ a¥m p^Mimimiau$,\iet}\nmih'mfii)ai kmu^Arii'
gm^^ fimAViiifim miti^afk\\*Mii^
fl»i[miPii)Ponimipi4iir<flmti(Mflia imf^mswiiijmoX) ^i\\4 mf^ •ikmf^p^i^9fktA^)pF9favk$f$htc^^M^ ltoi«(M>(?rf:i[eoi ;)tfiMmJrfv/in^il(Temid'i<H 'mmttr^ (MimmiiitiiirnMlittii^Jiidi iimiieiHiniiipuiltmoiKi ^ifM^llfrJimfM ;iilMii4|iinit(xtpi^<iHmiiii^ comp$^^mi^\:\ ekmOmmi^ccmikn emt^aifimii^^^tm^ bmm \mj^em'mmm'^n^%{r,i[immmuwlhm*'jfmmm^ aitmfcembmifi Cmmfm) iimmtmeUwat^yliqU/iMiii i
MP^^I^itifimitha^^mmfiH^lmaMu.^fjeipmiiiieiii^^ i»r9.'msim io//i^ni'«{baiarffipiftmiv ^ tei^<
^^ilmifhmimi fdmK^i^iiirtei^ii/ifrflnit^sn^^iiiilf (te ii^iiiinipeHniinpp/niqtofpiafi^^irMftqlbac^^eb^i 4ffiff.vF^Mfs>^MriiOiv )Q^^ ^IM^m4\\ijfM\knm\^xinM!m^
dieiftiev ^<iipioiMiflrimii^nieliguiiOfi^>>l|yri|rin^ I cliipunaiperit4eiteiiftdqintiav^>qmi0^p^vilei%mii^
tiliajt|i^n«rtn/^'vqHibni fmriliidem^^imiiiftlui^f lA^'< qiii)([aii>pitfiEiii»r^regni' lemlislli <<pcft>iniiftrt'> oOftlU' toiiiiptr') RfliisttiquiimnMetrivolatruii^IeiavJ^I^Cl^iit riamiKmaeaRe ligiprcinqni^ qqRpWmmnufllinilettll tan^nam laavfii r>a)ibai.l|Kr c^iveflMiq dftfftolmd -Huiiibv ^ qoaiiipoi nolnlHiivi ^UniniMet)(it6qifr«htdiiilti^,Jiquiiif cincta^aeioftffna)itet^lli^>cincMft ^imi^tannrOBatit^ Nimmt\\Ji^o^i^AA$f^(i\iA-^mit:0 hnbifiimi MipifoalilOHauftemniluiilinemidOi^ idaftii^
m^mmfKinr imf^m^^OmimAxMfmfmm jiMnrotttmf.) m^iiMipopiiftyimainarutiqpmtigiifd^rCftfisftn^ciiOil oill«fffh({«|^jii(mri(mi/ifmii».ir(9^^ tmiquaflft.iliniisa(iyUB «df^oilft^ deKreiiMit«iiQniYp«r[
•■ij\j>A'\ A<r»JirK\ Jti j^lui'.Mi( i»'''.-':»h]/'f }'i''ii J'»i'<j|oi(|^.^ U'»"»?^ ivniutww^i ,on«w« »<ii ')\um V» ,«uu\w ?.u» iMUiii
difWtf MtiiENS^VhimJqtoriPiJtefan;) Am^^iYi^ifMMi
«ff(r?!Hyi?fMiff<Afm|l >iOf»(t^fii«n/omf'(M .aOimii^n) ihm tm^i^f^lm^^f^ (veitnmi'M^'i\ied^^
0dRmttpikiA(l9»^>lffo^r«|(^Jh^ lo^^^an|t9fnJ\eqf^>di^4ft|ruptieiim^ri(^'</«N0^ii^^ %Mit)M Wl «fifYqrsviHW«mi#ei)a«reOt .m«rnnM!2l8Hi^^
qmdtt^imjAf rayt, ^imimtifm.mmkmmirM^
m liham %4^.Amm^l IHe.^H$As>mmf ^mngt^alhn^f
08 .1 8HAq MJflaqo .t/:ijdom AmmnA dfjam mAaAH .a or
Mt^tteoiaMWfidMifteiiiiifam^fl^^ riAh
fok<a4deii^d0ii«mlMte,il^|<Meb|itfi .imiiniK«NMt
obitoiteifa(hPB«lwr fiodiilUfd^tf^ajMn^^^^e^^t^M lioiulrulifiiM dM mtmkktkWia^iifirmdM^p^M
0iinrminittifit^t^nt;iMi6yMft9iii)i 8tilti«mk«liuec JMiilo tpMfiiphirtii jBtcleti^flno eii^^Mlen^iaiftt» iMfilnaBMknaftdie eiiiPMisiitmifl ettcottei^seei^ fOfBleral^h^ttad^^^alf IMrbiiduqB^viviibllesid^oeif» «iifSlliHMv^Plwit ;»^|^tte«nf dndiiil\i)ittn^ (M^i^^ MdimiMimnQkms(ffQma}}^(pmsbLmi m iii(ia^ufiii)pii;iiiiAliiinfi^^
fifiilNliiPMWttteir^daMiinfiriMirJ^^ jettnt^jNDD tl|iPi«IM^ <^i»fflifiw>fl/) eliMH ciiaitttinii^ipnliMft
e^^i^i^q qfii5)4Miipei»ift iilQiiii«riliif>aidiqo«pet9 \mit'Mm^\mfim¥ii^?.wtA tfinimoieatidridiiiAiii!^
iiHl^9MMI¥$^<M¥fnj^iKNI^ .mqfl»tcn^
IHm^<miJ<9¥M%8il1iMl^til^^^ iJft\1lA&HlPfA»M<»4NrteisdNJtol^ tn^
^imn4^(V<flW<iiABkJbia? Qm^ ^ jnitniiMigiiai» i^% WfBf(>¥iM««i)»^4iW dev«p«nn».iconpii€^'^ ^ >flffl\ttf fee^iff^: kliimniaBittlsbno^TOi» <)!(f^lifi9«l9iMVk^tll«lf liiiidpmiiiDM^ inititui«» Mt^JVW iWMi<&4pMtatttaft9i^selniii<> tiiliiplt»\]i|^ ReMrtttflWd iQ^immseml^ eti^diBmidit .inuMiMfcr
I<faci .eddlNdi^^^ntinmi tnnhis *l|naimi|sAii, t^iiiP
MnQ qnofldnsfif ieiMnlifM^-fdflfiinl^Gfinliini^iSlb ^■ifi«thritifttH^eafa^i»i^^t6M{iBd'^>^^ mm nMpofaiido^ki«tiii>'i{liamM|iotlett'i(btiliMM>'i^^^ ^^ ^ttuk inoi»Iiti<i4if*el^d tflffi^itaMhk^lloffri^r eHlM q«ldilf^(|t«7iM^ii?ii|^|titim> 4&^^\9hhMrmr;^^k&^'k^, jfttaHmtkmv^iikim^ 4«M^iifift#^t #<iMHi adieinii4iiH^lMlill«iHnkftiH(!^iiV'^V^i MMii? ted qdarnenpaine.'Mj^o<i(^<m^aA«fna^ HvmnDnudcMdny tAi^ifnite Ufrftfe «Iiif«hdiiterilil9
qm WfltP)i|ll«( J^fr^ttMff^MM^ tnniiiNP ^Qnod$r9eingnMtfbiuni4nAiitti)iitmtiMminijq«
iMif¥MOh^«iil^^ifcuikie|venk[^m^ inilniiirt^^i^daiheainifiifiaWiag^ribannq) >yetiil> ^
QKM&¥miiiD»i nNniliii*,t|ttidxe(iaaMlliit,«»f )>4itlii» <)tWiii^<A(auariiBx^bqiii;si«ei)s|fwi^i tiiffdHticl^ iitllVlieitiSttAfnidantiqiled.taBiatdifi^duplifiti «dl» liiigukntlif^^i]id<MainDia(!tt&iat «MtvsM^iMQ^ 4S<Hl«iP. diet\iiln\eaidBSta »ta»«ilinM?in)4W%ii«l(r't^fllil»Ji' lnt^eLii^)dvpinn(txdilKit;^s4iir>^f^^ ^^ Vft«^ 9lMnMB y^rbvnv^Dli^Qlsnbditdtiiittt; lA ihio^ dHj^ifdf neondllMsqainee^eDfi) ^'t;eeHaliii»^ ttf)M»ieiMiMi> pn^t.^iliM-cepdiHdNitvnipfepler ; MMttiff^'»^di^ c(ini'iiBf^€bat«y»^lona erilatt)operaiieoia^^prlipBiii(^f^^ tnranb4r«qm%iint^lni»i^aBMi^petnHNK raiiit4ti^\eiant^4BafBtoieit caijwat') sMM-^jmvi^ tVinl tt) fflai^Khehnttiebant«ieBi^\ee «ianes»t«t *<bni»>^ ^eai|]
rtvHam («it_ iiia.eB^QlJiavtiivehiaiMuit;^ ^nnHn llli9noi%|iMit^)
uHmia»>dUbQfM*Br«iituiiIiK,qoiiif^ ipoieei(l
qifattdg! cetniseiimiiiin^r^aiibnHjilaioa^ ^iflilHir^eeui» Jeidpneiifor.dHienniniiilanemntiinoipiilitiamlieiria
nnftdeei()erarihint^(<(oaai4ni(derfiA9^pieq eiHi <iiiip laaritiiipacDriiiianvtiriai^^ani^ai) qBnatltofi eeilin^ foftaitiii»tdiv)tiiai.>tMieMeraiinMi( palelapit.imit>')nbtt> eiaeiityieticxiiitdjfniiior fatMMi^M^hiffdOilildlitfP pBevrumiJ f^r^mMitff/MVtni, ili^iMmiiiieii^q fleientiiMSiiiniian^iaaiqiiBiis^nkibetaaitatMnltieflKt' HriiitfqquiiiitliqdMkinlnlett nndininasilir^a-iatiinM tor. ,ikNi9i!|mtiiBninn|enAlBi|i|tininonino^ cHhiatf^ sei^RaiA TqUis .liaifipanrilniBP Inibciei pmeHMMr b«»
OBiBllclbtiiipaib
ai9fti^fi9iflse(»liAeti«fiiiat)^9mniliiivi^n4sHMl».V^d^
inmrliBa^iiHapDi^ cumilt; alliiiigiiidif^irailM kffif^
^Bnetaai) qoBntitit ttMohfllMiy^lMi^^^iM^ik^^
dlsiinHie. NiM(ef«c»^eniai'^beifr (^"^iSiMmmm^
et')deMeiiaai^ /eof«ii;( ^^o^iMnili^^iptef^mai^
Sedrqnlaif:Skeipfnii'«dne^ttM ilbo#"i*aAi^"iS^
ra^nnecWeif^rei8eraU(iifatthodi<'44HliiV^>i^^ sOtt^fiHiniaet. liMandiniiiiiMeiy^^ltiriitf tiik^liiiiim^
allimiledftliiiite^Mc^<ibdufi(>lS^^ ^m^nei^^
M^im^mfu ^m^mi^i^ ^ttmihq^i^ iM^ «IP
li^iiiaqi(fn^lfii^ileiiiiuiithRrB0ti9iqii»s fpentaaii) ^IWHi^iM^iviy^iianapa^napnMtaiiffoHiiaipnauquL^ h;Aienk;|ii6!lllii|s, eiolMenti^ indnqcea^ittittniitptBtiti SBil» cMMi^qb eit^viaeeraiiq|aiSadiia]iqqii;patf|> »iP^nsii'jIHMnVfrlMin)i»eooiliripfBeiniiI et liiniHii ^}inrlBnnfiinrtaif»5)i|i|i ^oi^afanaf^i eanttfaniiianii fVitiitMieiiiloieibpedlorisiNidaiR{(^nqnaai m^tm*^^ inBin^it,Cteittna)ip9aF>lD4oeidinif JE^ibnilOM seqifanvi) mian^MnniilHHni^ tad:>nnai^ill6leliii.iinioinr;ifbai'Oil'^ aiiiidn CTihim^HliialinrreiutreeMaeiir(r|li ernilidaii
iariauM^iftliiaM^M«*duU)0iirnieMig<4pfiMi^i feitwn^fMte-tiiibaW^rtWf^^vitei^qili-^ii^ ^m^fmMfiX bnai YoifhisiiiiUiob. (JMioitfbe ^feftetiati) Ammivfi i pfeprier.4nam dioeret^tretwiltibnot ilMtar^^ Same voi nmim, ei mtffe iM memia, quanium poUU pipprieuteni eipreBtiBte dicendo» in panm PtooH
i*^
Ij
I >
1>
/ J /i r:*f {V noM» i
^y
4««i fteA tiMM IMnB t«mni «w eiMdndiii» eU Afi- AI^ovalMtt^iiU^^^lralpoiwcfifiiitfiM |ikll9iiiu. Modo enim wm boc YOoaUBr noaiiiie.' Akia .lmiUi>^ ad B^mmumi En^^ga ^mtkoi^mami $m"iihi ^iipottit,iie» Fkaeiiiee J4>pelfetur^ iegio l^iOt -«%erp»ffamffore^>^fB«li«P9iKr|vfraoif «li^as^^ .ftldoBiii, ^oa illeetrkisisee .non legilsr :ifaanqinni ftfai49iM>iaiNtetp<4Mi/iM4»iif0«ilii)'(4^& iM i;eniiH>ita#- /&eri|»Cnra f^rlnsee potneiil temm Pbeinioee af |tolr imariJ^J$raelit.\Btqi^im^menmiBiM lare, ubi {Hdtnanim arboree jnm eise c»perttit posl • Am*; £#iil« iD0arif»|M:ift a«6ii^" aA nm^ i£»nfm4dtim.)
^strBiaiinaqiiQtJilurtpo|iiii»aial)i«rdeieitil»fl^rcii /oas 4epeftraBntpiliiead«B^>attieini petra, .^m^.percallia aqinuB><Kiniina^i^iGhr»lillgOfaitt'iudHiit«iqba'aperta duBcta/flaxemtiiAd ^ieiBiveivii^nBgftiligiHiifir^p^s- oieiie: flQoesaiii nl emaiiaret 'oMeiilil»» igraiie.» rPnr- enesa eiiiM^ lQm.(«iaBamt|.pero«Bs«iil9 iOMee CUii* atasiiitientiibm ia?Berii gratiasn 4ir diBiBBiifiptfiMis eaBeti«iiHiit..Peicam> edimiislaia >ifc|orai|iiiG^riRi JiaiwigsopfoiMit Ap«ii«iits,e«fl> dieil 1 j^i^i^iBiV iB-
Mmi faslitatnBf quoBiaBi paima Gneeesic «ppel- rlatar. iBiUo enim prDfectionis SHae InveaefantioeuiHi inbi septuaKiBta -palnsarHM aiteres- fuerant el dqo- <4deeifii fonles» iSed postea eoseioepit efenii pniiixi- taa, ubi tale aliquid noii fntt» q«««sqiie venireiit* «d Tlocai^se colebanUin Verom iile s«bshs e«ti;pioiia- •bilior,.ut;credamus sie appoUatam fuiase Uinc iter* tram. Muliarbm enim torrarQm .et locorum« eioat flaroinam et «rbiBra nomina, certis leaiatentikisf •i^usis» aotiquitate mutala sunt. Sequit^r;G«jB0r ^qrit^'ifoffM««/tro«sef«|Maf4i(te|ii<r«f)^
ronliiit dedma pan 4$t tfihi; ephi ergo menli|ra. esl ftriiiim modionim, nt in libro Rutb ostenditnr) et l^oaior mensura est Attkonini cbmnicnm. irbiBi; Jdttde ei in Lieviiicn el in Namererum libro quoli^ .««nquedeciinaparsephi in sacr«flcio oilriberi i«- 'tetHr^ meDsiira gDmior eapensa inlelii|llttri
CAPUTYii.
Ih tramitH filiorum I$ra€l a de$ena SiM in Aip/rfiMt, ubi murmuravit populu$ pra aqum p$Hufia.
Igitur profecla muni$ multitudo filiorum hrail de
dB$erf9Sinper'man$ione$§ua9i}uwUt eemoMm Dth^
miBi, eaeira metuti tiinl iii J^apMdim^ «H niif efat
aquaad bikendum poputo, Qm iutgu9u$ conira Me^-,
am ait : JkL nabi$ aquam «i Mamut. Qmbu$ mpin'
er^$€hrieiw$'{J CWi x )<r QBadiBietoi-eitienfrpepiiJHs proaquB mornural adversas MoysiB, ettpnytem jqbet Deiiaul eetenddi eiptttramde>q«a biia»t> foid hocBig«ii60t^>hisi>qui«isi quis eBt>.qBi legaBa Mof- eoniDurBHiral «dvenqs e«ni eldiapiiiot «ijloBiqtise aeeund««A tiiMaaf^ • «si' «cripia, o^ioBdii <ei< iHifyees petraBij qiiiB ^st Cbiisiua^el idduAiiciiB«ail>i|faum» vtlhdebihatet rerici«teKiM<iBaaB(' ff..!i •:. \ .1
' Dif piipiMi.^iMl6i-«O0lrB/«riMii ii!>i ',,«./
Fei|i^««<eni Amtdeoi e$pmgmaka$»e^nt9iH'Unmi,:in
Rapkidimk Bixii^uoHo§$»$ •ad> ioiBf ''/ JBiifr . iiroH (fi
ij^rr tsBt pttijfiui contra\Amale$t £ta$ ega^eiabeti •avar-
tice eoili$,^ihabett$ mr§am> Ab tHi mqiMi «BHati JF^ait
dU Mopgif : Qtfidjttr^amiat foiifnimf ? €ur tmaii$ ^ loeue ui ioouhu^erdt Matf^Mf leipiipRarilieiaB^ra
DcNiiBiim ? Sitieii ergo popmiuk ibi prce aqum penatiu^ H mufmuraiiit eomrd Me§$en dkene t Cur no$ emre feetM^ de Mgf/pioi u$ oeeide^s et na$ et iiBero$ no^ ttoe aejmenta fill {Exod. xvit)? Raphidifrt est lo-* CBS in deeerio |usta nmrvlem €horeb. Sciendum ««lem qnod omais eremus ttsque ad mtmtem Siiiai Sin voeetur, et ex toia pr^inchi etiam lociis unios mansioBii nomen ac<^pertf^ s16^t et Moab tam «tl^s quam provincltt ndmen e^t. lo iiati sdlihidfnd qnin-
iinNi^f. Moif$e$ mmtem^ Amron et^ Mur\m$ee^tmttt wuper tBrtiem^eoUie. €mmqmB'imfabmL MifsffoifiBBBf, t^n^6ii Itivet; «ilattlMpavfiMiMin^iifffUfifiBl^itfii^ fltMt Amaiec*' Jfa«ttr> attifinr .vM«9ii\ frBiM,^<ir«f. Sw^eHles Ti^Hci' i^iHim > *pfO$}i^htkt HBMeni fMpy^ e'ft tl^kdHdifL Autou auikm^ot Umreuetemtabtad ^ mumue eju$ ettutrdquo pattOi et fmctum B$$\ujiiimtmm$ {«psptf Hoft iu$$ar^nturu$ifue nd 0bcamn'40li$iL; Jfiugavimflie Joiue Amaiec^et popuium ejm^inote^giadiii^E^iJkU''
qoe maniloaes sunt : Suplv «i eteMus, Sin et Bdt^hea guetino» ) Ei eeeeiegb slabel ioper^eHcMnte e«Ui«4«t «I Alus, «t Rapbidim. UOde bretiter in Bxodo htyia- Vlrga Bei in ttianu.i»e«i UmfUin iflcae^ad 4oi««,i 4ma ! lnr qood ^rt>recitf esi tmmii mkHitttdb fiHorum I$tM pnseipei^ fMigtaiffi hdVoMii Am«leeii>Naiieii«i!go di iremo &\npbrm^^onH f«Bs, yti:tm 0$ DonAfA, ef^ '^irgtt Dei dldluf^qdes^primHAi dletlpedt^^irii^ Aami, HfaerttiK Aa|i/iidiin (^aod. xiV)i £t qito perspicaum q 1)0510« y«ro Virgh MityiitSiiBHl^ciiur^H^iiMs fiNie, M pili^i manaiohes urauS regtonfs vo^bulo de- qui est Bpiri<HSf)eii.eilfiMp«rtkiep«fMltts«Bl-eif«
moBstiiiri: C/amertl huitm Moy$e$ dd DdnUnuth di- cen$ I Quidfatiam popuio huief Adhuc ptiutiiiumy ei iaptdabknt me, Ait Domimt nd Mo^serl : Antecede popuiumt eteUme tecum de $enioribv$ iBrael,' H vir"
^ «^ie iih^pMeit^i eii6eiJimliiaif4di«>iH^ dokiata-a t)eo'. Do qii«' ioquens^ Apdst«lli8,j MKlifos atgtrit dio^f t JfnotantH IM jii$tititnn) ot «Mti juetiiiam voledtei tmHtH^ti (Rom. x>^id^eet, tm>*
90111 ^tta perfttjffiri /iuviufni et tolle tn maHu tua, et "quam a 6e siblpBratam. fjotaiH qtiales dldi c Quid
vode* Flumen Aaron iegiiut' non Moyscs viiga per- enstisse. Nam Moyies eadem virga tnare divisit, n6n fnnfon. ( fiiS Att^ttMi^tOi ) Quid 6ibi ^rgo vtilt, Accipe oitgttm tn ifvk percU$$i$ti flumen ? kd forte Oiare ap-- pellatit flumen? Qufierenduiil exlhnphim lotutionis liu|«e, si U« esl^. Aflf qiidd Aaron f^lt Mojsi potiiis Wiliiiliiin esli qtda per ffoysen Beoit jubebat, qu» facerei Aanm? QuaBdoqoidea elpripiis bhIs
etihn habee^ quod nOfi a<^c^t>fif M^stieBlnit^iiiceii-' dii M6ysesin moniem.: lesUs oorvtfh AmaieC OillHiit« tenet vifgam Mdjrses^ brachfa^ui^ suii' in inod^n crucis exiendtt. Sio bosiis, id est dihbofds; Viah^'^ leitis patritf inte#clQde)^e vtoloils, itgod Orddii l^ minicr siiperotur. Dum ietarei ttianto llo^^sbl, vln- cebat Israel. RuYstfm, dtini IntHiiJsrei» itf|H3tabai Amaiec» fitevaBtibus efiim nobis actas nosiroa ad
85 «OilMENTAAU & eXODUM. -*^ UB. & M
boBlHim reclom tenib^iftAA bbi|id<i^ "aI* ^. A^U^Af^^^yOM fOkttM ilDs ^ t»»^
^^ktei» UmMm ^wUntft&^ b0Btisiivi4:tor inivgiiit*».
'JSMueli8\\(vi»kA[mwi appellatur ' ia4^i«>iatiJBMviiv«t
^MniiiiqueifaaAuiiK' Aaroa et tiur, qiia^ due ^OpiU
'aol dno^lBeslamiinta^fauatmaqt; AUiep : MoyKfc' ^
dil; in •)apic|e, .icUnv Iok :reqnteivit iii Bcciesia. :SU
f fad^ieademleii iianusgroiies It^yhuit, qunpttoantes
^psquu'ii6uiii{6eiicbrcliFterpetUiIit^i8ed aevera di-
et^ctibne-perdte^. Aaroft .yeto> luois tovtitttdinis,
liiif anlnoi ii^Bis^isiterprelali»» .Q}iem iiaque' ibobs
sstetQH-tiliiiiMfo sigi^aiiyiiihi Redenipiopim' bosIfuib?
'dei ifiK) per > pi^ophctain : . diei Inr ::> EiMt i fii> . &t« vfac imis
diebwjtr\^r(ibU^iimn9 .daniu^ ]DQmini- m-dvfti^e B^i«i|reaera4ioslmy iid^ttatt «sfM^ W lhien"iiifiDiit, fUemifun (is(d.^n)ikvhqf^ .per.lgs^ai^/ nifii Spi-*' .^MiiHo • porfede . 'victorls perpeMta «ancH 'cmm
iMfMsmmMi mimUnmHi «pmnmM {•MM/.itt)):?!-!!! Moaltoiewi iiiiliiiliH|.(filirisliv imll»ln»ptreiiiii| ili» jiBSii^ essa.UrpMdoai, soi MsfieDipiraait^sfe
lidff«abiiiSy>j^kipD8«2 saMidilidiWM c.f^ .s»/tii».l>owyti»^tft M/«wi M.«itl;ai9ifr0<iiHifte o jMni-
^nfmnem§mKiUikmm^ MaaMS Mlia&Dsiimifl.M- *l»ai'Dsi>cBsitM ABsaieeosli McbV QM<«: HiAliJiMlB -spirittK^ ifiii sanpiimleBia .«S:«riapliiMUB «pM
jseB^ier sitsMt IflMprelatar '•Niiti AbmIw psfBlte l Imicbui^ 'vel popiilas iiiB|e*S' aaiifBinte». €iifii' €hi4-
slfci0|[ii»eiBte«s sfiiK boe^stsancliBi Tifiliiisrit
aioe«essasiefie^innfivaeieiiis ieinpefre>:«siilrB «pii4- ^iluiiles-aeiiiiiiiait^fnlaHinri ageiieratkNle^tiddiOit
rll«|iM|sancliiS(iAgiir;il«ry dis/quo.^lUem Redetnptor 'tiodtfri<fidt,3i/fMStf mm uiitiefe^m.ierram^ Aarqn ei^o feft.Hdr^li&if1iaMiha«ii3 Ndgrsi' snsUBcokl iattii|e SiilAeBlaildb Id^idries^ixddunt; qtiiaileihalor.Dei i^t hpfiiiiiuili buak|ighdsanc*i'Spiriiu§ venieas,' .inanda- ta le|{isigrdijfiii^>i|oiB,doifi: carnaliler tenetreninriiipor- tarl jBdiLpoterdiiby!U>lcfahiliari tlobisper fpiriAuolepi iuietligentiam osieiBdit.iiiQua8i enimi niiilis' tHaysi lcTes reddidil, qi^f^ /po^f\fi^^- mandalorum legis ad Tirtlilein cMifesVnhiisReto^inanonokis sequcntis ' mlae^idordida^pvoihissttteeD^ ioiiutv/ cuin^ per pro|)lie-
.itiuai|^i6' (ad iXKMie r^oai i»iaittmM rayai suoBSiCDirisiuiiiiiiiHralHiittfVegooaiet ipslBKoeplBH , pftDpelnam ( < ituiftt et > qiind} yemcileln * impietur f|«ad •ApMlplas ditii.r A6aofffpi^£z 'w «r mm /iai iif Mrti^ <fil a)iliirsan|MHns}6sa c Jiaia^ iaipMH»a^iratfia<' jaia i>>» fiefne /Mifil:tNatff^rWmi|iifs .'ijiaia. •priBis titmmkt
-6)^ miyiu tetmb tdgnati Woaith (ieserluU eiAn 'tutm' et lim Moift^i ^ a^^mOio tludd dedH
^A^CmtUfueimtdHmt-J^lkf^ meerdm *ifadiaii^€i|pBaiki.s ' iainidiciiil^V: ffvUmHm^feHatmK ^d^^am^-' Jf^iat.^oiaai^i ^^ ffeet^t^JDemmm Jfagai «f iamtr/ iarffit H\6M{Ete€n. .t^m)l Hino heMito sub iod^ .fKfK(<)! ««^^r «r^ f^^ fidtmmeix Bmitmimmt\^ \ sp^deio^aaicolttue p^ctlA-iciiaaiiBaitdititOr t^Sitf^^^if-^ wlg|0yK^y ^ Sip^^Mit^ iiaiafvm Jlf(^v4kom rmaii
'\
-i^aa^ririttirofam ^ttaai,\b iUar^oedeni dnaaerit «inijrr ^
^iattflMlv iiili^ttli fa^tem ^.< tsm . AQ^^f ^MtfOi2/
.^unkxpataUfk mtimidndl^4tUmuHtirMif\tTumi€Kh
forff{(lifiicl'«iiiilifai)M«ai#tti mttfftSv TmtBnytmriliBft
'mfta^yitflHl 2)aiiihtti»i(/eiremr4iiy. Eeco |)Araidi|giBa
tttifaa^maiMs^dMili^teadtt q«m4 iHwl . ttwinrii-
^.tten» t«d|il^Mli*{N)ssill9 INl ii^i^ ipMim par^igilii^
qaod ^prolali^ p^ ail^iNd^Qr^^kuacf Hu^W ouio di^t
)^t(saiHeit»^.iimliomii ,ra<^ .boqnmtttom v pc^ «si -itlmi^fl IpiHkhAiNikalHeiil .aolmifti« Mt t^J^^h ^- I apitlM.iftiMi«iM».^tlil|.:l«i^^ Oicit qii^d
i.«oriaM>|M>te4l,)«l dei«oijHi|ri4(,quiif^:bPi^i ^ /a^r^
ffoim ^tiseaf^, p#ire ; >4ifi«iMi/a| «« Mm o/iaaa* «iAlrr 4^ f^W.4 Dfii$jmim aU^i^aim fHiei.mlimir.nm§^ m,£ri^ ;mf 4^ ,^<<ti^.#^Aar«>iiist V^t'er(^ iTtfrftn» .a>j|tt4<i^# ili( W?V etJUU^i^ ^ aaar od if «yiettJa «ifr - fHflvUMPi «H* #i?«l (C4i|ra mefMufiS^*^ .iatfiistti Anf. .KcMer(f^^l^4«rofi,tff ofwiai aaa^l Jnrae^ iM.osiaaiir-
f4v|f¥/mil.*^i^itMr« i4h AiMo.AeaaiiiqaaadaajH^
8Hiif^iV))s4i(HMi ?.ffe4M^ <«^ et imi^ lialaiiQ.dioM^ ^jp^f^,p^^tmis«..slcaA idipm<n>rOal 4e.mim«i, qopfi i^os^tii^ ^U in Vji^e aareQ» £it0.ai|if D^m>fd
iBaRdeBsililloH><iltam ihmif^^^i^omit^ quikMiii ji aecip^r,<»\deMnMi»<acUuiu.tt(H(^i^Aon Oe^s?,A/i€ir« . Mkt?ii9iiifaieiM«vflil|^ .«feeijl- . ^m^w^d^i^^fi^iiif^ il9tf$e^ut.judiicuv0t pftpui¥nk^.^ni-
i . ip$&«usei»oofdi|ieiv lib^fit i.ii^tmTf 4»/£iin Dcfnpwt^ . ;«d
^(4Coyirn, ^ i&ri6^ Aoc a4 ifM»|ii«iif p/uiri i ». /i f /jO ,. ^f f rq(/£
nmmhm )mi0in\Jifle^\emm,,nn^ri^pH, Afna,^(^. *ub
.^a^^^ificpvH^ \Mfiimf^Alt,ar^^ eivacumt. m^men
fisi^i^ti/^Qifitde.mane fi^ue ud v.^^iferam, Quod^mn viii^eUo^Ui^ e\ju9f omma4dlieetqweufeb(apopu(p^ fiit i (lui4 ^t hoe^i qutd (aci$ in pleU? Gur sO/tts $ed$9i et om^^s jiopulu^ pra^stoloitu^ 4^ mne ujfque tM laip^ rqm? Cui reapondit Mq^ses : Yenit ad mepopulusqum'
V)ipf|i^i fi^msn^mflidii^i rii^f, JHlM^tPQiliiiM]^ M^UMP - T^n^ ^ementi^nk D^i^ fum^ue atcident m o/ijitta di^
i^^Vf)fpi^.jl9«ffp^jM|Mqlfltti qHpd M\^f^m H(» *P^ n«|^t^iAp^..Q^,lv;wi sipi^ai pisiqnpd ,oipDi- .(9t^;>aiui,p^,i(ef^ ci4ti»' tirpuqi Mofses .i^nf^t» ,0 8piifmt^mmi&}fiefmWM.q^d, ip^.^eleMicpi .(dl io^|«iiiria^fJt|9sAMliP^ jPM^iUialiui^ titfiuo ^nc^
,c^tqtiif„ opniunilt qd p\^^ ui iudicfm, ifH$r' etm 4H 0iilen4qn^.pr,(P,c^pta Dfi ^,tegf§ f\)u$t:{E^Augjmuim^) Qu^ri potesn quomodp ista iUioys^ dixerlti cam hn t)ei.a.dhuc,a^]|la..x^nscripta essoiy itisi fsia lei M sempilerna, e3t,,quam consulunt pmnkei» piie aieutoo: ut qiiod ip pa.iovenerint» vel Aiciani^ vet jubeant» vel v;e.ten( ^ .^qundum «upd illa iAeosamaMUi veriMa
"i '.
«? B. RAB^{4i^^iiBi mmmmmmmmivi pars i. ^
"^^^m mf^iik^V^MW^Dlffft W }m,iff'^m^ mmmfw ae,iat>«ihii]ie>kaMe«dM,aliMiaeinm -Jel
oegotio a niai|J^,|Jf9W..?4,;?i1^W.,f!efiJtf»>i»« ,|;i giib:eis.i4iof.vigiiyi^ lit.nl^Ug »BtB,emtmaa>ni,lm
pmMn SRPiW^R^ vW?^'#»MV l^iWftPWW»- «liqnkod-Biagploi ,<|msi|Ue..f «pdtiter.itimiiftei
mh ^m^m^^m^mm^^^^ytyVff^in moM !Nicn»>m«Hai<iiid»tait v'iii$iM»iMri>'n«
SHsfiM^><Hf'Sf?';e,M^,f«?S^^nV;^,,^^t.i)9i^,i,^^ «lii»taiiHitali,..toeni|rtumvv»o*«8fs«.«iiil.«w
}m^\M{^:.M«.'im'f''<ffm'^l<P^m'-mff(, EltnsakKiiielMifv BoriiteUAiiS JZ .«»»««2»
nrnin.n-TTTi- .r> !<fK w,T!\«wTWTi^^iMiri<tWvT-«i<m% alienigen» soceri sui coilBiiinK]i#MiMtt«w«i Ihg»
^9mi\*-m%H '^■m^M^,!^m^im^P}m <)>ii'«MKMiMKlmodniiv ie»liob{<a«tf «nripsdiboiitilei 'fmAmt^f.r-fff^f^^y^r^WJ^m^^^ i««fois«t.«n«tiUj,nu«ia.rvimo.ofe*lStaW.
fJrU"ili"l^^ri'i' Wil^ ''yt;'«|5e?;^draKr? «•d<^'4bo.«4i«#>|o«,niiM.s*«Dd*ifto«pfertim^
caijtlas ckusas populi, qui pdjssfint sliperbiam. M-^ ^ , J: . , «^ «wuqu iiunvwu^iauv^
iniblilgviiitiivibmgteifl' >
ie7M\'^^{ ^eiHi^si^i;^ 'niLis''ili'ientilni' C^4**^hmi(i/, .ttebd^Iuii;to^'v^tea^:ll«fti*d^
cuVld k^f^tmiiBiiui Wjfew^y^^^^^^^ adibwamhitf (ist?;'iii'^^iiitaiii^,'<^tt«
OPttS OiM
Ittndhi! po^uifu
"^}}\
Utiiusif
. IMII.
nn;i <tt«<
•«?1™ «f"S.' ;f )^e4ntnsM.fe Uil^i^ilai ih l{(.i6l,s"im- mandaml Ltmh ver Moyun, «( eiu^Mragm buh|W«f/n "fefi'; ' ci- 'ip^ili" 9uiil^'faii(anJi"curii' ^"" rfM"ftrtl4.'^"' "> ^'■" '^is' ■"i.u.-. ><. ,. ,.,i.."\(. u ,■. J
pufo^Ui^^i.^^' '^xi;"'a^eii(l^''^d^'^^ 'aeiij'oi>'^lnlt'." tfoii'"' iienm^^iiff^^mmii^mta^B^imii-^iBivmM' •■ enfn^ -»ii'Jini'ii^usijue Verk'a 'i^rek'e''i;^' t)leumV'se'4 '' ailh«c)'\Mn^niiHik,lltkmM>8imii^ilMl^M^"^ Tergae(ip'm !'ciim'siip'ryaJxis4('\i<y'o '/^'pU/oiii''' <{«^J((i^«lfiin;'»~)^WWMM^M>tf«i«ft»i»i^imti^ ,.) Woiil^Viyeiim^sunit^.ie^osl ^ix^i a(impi^ei;''iiesti)gii'-" ' eattfHm&ViuiWin^iMetlf^M i^ tri»«<fb#V loram liegoiia m.x inter se iial>ent j deseranii.r' : 'elr;'-" ' teikorih-e 'i^igrf^Wntiiitik-mytet^WimH^mtmi» ctis' 'vyOllelioet^^i^teiiiiijiis 'viris,"'Dei]ii)' 'c(>ieiitib'us; ''| />«t(MVobd'wi4i<«^M'l)«HteMbiK M»M^'^M'biP>t>.i|<^ justisl'et qiii oiiei^int 'siiperbian.':'quos'c<>'iislit'uerel'' ' dice^ Sokiii'fa\i6b\''ti''fAtmktlath>ilfm-^Mef6m''^
suner 'niiiie.i6s i' 'alk» 'sop<;r''ce'nt^nos';' iiiios 'suiief '' CEii^. M.'(ixi$im^,r ^eikstit Mitffti pm^ "i 1.11; i,ii..i-,., •i..l,, ... ^.^,1 .„,.,' in-.'.,ii-. -I-.,. .r.-„,it* .""''.'"'■'•"'•.-i')' i.i. I>i,.|.l,i./|)j,.i,mj-. (.!•>/ i.i-.j.".,.,
qlMfiiMmrtis m^ frdficfoEltibQB paatiiikid|)«ie^ai»l ^^""un^? fM ' 'aiM^ '^Mr^; d$cendtt ^DimHiii^
mi^ f»mmipmti^u^mf6nti^^o w?. ivn^^^. «r.iM^in'*!.. cd'rbM'hm\ii'^e6}i''9upeF^'6nieni ^inat/^Hdb ciiiiUem'
«fofSwffiidivMtffia 9«(i^>ra»erwa Jfj^ptflk aiqwam^itd df^ 'V^i[>eWW''a^f¥'''l^ ; ' ^^ lii UbulU Tapldeis
P^mv&m\nalfmp«ff\Mla^i^lpmt^4\d^ mmn^ ^iipk e^^^^^^tV t^ ^ ^lbih' conseitueiiitia ildbetitl'
ml^otf ]wiia4aiAmiv^)U<K)tiitiiif»i(iit|^ ^l^Uab D^0s^^ta'4sfe "t^i^iilii^-^pj^t' tf^tH t;s^e'M'eii^1^^
diMlriiln^n&MBaDUMnnii>Bteifrg0i«tBnpttin'8im a)S'^ytli yj^'!S%^(6l'''&i' ili^''ei%b quo' j^^^^^
pnntef Jtqnilanlnvmmiiiftiir^ 'qpfttifnoai^riofinv» n/nV;'?!^'^^^;'':^^^^^ ^fecJehinCiut'
siilvedkoiitatioiiilvis^^lfiiaq^ (Seiiifiiis^ pVllnf ihehsis; usctik ad' iytnih '
pn^anlj-iflinsqiter.doonnaniniaenljper ^diarduaiopaa:: qxiSiM dkur^^es ^^lfiqy ginia liumerantar : d^c^tn '
yigMufa^^ el (adieoetetifiiinrAmhf)pimqoafnt() Si^wjfAf ei ^epi6!ln''^<^iitld^l! prinit liiensis': reliqnt ab fpsoxiv,'
o^dignUklmmm&imtfVliaM^dienKii^ pMtmn inaiiiny} deinilfi' oihnes px' s^ciindi 'hiensis ^ qiii fiunt xlvii.
erii» iimi&i 'imitpo^lUimitt0\€Uniik^tapi^ ErWAius^terlii'mensisi'qVu
etfi» tm0[\imKm^M'ii4$ Mmmifii^ifr^mi et\f$Hii\ a^ni^auinqua^ in ista uinbra fu^^^
smuiac H(N()la(idia/te8tKhQkihUn^ qti0Adan<ahSi4oOi> tuiri' seciinduiii agm imniacuUii (Itcih festum ,"sicut
Crti'>»)Ilrtf) ,|»ff(,iMo8Diei^(4il«pi^C8l^.)^no[4i.!Jfgteal. qKlnqf^^^^ dala es^ ijuae conscriptaesi '
ro6tft:*oaijihttMdati apoalQluairPiHrus.i^ceiiadq f da^ dr^i(o'Dei. \^la'its^^ Wntaie Novt Testaynenii, a fe^ii-' '
oiatoiliiafRifa^it/eatifiiiviffo^i.af^efdaliiMii ;ii^)aa»4ii Trtafe agni 'ijiiinalcurati "tlirfsU quinqiiaginila '
cti^44f9Pnim\Wil¥i^ni9i(lilMn]in)^f[^^ fihriib dfcs'^mefanto : uC Spjritus sanctiis de aUissimis.
slitfOi)>MeH$^ CJr»4MiQtmtt<^ttt>i)Muliitat)af> ^iiisahna^i dalUs esjt; Oi^Vlum^aii^eih b^es^ ^pintuiii s^nctiini'
i%pm ^mmiin^e («rft^l tabuefati.iabHom ,igont^.» sJpi^ajamd^^^ Quo^ antepi Do- '
a4^yit^;^api9M0|eto<miMn^ftt*i|^opt^ ( mliiijs Drxcepit'M[o^S|i'^^'u^^ |>opiiJum sanctrficet Imilic ^|
ut.i4i$|M!gHa|,:9l^^iftitqir49#idQm,^iirHn«iW^ r|{cras, utque ipsi laveiit veslimenla/si^ret su^^ fmifimkimmf(Ak^i^e%mmnm(i»^mamA^ raTnn !^iem' Wrtlum''myst1ce si^^^ qubd oiniiis*;
dhttq m^ifm ^li uiM|t5 tti»* Jfe« mr^m^f^^m^i qut ad conspectuih Dei pervenire desjderat, sancti-
e^IWW%l?egp«wt|uM,ttli^ fici^e*8e'del)et^ li est^'|'^a fidp fel (iVgna couVersaV '
n*WifftfiP%»OT^ mt^\ii(i^si>p^ij^ n^fiari^qi^, ,^^al^,.| tione -prgep^^^^ 'et yesti^h^^ su^i^iavare ,, iddst,'^,
^m4(i^mifiPmM^y,4h^hfmmf^ n\mmiu. o^era sua m^ l?,r?csenti VideliiJdel in fu-''
pet9fij9»Pt)^^^ j#a#^^ I turp'jempo^^(^^^^ ^li'?!^^^^^^^ hodiernus ejt dies cra '! "
P^fi9^m Tm^mimfim WW^*»F!fi^i^.|>?«*: .I stmu^^ :' flflalenys \d ^jfi^iianj ,resi\rrectioni^ «f. "??'.„
Hiflf5W¥>JlP!Mft|Vpw^ifrrJH?^.MiiWM^^^ mprtajilaii^^^^^ po^sil.,ppc quo;;
P^teftprpph,^J«^,6X|wwp^.fl<jn^^^^ qu^;),j^i^hiia^^^^^^^^ jf.rtiu<^^g^^ia,Ghristus^^\^,ter(iV^. .,
«'«!,«l»«ffl»iiWM'.i«?^/?f(f.»W«^^ mpjtujg^i^sjBrre)^^^^^^^
AWft}ftJp{™riiK«5i?tt.t:^W3^fl?d.^ Pm}fu0l, opfifirtf^tui^a^^^^^^ :^^fivejumen{um
facti sumus in sanguine nostn Reoemplons : quod mil^g j^ cjarit^tpi]^ i^^x ^^fpj^ji^ nis |lluminat, el ^fl- Vetdt Monses, et coiaocatU tnttjhnbtti_ mmopm ""npf, <i?Sf^\'lif=!^flS"P?,?/5p^^'i^.|^.f 'p?*^'^?'?® .f MB"^' •-
iatk nmth mim^4t4t^mea^am,»Mim^Vf -^^^^^ •**=.':^?Pi,W,.i fiM\f. f«'.'Si«."' W"?""» >, '?R"'«^f'.«':- , . -
moDteiu vero ei omne quidquld ibi spleodidum fuit» tineod, ipsis superoi ponderis ictmus necatur. Uul
M B. RA*BAIQ MKVU ARGfflBR ■OGSifT. Oninjli PARS L 91
«MD eulntti w6teheirfw« perfeeiionis oiiunt«ir, A itoh», H mii CQm «• ertiiti la eMiueiiiO Yicetino
ll'«)a'^5iii'iVicJag: manil'di8ifetroHU\lhifei.«tVrf'(A-' r*ni 1* «iiiftd'Mtfc«/iA';'p.'ii<flii.lfc Mlfe^iiniW)^'
tirculJ>scr(iiiu'iii''tumk viitei^t iiipt^rilei ," «ijnctas^ ro». Q«a ««nnia in «heiliii C»iristi"et siiM«ift ■4pHl-i^'
^iVbiiraicriUhi;ji kiib «magito^Mttatm-l^ : fefln *<^ »u» ' d^^A^m Uair^midii^tttm mnm Oirtku
iiroff 'iUper ' w ' ciillinjjcr^ 'ipjiiiuiit',' Vlll^int nwA i^ vJirt«!t(ile Hn^^iiihMH ,'|iriWi*fi)i^ijt dpiiJli^UWi;-'
«iiit"' ' ""'■ " '"""'•'• " -■''''" ''■ ''"'" "'''•'• ' ''' «>nw WttHt»r«a'tli)-'iui;M«'8iti«lViAil8}'«ltti>*fei^ril^*-
■'■^''e(iaerA''ciamrt'b^cii^^^^^^ ^'^^ SlDottiiriUs MdyH Id^ttok^
Mol*m.'^Hia 'pst 4u(kf ' ivlus 'i.i'6hlfeeip«ioi.luW nb' «*««• W*e« lege* 'dat«rtJi! tWiAirtdsV ilri Sigrii» iWrtii"'
iait ^i mo^lem, ^ec ' tan^i fine^ ftViuW; miiia-'' <l«W (tttl*«ttdi.MW.4 W((t.lfifa.i .(U!*"» iim ^M'
ii'r.iueiran^g'ressoribu6iJforterri,iiUric^autein'jul)6iui' «ft^ii-wntlolJiS.llllittrttit; Wli»Hfl<a.}« *ul««f'|«i'-
auaU' coiperlt •cli..g6hl Bu<!ci'na,"li.n'c imi»hi ih ftimamxdrrwteblWedrh. 'Quodwrbti^iwf to cKU^
UiiJnVrhisl 'qoo^tfh^iiilHjiikf amiaiii b«niiiyidrf«.tf gliio^ •l.«'rii**»*«l«'<».l«'lllfpU «irt^^letWtta-iiitHttwti'
p'^tA7t;'fet'i.abtie'dferiduM'dWiV.Si!jissrfon'l;WriU^^ «allginera.rt.i»iiil*-eUto'«i!>«iMJe*lfcmV <«'*»,■ io-btii;
W»' S<J'S<>i^'tuni' el^d'iittcdh* 'i<*:a.deiy'ip6^i«Jil mlilK.W"«»3«to«fiiH;'n»ni ttgdiiviWrti'. 'Attei-'8h-e4U«
id' WonW. "iltiia 4«' siicrti' p«e'di«^tibrife'V«>iefe 8# g«i««'-til«i6,"let;eBi' 4eilllj'llUlai-'*iirtt«ett»-l»tiai<e«[f«i
fei^igbffe «eijeliadsdpci^ilarnlbri^^atiflitortllli/pMc ferihi #ftri"*etuturt8 5i»f.fl«»<ri ',<lu«4*ipW liaKglte». <fflMl^>
^'©.•'airi^iiife ifl ihV^iifeiiiim^iW ss«ira«rtW<6nirt»'<!*!i»l «'■«ki««t.8in««<it»*Miirtiii »■ i ■"> <-'-\ ■ i"i. '-i"'- '••( >
«liiiifi^iihiiiiurf^drtiHattsfe^trirtoinweideiier, fr*i.ik* .'*<Ht«f'>.<ftifc#'<^'i*ttj ii^ j:d«(rti.'Ci««i»^»dwi»*J
KaMlf •'•nidtyi>a»$ftW)pli<*1i"'s^«i'ft«(lgam^T ■Je.fali *f i!i*«"*diwi'lh to«ttH<«H'l'/WI ■«<'-<W!o '»*»** w*»ti'
■V«JCaliotom'«%initti ptbinVuiS ait'dev\»lu#iiU»BeqMj mthliiV'M<iri,akaimMm:umH lliJ«t'HiU<lrtMd
'iidi)''piWociit^ifiiW'rargitbrik'* "" •"•' '^ •'""> , *(*iirael«iuia lii'«t<«<«»»«'tldrAt«>*luni'VjWliStal6{i'«|i ■"b&niliii'-lbtfttmk W«<flfcefi*ii'»Wrf',"'<»ft'l<i«l''««'i $- piriiliWll ««*illi««)s<fWehilSJ«t\.fl*'.'AlU^ai«l«<«i«l^UB
^iJiiW' pi^tfrflA' «eiit' lh»rtiiiiH","'fc«f •*W»K)J><n9ll*Kk tt''p»M«iik»BeiJlMiilia»i.iui«li^.*'|Wsrf«iOt4e'«*t»«H9,'si»'
t2fcbrtl»illi''iH/rW;"Quii! feil ipkild JMiyi I4ffc«IA)o««"»<4'- nilaiido"0'f»4liuite'aerfi4,.Wtinitt*80'6'qb»IIWie'lBltti
TiliifaehtBrtH« pmoki 'i<A*8^*i«' iWtWrirtl ', ■•nis? lA pmri»' "«ighttiU •iprtdi d# •Veni«Ni'9W'i6n* '«tal#C»aml
<ito«rfl' iiaifls',''HB(i toffi*^»%"ilia >*frtiHls»h cWirtemi- A ptisltlttiie-lixwtum^tfvlHtiiaferipftfrt^WiirtirttfBribi
•^itilsi-SfWW^riWtofeili djWiiffl'^ei'pfl4HH«!illi*'l!r- H'»»»*NM''iil«(rfla''nnb«ibe.iC«U9*i»iim'': «iiWI 'Ide
'lUWrti/nil/Wflfe^^^JMiUWt* iiW Wilf««lhS"*iWil-ttS^'^ iBraele-ttieit^qolaxvierba-iy^i.ito/iMo***'**!!!!»» «c«
'infiajW^f^Oildiit^lfiitt^^^W-WuiMftWUi'»»*»'^*'- po4iiH,.«d\.prtecep«»iln<M58mpo8»ri»»» aw*i^i»V«««*^
;«n*s''i)«tee*ltd^'per'e«nipUht)tlt)«*rt<l»«y(«i»ifM»n).«t «aUeBttm.ninMfura.iirieTto.U*t«n. ^p««ii hiMic*»»;
'ilSritatthi 'ittttgf««"9e*Ve«M» pfcdcl)rUi»»tlhi;"^Uik n«i»itts«»«Bde»iepdisuiM»*'^d valiiit, (dd SMnetipiuU
'MiUr li»«'i«nitW(«fe a^ eAWWiHilaillftliteft* M,' MVitJ to infimiejAneglfbtei itiven*>,'>lM»vit.' \A'\p««ill«>n«
'^W«c!(»pU«*ie»h '»ei«'SSipt»Mfew.ii|l»flo'lpif«tertU«-alu: corporis fulura denuniiat, sicut in lAotiBuV .ipos««l«»-
"JIMN' mtirt(»"8t><<«'.'.9lii>tf«i)K''%M' Dmuw "HMcMili in.ipiSW|lhaaU«,MAe«inq>« (twtftt^lrdtU^ JM «tnMen.
'(Mliill». v^!"fil''to SittHHiiiie '«crtjilBim':*^! c Spttiub iAttti^miy-.s*, ,vidi»e^«ntt»ife8iat..Si«ie «i.iippe..pip-
y84k«ii(V«*dip«ft(*efl'i»^<«'/t<;l*i*»v«''S«i;on&l»<im 'j*»- (gnantis/ •«t.rwJi i«r«»iigM ifet.lr«<n«i.«ttte' «emitut.
-«li<«irt»i mHimrmi*dl»tmtitt{^'\).i^ .'il muo. (j .qqi a* I»llo «eiitami»isi»)pi4iilal*n.AH|ttaIi*at«i»)6rl8
III .<iit>-j:<,io "'■>.''"'i>g>Xj^>f ^ s-<n.,i,n| (i.ni 'irli ii«8i«uiifi«q«eaB.deiftfn8trttMw(isia^lewi88itli$M«l>ni
-•>' iii i.iii .i!.-!!.!. .|..'ih!)i;i.ii.'i.i"i-i.;iii (iiiu I- iiiiii(j .|amd»caflte:Doiiu«o.i.til)osi mno8s.J»dfw.«r««Jiiu»os
\.v. ^m^imlMnimni^.iu .v.^'v>, i.:-.ii;ii-i,iiii. ir •.««U.^jAvrf/iw^.mtff/jpr^s^.W'***^»*^)»^ fckirc» ergo
'l«f^H»MWa I^«flwi*»Hfeiili J iJ/ongwr(7«e 1 Wri*r(if .iq»- '4ftcgaM»fQi Wl«i>.ipfflWttWtoiii|ui«imgttft>efi%ljtel llftfNl
iltateifqutfiqttafgHhna.^iw^tw^jWflBtortafr-ftmwtol, iirUei^ rqtmai mdi.pemeie»Jieprm«iprer»«*-fc ^fitmlt^ia
i^tnuit tKiaebii tiluHi pMgiHrebdt, < lintaq M ftfilHtttS ieeiueiUe.tepi4eba4«.A.4uarKtaiei<ttteqii(etarit^
i fAociet pMwlsiii9<|iMdeM dMeititetMi «mtmrtitto- . iiii^priMittf\ 4i^l8t> M<ttiMfirtB;iMi(rt» id.Tf
il o
k
^H
GOHMBNTARIA 0 EIMniK> -« U». D. . dl
de.^ri,<»iWr. ja»ft?i 0si,flM<«» W»PH. «l,^l?#?W W^. V»m!^ff^ Dfi,,^MecVfl<Ju.n>Scripjur?f «}|(;)ifn tr^iifj.
i,j:9ff«» f^^,fK4)>tf„ififti4.(!fet^a{,,go np4„4't^9ix, ^o,,m ^mm, ,<Pw.<»i«» m ei<«^l,ff, f^f„!fr^,
rf(ffi^„fffl»9ifW«. «iffiftif.fKW V». w«.'..«-.»f«</?»K'<?-fit,fl<i 4>|P<i. ?|o», e'^fl h?SC,a'l iUos Ja.nipn dii^nlur, flui
/i.fp^)^l.^,4;f (r!(ffM,<<<, (nfnftfe,,Mr-HtV¥:^mmit< <•« ^gyP«o profecU sunl, sed niullo magis M le,qu! <«rr#i«,„ ff',»ffi«jf*„^;vc(V<W m'f^'n..fffftftH» ife, rt«i¥n^.?P\i»6,.<»^.^,,8i.^,W.<|«,,prPflci?wri8,e«,,«|y,p^
a»«^Minwi ui„*<l*»iq¥«e.u|»«*««nnlii*w,«»«r«». <<«, 4mf>, »vvi<i«<w,,, yide,,si, ^^jift.nejolia sa^uii e^
s(m»,.'«id«4<t„»uW^«nHn? .»«1. Mw.ta»«>'i>nmiiw« «fltu^, <!i^r.nis il<fp|u^ ,.est„,^ryimi|» ; .sjcui rur|«i8 e
d«,M»>iaii4iiia 9A#(rM).iA«»ftitws<»p«r«(diM.<«iiMni Mn xnfm.^f^nw^^i^ ^fmHt'fmS\P,9\mn¥^. M*ftrf
iq;jHo,HeV,fi«rumilf«l«ii<|W«)ii««»t^>i.<iHi^«nua<Mmn |4'«ii#c*^.?,^i»frmflW/;ffi»,i>».fSr>tf»iffKPl,?»^fffff:
^ ,Mt, ddem,,«ni«%ii:iMtrMwMifir.«fln.|io(e8t*'«i
U^Ttm ,»,#UA,;fi<^b|i«f,,,partWWAri'i>4>QiMA« mntim (jus substaniia pars nullalenHS,M4initUktHr.< .Sed.quift
h«w«\«s|t^««Ttt.^(»fecM «e(w««»tflMf,.p«Mttmiis, IpmaiiMis.Aastc» iiMduW(l«usi,inIai4i««iqtl)e<»i)!
d4it«,.,fuf«iMi, .piDWUliMtinlm «,|,fi*« ><f fiWiiWWWff
q;«rWM)4, , SiWfl^Ufi , JMFlMi ,bH««i»« . |>»u|Plim|(Wes««t«>» o»t»ii»m notlnun (Gnt„,iv,l., ^m^ ,^ffg» ^■mHtf Mf^
k»,mmii»\«^>9fo^'vmim4a»mf^,^Mm iw««<iMf ^ toirrei«i,\pmTincM).iiiM»,jiwi>^ #ffi^i^»<^'eMW<W~
^. „- .j:„... -„: -.^„„*«. .-it.«™m *• JMtis,,«^,(!|>fW»Wtion#ffi, Was» .^ '«f >*#«{ ^"«flR^WP
*»nw«,(¥)Bi;iWif til>#f»»iM» f^ W^.^PlWW^M^WWft.fFft"
ittl«il«eMlA , ^iiPMlWi >|jl^,. M «iniqHfi I ««|lsonii,iirid^
tnr,.«ilMi»re,,,Jli9«^i«i<iijatiijle«,tMii^jdii«ltiiu»>inr A»s«iii„Ie/rHwli»fl% qwi^,)4.Ji^.(#wnT W?^i<^li>)lr
• -- '- miiniln
9m wM«rikiMii4ixili : ii\ri»i;<}wtiit.j0t^Mti<viti>i0i9ar0tf
ittcra|.servitoLe»i.,Wci«5o.fiXHnM,^^^
itii<ii}iGytnata|<4ficiiMMsiifodlvRo»'<MMm»(<i'»eUflw ie6((.»riw(»/«^<iAVwuinitUfi(i)i^X)»(|^)t)^^'i(^^^^
409«ni^;(/ii(rilinyjl)i Jr)-ti<' ,!i;iiiiiMi'>li i:iniut .^iioqio-»
SM iilliM£lt«(b^ti«i . lAomiAfc^) auyier ^(uiMiil4iiMi<|iim
;T0cewAQi£i^yHlo»|K«iMMiliir^nw.pQt^^^]J9|ai^^ ^UM Jbaiungalu» Ui(t{Pa9«bA\%ia^ >\^f4iAiwii#^^^
4[/iiiut Eksco^lkMnftfMtl^iMkM^i^ Mntf» vo^tioeiti^ •wgam^ttdiieasiaQ.niMiiLi.i^ef .«^«j^s^.fiH^ Am^>Utf4iAe '^ddxn\i'H^iV9Giir«in^i^'in^mtvm ejbsi 4n qtto |) comedas. Et.gia4^.<licQr.w «^gJE^^K^^^ )h>K^)^'- ■Mteiiilt^ifMidilpse I>Mrtlnif«<piN)fb(Attiw « « - -- ^^ ^ - --««c
«iMMtt i9eini|i0r<*ad3 gttilUi«idtwte(^fiM(Mttot« ]^o«^ osrti^^ttkiikil^fiwi^^iiintna^^e^rl^l^ hB»\'^ #ta tl^ ti^ ti6i^pet«ii lumkumyiMvki %&i ^miiium< ^irtututti j "^
"'<2tf» k^ttlil af«l^dtl'i^l ) di^iid i6uM i HkBcSHd^
'min^^d^ia6fi4uinBo4HtUi^mi4t>pma^ip^^f^^ fMa Mtf/KiitdO'. GbnimMt^ 'p(fpa)m' 'DAmMSr ne fortcf ifelM -lirfltisl^iidere tefininf6& prsssiitMtos'^ 'tideiidiNiiDoniinuiiii (t^ia'«^^8^^ ^listsi^iion^ buift^ye opu» dti, tte vetic ultru ipmm debet ei qumn i)osfliit ^- ipMj'4itintiil Murti rimyri^ s^ irktareconettir. ihidb euScrlpltirfl ^lioiti: Qni fimf«Brai#m sortooitfr, Hfifirtmtfiira (fioria (i^rov. xxv). Et alibi ipsa Sapien^
dire non poleras? Sf^ qe^j^e^quitlem profecliis, in
^Msliadi illarafn,f flaear#f , ^t, fu«fi4^tU>»»^W^W|ndo
in duicedinenl versa; eliarhsl In Elln! «rgnerfe ad
daoileoiiA>fionteft<nqu»rUinA et vseptuagintfl ^vbpres
'pjfcimafun¥;\\mi^nisi ftaphiiUnv pmerlew^cje^W-
-que profettu»va«^enkleriav' WH»dMin fd »^j««oenmii
rrerfjia.idolieiisjiadicafiis^ eed cmn yener^adiHV»Wln
Sinsi/. ikia^ lergoi^nie |lal)arii)ite peirattishr i^
jBrHinilisi.el iMStaillonibu» «uporatis,. ivi£ ^UquaAilio
-ine«|jeiM. ppaeciepla mBciperei llbettalisy «^ laii^^
•^amioo » Jl^o; ivoi ^mifitM <Deu9 lim,i pA «ifaixl
1« 4« f«rra ^gypti, de domo imUuVu. teiruiD |iia
.aij — .KJflO/a vii /AH/^rmmod ti»
BM»>(|etaitf
^^j$fSRr?'fiiJiJ^,utnM^ ini;/! .JciiiKrfiTiq oiJKnniiib HMlfil>^*i^#i((iliptosjliHwaartB«l^ .imXiini iHinfoT' W^> ^i?(i«(«^««y^^ftj»r|rf«r«»ip q!H^4iifeltoi qfna iiftimJii|B i»m$r Ift^wm. ^ ii««
\
^^:fn fe|)bm?^^(Mt<?ffiPrWffBil'^ s(^M«liifl)iiiBPfeMuiitfesiii«iuillift^ ,^^^
^^texnW^^ aj|.fi§fW*fe«i> esifcpiWidwiiiinTjittttllWlpaty^^W»Ifl^^^^
*^T-p^>u®"!v*^\^^^^^ ftW\i*fVn/M>^ *HiJlp»-^. a^OiiifWlfcst(iiBiicomi6ii»(eii*i«ia«o»'*ittc^r^^
n-*"%.oioS?,?ffl^ «»OMi»olk)l4sfal0i|Wc«</^iVtttW»>ite^Htf^^^^^
.?nmf1oNS^7^^ caaiUlBiif taalt«ia*W*^fcd#5M*iitfiiVrfV >tf^
^^'^fBj^W^W»^- ^mim^ <j^jl^o(fim^i«etwi,pinifl»'A CQdUiiiiipi||iihM'i«^(i^hiJ^ jlV.^Miiit'?iittfef4to Wlitlii' "^iiii^litf/y^f ^Bofi^ siifwrliliB«piHtuB, lttflei»te,i|ikklbqiifl**> «^WfHiaHJ','
'^'Tfi».i?ff- #tt.lfirefttMfi<6«^ei<oto«, Allt|il^ii»i^"j yaMR 0lopiad9>JMl^'VIHMtti}^ *t>lfiriW^."»M»» WJiiVia
^H^ i?»PA>^'ftl ^m^"^^ ¥i?*«gWt^n\iA4»piil!»j\Wcict3^ el-itti(Kwlliu«0;4rt1ttCWrf^iW>»S|^i\1i^*caWiJ^
'P^^^^^^ (/«i^TCiJ^iOlte^^n^^i^^ihiJfl liaW[lM\V*8?«\j^*'
&r*f?iif !)6u}.^P»!:JWliXfiW .fewv i»a'3^ttij, ^•teaiiik[iK\t nulhttA waDtypiiimVWft^Oi^^^jttw^tfrttfpsftl^ ^^^Mw J^»f^fV^f9i(|Wi(t lAMwn *4)iiii)M«siviiffli<fknt qud)JiteiiienyiMip»ofUMM(>ikt-;«?Hfie]i«l^i(in^^ ^"^^Mlfb^^QHMi^^if^^ m csi^iSpttGlesi^ jim^i^isitflTiroT^^Mli^i^tlii^iciV^ysr^iMttlfiRiliki^ I^iHuj' <
J"5jraifl^.D(W^ ?fiHN<i;W*fBW/ii}W'awmn«piii|itinri amirp9sV«teja]i«lci>a ^«t;,"Bie«ti^t^>ipi^ihctt, ^iKP''^
'°^P3ri?fi.t*'^i8*iiB'^i«»%'W«.r fitooiietlihisvHl^iir In^dsi^gi^Vli^imipf^^mPl^ miAi afe«Wfir,*l*i^'* '^^^-^iW' f(!fflf> )goi^^iiilM4V)«D%> mdidjDiuiilifiibitJui) lei^fiihinfiiiumi^^db m^< «^^ %aiV)¥^#ii^/'I ^^¥^ .^nWo«li94un<Wi mm^ ^hab^al^uii^siftii^ni etiinD^ifdiraUqtMtf^l^gj^fHx,^!!^ s"Usfif>i*4?<^i^Pv.Wi*nftJ^H)aioi« dicitJ^uiaittk^VM ^i^iime» *»^ft«ieN»d»9«(ft,«illlfe%ffl*f^^ i^'"luMi(¥l\'^st,iri OQWdoMvJ&^mtttimmallfaavMir^relfW^» ffl)ivipaUlttr 1 »n«9PpM«i^lem^i§t MVMftt^^ir^^piB^^ <^^si?f)#H^v^ag#WMiii\>^<afSvos60d^q«a« tp^ dl^rH se-sortiti iBriiiv»tUA^H)«lliiM <Mtitt«ffl^'4i4Ha«MH'i' "^^iQ^iim^^jAfcijQiiHiffli/