This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
* Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.
* Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
* Maintain attribution The Google watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
* Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web a[nttp: //books . google. com/]
U
- πρ
PATROLOGLE .
CURSUS COMPLETUS
SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,
OMNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE. ECCLESIASTICORUM,
SIVE LATINORUM, 8IVE GRACORUM,
QUI AB /£VO APOSTOLICO AD ETATEM INNOCENTII 1Il (ANNO 1216) PRO LATINIS ET AD CONCILII FLORENTINI TEMPORA (ANNO 1189) PROGR/E£CIS FLORUERUNT :
RECUSIO CHRONOLOGICA OMNIUM QUE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICAE TRADITIONIS PER QUINDECIM PRIORA ECCLESLE SAECULA ET AMPLIUS,
JUXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS, INTER 8E CUMQUE NMONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, PEAQUAM DILIGENTER CASTIOATA ; DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIB, VARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ; OMNIBUS OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QUA TRIBUS NOVISSIMIf S/ECULIS DEBENTUR ABSOLUTAS DETECTIS AUCTA ; INDICIBUS PARTICULARIDUS ANALYTICIS, SINGULOS 81VK TOMOS 81IVR AUCTORES ALICUJUS ΝΟΜΕΝΤΙ SUDSEQUENTIBUS, DONATA; CAPITULIB INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINARUM MATtGGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUDJECTAMQUE ΝΑΤΗ-
RIAM 8IGNIFICANTIBUS, ADORNATA; OPERIDUS CUM DUDII8, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA YERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM ECCLEBIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;
DUOEKENTIS ET AMPLIUS LOCUPLETATA INDICIDUB; AUCTORUM 8ICUT ET OPERUM, ALPHADBETICIS, £CHRONOLOOICIS, STATISTICIS, SYNTHETICIB, ANALYTICIS, ANALOG6ICIS, IN QUODQUE RELIGIONIS PUNCTUM, DOGMATICUM, MORALIU, LITURGICUM, CANONICUM, DISCIPLINARE, IIISTORICUM, ET CUNCTA ALIA 8INE ULLA EXCEPTIONE ; 8ED PRE« SERTIM DUOBUS INDICIBUS IMMENSIS ET GENERALIBUS, ALTERO SCiLICET RERUM, quo coNSULTO, QUIDQUID NON SOLUM TALIS TALISYE PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, NE UNO QUIDEM OMISSO, IN QUODLIDET THEMA SCRIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR ; ALTERO SCHIPTURA/E SACR/E, EX QUO LECTORI COMPRRIRE 8IT OBVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM 8S. SCRIPTURJ&R VKRSUS, A PRIMO GENESEOS USQUE AD NOVISSIMUM APOCALYPBIS, COMMKNTATI 8INT.
EDITIO ACCURATISSUMA, €ARTENISQUE OXMNIDUS FACILE ANTEPONEXDA, SI PERPENDANTUR CITARACTERUM NITIDITAS CHARTA& QUALITAS, INTEORITAS TEXTU8, PERFECTIO CORRECTIONIS8, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS, TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO PATROLOGIA DECURSU CONSTANTER SIMILIS, ΡΗΕΤΙΙ EXIGUITAS, PRASERTIMQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CIIRONOLOGICA SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUBCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC 8PARSORUM, PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ET M89. AD OMNEt ATATES, LOCOS, LINOUAS VORMASQUE PERTINENTIBUS COADUNA10RUM.
SERIES GR/ECA,
IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQURE ECCLESIE GRJEC/E AB /£VO APOSTOLICO USQUB AD CONCILIL FLORENTINI TEMPORA ;
ACGCUHANTE J.P. MIGNE,
Biibliothees Cleri universe, SIVE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTIA ECCLESIASTICUAR RAMOS RDITORE
PATROLOGLE GRAECA TOMUS CXV.
SYMEON METAPHRASTES.
——— ib 9 «m——————
PARISIIS
APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE, SUCCERSORES, IN VIA DICTA: AVENUE DU MAINE, 908.
1899
Clichy — Ex typis PAUL DUPONT, 12, vi& dictà Bac-d'Asniéres. 43.7.99.
TRADITIO CATHOLICA.
S/ECULUM X, ANNUS 960. ΣΥΜΕΩΝ ΞΛΟΓΟΘΕΤΟΥ,
ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΟΥ,
ΤΑ ΕΥΡΙΣΚΟΜΕΝΑ ΠΑΝΤΑ.
IMEEM
SYMEONIS LOGOTHET E,
COGNOMENTO
METAPHRASTA, OPERA ONINIA,
ASCETICA, PAR/ENETICA, CANONICA, IlISTORICA, HAGIOGRAPHICA, MAGNAM PARTEM EX MSS. PARISIENSIBUS NUNC PRIMUM GR/ECE EDITA;
ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE J.-P. MIGNE, Bibiletheese Cleri Univers:m SIVE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTIA Ege io ice. MAMOS EDITOAE
TOMUS SECUNDUS; . v ;.
V——— o——EUBDCQrCuE m ————————
VENRBUNT TRIA VOLUMINA 60 PRANCIS GALLICIS.
PARISIIS
APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE, SUCCESSORR 5, IN VÍA DICTA : AVENUE DU MAINE, 208
1899
11
laudibus *, ne mec queso imputetis preecipitantice laudibus efferentis eum, cujus necdum vitam enar- ravi. Et vero congruum fuerat eam premittere: sed quoniam sapientibus sanctisque viris (1) non- nullis adnitentibus distincte expositam habemus hujus beati ab ipsis usque natalibus conversionem, propensionemque ad Dei cultum : ipsam quoque ejus in monastica vita exercitationem conversatio- nemque purissimam, necnon deflcientiam imper- fectionum, et recte fidei ostentationem atque in molestiis perferendis constantiam, quibus vita ejus magis quam auro, margaritis, lapidibus pretiosis ornatur, equidem ut iis adderem aliquid, minime adduci potui : sed que dispersa fuerant, ex illis ipsis narrationibus in unam, ut lapidarii solent, compagem colligenda putavi: sciens quod qui impossibilia facienda suscipit, omnem agendi ratio-
MENSIS MARTIUS.
Π. Cum igitur memoria justi sit recolenda cum A
12
B'. ᾿Επιὶ τοίνυν à μνήμη τοῦ δικαίου ptt ᾿ἔγχω- µίων, µή μον µέωφησθε τῆς προπετείας, ὡς προ τοῦ βίου ἐγχωμιάζοντι. Τότε γὰρ ἁρμόδιον πέφυκεν" ἀλλ) ἐπειδή τισι σοφοῖς καὶ µακαοίοις ἀνδράσι πο- νήσασι, xai τὴν toU Μακαρίου ἐξ αὐτῆς γεννήσεως ἀναστροφήν τε καὶ διαγωγὴν, καὶ τὴν πρὸς θεῖον ζῆλον χίνησιν, οὗ μὴν ἀλ)ὰ xci τὴν ἐν τῷ μµονήοει βίω ἄσκχησιν, καὶ τὴν χαθαρὰν πολιτείαν, καὶ τὴν ἄχραν ταπείνωσιν, xal τὴν τῆς ὀρθοδοξίας τράνωσιν, x«i τὴν πρὸς τὰ δεινὰ καρτερίαν, ἀριδήλως διηγη- σαμένοις, ἐπὶ χρυσῷ x«i µαργαοίταις xai τιμίοις λέθοις προσθεῖναι τούτοις οὐχ ἠγησάμην», ἀλλὰ σποράδην ἐκ τῶν διηγημάτων συλλέξας, ὥσπερ τις λιθολόγος, εἰς µίαν χατασκευὴν ἀθροῖσαι προιθυµήθην. Ὁ γὰρ ἀδυνάτοις ἐπιχειοῶν, τούναν-
αὐτῶν
B τίον ἁἀσχημονὴν ἀνθέλχει τὸν τρὀπον. Συντόµω γοὺν
τῦ διηγήσει χοησάµινος, ἀμνδράν τινα τῶν αὐτοῦ κατορθωμάτων ὑπόληψιν καταυλύσω.
nem indecore pervertat. Compendiosa igitur narratione usus rudem duntaxat quamdam Γθοίθ facto-
rum ejus complexionem concinnavi.
CAPUT I. Natales, conjugium, vita in seculo.
III. Beatus iste, Patres Fratresque charissimi, ab Christiane religionis signaculo nomen adeptus, nobilium et dignitatibus conspicuorum parentum, filius fuit, quique Constantini Copronymi tempore vitam ex recte fidei regulis, occulte tamen, insti- tuebant. Et vero ex tali sue nativitatis principio debebat refulgere hec stella, que a Deo in carne manifestati mysterii congruum habitura nomen erat : neque enim purissima h&c margarita hodie proponereturnobis, siinilla perversarum opinionum caligine genitores ejus propalam pietatem fuissent aversali. Cumautem iis unigenitus esset, a puero di- vinas edoctus Litteras atque ad totius Scripture ini- tiatus cognitionem, ne profana quidem sapientia deficiebatur: sed quidquid in ea esset pulcherrimum colligens, id intra mentis sue thesaurum abdidit : quod vero fabulosum erat, longe illud valere jubens, prout conveniebat, despexit. Eo admodum juvene adhucetnecdum pubertatis annos ingresso, parentes ejus hincad Dominumemigrarunt, et solusipseinter copiosas remansit divitias ; superna forsitan id ita disponente Providentia, ne eorum amor obex ei fleret recta ad Deum Via perrecturo.
]V. Postquam vero sacrilegus Constantinus (9) turpem turpiter efflavit animum, imperium Leo suscepit, materno cognomine Chazares (3) appel- latus : quo regnante patricius quidam ipsi cogno-
* Prov. x,7.
n ) Inter alios S Methodius patriarcha.
2) « Anno 778 contra Bulgaros egressus, cor- reptus est anthracum morbo, in crura sibi divinitus immisso et febri subinde vehementissima, et ardore medicis ob incendii vim ignoto afflictus, subdito- rum humeris grabbato delatus Arcadiopolim, inde Selymbrian: profectus {4 Septembris, nave con- scensa ad castellum Strongylum devectus, infelicem
C
Γ’. Ὁ µαχάριος οὗτος, ᾿Αδελφοὶ καὶ Πατέρες, ὁ τῆς Χριστιανιχῆς σφραγίδος ἐπώνυμοςν εὐγενῶν go- νέων xxl τῶν ἐν ἀξιώμασι περιῤλέπων γέγονε τέχνον, ἐν ἡμέραις Κωνσταντίνου τοῦ Κοπρωνύμου. τῇ ὑποχρυφίῳ δόξη ὀρθοδόξως πολιτευσαµένων. Ἔδει γὰρ, ἔδει ἐξ αὐτῶνς τὸν τῆς Θεοφανείας ἐπώ- νυµον γιννητικῶς ἀποστίλψαι φωστῆρα" οὗ γὰρ ἂν ἡμῖν ὁ καθαρὸς οὗτος µαργαρίτης ποούτέθειτο, εἰ ἐν ἡμέραις σκότους διαφανῶς οἱ τούτου γεννήτορες τὸν εὐσέθειαν ἀπέστρεψαν. Μονογινὴς τοιγαροῦν αὖ- τοῖς ὑπάρχων ὁ µακάριος, ἐκπαιδεύέται νηπιόθεν τὰ -ερὰ Γράμματα, Γραφών T& πᾶσαν εἰς ἄκρον µνηθείς, οὐδὲ τῆς ἔξω σοφίας Ὡμοίρωσε. Ταύτης γοῦν τὸ κχάἄλλιστον ἐπιλεξάμενος ἐν và τεθησαύριχιν, ὅσον δὲ τὸ μυθῶδες μακρὰν χαίρει εἰπὼν παρελο- γίσατο πρεπόντως. Νέου δὲ κομιδῇ τοῦ Μακαρίου ὑπάρχοντος, xai οὕπω τῆς ἠθιχῆς ἡλιχίας ἔπιλε- λημμένου, οἱ αὐτοῦ Ὑονείς πρὸς Κύριον ἐξεδήμησαν, καὶ μένει λοιμὸν μόνος ἐν ὑπερθάλλοντι πλούτω ὁ ἅγιο τάχα τῆς ἹΠρονοίας οὕτως οἰχονομηοσάσης, ἵνα μὴ ὁ τῶν Ὑονίων πόθος, πρόσκοµµα τῆς πρὸς Θεὸν αὐτοῦ τρίθου γεννήσηται.
A'. Κωνσταντίνου δὲ τοῦ δυσσεθοῦς αἰσχοῶς τε- λευτήσαντος, διαδέχεται τὴν βασιλείαν Λέων. ὁ ix μητρικῆς ἐπωνυμίας Χαξάρης ἐπιχληθείς. Ἐν ót τοῖς χρόνοις τῆς αὐτοῦ βασιλείας ὧν τις πατρίχιος
in navigio mortem obiit, vociferans ac dicens . Etium vivens igni nunquam exstinguendo addictus sum. » Hec Theophanes.
(33 Non proprio, sed gentis nomine Leonis ma- trem Chazaram vocatam existimo : fuit enim, ut Theophanes ait, « Chagani Chazarim principis filia, » Christiano dein nomine dicta Irene.
e
13 VITA S. THEOPHANIS. 14
όμωνυμος αὐτῷ, τρόπον, χαὶ τοῦ τῆς αἱρέσεως σµήνους σύμφρων τε καὶ ἀντιλήπτωρ * ὃς διὰ τὴν τοιαύτην ὁυσσέθειαν ὁμοτράκενος τῷ ᾖβασιλεῖ καθεκάστην ὑπῆρχε καὶ ρίλος περιδέξιος. Καὶ dà μαθὼν τὰ περὶ τῆς οὐσίας τού µακαρίου, ακελεύσει βασιλιῦ συνεργῷ χρησά- ενος, δευγνύει τῷ Θιοφάνει τὴν αὐτοὶ θυγατέρα’ ὅπεο ῥέᾳ χαὶ μόλις τάχα yt διὰ τὸν τοῦ κοατοῦντος, φόθον εἴξαντος τοῦ Θιοφάνους, ἐξήρτυτο τὰ ἐπιτή- δεια τῷ γαμικῷ θαλάμῳ. Τῶν οὖν αἰσίων τελεοθέν- των, ἑσπέρας Χχαταλαθούσης, µύνους dv οἰκίσκῳ τερπνῷ τόν τε εὐσεθρῇῦ νεανίαν καὶ τὴν εὐχλεᾶ χόοην εἰσάγουσιν, ὡς ἂν αὐτοῖς ἐπιτηδείως ἔχοι πρὸς ᾖδο- νὸς τρόπον. Σιγῆς δὲ Ίγενομένχς, xxi πάντων ἀφν- πνωσαντων, νυχτός τε βαθείας διαχνθείσης, στρα- pes ὁ µαχάριος, φησὶ τῷ κορασίῳ τάδε *
vu βάρθαρος καὶ θηριώδης τὸν Α minisfuit, barbarus omnino atque efferis moribus,
heerelicique agminis infidelitate socius, auctoritate defensor : que eum impietas ita imperatori con- ciliavit, ut et convivam quotidianum ad mensam, et amicum in omnibus conjunctissimum haberet. Hic, ubi quanla esset beati juvenis opulentia didi- cit, filiam suam Teophani junxit, imperatoris jussionis terrore usus ad eas nuptias conciliandas, quibus pro utriusque dignitate instructus est thala- mus genialis, Theophane egre quidem atque relu- clanter, ex metu tamen polentioris, ea ut fierent permittente. Ergo nuptiarum solemniis rite auspi- . catoque celebratis, cum vesper incubuisset, pien- tissimum juvenem atque illustrissimam virginem solos inducunt in couclave, ad delicias volupta-
B temque eo quo decebat, apparatu instructum. Ubi
dum omnes sopor altus et nox profunda late diffusa tenet,per illa consiliis suis opportuna silentia ad puellam conversus adolescens, eam est in huno modum allocutus :
E. 'O pi» παρὼν βίος, ὦ γύναι, βραχὺς, ὡς πᾶσιν εὔδηλον, καὶ ἁδηλία τοῦ μέλλοντος πλέον xt- κρατεµένος, x«i χρίσις ἀδέκαστος τοὺς iv τῶδε τῷ Sie διαδέξεται εὐθηνοῦντας. Τοιγαροῦν καὶ ὁ γά- µος 07x ἀπόθλητος παρὰ Gi * ἀλλ αἱ φροντίδες τοῦ Ἀίου, ἀλλοιοῦσαι τὸν ἔνθεον λογισμὸν, οὐκ ἑῶσι κα- θαρῶς ἀντοφθαλμεῖν πρὸς τὰ μέλλοντα. Ἴσωιν di xxi τὸν ἓν Εὐαγγελίις Λάδαρον, διὰ στενοχωρίας τῆς ἑωθέίνδε τοῦ ᾿Αθραὰμ τοὺς κόλπους κ) ηρωσά- μενον, καὶ τὸν ἐν ytévvm φλογιζόμενον πλούσιον, μηδι TQ ποὸς αὐτὸν τοῦ Λανάρου ἀφίξεως ἀξιούμε- vov, xai στα]όνς ὕδατος ἑστερημένον, xai τὸ, « ᾽Απέλαθες τὰ ἀγαθά σου ἐν τῇ Qui σου, » ἔγκα- λούµενον. Καὶ o Μακαρισμὸς ὑπόσχιεσυ ἀγαθῶν οὐ τοῖς ἐ πλούτῳ χομῶσιν ὑπισχνεῖται, ἀλλὰ τοῖς χλαύ- σασι νῦν ὅτι ἐχεῖ γε)άσουσιν, τοῖς πτωχοῖς τῷ πνεύ. ματι, τοῖς δεδιωγµένοις διὰ δικαιοσύνην, τοῖς ὀνει- διζοµένοις διὰ Χριστόν xal ἅπαξ ἁπλῶς, στενὺ καὶ τεθλικαένη à ὀδὸς à ἀπάγουσα εἰς τῆν ζωὴν, πλα- τεῖα δε καὶ εὐρύχωρος à ἀπάγουσα εἰς τὴν ἀπώλειαν. O2x ἔστιν οὖν ἆἄνευ θλίψεως ὑπεξελθεῖν ἡμᾶς * εἰ ur» γὰρ ἐν τῷδε τῷ Dio χαρμονικῶς διέξοµεν, θλί Ῥες ἐν τῷ μέλλοντι διαδέξεται ἡμᾶς, "AX εἰ βού- κει, γύναι, μικρὸν TÜ φύσει χοινωνήσαντες διὰ τὴν τοῦ σοῦ πατρὸς αὐθάδειαν, ἀπάρωμεν ἑαντοὺς τῆς Ῥορθορώδους ταύτης καὶ συρφιτῆς διαγωγῆς, καὶ τὸν μονήρη βίο κατασπασώμεθα, εὐμοιρήσωμεν ἀπολαύσεως.
ὅπως αἰωνίου
V. Presens quidem vita, conjux charissima, brevisest, ut notum omnibus, et magna plerum- que futuri incertitudine tenetur; judicium autem severum manet eos qui in hac vita bonis et volu- ptatibus affluunt. Ideo, quamvis conjugii usus mi- nime rejiciatur a Deo, ipse tamen, que eum co- mitantur seculi cure, plenam divino spiritu men- tem evacuant alienantque, nec sinunt puris oculis intueri futura. Novimus Lazarum in Evangeliis per eas, quas hictoleravit miserias, in Abrahe sinum fuisse delatum ; et in gehenna ardentem divitem ne hoc quidem obtinere potuisse, ut ad se dimitte- retur, Lazarus : cui, cum etiam aqui gutta nega- retur, illud funestum insonuit : « Recepisti bona in vita tua **. » Neque vero ex evangelicis beatitudi- nibus ulla continet bonorum promissionem diviti- bus factam; sed flentibus nunc, quia istic ridebunt, aut pauperibus spiritu, aut persecutionem susti- nentibus propter justitiam, vel contumelia propter Christum affectis. Atque ut uno semel verbo absol- vam : » AÁngusta porta et arcta est via, que ducit ad vitam : lata vero et. spatiosa que ducit ad per- ditionem ?, » adeo ut impossibile omnino sit nobis tribulationem evadere. Si namque in hac vita ju- cunde vixerimus, in futura nos tribulatio excipiet. Quapropter, si placet, charissima, corporibus ad modicum tempus conjuncti propter patris tui inso- lentem ferociam, subducemus nos ipsos salebrosa
huic atque inquinate conversioni, vitamque monasticam amplectemur, ut eterna requie perfrua-
mur.
C". Τί οὖν εὐσεθὶς γύναιον; οὐκ ἀνένυσε πρὸς D — VI. Quid ad heec pia mulier ? num renuit ? num
ταῦτα; 07x (imt τὰ μὴ κχαθήχοντα " Τί τὸ κάλλος τῆς (pic νεότητος ἡμαύρωσας ; Ti µου τὸν τύχην ἀπί- αλεισας; τί τὴν ἐμὴν χαρὰν εἰς θρήνον μετήλλαξας ; Ei οὕτως ἠρετίσω τὰ χατὰ σαυτὸν, οὐκ εἶ μόνος iv εὐγενέσι νεώτερος * ἴδει γοῦν σε, πρὸ τοῦ γάμου «παγορεῦσαι, x«l μὴ µμαρᾶναί µου τὸ ἐπανθοῦρ κάλλος. Οὐδεν τοιοῦτον * ἀλλὰ τί; Ὥσπιο τις cya? yü τὸν σπὸρον δεξαμένη πολύχουν βλαστάνει τὸν
*" Luc. xvi, 25. * Matth. vn, 14.
aliquid preter decorem locuta : Cur speciem ju- ventutis mec obscuras, dixit; meque sperata feli- citate excludens, gaudium meum in lamenta con- vertis ? Si tu hac. que dicta est, ratione saluti tui consulere decreveras, non tu solus inter nobiles adolescens es : oportebat ergo, antequam conjugium iniretur, renuntiare sponsioni, nec meam recens efflorescentem pulchritudinem, velut marcidam
pego οσα ματμανυσκααρπαμαπασσα σπα υφοασπφο-μα "νο ον ονοο vTUNV t a M m t ns ἥ . D . ο
45
reddere. Nihil horum illa : sed, quemadmodum bona terra suscipiens semen, multum fructum profert, ita venerabilis- femina, egregia sponsi, adhortatione roborata, alacriter annuit, atque respondens : Haud equidem divinarum, inquit, ignara sum promissionum, suavissime sponse; etenim manifeste in Evangeliis clamat Salvator noster : « Qui non relinquit patrem et matrem et uxorem et filios et fratres et sorores et domos et agros, et tollit crucem suam et sequitur me, non est me dignus *. Jam igitur puros, si placet, atque incoinquinatos nos sistamus celesti Sponso, etiam externum hominem nostrum Immaculatum conser- vantes. Quid nobis proveniet emolumenti, si opus est ut nos, quamvis ad breve tempus mutuo, sicut inquis, fruamur amplexu ? Quis enim futurum spondebit, quod in illo exiguo tempore sobolem facturi non simus, que nata nobis impedimento sit ? etquidemsi mascula fuerit, parsilli facultatum et affectus resecanda erit : si autem muliebris, eu geminum malum; oportebit namque et idoneam matrimonio exspectare etatem,et reliquam ei sol-
MENSIS MARTIUS.
16
À καρπὸν, οὕτω xai τὸ σεμνὸν γύναιον τῇ καλῷ παρ- αινέσει τοῦ µάκαρος στοµωθεῖσα, ἀσμένως κατέ- νευσε xaí φησιν * Οὐκ ἁμύητός tip γλυχύτατε ἄνερ, τῶν θείων παραγγελµάτων * xai γὰρ dv Εὐαγ- γελίοις ὁ Σωτὺρ ἡμῶν ἀριδήλως βοᾷ « EI τις οὐ κα- ταλείψει πατέρα, καὶ μητέρα καὶ γυναϊκα, καὶ τέχνα, καὶ ἀδελφοὺς, καὶ ἀδελφὰς, καὶ οἰκίας, xai ἀγροὺς, x«i don τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀχολοὐθήσει μοι, οὐχ ἔστι µου ἄξιος. » Οὐχοῦν, &i βούλει, χαθαροὺς x«i ἀσπίλους ἑαυτοὺς παραστήσωμεν τῷ οὐρανίω νυμφίῳ Χριστῷ, ἀμώμητον x«i ἀκηλίδωτον τον ἔξω ἡμῶν ἄνθρωπον διατηρήσαντες. Τί γὰρ ὄφελος, εἰ πρὸς μιχρὸ», ὡς ἔφης, συνέλθωµεν; Τίς δὲ xai ὁ εγγυητὴς ὅτι οὐ τεχνώσοµιεν ἐν τῷ μιχρῷ τούτῳ, καὶ ἵνα pi Ὑένηται ἡμῖν εἰς πρόσχοµµα τὸ τεχθέ» ;
B Καὶ εἰ uiv ἄρσεν εἴη, μµεριχή τις ἐχκοπή * εἰ δὲ θῆλυ, διπλοῦν τὸ χαχόν ' χριία γὰρ ἀναμεῖναι καὶ χρόνους y&pou καὶ λοιπῆς προνοίας. Καὶ τὸ τῆς ζωῆς τέλος, ὡς ἔφης, ἐπ᾿ ἀδήλω, καὶ αἱ τοῦ βίου παγίδες ἀναρίθμητοι. Λανθανόντως οὖν ἐν ἀγνεία βιωσάντων ἡμῶν, t0 οἶδα xai τὺν ἡμῶν ἔφεσιν τὸν Θεὸν oixo- νομῆσαι.
licitudinem impendere. Atqui vitee finis, ut ipsemet paulo ante dicebas, incertus est, et vite hujus in- numerabiles laquei.Quod si castitatem clam colentes vixerimus, certa sum, desiderium nostrumad opta
tum finem perducendum a Deo.
VII. Obstupuit ad tam generosam puelle mentem beatissimus juvenis, gratioseque respondens: Quod utile fuerit, inquit, manifestabit nobis Deus. Ergo totam egere in precibus noctem, Deum invocantes ut sibi eam in rem consulere atque prospicere di- gnaretur. Circa auroram vero contigit, ut obdor- miscerent ambo et unum idemque eo tempore som- nium viderent. Viderunt autem quemdam eximio fulgentem decore, qui placida ad eos voce utens : Dominus, inquil propositum animi vestri susci piens, misit me,ut signarem vos ad hoc ut intactos vos integrosque sibi offerretis. Et continuo per totum corpus eos consignans ex oculis evanuit intuentium: qui cum evigilassent, et que viderant sibi invicem absque ulla diversitatenarrassent ; data Deo gloria, qui tam facile invenitur querentibus se, de cetero specie quidem ut conjuges, reapse ut germani inter 86606 vixere. O rem miram { Novit Dominus qui sunt ejus 5, οἱ quoniam solum Deum exquisie- runt, continuo auxilistor atque adjutor pro desi- derio ipsis inventus est. Quid hoc inferius eo mi- raculo, quod circa tres pueros in fornnace gostum &dmiramur*? Istic angelus urentem flammam ignis in ventum roris flantem commutans illesos ser- vavit illos: hic similiter angelus concitum igneum- que voluptatis ardorem in rorem continentice- trans formans, sponsos custodivit innoxios, atque : ignem cum feno docuit citra dumnum conjungere.
VIII. Nunc. quoniam coconversationem sancti a nativitate ad matrimonium usque abunde deelara- vimus, agite, Christo dilecti, et ex certaminibus ejus specimen demum aliquod auditui vestro ad
* Luc, xiv, 26. 5 Num xvi, 5. * Dan. in, 50.
Z'. Ἐκπλαγεὶς δὲ ὁ µακάριος ἐπὶ τῇ τῆς χόρης δεξιωτάτη γνώμη, χαριέντως ποὸς αὐτὴν εἶπε' Κύ. proc ἡμῖν δηλώσει τὸ συμφέρον. Δι ὅλης δὶ τῆς νυ- xtóg προσευξάµενοι, xai τὸν Θεὸν ἐπὶ τῷ συµφέροντι προνοητὴν χαὶ κηδεμόνα ἐπιχαλεσάμενοι, περὶ αἲ- γὰς τῆς Ἡμέρας συνέθη ἀφυπνωσαι ἀμφοτέρους, καὶ ἓν xai τὸ αὐτὸ ὄναρ θεωρῆσαι * ὁρῶσι γάρ τινα ὡραίως ἐξαστράπτοντα, πρὸς αὐτοὺς πραεία τῇ φωνῆ λέγοντ Κύριος ὁ 6:10; τὸν ὑμῶν προαίρεσιν ἀποδεξάμενος, ἀπέστειλέ µε σφραγῖσαι ὑμᾶς τοῦ ἀχεραίους xal ἁμωμήτους αὐτῷ µπαραστῆναι. Καὶ χατασφραγίσας αὐτοὺς δι) ὅλου τοῦ σώματος, ἄφω. τος ἐγένετο. ᾿Αφυπνισάντων δὲ αὐτῶν, καὶ τὰ τῆς ὁπτασίας ἀπαραλλάχτως ἀλλήλοι διηγησαµένων, καὶ τὸν Θεὸν δοξασάντων τὸν εὑρισχόμενον pad ies τοῖς ζητοῦσιν αὐτὸν, τὸ λοιπὸν διῶγον, σχήµατι μὲν ὡς σύζυγοι, πράγματι δὲ ὡς ἀδελφοί. Ὢ τοῦ θαύ- µατος | Ἔγνω Κύριος τοὺς αὐτοῦ * εἰ µόνον ἐξεζήτη- σαν τὸν θι:ὸν, εὐθὺς ἐπίχουρος αὐτοῖς καὶ βοηθὸς
D πρὸς tà» ἔφεσιν εὑρέθη. Ti τοῦτο τοῦ κατὰ τοὺς τρεῖς παῖδας θαύματος ἀτιμότερον ; ᾿Εχεῖ μὲ γὰρ ἄγγελος τὺν συμφλέγουσαν αὔραν ToU πυρὸς εἰς πνεῦμα δρὀσου διασνρίζον μεταθαλὼν, ἀθλαθεῖς τοὺς παῖδας διέσωσε κἀάνταῦθα πάλιν ἄγγελος τὴν ὀξύῤῥοπον καὶ φλογώδη τῆς ἡδονῆς ἀκμὴν tiq σω- φροσύνης δρόσον µεταῤῥυθμίσας, ἀσινεῖς τοὺς νέους διετήρησε, καὶ πυρὶ χόρτον ἀθλαθῶς συνδναξευν ἐπετήδευσιν.
H'. Ἐπιεὶ τοίνυν τὴν ἐκ γεννήσεως τοῦ µακαρίου µέχρι συξυγίας ἀναστροφὴν ἀποχρώντως ἐδηλώσα- μεν, φέρε dà λοιπὸν xai τῶν αὐτοῦ ἀγωνισμάτων μεριχόν τια χατηχήσωμεν ἔμφασιν ταῖς ὑμετέραις
1T VITA S. THEOPHANIS. 18
ἀκοαῖς, φιλόχριστοι. Τούτων οὕτω θείᾳ νεύσει oi- Α communem admoveamus instructionem. His igitur
πονομηθέντων, κατὰ µμικρὸν τοῖς πενοµένοις τὸν
πλοῦτον σχορπίδοντες ἐν ὑποχεχρυμμένη ὑπολύψει, μᾶλλον δε δι αὐτῶν ἑαντοῖς θησαυρίδοντες, λαθεῖν εἰς τέλος τὸν τῆς χόρης οὐκ ἴσχυσαν πατέρα, δεινόν τε ντα, καὶ ἀπηνῆ, xal ἀπάνθρωπον, καὶ λίαν ωελεέίμονα, yog yàp τὴν χαλλίτην τῶν νέων ἱμπορίαν 6 ταλαίπωρος, xai ἀποτυχίαν μᾶλλον τὸ Ὠωσθῖν ὦ εὐσέθειαν ἡγησάμενος, εἰσιλθὼν ἐν τοῖς βασιλείοις προσανατίθεται τῷ βασιλεῖ τοιαῦτα φή- σας ' Ανστυχῶ, βασιλεῦ, ἐπὶ τῷ ἀπράγμονι γαμθρῷ µου " σκορπίσας γὰρ χαχιγχκάκως τὸν ἴδιον πλοῦτον, οὖδε τῶν τῆς ἐμῆς θυγατρὸς ἐφείσατο πραγμάτων * üdu γὰρ παὶ αὐτῶν τὸ πλεῖστον µέρος ἠφάνισε, x«i οὖδε τέχνον à ἐλεινή µου θυγάτηρ ἀξιοῦται γονῆς '
divino nutu ad eum modum constitutis, cum ma« gnos brevi thesauros pauperibus latenter dividis- sent, aut potius ipsis sibi per eorum manus con-: didissent, latere diutius puelle patrem non potuere, severum utique, immitem, inhumanum, atque ab omni commiseralionis alienum affectu. Cognoscens ergo infelix eam, quam novi nupti optimam insti- tuerant, mercandi viam, et quod cognoverat non pietati imputans, sed infelicitati maxime, in pala- tium ad imperatorem progressus, ita fatur: O me calamitosum, imperator, propter generi mei in- ertiam ! opes enim suas pessimis dilapidans mo- dis, ne filie quidem mee substantia abstinuit, et ejus maximam jam partem disperdidit : sed neque
οἵααι d& διὰ τὸ κατὰ πάντα ταχλαίπωρον καὶ ἀπράγ- p liberorum ex eo procreatione infelix filia mea di-
µουα εἶναι, ὃν χακῶς ἐγνώβισεν. ᾽Αλλ' εἰ κελεύει, φησὶ, τὸ χράτος σου, μιχρὸν ἀνανεῦσαι ἐκ τῆς τοι- αύτος ῥᾳθυμίας τὸ ἐμὸν γῆρας, τοῦτον ἐκδημοσίοις ἀπατχολεῖσθαι πράγµατι πόῤρω πον χελεύσοις στα- Ἰδναι, µύπω εἰς τέλος τοῖς λίαν ἐστερημένοις χατα- ριθµήση µου τὸ θυγάτριον. Πόθεν γὰρ διδαχθεὶς τὸν ἀπονινοηιένων ταύτην ἐμπορίαν οὐκ ἐπίσταμαι * ὦσπερ τις ἀνδριὰς χαλκοῦς ἀχένητος μένει πρὸς ἴρεσω τῶν τερπνῶν, xxi τὸ δή χαλεπώτερον, ὁἷα συαβαίνει πολλάχις τοῖς ἐξεστηκόσι τὸν νοῦν, πρὸς 0 τι ἂν αἰτοθῇ τὸ ὑπάρχον αὐτῷ ῥᾷστα παρασχὼν ἀποστεοεῖται ὀσημέραι τῆς οἰχείας εὐπορίας, μά- Ίεστα τοῖς ψευδῶς πὠίαν προσποιουµένοις. ΄Πδη δὲ xat τῶν κεοάµω» αὐτοῦ οὐκ ἀνθέξεται, εἰ μὴ θᾶττον πενία πεοιστιχθεὶς, ἰκανὸς Ὑένηται πρὸς τὸν τῶν οἰχείων πραγμάτων ἐπιχράτειαν.
O' Καὶ δὴ θᾶττον κληθέντος τοῦ µαχαρίου πρὸς τοῦ βασιλέως, στέλλεται παρ αὐτοῦ ἐπὶ τὰ μέρη Κυξίχου πρὸς δημοσίων τινῶν πραγμάτων διοίκησιν " ἓν γὰρ xai βασιλικοῦ ἀξιώματος, οὗ τῶν ἐν τέλει, ἁλλ᾽ ὑππηρέτης τῶν βασιλικῶν κεχοσμηµένων ἵππων, οὓς δὴ στράτωρας xa)siv ἡ τάξις εἴθισται. Τούτου δε τοῦ προστάγµατος τῷ µακαρίῳω δοθίτος, xai χαρᾶς αὐτῷ οὐ τῆς τυχούσης περιχυθείσης, ὡς ἑτέ- ρας ἀφοομῆς αὐτῷ τῆς ix τοῦ χόσμου ἀναχωρήσεως θεόθεν οἰχονομηθείσης, τὰ πρὸς τὴν ὁδὸν συντόμως ττρέπιστο ἐπιτήδεια ^ xol πρόφασιν μαλαχίας προσ- ποιησάµενος, τοὺς μὶν αὐτῷ ὑπηρετήσοντας διὰ τοῦ δρόμου πεπομφὼς, αὐτὸς ἐν ταχυδρόµω πλοίῳ ἐπιβὰς, χαταλαμθάνει τὸ τοῦ µεγάλον ποταμοῦ στὀ-
(3) Eorum scilicet, quos συρτοὺς βασιλικοὺς ἵππους « equos regiosad manum ducendos » appel- lat Codinus Curopalata c.5,n. 14,in quorumunum cum imperatorem stratores levassent, sequebatur vacuorum equorum magnificus comitatus : cujus instituendi originem Codinus ad imperatorem Theo- philum refert, qui cum aliquando equum, cuiinsi- debat, cessisset mulieri, eum ut vi raptum vindi- canti, eoque coactus esset primo obvium conscen- dere, constituerit utin omnem eventum deinceps sequerentur equi sessoribus vacui.
4) « Stratorum munus eratequum freno tenere et conscendenti imperatori opem ferre : » ita in
gna invenitur ; ideoque per omnia miserum eum alque ignavum censeo, quem omine plane infausto cognovit. Sed si majestas tua annuat, ut senectus mea ab ejusmodi paululum respiret et relevetur inertia, proeul eum jubebis amandari, publicis ali- cubi negotiis vacaturuin, ne demnum penitus spo- liatis filiola mea annumeretur. Equidem unde edoctus sit insanam illam vivendi normam, intelli- gere nequeo, qui instar enet statue immobilis permanet ad desideria voluptatum ; quodque etiam molestius accidit, velut usuvenit sepe, quidquid ab obvio quovisfuerit postulatus facillime preebens, ut mente capti facere sespe solent, suis quotidie privatur opibus, in eos maxime liberalis, qui pau- periem simulant. Profecto ne figlinorum quidem ei copia suppetet, nisi quantocius ab ea qua cingitur inopia factus prudentior, idoneus fiat rebus suis retinendis.
IX. Ergo accersitus continuo ad imperatorem beatus, ablegatur ab eo in partes Cyzicenas, publi- corum quorumdam negotiorum gratia : erat enim regis dignitalis in aula, non tamen eorum, qui principemlocum apud eum obtinebant, sed minister equorumregiorum elegantiorum (3') inter eos, quos stratores (&) consuevit ordo (9) nominare. Quod cum ille mandatum accepisset, letitiaque ex eo essel non vulgari perfusus, tanquatn cui nova di- vinitus offerretur occasio mundi penitus deserendi : quidquid aditer necessarium eratquam brevissime apparavit, simulatoque infirmitatis pretextu famu- los omnes suos per cursum premisit, ipse vero celocem conscendens, ad Magni (6) fluminis per-
Cedrenum Goar, nominatis quos sequitur auctori- bus, explicans quid muneris haberet protostrator, quem stratorem et comitem et domesticum vocari nonnunquam, et senatorii ordinis haberi, et decre- scente imperio, aciem sepe duxisse ostendit.
(8$) Offieiorum ae ministeriorum curialum no- menoclatur aac distributio.
(6) Fluvius hiec Olympenos dividit a Sigrianis : ΄ Ptolemeo et Plutarcho (inquit in ZAesauro Ortelius) Rhyndacus nominatur. olim Lycus dictus, Plinio teste, at recentiori nomine, ut eat apud Apollonii Scholiasten, Μέγιστος, Maximus.
19 MENSIS MARTIUS. 90 venit ostium : ac denique ei quee istic est regioni À pov * xal. πλησίον λοιπὸν τῆς ἐκεῖθέν γενοµενος γῆς,
appropinquans, tranquillo cursu iter conficiebat suum, quando lustrans prerupta ejus, qui in Si- grinaest, montislittora, divina quadam providentia profundi cujusdam precipitii lucum invenit, sil- vesirem plane ac cavernosum ; ad quem e navigio descendens, atque exscensione facta, solus tedio iineris compulsus abiit, ceteris in navi imperans sese ut ibidem quieti exspectarent.
X. Recognoscens vero diligenter locum, atque ad exercitationes spiritus peridoneum utilemque inve nisse gavisus, in partem sese oraturus recepit, Deum deprecans, ut, quod expediens esset id sibi revelaret. Diuturna autem multarum horarum ge- nuflexione deficiens cum paululum resedisset, velut
inexstasifactusestpriusoculisque vigilantibus vidit, p
eum, qui in thalamo sibi apparuerat, splen- didissimum virum ; qui manus extente& digito lo- eum desiguans : Tuus quidem, inquit, socer, ejus- demque cum eo mentis imperator intra exiguum tempus ex hac vita discedent : tunc autem bonis tuis, nemine se opponente, in pauperes libere dis- tributis, huc adveniens acceptam Deo vitam in- stitues. Hac igitur apparitione edoctus beatus que ad suam conducebant utilitatem,atque ad Cyzicenas partes paulo post appulsus, injuncto sibi negotio quam citissime confecto, rectum Constantinopolim cursum tenuit : et quesitorum a se congruam red- dens imperatori rationem, altiori etiam gradu est ab eo honoratus, atque inter spatharios (7) allectus ibidem deinde vixit, eum sponsaprestolansexitum visionis, quem et subsecutum vidit.
Ὑαληνοδρομίᾳ τὴν πορεαν ἐποιεῖτο, χαταµανθάνων τὰ χρημνώδια τοῦ τῆς Σιγριανῆς ὅρους παράλια. Κατὰ οὖν θείαν τινὰ πρὀνοιαν καταλαμθάνει τινὰ βαθύκρημνον λόχμην, ἀλσώδη τε καὶ ἀντρώδο * καὶ ἀποθὰς iv αὐτῷ ἀπὸ τοῦ πλοίου, μόνος τῇ δυσχέρεία βιθιασµίνος ἀνῆλθε, τοῖς ἄλλοις ἐπιτρέψας ἐν τῷ πλοίῳ ἡσυχῆ µένειν.
I. Διαμαθὼν δὲ τὸν τόπον ἀχριθῶς, χαὶ ὑσθεὶς ἐπιτέδειον εἶναι πρὸς ψυχιχήν ὠφέλεαν, εὐξάμενος δὲ κατ᾽ ἰδίαν, καὶ τὸν Θιὸν τὸ συμφέρον ἐκετεύσας ἀποχαλύψαι, χεχμηκὼς δὲ ἐκ τῆς ἐπὶ πλείστας ὥρας γινοµένης ὑπ᾿ αὐτοῦ γονυχκλισίας, καὶ μιχρὸν χαθε- σθεὶς, ὡς ἐν ἐκστάσει Ὑέγονε, καὶ ὁρᾷ γρηγοροῦ- σιν ὀφθαλμοῖς τὸν προφανέντα αὐτῷ ἓν τῇ παστάδι φωτοειδῆ ἄνδρα, τὴν χεῖρα ἐκτεταμένην ἔχοντα, xoi τῷ δακτύλῳ τὸν τόπον ὑποδεικνύντα καὶ πρὸς αὐτὸν λέγοντα * Ὁ piv σὸς κηδεστὺς, ἀλλὰ καὶ ὁ σύμµφρων αὐτοῦ βασιλεὺς, ἐν ὀλίγαις ἡμέραις τῶν vidt τελεν- τήσαντες ἀναχωροῦσιν * x«l λοιπὸν παῤῥησία τοῖς πενοµένοις, τῶν ὑπαρχόντων σοι τὴν διανομὺν ποι- Ὠσάμενος, ἐνταῦθα παραγεινάµενος Θιῷ εὑαρεστή- σεις. Τοῦ οὖν µακαρίου διὰ τῆς ἐμφανείας τὰ αὐτῷ συντείνοντα πρὸς ὠφέλειαν συνιέντος, xal τὰ µέρη Κυδίχου χαταλαβόντος, ὡς τάχιστα δὲ τὸ αὐτῷ xt- λευσθίν περατώσαντος, εὐθεῖίά τι συνήργησεν ἐν Κωνσταντινουπόλει παλινδροµία. Καὶ δὴ πρεπόντως ἀπολογησάµενος, τῷ βασιλεῖ περὶ τῶν αὐτῷ ἐρωτω- µένων, ὑψαηλοτέῳ δὲ βαθμῷ ἤτοι τῶν σπαθαρίων τῷ καταλόγῳ ὑπὸ τοῦ βασιλέως τιμηθεῖς, duiys τὸν λοιπὸν (χρόνον) προσµένων τὰ τῆς ὁπτασίας εἰς πέ- pac ἐληλακέναι, ὅ καὶ γέγονε
CAPUT Il.
Theophanis monachatus el pro imaginum cultu certamina.
XI. Neque enim multum effluxit temporis, quin finem uteraue vivendi faciens, plenam ipsis relin- queret libertatem, suis pro arbitrio rebus utendi ; quas continuo inter pauperes diviserunt, famulis etiam domesticis libertate donatis : ipsi vero pan- noso induti habitu sibi invicem valedixere ; beato viro mulierem piam confirmante monitis salutari- bus, ui divina observaret mandata, spiritualem
erga proximum exerceret charitatem, orationi sin- D
cere atque imperturbate vacaret pro viribus, vitam irreprehensibilem, summamque teneret hu- militatem, eique in recessu dicente: « Salvans salva animam (uam. » Ita illi convictu sunt ab invicem separati : qualem autem vitam duxerit pientissima illa mulier norunt omnes, quotquot
(7) Ita dicti a spathis, id est latioribus gladiis, quos gestabant, imperatori ad custodiam corporis circumposili nobiles : quorum preefecti protospa- tharii nominantur et plures fuisse colligit Goar ex Eustratio in Jure Graecorum quator simul no- minante : ex quo tamen non pulo reete deduci omnes spatbarios protospatharii titulo honestiori consuevisse appellari : quidni enim sphatarii ma-
ΙΑ’. Μετ οὗ πολὺ γὰρ ἡμερῶν διάστηµα, τέλει τοῦ βίου χρησαµένων ἀμφοτέρων, ἤδη λοιπὸν ἀδεῶς τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῖς τοῖς πινοµένοις διανενεαηχό» τες, ἐλευθερίᾳ δὲ τοὺς οἰχέτας ἀποπιμψάμινοι, &- δύονται λοιπὸν ῥαχκώδη ἄμφια, καὶ συνταξάµενοι ἀλλήλοις, νουθεσίαις τε τοῦ µακαρίου χαταστηοί- ξαντος τὴν εὐσεθῇ γυναῖκα, τηρεῖν τὰς θείας ἐντολὰς xai ἀγάπην πνευματικὴν ἐν τοῖς πλησίον γεκτῆσθαι, προσενχήν τε εἰλιχρινῆ καὶ ἀρέμθαστον, x«i βίον ἀκαταίσχυντον, x«i ἄχραν ᾖταπείνωσι, ἀπέλυσεν αὐτὴν Ey εἰρήνη εἰπών * « Σώζουσα σῶδε τὴν ἑαυτῆς ψυχήν. » Αλλοτριοῦνται τοίνυν τῆς πρὸς ἀλλήλους ἀναστροφῆς. Ὁποῖον δὲ βίον ἐξήσκησιεν ἡ εὐσιθὺς αύτη γννὴ, ἴσασι πάντες οἱ τὴν Βιθυνῶν οἰχοῦντες χώρα», ὅπως ἐχουσίως ἐπράθη, καὶ δουλικὴν μετῆλθε
jori numero fuerint ; quibus in centurias distribu- tis sui sub uno capite centuriones essent, etiam ipsi vel spatharii vel protospatharii nominati ? quidni plures nonad ministerium, sed ad dignita- tem fuerint protospathariidicti : cum his seepe pro- vincias commissas legamus ? ut Sergium illum Si- cilie ducemsub Leone [saurico apud Theophanem.
24 VITA S: THEOPHANIS. 22 τάξιν . Ἰμωρισθεῖσα δὲ παρά τινων ἀπέδρα. Τὰ δε A Bithynie (8) regionem incolunt $ quomodo scilicet
b Upeyzire καὶ Καλωνύμῳ οσὐτῆς ἀγωνίσματα, τίς ἂν και ὀυνηθείη γραφῦ παραδοῦναι, τις x«i χάρι- τὸς τε καὶ δυνάμεων θείων ἠξιώθη; µέρος δὲ τῶν αὐτὲς χκατορθωµάτων ἐν τῷ παρὰ ἨΜεθοδίου τοῦ ἁριωτάτου πατριάρχου συντεθιίση περὶ αὐτῆς τε καὶ ού µακαρίου συγγραφῷ πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἐντυγ-
χανοντων ἑστόροται.
IB. 'O δὲ ἆληθως µαχαριτης Θιοφάνης ἐμθὰς (v πλοίῳ, Χαταλαμθάνει τοῖς Σιγριανῆς παραλίοις, xai δὴ ἐξελθὼν ἀπὸ τοῦ πλοίου, βάδην καταλαμθάνει τὸν λοχμώδη χρημνὸν ἐκεῖνον * ἐν ᾧ ἐπὶ πλείστοις τὸ σῶμα καταδαµάσας Ἀχούνοι, καὶ τὸ μοναχιχὸν περιδαλλόμενος ἕνδυμα x«i σχῆμα παρὰ Χριστοφό- pou τοῦ Φιαφανοῦς ἀστέρο, ἤδη λοιπὸν χαταφανὺς ἔγειονει * οὗ γὰρ ἠδύνατο πόλις χκρυθῆναι ἐπάνω όσους κειαέντ. Ἡμέρων δε ἐξ ἡμέρα συῤῥεόντων ἐπ αὐτῶ τών τῆς ἀγγελικῆς ἐφιεμέων πολιτείας, ἀπετέλεσε τὴν ἔρημον ἐχείνην µοναστύριον, ὅπερ ἕως τοῦ αἰῶνος ἐπανθοῦν ταῖς θείαις ἀρεταῖς καὶ δείκννται xxi δειχθήσεται. Ἐν αὐτῷ τοίνυν τοὺς πνευαατικοὺς διανύσας ἄθλους, µύστης τῆς Τρίάδος Ἰνάσιος ἀνεφάνη, xai ὑπτασιῶν µεγίστων θεωρητὴς γέγονευ. "ν dt αὐτῷ τὸ διαρχοῦν εἰς κοίτην ψιάθιον εὐτίες, καὶ τριχέιον ἐπιχάλυμμα, καὶ πρὸς χεφα- Ἀὰν αὐτοῦ λίθος. Οὐχ ἐχαυχύήσατο νῆτὸς (a) ἀἁπαλό- τετοί εἰς περιθολὺν αὐτοῦ, οὐ χναφεὺς ἐπὶ ἐσθῆτι αὐτοῦ µεμόχθηκεν, οὐχ ἵππος ἡ ἡμίονος πρὸς ὑπ- κρισίκν αὐτῷ αεχρημάτιχκεν, οὐ μµαγείρων µαγγα- γεῖαι τὰ ἐπιτέδεια αὐτῷ χορηγοῦσαι, οὐκ εὐώδης otvo; ἐλίπανεν αὐτοῦ φάρνγγα " ἀλλ ἦν αὐτῷ βρᾶ- σις x«i πόσις ἄρτος τραχύτα-ος καὶ ὕδωρ βραχύ.
IU. Τοῦ δὲ βασιλέως τέλει τοῦ βίου χρησαμένου, Eipi»z; δε σὺν vió Κωνσταντίνω εὐσεθῶς τὴν Da- σὠτία» Πνιοχούσης, προβάλλεται tig ἀρχιερέα Κων- στα»τιουπόὀλευς, παρά τε τῆς βασιλίσσης x«i πάσης τᾶς συγακήτου καὶ τῶν λογάδων τῆς ὀρθοδόξου δογιάτω» ἀπριθείας, μετὰ θάνατον Ι]αύλου τοῦ ἀπὸ πατριαοχῶ» μοναχοῦ, Ταράριος ὁ ἁγιώτατος φωστὴρ τῆς ὀρθοδοξίας, σύνοδός τε οἰκουμενικὴ συνηθροίδετο,
7 Matth. v. 75.
8) Asize minoris regio est provinciis Phrygitce Ponti et Galatiecincta, quam Sangarius multiplci flexu interluit, donec per Pontum tandem inEuxi- num revolvatur.
(9) Gregorium habent alia Acta.
(10) Hic Cyprius genere, gradu lector, doctrina et virtute prestans, ultimo Leonis Chazares anno, Christi 780, « quamvis ob heresim, quee tunc ob- tinebat, multum reluctaretur, patriarcha fuit per vim institutus. » Vim aulem in eo potissimum passus cognoscitur, quod « inter Ordinationis solemnia imagines se nunquam adoraturum sub-
(a) Ignotanobis vox, nisiquatenusestpostremus mulfus. Si ex sensu et eo quod sequitur facere conjecturam liceret, suspicaremur ῥήγος vel ῥη- γεὸς scribendum, ut sit tinctus pannus vél finctor : nisi forte sicut a pío, ῥήτωρ, putos, sic 8 νέω,
voluntarie divendita ad servilem se gradum dinii- sit: agnita vero ab aliquibus inde aufugit. Quis porro complecti scripto posset omnia ejus sive in Principe, sive in Calonymo certamina, ubi patran- dorum quoque miraculorum in ea eluxit gratia ? maxime cum preclare ab ea factorum pars ad le- gentium utilitatem vulgata noscalur a sanctissimo patriarcha Methodio in ea scriptione, quam de ipsa beatoque ipsius viro composuit.
XII. Quid autem beate memorie Theophanes ? conscensa navi Sigriane expetiit littora, atque exscensione ibidem facta celeriter properavit ad precipitium illud silvosum, in quo corpus suum multis domansannis, monasticoqueindutus habitu,
B a8 Christophoro (9), splendidissimo illius evi et regionis astro, et ipse quoque celebris exinde effe- ctus est : neque enim abscondi poterat civitas supra montem posita Ἱ. Cum vero de die in diem con- fluerent ad eum, qui angelicam vivendi formam sub ejus institutione amplexabantur, solitudinem illam convertit in monasterium, quod usque nunc el deinceps divinis efflorescens virtutibus mon- stratur monstrabiturque. In hoc spiritualiter de. certans, germanus sanctissime Trinitatis mystes, maximarumque visionum contemplator effectus est. Sufficiebant autem ei vilis in lectum storea, cilicium in operimentum et lapis pro pulvinari. Nulla fuit in amictu ejus ostentatio, nulla mollities, neo fuit in eo fullonibus laborandum ; non equum, non
C mulum unquam ad suum possedit usum: coquorum
artificia in congrui sibi victus apparatu nescivit, nec odorato vino palalum irrigavit suum ; sed ci- bus ac potus eidurissimus panis et aqua permodica fuit.
XIII. Interea contigit ut imperatore vita functo, atque Irene cum filio Constantino regni guberna- cula pie moderantibus, post mortem Pauli ejus (10) qui monachus fuerat ex patriarcha effectus, ab imperatrice, senatu toto, eorumque qui rectam in opinionibus doctrinam tenebant delecto cetu, pa- triarcha Constantinopoleos crearetur Tarasius, vere fidei sanctissimum lumen, synodusque cecu-
scripserit; » permansit autem in ea dissimulatione, sanctis alioquietreligiosissimis moribus exemplum Ecclesie optimum preferens, ad annum usque 874 : quo conscientia stimulos mutum pastorem redar- guentes diutius non sustinens, atque ex dolore in morbum incidens, throno nuntium remisit ac in Flori monasterium se conferens imperatrice pro- positi ejus inscia, monasticum habitum induit : ac paulo post serio monitis, qui ad ipsum fuerant submissi ab imperatrice, de synodo convocanda et corrigendo errore in pace obdormivit, magno om- nium luctu. »
νέτωρ, vtróc, teztor, textus formaverint aliqui : ut sensussitinejus delicato vestitu non gloriatum esse finctorem textoreinve,uti nec in eodem laborandum tulloni fuit.
23
menica convocaretur, a qua confirmate sunt 669 quee ipsam precesserant, sancte sex synodi ; ana- themati subjecti Constantinus (11) et Nicetas (12) hzresiarche et fraudulenti patriarche ; Germa- nus (13] sanctissimus patriarcha inscriptus dipty- chis ;stultusque lconomachorum error submotus e medio, et tanquam aranei tela est dissolutus. Con- venerant autem sx omniundique regione Patres (14) atque magistri, el apostolicarum sedjum vicarii, ac monachorum primores ; Plato (15), inquam, illu- atrissimum illud sidus ex iis, qui sunt Sacudeonis, Nicetas (160) atque Nicephorus cunctis memorandi Patres ex monasterio Medicii, prefatusque Christo- phorus (47) ex Parvo agro. Tuno spiritualis hujus congregationis evocatione beatus quoque Theo- phanesad synodum venit,velutlucidissimum sidus; vi quidem coactus ille ,venit tamen : quamvis quie- tem sectaretur semper summeque diligeret, strepi- tum multitudinis exosus.
XIV. Et illi quidem omnes adveniebant cum ma- gno equorum, mulorum, pedissequorum ac vere-
(11) Fuerat hic Silei episcopus atque ab impio Copronymo, post pseudosynodum pro abrogando imaginum cultu in Hieria celebratam ann. 753, 8 Augusti, inambonem templi Blachernensis dedu- ctus,ipso imperatore faustam precationem preeunte his verbis : « Constantino cecumenico patriarche multi anni. » Anno deinde 764 ab eodem inductus, ut publice imaginum cultum abjuraret, multaque suo gradu indigna committeret, paulo post in ejus, & quo promotus fuerat, odium incidit, ac throno dejectus in Principis insulam est relegatus : annique sequentis Octobri mense revectus in urbem, dam- natus a successore atque ad ludibrium circumdu- ctus, tandem capite plexus est: quam tragcediam vide apud Theophanem accurate descriptam.
(12) Hic α Slavis oriundus 16 Novembris anni prefati 764, eunuchus cum esset, preter fas cano- num imperatoris suffragio coronatus, impietatem suam imaginibus eradendis probavit, mortuus 6 Febr. an. 780.
d3)Festum ejus agitur (2 Maii: de cujus pre- elara confessione in tuendo adversus Leonem Isauricum imaginum cultu acturi sumus ad eum diem. Ceterum de hac illius in diptycha relatione nulla fit in Actis concilii, prout hoc tempore exstant, mentio: sunt autem diptycha Grecis, quee Latini Tabulas ecclesiasticas nominant. Hac dupli- cis fuisse generis observat Joan. Meursius in Glos- sario, alia vivorum (quales apud nos baptismales libri) in que nomina baptizatorum atque susci- ientium seu patrinorum referebantur, ut patet ex achymeri in Paraphrasi Dionysii: alia mortuo- rum, non quorumcunque, sed patriarcharum dun- taxat; neceorum quidem omnium, sed quos fidei integritas ac singularis virtus dignos probaverat publico illo inter sanetos cultu, quem Latini cano- nizationem vocant : hinc gravis illa et diuturna de Joanne Chrysostomo in Di iycha referendo diffi- cultas, de quain Prolog. ad Vitam S. Attici 8 Jan. $ 6 et 7, unde hec ex Theodoreto hic repeto : « Episcopi Occidentis non prius cum episcopis JEgyptii et Orientis et Bospori et Thracie commu- nicare voluerunt, quam nomen illius sanctissimi viri in tabulas, quibus nomina episcoporum mor- tuorum continebantur, retulissent. »Donec tandem inquit Socrates « Atticus episcopus precepit, ut de ϱ) Elegans unius littere, immutatio, qua impii non Patriarcha, sed Patriarchz dicuntur, ut
MENSIS MARTIUS.
C
24 Α ἐπιχυροῦσα μὲν τὰς πρὸ αὐτῆς iG ἁγίας συνόδους»
ἀναθεματίζουσα δὲ Νικύταν xai Κωνσταντῖνον τοὺς αἱρεισίάρχας xal δο)ιόφρονας φατριάρχας (b), Γερ- μανόν τε τὸν ἁγιώτατον πατριάρχην τοῖς ὃ ιπτύχοις ἐγγράφουσα, καὶ τὸν τῶν εἰκονομάχων σοθοῦσα µα- ταίαν πλάνην καὶ ὡς ἰστὸν ἀράχνης διαλύουσα, Συν- ἤγοντο γοῦν οἱ πανταχοῦ γῆς Πατέρες xai διδάσκα- Ἆοι, καὶ οἱ ἀποστολικῶν θρόνων τὀποτηρηταὶ, xai οἱ τῶν μοναστῶν λογάδες ' φομὶ δὲ, Πλάτων ὁ ἀει- λαμπέστατος φωστὴρ ἀπὸ τῶν τοῦ Σαχουδίονος, Νικήτας x«i Νιχιφόρος οἱ ἀείμνηστοι Πατέρες ix τῆς μονῆς τοῦ Μηδιχίου, xai ὁ προλεχθεὶς Χριστο- φόρος ἐκ τοῦ Μικροῦ ἀγροῦε Τότε dà, τότε, ὥσπερ διαφανὴς ἀστὲρ, προσκλήσει τῆς πνευματιχῆς ταύ- της πανηγύρεως, παραγένεται xai ὁ µαχάριος Θ:ο- φάνης πρὸς τὸν σύνοδον, βία μὲν, ὅμως δ᾽ ἀπίησι : καὶ γὰρ εὖ ἀεὶ ἐπιποθῶν xai διώκων τὴν ἠσυχίαν, καὶ πρὸς τὰς ὀχλήσεις ἀπεχθῶς ἔχων.
IA. Πάντες μὲν οὖν ὤγοντο, ἵπποις, ἡμιόνοις, ἀνδραπόδοις, καὶ βερέδοις ὑπηρετούμενοι * ὁ δὲ Πα-
Joanne, sicut de aliis episcopis solet, in precibus mentio fleret. »
(44) Fuitea synodusepiscoporum cccr: hegume- norum aliorumque eclero aut monachatu illustrium personarum ratio inita non est : solum ad finem actionis £, postquam episcopi circiter ccLx sub- scripsissent, subscripsissequoque reperiuntur πιο: nasteriorum presides supra cxxx, quos longe ma- jori numero fuisse necesse est.
(45) Greci memoriam hujus 4 Aprilis recolunt : Surius encomium a S. Theodoro Studita conscri- ptum retulit ad 5 Decembris. Actioni ιν subscri- psisse reperitur in hec verba : « Plato preses et archimandrita Saczudeorum similiter, » ut habet textus Greecus, pro quo in Latinis editionibus conciliorum, etiam Regia Parisiensi, legitur sacri etc. Fueritne Sacudio, ut hicscribitur, sive Sacu- deo, ut in concilii versione Latina (nam in Greco Σακχουδεῶν est, Saccudeorum), monasterii cui S. Plato preerat fundator, aut alia ex causa hoc nomen iractum sit, non habeo definire.
(46) Quinque omnino Nicetas reperio predicte aclioni in. ordine hegumenorum subscripsisse,
uorum primus τοῦ ἁγίου Αλεξάνδρου, S. Alexan- ri;u τῶν Γουδιλᾶ, Gudilaitarum ; 1u τῶν ἀγ- Ἡλία, S. Elie ; tv τῶν Ὀκτάων, Octaorum ; v τῆς ἁγίας Θιοτόχου τῆς µμονῆς τοῦ κάστρου τῆς Τίου, S, Dei Genitricis monasterii Castri Tii : ex uibus ne unus quidemreperiturin editionibusLa- tinis ; omnes tamen existimo ab hoc diversos ; quippe qui conjungitur cum Nicephoro velut ejus- D dem monasterii quod S. Medicii vocant editiones Latine, ubi Nicephori hujus subscriptionem ha- bent ; in Greco autem textu legitur τοῦ ἁγίου Σεργίου τοῦ Μιδιχιῶνος, S. Sergii Midicionis: de quo quid ulterius dicam non magissuppetit, quam deSaccu- deone. Addiista videnturad distinctionem aliorum monasteriorum ab eodem sancto nominatorum: sic enim Joannes presbyter τοῦ ἁγίου Σεργίου τῶν
Tspuíow S. Sergii Germinorum eidem actioni sub-
scribit, sed cognomentorum ejusmodi ratio hacte-
nus invenienda restat.
(41) Unicum inter omues hegumenos Christo- phorum reperi, eumque τῶν κανδήλων canbelarum, ut Latina vertunt, quem non est verosimile cum hoc esse eumdem.
qui populo essent ruine occasio, siquidem φάτρις
ruinam significat.
25 VITA S. THEOPHANIS. 26 ráp, olm πατὺρ, σὺν tà τριχίῳ ἁἀμφίῳ χαι tj À dorum multitudine (18); Pater autem sanotus, ut
ποιμαντωῦ βακτηρία. Καθεσθείσης δε τῆς τιµίας σννόδου, x«írocyt ἐν εὐτελεῖ προσχήµατι τοῦ µα- καρίου θεωρουµένου, εὐσεθείᾳ δι ὑπὶρ πάντας ἀπο- στίλθοντος, οὐ παρελογίσαντο, ἀλλ ἐπέτρεψαν πρὸς ri» τοῦ δόγματος δημογορίαν ὕδεισαν γὰρ ἀκριθῶς τν ἄξιον τοῦ Πνεύματος ἑργάτην. Ὁ δὲ δι ὀλίγων τὰ πολλὰ ῥητορεύσας, x«i διὰ φυσικῶν καὶ γραφικῶν καὶ δογματικῶν ἀποδείξεων τοὺς ἁλαξόνας x«l δυσφή- µους Eilxovoudyouc ἐἑλέγξας τε χαὶ ἐπιστομίσας, &xídexs τὸν χόσμον τῇ Ἐκχλησία. Ὢ τοῦ θαύμα- τος ! τί τούτου µμµεγαλοπρεπέστερον ; Όμως τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἔνθα βούλεται πνεῖ, καὶ ὅσα βού- λεται. Τούτων οὕτω τελεσθέντων, καὶ τῶν Πατέρων έν τοῖς ἐχάσνονυ τόποις παλιοστησάννων, καταλαµ- θαάνει πάλω ὁ µαχάριος τὸ παρ) αὐτοῦ νεωργηθέν οὐρανομίμητον μµοναστήριον. Ὥσπερ γὰρ ἐν οὐρανῷ Όλιος σὺν ἄστροις δαδουχεῖ, τὴν σύμπασαν κατα- γλαίζων τῷ geri τῆς ἑλλάμψσπεως ' τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ἐξ αὐτῆς ὁ µακάριος, σὺν τοῖς κατ) ἐκλογὴν τοῦ Πνεύματος αὐτῷ μονασταῖς x«i συνασκηταῖς, tà» οἐκουμένην χαταυγάδων, ταῖς μαρμαρυγαῖς τῆς ἰσαγγέλου πολιτείας ἐφαίδρυνεν.
ΙΕ. Διέλαμπε τοίνυν ἡ τῆς ὀρθοδοξίας ἀκτίς ἐν τοῖς πέρασι. Χρόνων δὲ ἑχανῶν διιππασάντων, &va- φύτται xarà συγχώρησιν Θιοῦ ὁ ὁμώνυμος τοῦ προ- τέρου Λέων, ὅστις παρευθὺς τῆς ἀναγορεύσεως αὐ- τοῦ τὰς τιµίας χαθελὼν εἰχόνας, ἡμαύρωσε τὸ τῆς Ἐχχλησίας κάλλος, ἑλυμήνατο ὥς τις μονιὸς άγριος τὲν τῶν ὀρθοδόξων ὀμήγυρῳ, xai ἦν οἰχεῖον αὐτοῖς τὸ λέγειν « 'O θΘιὸς, ἤλθοσαν ἴθνη εἰς τὴν Χληρο- νοµίαν σου, » x«l τὰ ἑξῆς' τοὺς γὰρ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως προμάχους τε καὶ ὑπιρμάχονς Πατέρας πολλαῖς αἰχίαις καὶ θλίψισι καθυποθαλὼν, καχιγκά- xax ἀπώλεσεν ἐν οἷς καὶ θιόδωρον τὸν ὁσιώτατον ἠγούμενον τῶν Στουδίου, ἑλέγξαντα τὸν τούτον µα- Ξαιογνωμίαν, Χχρονιχῶς αἰκισάμενος ἑξορίᾳα παρέ- πεωψε. Δολα δε Ὑνώμη χρησάµενος, γράμμασι ῥωπευτικοῖς πρὸς τὸν µακάριον Θιοφάνην, Dre συμφωνήσοντα T) τούτου χαχονοίᾳ πρὸς αὐτὸν ἤχει. 'O δὲ µακχάριος ἀντιγράφοις ἠμείψατο τοῖσδε *
IG". Ἐπέγωθι, βασιλεῦ, τὀν σοι τὴν βασιλείαν χαρισάµενον, δι οὗ βασιλεῖς βασιλεύουσι xoci τύ- ϱαννοι κρατοῦσι γῆς, ὡς θιὸς ὧν ἀπερίγραπτος, κεοΐγραπτος τῇ καθ ἡμᾶς προσλήψει γενόμενος» ὅμοιος ἡμῖν xarà πάντα πλὴν ἁμαρτίας κεχρηµάτι- ztv ὅπως δε νεχροὺς ἀνέστησε, καὶ τυφλοὺς ὠμμά- τωσέ, x«l λεπροὺς ἐχαβάρισε, xoi τὰ Ga χκαθεξῆς τῶν θαυμάτων αὐτοῦ * ὅπως τε Ἰουδαϊκῷ παρα- epocUvp πᾶθος ὑπέμεινεο ἑχὼν, xai τριήµερος ἀἆνα- στὰς, εἰς οὐρανοὺς ἀνελήλυθε, τῶς πρὸς τὸν Πατέρα
! Psal. 1xx vri, 4.
(18) Hos esse equos cursui velociori destinatos eL assuetos, qualibus publici cursores utuntur, hinc wredarii nominati, qui tamen a vehendisrhedis no-
( — menaeceperint, teste Festo, obiter insinvatum est
A 46 Januarii ad num. 13 Actornm priorum
-—
B
vere Pater, cilicino pallio suo ac baculo pastorali. Ceeterum cum veneranda synodus consedisset, non despexere Patres humili quamvis habitu conspe- ctum Patrem, cum pre omnibus pietate coruseas- set; sed ad edicendam publice sententiam invita- runt. Noverant enim, et optime noverant, quam dignus Spiritus sancti operarius esset. llle vero paucis multa complexus, rationibus ex natura, Scriptura ac disciplina petitis redarguitet obmu- tescere fecit arrogantes exsecrabilesque Iconoma- chos, Ecclesieque pristinum restituit decus. O miraculum! quid eo dici magniticentius potest ? nempe spirat ubi, et quantum vult Spiritus sanctus. Quibusita gestis, Patribus que ad suarevertentibus, rursus se beatus recepit in monasterium recens 8 se fundatum, ipsique simillimum ccelo. Ut enim in coelo sol cum astris lucet, orbem illuminans uni- versum illustrationis sue splendore : eodem modo in terra beatus, cum suis in spiritu delectis mona- chis, et in sanctoagone sodalibus, toti resplendens orbi, eum angelicee sue conversationis fulgoribus illustrabat.
XV. Diffundebantur igitur quaquaversum ortho- doxie radii: post annorum vero aliquantorum decursum divina permissionesurrexit priori cogno- minis Leo, qui statim ut declaratus est imperator, sacras imagines subverti precipiens, Ecclesie pul- chritudinem exstinxit, et tanquam ferus aper afflixit cceetum orthodoxorum, quibus vere tunc dicere licebat: « Deus, venerunt gentes in hare- ditatem tuam 8, » et ea que sequuntur. Orthodoxe enim fidei defensores propugnatoresque Patres mala morte sustulit, multis eos verberibus pressu- risque subjiciens, in quibus et Theodorum sanctis- simum Studii archimandritam, quod stultum ejus edictum damnaret, post diuturnam vexationemin exsilium expulit: fraudulento vero animo ad B. Theo- phanem blandas destinavit litteras, quibus eum rogabat, ut pessime suce subscribens sententise, ad se accedere ne gravaretur. Ad quas ille in hano formam rescripsit :
XVl. Noveris, imperator, eum qui tibi imperium largitus est, per quem reges regnant, et tyranni dominantur in terris; noveris, inquam, quomodo Deus incircumscriptus cum sit, tamen circumscribi dignatus sit, nostram assumendo naturam, similis nobis factus per omnia, nisi quod peccatum non habuerit. Secundum quam naturam suscitavit mor- tuos, illuminavit 968605, mundavitleprosos, ceetera- que exordine operatus est miracula sua : secundum quam eamdem sponte mortem subiit, Judaeorum
S. Marcelli Pape. Festi sententiam mullis docte confirmat in suo Etymologico Vossius, certis aucto- ribusantiquisdemonstrans, antiquis cursoribus cur- sum publicum vehicularem fuisse.
21
MENSIS MARTIUS.
28
illatam vesania, tertiaque resurgens die in cclos À συνεδρίας µηδέποτε χωρισθες. Tüc εὐαγγελικῆς
gloriose ascendit, a paterne dextere nunquam sejungendus consessu. Hanc naturam quia Evan- geliorum nos codex docet, ipsum reverenter am- plectimur, credimusque Christo nos exhibere honorem. Quod si illum amplexi non accusamur : quomodo jure merito aceusabimur, si voluerimus suscipere et venerari ejusdem sententie historiam imaginibus adumbratam, per quas ii quoque, qui ad nos ex barbaris fide Christi imbuendi accedunt, totam rei geste veritatem facillime edocentur ? Quam multi litterarum rudes dum divina miracula ipsis, ut sic dicam, couaspiciunt oculis, eum qui pro nobis passus est glorificant Christum, quorum tu saluti invidisti? Quod unquam concilium pro- nuntiavit infandum id esse sacrilegium ? Numquid . non ipse Christus proprii vultus imaginem nullo formatam manuum adminiculo Ancaro (19) trans- misit ? nunquid non Deipare Virginis expressam coloribus similitudinem apostolus Lucas nobis tra- didit (20)? Quid vero et tradite a Patribus doctrine oppones? Etenim Basilius (21) illeineffabilium scru- tator mysteriorum, Imagini, inquit, delatus honor ad prototypon transit. Similiter aureo suo ore Joannes : Ego fusam quoque e cera imagineni di- lexi. Necnon Cyrillus (22) Spiritus sancti cithara : Sepius vidi, ait, expressam imaginem passionis, nec absque lacrymis visam transivi, et reliqua.
βίθλου ἡμᾶς ἐκδιδασχούσης, ταύτην περιπτυσσόµεθα, δι αὐτης τῷ Χριστῷ τὴν τιμὴν ἀπονέμοντες, xtà εἰ ταύτην πιεριπτυσσόμενοι οὐκ ἐγκαλούμεθα, ποία ἔγχλησις ἡμῖν τῆς αὐτῆς ἐξηγήσεως τὴν εἰκονιχὴν ἀνατύπωσιν μὴ τιμᾷν καὶ ἀσπάξεσθαι, δι ἧς οἱ ix βαρθάρων κατηχούμενοι µῥαδίως παιδεύονται τὴν ἀλήθειαν ; Πόσοι τῶν μὴ εἰδότων γράμματα ὡς ὀφθαλμοῖς τὰ θαύματα βλέποντες, τὸν dv ἡμᾶς πα- θόντα δοξάδουσιν, Qv τὴν σωτηρίαν ἐφθόνησας ; Ποία τῶν συνόδων τοῦτο τὸ δύσφημον ἀνεφώνησεν ἀσέ- 6nu« ; Οὐκ αὐτὸς ὁ Χριστὸς Tiv οἰχείαν ἄχειρο: ποιήτως εικόνα ᾿Αγχκάρῳ πέπομφιν ; Οὐ τῆς Oro- τοχου μορφῆς τὴν ἐκτύπωσιν ὁ ἀπόστολος ἡ μῖν Λουκᾶς ἱστορήσας παραδέδωκε; Τί dei φὴσοις ἐν ταῖς πατροπαραδότοις διδασκαλίαις, Χαὶ yàp, φησὶ Βκσίλειος 0 τῶν ἀῤῥήτων μµύστης, à τῆς εἰχόνος τικὴ ἐπὶ τὸ πρωτότυπον διαθαίνει. Φησὶ δὲ καὶ τὸ Χρυ- σοῦν στόμα Ἱωάννης * ᾿Εγὼ καὶ τὴν χηβὀχυτον ραφὴν Ἠγάπησα. Ov μὴν ἀλλὰ καὶ $ λύρα τοῦ Πνεύματος Κύριλλος οὕτω φησίν * Πολλάκις εἶδον ἐπὶ γραφῆς εἰκχόνα τοῦ πάθους, καὶ οὐκ ἀδακρνυτὶ τὸν θέὰν παρῆλθον, x«i τὰ ἑξῆς. Ei οὖν αἱ προλα- θοῦσαι ἔξ ἅγιαι σύνοδοι προσχυνεῖσθαι τὰς ἁγίας εἰχόνας σχετικῶς (C) οὐκ ἀπιχήρυξαν, σὺ σοφώτερος τούτων γίνη ; "Idtóv σοι, βασιλεῦ, τὸ πρὸς ὑπεναν- τίους πολεμεῖν * τὸ δὲ τῆς ᾿Εκκλησίας δόγμα τοῖς Πατράσι µελλάσει.
Si ergo priora sex concilia sacras imagines relative ad sua prototypa adorari minime improbarint, tu illis sapientiorem te reputas? Tuum est, imperator, bellare adversus hostes : doctrina Ecclesie Patribus
cure erit. XVII. Hec missis ab imperatore (23) litteris cum reposuisset beatus, tantam viri constantiam non
(19) Augarum vel Abgarum Edessene civitatis principem passim seriptum reperias, apud Latinos etiam AbagarumetAgabarum. Hujusimaginis festum Greci celebrant 16 Augusti et historiam in Mensis referunt, quo die Edessa in Constantinopolim est translata: unde acceptam Genuenses nunc in suburbano S. Bartholomei de Armenis templo, PP. Bernabitarum cure, amotis Basilianis mona- chis, ante annos non multos commisso, religiose venerantur. Miraculum ejus ab igne servate sub Cosroe ex Ecclesiastica Historia Evagrii in Niceno concilio ir, actione 5 prelectam invenimus, et alibi passim illius mentionem. Vide Gretserum nostrum In insigni tractatu, quem de imaginibus non manufactis edidit, qui pro majori parte de hac una totus est, et nunc regia magificentia Parisiis recusus reperitur post Georgium Codinum curo- palatem, De officiis Ecclesie et aul C. P. ejusdem Gretseri commentariis et Notis Goaris illustra- um.
(20) Hanc ab Eudocia Augusta imperatrici Pul- cherie Hierosolymis missam, eique templum τῶν ὁδηγῶν, idest, Vite ducum, ab hac Constantinopoli tedificatam refert Nicephorus ; de ea accipienda videntur illa S- Germani patriarcha verba in Vita S. Stephani Junioris relata : » Ab evangelista Luca imaginem Virginis Dei Genitricis pictam novimus, quee ab Hierosólymis missa est. » Vide eumdem
retserum prenominati tractatus, cap. 18, de hac
c) lta S. Gregorius Papa II Ep. 1 ad Leonem Isauricum opponit inter se λατρευτιχκῶς et. σχετι- κῶς: ul explicetur differentia ejus cultus, quem
IZ'. Τούτων ἀντιγράφως τῷ βασιλε παρὰ τοῦ µακαρίου σταλένων, μὴ ἐνεγχὼν ὁ τύραννος τὴν
C agentem, et Cuspiniani nugas sequenti capite refellentem.
(21) Utrumque hunc Basilii et Chrysostomilocum eliam Gregorius Papa allegat in Epistola ad S. Ger- manum patriarcham CP., lecta in concilio Ni- cano ΙΙ, actione &, qua etiam actione hoc Chry- sostomi effatum profectur a Theodosio preside S. Andres& ad Nesium, ut desumptum ex oratione, cui argumentum, « Quod veteris et novi Testa- menti unus sit legislator. »
(22) Imo Gregorius Nyssenus : hujus enim esse locum illum, de Abrahamo patriarcha sermonem facientis, Adrianus Papa profitetur insua ad Con- stantinum et Irenem Augustos Epistola, actione i
reedicti concilii recitata. Sed hic memoris lapsus " ignoscendus est elogii hujusauctori pre aliis, qui- bus ultimum pulcherrimumque confessionis hujus actum videtur confudisse : nam prime Vite au- etori eetatesuppari potiusstandum est, necomnino credendum aut prius vexatos monachos, eversum- que monasterium esse quam suam Theophanes constantiam Byzantii probasset; sed potius ei affligendo hec deinde acta : aut tertio a Theodori ejectione die ipsum quoque expulsum in Samo- thraciam fuisse Theophanem.
(23) Mirum est in Vita S. Thedori Studite ul- time hujus ad imperatorem adductionis nullam omnino mentionem fleri, in qua illud duntaxat, post narratos ejusin confirmandis fratribus verbo
imaginibus deferunt Christiani, ab eo quo idola adorabant gentiles, ipsismet divinum aliquid inesse erronec opinati.
?) VITA S. THEOPHANIS. |. 80 τοσαύτην τοῦ ἀνδρὸς ἕνστασι, ἁποστείλας τινὰ τῶν Α perferens tyrannus, quemdam in dignitate con-
t τέλει, τῷ μὲν μονὺν ἕως ἐδάφους πυρέχανστον πιποΐηχε, τοὺς δε µμοναχοὺς αἰχισάμενος διεσχὸρ- κισε, τὸν δε μµακάριον δέσµιον συλλαβόμενος ἤγεν εἰς τὸ Βυζάντιον. Καὶ κελεύσαντος τοῦ τυράννου xaO. μεχθξναι αὐτὸν ἐν σκοτεινῦ φυλαχκῦ, ἐπὶ πλείστας ἱμέρας διέτριθε ἐν ὑπονοία τοιᾷδε, ὡς ἄν τὸ ὥτονον αὐτοῦ χαυνωθὶν, εὐάλωτον ἔσται πρὸς συγ- ακτάθεσιν. T οὖν προτεραία ἀγαγὼν ὁ βασιλεὺς τὸν κρςμένον Θιόδωρον τῶν Στουδίου ὅσιον ἠἡγούμενον, xui ἐπὶ πλείστας ὥρας δείµασἰ τε καὶ χολάσεων ὑποθέσεσι «κατἀπτήξειν οἰόμενος τοὐναντίον δὲ εγχθεὶς παρὰ τοῦ ὁσίου, ὡς μηδὲ τῆς αὐτοῦ καρ- Jiag ἐπισκοπῆς Θεοῦ αἰσθόμενος, αἰσχυνθεὶς ὁ τύ- ῥαννος τὴν κατ αὐτοῦ τῆς ἐξορίας ψῆφον ἀπιφή- νατο.
IH. Τῇ δε ἐκαύριον προσέταξε» ὁ βασιλεὺς ἀχθῆ- ναι αὐτῷ xe τὸν µαχάριον Θεοφάνη». Κληθεὶς di παρὰ τῶν συμμνστῶν τοιῶσδε φησάντων, ὡς Οὐ δεῖ τὸ σὀν κράτος ὑπό τινος τῶν ἀμνημονεύτων ἀντιλέ- γεσθαι καὶ ἑλέγχεσθαι, xol μάλιστα αὐθαδεστέρον τυγχά»οντος παρὰ πάντας τοὺς πρώην τοῦ νῦν ἀχθησομένου, µήπως ὑθρισθῇ τὸ τὸν ἀήττητον χκρά- τος ταῖς ἀντιῤῥητιχκαϊς αὐτοῦ αὐθαδείαις, καὶ αὖ- στερότησι ^ τοῦθ) ἕνεχεν πρὸς τὴ» ὁρμὴν ἐπισχὼν, ἀποστέλλει ἕνα τῶν iv τέλει πρὸς τὸν ἅγιον, προσ- τάξας βοννεύροις τριαχοσίοις τὰ τε στέρνα καὶ τὸν νῶτον χαταξάναντα ἐᾶσαι πἆλιν ἐν τῷ εἰρχτῆ. Τὸ δε ἐπαύριο d$ αὐτῇ πάλιν χόλασις τῷ µαχαρίῳ γεγοννῖα, τὸ εὔτονον αὐτοῦ τῆς πρὸς Θεὸν οὐκ ἐχαύ- νωσεν ἐλπίδος. ᾿Απειπὼν δὲ ἤδη πρὸς rà» τοιαύ- την ὁρμὴν ὁ πανώλης, ψήφισμα κατὰ τοῦ µαχαρίου ἐκπέμπει, ἑξορία αὐτὸν iv Σαµοθοάκι τῇῦ νύσῳ ἆπο: στεῖλαι, Ώτις ὢ τοῖς µέρεσι τοῦ τῆς Μαρωνείας πε- λάγους ἵδρνται, dat) xai αὐχμώδης πᾶσι τοῖς πελά- ζει βουλοµένοις δεικνυμένη. Ἐν αὐτῇ δε λιμῷ καὶ Φίψει xab καθείρξει πιεσθες ὁ µακάριος, καὶ ἐπί τινας Φδιαθιῶν ἘΧρόνους, τῶν τῇᾷδε μεταχεχωρηκὼς πρὸς ἀμείνονα xai θειοτέραν εὔχλειαν µιταθίθχκε, τὸ πύλινν σῶμα σὺν τῇῦ jux? ἁλώθητον διαφυλά- ξας. Οὔ ταῖς µακαρίαις εὐχαῖς στηριχθείηµεν, ὦ φιλαχροάμονες, Χριστῷ τῷ φιλανθρώπῳ Oto ἡμῶν, dux τῷ προανάρχῳ Πατρὶ, x«l τῷ ζωοποιῷ Πνεύ- pat, δόξαν καὶ εὐχαριστίαν ἀναπέμποντες, νῦν xal ἀεὶ, x«i εἰς τοὺς σύμπαντας καὶ ἁτελευτήτους αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν.
et scripto conatus, brevitersubjungitur, offensum iis tyrannum ac « nescium quo so verteret, cum hominis libertatem ac fiduciam ferre amplius non posset, Byzantium expelli carcerique tradi jus- sisse. » Vitam dabimus ad 44 Nov. diem quo mor- tuus est anno 826.
(34) Ea est Thracit civitas, etiam hoc tempore vetus nomen retinens, ἃ qua propterea taqnuam
stitatum ablegavit, perquem monasterium ad ipsum usque pavimentum exussit, monachos verberibus multatos dispersit, ! beatumque virum comprehen- sum ac vinctum Byzantium adduzxit, atquede man- dato tyranni in obscurum compingens carcerem, multis afflixit diebus. Qua id fiducia 1 Nempe quod speraret emollitam animi sancti fortitudinem fa- cilem fore ad consensum impietati prestandum. Pridie igitur quam ipsum accerseret imperator, adduci jussit (24) predictum Theodorum Studii hegumenum, quem diu multumque propositis ter- roribus tormentisque tentatum, iis percellendum existimans, cum ipse ab eodem e contra libere in- ereparetur, velut qui intuentem corda Deum non
p cognosceret, exsilioc onfusus addixit, prolata adver-
sus sanctum sententia.
XVIII. Postera vero die beatum quoque Theopba- nem coram se sisti jusserat ; compellatus autem imperator asymmistis suggerentibus, quod indecens omnino esset majestatem imperatoriam ab aliquo vilium istorum hominum redargui ac vilipendi, maxime ab hoc jam accersiri jusso, qui pre ceete- ris omnibus in ejus conspectum adductis, insolens sit, et propter pervicacem proterviam suam auste- ritatemque insigni aliqua contumelia affecturus potestatem ipsius : impetum suum repressit, mit- tens quemdam e primoribus cum imperio, ut tre- centis taurearum plagis pectore ac dorso lacera- tum, denuo recludi juberet in carcerem. Postridie vero cum idem denuo tormentum esset illatum sancto, nec quidquam eum remisisse appareret de firma in Deum fiducia, desperans infelix propter tantam sancti viri alacritatem, sententia contra ipsum lata, misit eum exsulem in insulam Samo- thracem, que in ejus, quod ad Maroniam (24) est, maris partibus sita est, squalida admodum et gravis omnibus accedere volentibus : in qua fame, siti, et angustiis pressus beatus per annos aliquot, ex hac vita demigrans ad meliorem trans- iit, corpore et anima absque noxa servatis. Cujus sanctis precibus, auditores dilecti, corroboremur, Christo benignissimo Deo nostro, unaque Patri principii experti, atque vivitico Spiritui gloriam et gratiarum actionem referentes, nunc et semper, atque per omnia et interminata secula seculorum.
D Amen.
celebriori merito mare illud nominetur : distat alioqui a Samothrace insula 90 ferme milliaribus amplius quam ipsa insula a proxima continenti, juxta Ptolemei caleulos. Sunt qui existimet Isma- rum esse Homeri : sed Plinius diversam facit. Hipparchiam nominatam aliquando docet Ortelius in Thesauro.
81
MENSIS MARTIUS.
c c —"—————— € -
32
MAPTYPIOY
TOY ATION
KAI ΕΝΔΟΞΟΥ MAPTYPOZ
ΛΟΓΤΙΝΟΥ TOY
EKATONTAPXOY
MARTYRIUM SANCTI ET GLORIOSI MARTYRIS LONGINI CENTURIONIS.
(Latine apud Surium ad diem 16 Martii; Grecus textus, nunquam antea editus, prodit ex cod. Reg. Paris. 774, 860. xv? Epir. Par.)
I. Cum Deo Verbo propter eam,que ex inobe- dientia nobis fuitimportata, a bonis prolapsionem, visum esset fieri sicut nos, et voluntaria cruce et mortepropter nos fuissetcondemnatus propter suam in nos misericordiam, et chorus quidem discipulo- rum, limore amicitie Christi esset oblitus, qui au- temin eum cedem spirabant Judeei, eum jam morte damnassent: unus erat etiam Longinus e synagoga Judeorum, et constitutus fuerat centurio cujusdam numeri militum. Cum autem exsecutioni esset man- data scelerata sententia, et ipse Christus in ligno esset affixus, medicans sumptum ex ligno gustum, admirandus hic Longinus habebatcerucis custodiam sibi commissam cum suis militibus. Signis autem et j rodigiis, que circa crucem facta sunt, ad veri- tatem deductus, omniexcusso metu, libere Christum ipsum et Deum confessus est in medio synagoge Jud&orum, « Vere, dicens, Filius Dei est hic !. »
II. Postquamsepulture mandatum fuit vivificum Christi corpus, ut nos a peccati sepulcris evocaret, et ad antiquam revocaret beatitudinem, Longino rursus jussit Pilatus, vite sepulcrum tueri custodia militari. Et ille quidem fecit id, quod erat impera- tum, etsi non esset ejusdem de Christo cum Pilato sententie, ut jam didicimus. Cum autem peractum esset magnum mysterium resurrectionis, et milites miracula, que» erant majora, quam ut ea caperet humana cogitatio, principibus sacerdotum et pres- byteris Judaici cetus annuntiassent, hoc illi igno- miniam et dedecus sibi afferre existimantes, et miraculum volentes exstinguere, pecuniis persuase- runt militibus, ut calumniarentur Christi resurrec- tionem. Illi igitur ad Pilatum accedentes, falsam dixerunt esse resurrectionem. Verum non sie Lon- ginus : sed mendacii quidem fuit preclarus confu- tator, verax autem testis veritatis, ut qui non sus-
! Math. xxvu, 55.
À A. Τοῦ Oto) Λόγου διὰ rhv ix τῆς παρακοῆς ἐπενεχθεῖσαν ἡμῖν τῶν ἀγαθῶν ἔχπτωσιν «γενέσθαι χαθ) ἡμᾶς εὐδοκήσαντος x«i σταυρὸν ἐχούσιον xai θάνατον διὰ τὸν πρὸς ἡμᾶς olxrov καταχριθέντος xai τοῦ μὲν τῶν μαθητῶν χοροῦ δειλία τῆς πρὸς Χριστὸν φιλίας ἐκλαθομένων, τῶν δὲ κατ αὐτοῦ φονώντων Ἰουδαίων ὑπόδιχον αὐτὸν ἤδη τῷ θανάτῳ ποιησαµένων, ti; ἦν καὶ Λογγῖνος τῆς τῶν Ιουδαίων συναγωγῆς, Χαί τινος ἐκατόνταρχος στρατιωτικοῦ καθίστατο ταγµατος Ἐπεὶ dt πέρας ἡ πονηρὰ ψῆ- φος ἔδέχετο, καὶ Χριστὸς αὐτὸς ἐπὶ ξύλου προσήλωτο τὴν ix τοῦ ξύλου γεῦσιν ἑώμενος, ὁ θαυμάσιος οὗτος Λογγῖνος ἐτύγχανε pi» τὴν τοῦ σταυροῦ φυλαχὴν ἅμα τοῖς ὑπ αὐτῷ στρατιώταις πεπισ-ευµένος * τοῖς δὲ περὶ τὸν σταυρὸν σηµείοις xal τέρασι πρὸς
B τὴν ἀἄλήθειαν χειραγωγηθεὶς x«i πάντα φόθον ἀφ᾿
ἑαυτοῦ ποιησάµενος, ἐλευθέρα γλὠττη Χριστὸν αὖ-
τὸν x«i Θεὸν £v µέσω τῆς τῶν Ἰουδαίων συναγωγῆς ὠμολόγησιν * « ᾿Αληθῶς, λέγων, Yi Θεοῦ ἐστι,
οὗτος. D»
Β. Ὡς δὲ καὶ τάφῳ τὸ ζωοποιὸν ἐδόθη σῶμα Χρι- στοῦ, (V. ἡμᾶς τῶν τῆς ἁμαρτίας τάφων ἀναχαλέση- ται καὶ πρὸς τὺν ἀρχαίαν ἐπαναγάγῃ µακαριότητα, Λογγίνῳ καὶ πάλιν ὑπὸ Πιλάτου προσετέταχτο τὸν τῆς ζωῆς Ττάφον χουστωδίαᾳ στρατιωτῶν ἠσφαλίσθαι ' ὁ piv ἐποίε τὸ χελευσθὶ», xXv οὐχὶ χαὶ τῆς αὐτῆς Πιλάτω περὶ Χριστὸν γνώμης 27, ὡς ix τοῦ τέλους ἐμάθομεν. ᾿Επεὶ δὲ τὸ µέγα τῆς ἀναστάσεως ἔπρα- γματεύθη μµυστήριον, xai οἱ στρατιῶται τὰ ὑπὲρ ἔννοιαν θαύματα τοῖς ἀρχιερεῦσι vai πρεσθυτέροις τῆς ἸἹ]ουδαϊκῆς συμμορίας ἀπήγγᾶλλον, οἱ μὲν τῶν Ἰουδαίων προεστῶτες, αἰσχύνην τὸ πρᾶγμα τιθέωε- vot xxi τὸ θαῦμα σθέσαι βουλόμενοι, πείθονσι χρὴ- µατων τοὺς στρατιώτας τὴν τοῦ Κυρίου συκοφαντί- σαι ἀνάστασιν καὶ αὐτοὶ τῷ Πιλάτῳ προσελθὀντες, ὡς περὶ ψευδοῦς εἰσηγοῦντο τῆῦς ἀναστάσεως, ἀλλ οὐχὶ καὶ Λογγίνος οὕτως * ἀλλὰ τοῦ piv ψεύδους ἔλεγχος ἀκριθὴς, ἀληθὺς δὲ τῆῦς ἀλοθείας μάρτυς
χαὶ
33
VITA S. LONGINI.
34
χαθέστατο, συχοφαντῆσαι Χριστὸν ὡς αἁλαπέντα μὴ Α linuerit calumniari Christum, tanquam furto
ὠνασχόμενος ἐλευθερίω δε μᾶλλον καὶ γλώττη καὶ πώμα αὐτὸν ἀνακηρύξας ἀληθιὸν καὶ ἐκ νεχρῶν ἐγη]έρθαι βιθαιωσάµενος ὅθιν αὐτός τε Πιλάτος καὶ οἱ τς συναγωγῦς ᾿Ἰονδαίων ἐξάρχοντες τὸν Φθόνον, Ow πρότερον εἶχον κατὰ Χριστοῦ xai iv ὡδωον κατ᾽ αὐτοῦ µανίαν, ταύτην εἰς Λογγίνον νῦν µεταφέρουσιν, οὕτως ἀἁγρίως αὐτῷ Ἁχαλεπαίνοντες, ὡς uzd ἂν à τι καὶ πάθοι Λογγῖνος ἀξίαν αὐτὸν εἰσ- ποάξασθαι τιµωρίαν ποιούµενοι. ᾿Εντεῦθεν εἰς ἀχοὰς ἴχέε Λογγίχω τὸ πρᾶγμα, καὶ δήλα τὰ τῆς ὀργῆς ἐχίνοντο, xxi διὰ τοῦτο παραῤῥιπτεῖσθαι μᾶλλον Χριστῷ Ὦ τοῖς τῶν Ιουδαίων οἰκεῖ» σκηνώµασι προ- θυαούμενος, τῇ τοῦ ἀξιώματος χλαμύδι καὶ δώνῃ καὶ τὴν στρατείαν αὐτὴν, εὐθὺς ὡς εἶχε συναποδύεται, χαὶ δύο τινὰς τὸν ὅμοιον αὐτῷ δῆλον ὑπὲρ Χριστοῦ xmi τὸς ἀληθείας ἔχοντας παραλαθὼν στρατιώτας, τὰς κατὰ π)ῆθος ἐκχλίνει διατριθὰς, xal Θιοῦ μόνου xat ἑαντοῦ γόιεται.
[I'. Oz πολὺ δὲ τὸ ἐν µέσω, καὶ τὸν Ἱερουσαλὴμ ro» Ans», tig τὴν Καππαδοχκῶν ἀφιχνεῖται, χὔρυξ ὁμοῦ Χριστοῦ παραδόξων καὶ θαν- τοῖς duci στρατιώταις γινό- οὐδὲν τοὺς Ιουδαίους ἐἑλάν- θανεν, ἅτε τῦς φήμης εἰς πάντας τὸν Λογγῖνον πχοαπεαπούσης καὶ οἷά τινος ὑποπτέρυ πᾶσαν σχεδὸν διατρεχούσης τὴν οἰκουμένην, εἰς ταὐτὸ συν- ελθόντες, πτίθουσι Πιλάτον χατειπεῖν Λογγίνου xol στμᾶναι τῷ Καίσαρι, ὅτι τε ἀλλότρια φρονῶν ttg τῦς Ῥωμαίων βασϊλείας, καὶ ὅτι τῶν ὅπλων ἀμελή. σας, Χριστόν τινα κηρύσσει βασιλέα τοῖς ἔθνεσι, παντεῦθεν πάντας ὑποποιούμενος πρὸς τὴν εἰς ἐχεῖ- »» πίστιν ἐφέλκεται τεχμήριον, paci, τῶν Atyoué- »w», Ort xai τὸν Καππαδοχῶν πᾶσαν τῆς τοιαύτης οιδασχαλίας πεπλήρωχε, Τούτοις τοῖς γράμμασι καὶ χρέματα συνεκπίµπουσι, χλέψαι τὰς ἀχοὰς βουλό- μενοι Καέσαρος, ὥστε xai τὸν Λογ/ίνου θάνατον ὑχόλως ὠνώσασθαι. Ὁ dà x«i κατὰ τὸ δοκοῦν τοῖς, Ἰουδαίοις ἐχώρησε, καὶ ἀπὸ Ῥώμης εὐθὺς τῆς 'Iov- δαίας πρὸς Πιλάτον στέλλονται γράμματα Λογγίνου θάνατον χαταφηφιζόμενακ. Λεξάμενος οὖν ὁ Πιλάτος τὰ γοάμματα, ὡς εἶχεν, εὐβέως ἐγχειρίξει ταῦτα τοῖς Ἰονδαίοις καὶ προς τὸν τοῦ µακαρίου φόνον πρόθυμος προθύµους ἐχπέμπει' οἱ δὲ Th» μεταξὺ πᾶσαν γῆν ἀστέρῳ τάχει διαδραµόντε τῇ Καππαδοχῶν ip- ἵσταντα," χαὶ Λογγῖνον ἓν Τινι τῶν πατρῴων ἀγρῶν τὸν ἀπράγμονα βίον ἀσκεῖν πυθόµινοι, εὐθὺς ἐν τῷ αγρῷ γύέονται μὴ εἰδότες ἐκεῖνον εἶναι, περὶ οὗ τοὺς μακροὺς ὑπέστησαν πόνους xal τὴν ποοείαν Φιάνυον, ὅθεν xai αὐτὸν ἐχεῖνον ἠρώτων, τις ἅρα Λογγίνος si» xai ποῖος ὁ Λογγῖνον ἔχων ἀγρός' τοῖς zb» γὰρ ἦν 5? σπουδὴ, Λογγίνῳ ἀφανῶς ἐπιθέσθαι, δε]ιόσι, pà τὴν σωτηρίαν φυγῇ πραγματεύσηται, Ἡγνόουν δὲ ὅτι μᾶλλον αὐτῷ ἢ σπουδὴ ληφθῆναι ἢ ἰκίνοις λαθεῖν ἐζήλον Ὑὰρ ῥἐκείνου τὸν ἐκούσιον νατο», 0» ἰδὼν ἐν σταυρῷ θΘεὸν ὠμολόγησιεν, x«l ὕσχερ Χριστὸς δι ἡμᾶς, οὕτω διὰ Χριστὸν Λογγίνος 7i» σραγὺν éd ie.
xxt ἀκόστολος τῶν TOU µαστᾶν ἕργων συνάµα µωος. Ὡς οὖν τούτων
Β
surreptum : sed lingua et mente libera eum verum esse Deum preredicarit, et e mortuis esse excitatum affirmaverit. Quo factum est, ut et ipse Pilatus, et Judeorum synagogee principes, invidiam qua prius movebantur in Christum, et quem in eum animo concipiebant furorem, eum nunc in Longinum transferrent, ei adeo irascentes, ut quidquid pate- retur Longinus, existimarent eum non satis datu- rum esse penarum. Hinc ea res venit ad aures Longini, et eorum ira fuitei significata. Quapropter magis volens abjici cum Christo, quam habitare in tabernaculis Judeorum, cum veste et cingulo digni- tatis, ipsam quoque simul quamprimum exuit mili- tiam. Et acceptis duobus militibus, qui habebant eumdem zelum pro Christo et veritate, declinat cum populo congressionem, et cum Deo solo et secum versatur.
Ill. Nec multum intercessit temporis, et relictis Hierosolymis, venit in Cappadociam, preco simul et apostolus Christi admirabilium operum, et quse sunt preter opinionem cum illis duobus militibus effectus. Cum autem eorum nihil lateret Judeos, utpotequod famaad omnes Longinumtransmitteret, et perinde ac alata perniciter omnem percurreret regionem, ii simul convenientes persuadent Pilato, ut de Longino male dicat, et significet Cesari, quod aliena sentiret ab imperio Romanorum, et quod neglectis armis, Christum predicet quemdam
regem gentibus, et sic omnes in suam redigens c T8 g
potestatem, attrahat ad illius fidem. Eorum autem, aiebant, que dicuntur, signum est, quod universam Cappadociam ea implevit doctrina. Cum his litteris simul etiam emittunt pecunias, in aures Cesaris volentes irrepere, ut Longini mortem facile eme- rent. Quod quidem processit etiam, ut videbatur, Judzis. Et Roma statim in Judeam ad Pilatum mittuntur littere, que Longinum morte damnabant. Pilatus ergo acceptis litteris, eas statim tradit Ju- deeis, et ad beati viri cedem alacris alacres emittit. llli autem cum totam que intercedebat, regionem maxima pervasissent celeritate, veniunt in Cappa- docum regionem : et cum audiissent Longinum in quodam agro paterno agere vitam ab omni negotio remotam, statim veniunt in agrum, et cum Lon- gino sermones conferunt, nescientes eum esse, propter quem tam magnos labores suscepissent, et iter confecissent. Unde etiam illum ipsumrogabant, quisnam esset Longinus, et in quonam predio ha- bitaret. Longinum enim studebant clam aggredi, timentes ne salutem sibi fuga queereret. lgnorabant autem eum magis studere ut caperetur, quam illi, ut caperent. Imitabatur enim mortem illius volun- tariam, quem cum vidisset in cruce, Deum fuit confessus : et quomodo Christus propter nos, ita Longinus propter Christum cedem sitiebat,
39
MENSIS MARTIUS.
36
IV. Cum ergo Spiritus sanctus illa hora ei omnia À — A'. Τοῦ Πνεύματος οὖν τῷ ἁγίῳ πάντα κατ’ ἐκεῖνο
significasset, sensim ad ipsos conversus, miti et leni voce dicit: « Sequimini, et ipse eum, quem qu:ritis, ostendam ?*. » Tunc ergo veluti apud se letans ille beatus et futuri gaudium preecipiens, et ante martyrium mortem martyrii amplectens, hec secum dicebat : Quam speciosi pedes evangelizan- tiumbona? ! Nunc videbo ceelosapertos. Nunc aspi- ciam gloriam Patris. Nune, sicut primus martyr Stephanus, ipse quoque dicam : « Domine Jesu Chri- sto, accipe spiritum meum *, » quem clarissima voce audivi mortem ad se vocantem. Nunc super- nam Jerusalem, angelorum quidem patriam, totius autem chori sanctorum metropolim, cum victoris plausibus, et canticis, et gloriosis tropseeis, ascen- dam. Nunc exuo e luto confectam tunicam, et ]8- mentabilia depono carnis vincula. Nunc liberor ab interitu et corruptione, et letus induo incorruptio- nem. Egredior e vita caduca et momentanea, et ex tempestate, cujus sunt magni fluctus et gravia naufragia, et venio ad verum et solum portum, in quo vita est ab omni tristitia remota et eterna. Letare, anima, que vadis ad tuum effectorem. Ostende θεία, tempore id postulante, faciem. Eos, qui tibi tot bona conciliant, o Longine, benigne excipe. Eos qui nos ad ccnam vocant regalem, lauto et magnifico accipiamus convivio.
V. Hec cum apud se locutus esset Longinus,
eos, qui ad ipsum venerant, statim ducit in domum C
suam, et cum hospitio preclare accepisset, incipit deinderogare post ceenam cur venissent, et queenam esset tanta Longini inquisitio. Illi autem, cum sa- cramentum, tanquam aliquod pignus ab eo acce- pissent, non esse publicaturum, que ei dicerent, neque secretum esse aperturum, dicunt que Pilato scripta fuerant a Cesare, et quod venissent, ut Longini cum duobus militibus capita amputarent. Cum autem scivisset, quinam essent cum ipso mo- rituri, illi scilicet qui Judaice mercedi Christum preposuerant, significaviteis, qui non diu ante ab eo discesserant, ut primorum bonorum essent sibi socii. Cumque semel atque iterum eos, qui missi fuerant 8 Pilato, hospitio magnifice accepisset, postridie eos ducens in agrum, exspectabat eos, quos accersiverat. Cum autem accepisset eos jam appropinquare, statim annuntiat iis qui missi fue- rant a Pilato : Ego sum, qui a vobis queror, Lon- ginus. llli autem primum quidem non credebant. Quomodo enim existimassent eum esse, qui erat passurus, cum eum viderent tam letum ad pericu- lum ? Postquam autem recte sciverunt illum esse et nulla eis fuit relicta dubitatio, eegre ferebant, et a conscientia multas plagas accipiebant, quid non quidem dicentes, quid non autem facientes, cum esset adhuc recens recordatio ut qui pro bonis ὁ Act. vii, 58.
3 ]ga. Lj, 4. * Rom. x, 15.
τῆς ὥρας Ὑνωρίσαντος, Ὀρέμα πρὸς αὐτοὺς έπιστρα-
φείς ᾿Ακολουθεῖτέ pot, λέγει πραεία φωνῇῆ, καὶ τὸν
ἁητούμενον αὐτὸς ὑποδείξω. Τότε οὖν, ὥσπερ ἔνευ-
Φραινόµενος ὁ µακάριος ἑαυτῷ καὶ τοῦ μέλλοντος
προαπολαύων τῆς ἡδονῆς x«i πρὸ τοῦ μαρτυρίου τὸν
τοῦ μαρτυρίου θάνατον ἀσπαξόμενος, τοιαῦτα πρὸς ἑαυτὸν διελέγετο' Ὡς ὡραῖοι οἱ πόδες τῶν εὐαγ- γιλιδομέων τὰ ἀγαβά | Νῦν τοὺς οὐρανοὺς ἄνιω-
Ὑμένους ὄψομαι' νῦν ἱστορήσω τὴν δόξαν τοῦ Πα-
τρὸς' νῦν ἐπ ἴσης τῷ πρώτῳ τῶν μαρτύρων Στι-
φάνῳ' Κύριε Ἰησοῦ Χριστι, δίξαι τὸ πνεὺμά µου,
καὶ αὐτὸς ἐρῶ, οὗ λαμπροτάτη evi τὸν θάνατον
καλοῦντος ἐφ᾽ ἑαυτὸν ἀχύχοα, νῦν Ἱερονσαλὴμ τῆς
ἀνωτάτω, τῆς πατρίδος piv τῶν ἀγγέλων, τοῦ δὩὲ p τῶν ἁγίων χοροῦ παντὸς µητροπόλεως, μετὰ χρότων ἐπινιχίων xal περιφανῶν τῶν τροπαίων ἤδιστα ἐπι- θήσομαι νῦν ἀποδύομαι τὸν πήλιωον χιτῶνα, καὶ τοὺς πολυστινάχτους τῆς σαρχὸς δεσμοὺς ἀποτίθι- μαι ἀπαλλάττομαι τῆς φθορᾶς, καὶ τὴν ἀφθαρσίαν χαίρων ἐνδύομαι' ἔξειμι τοῦ προσκαίρου βίου xci τοῦ χειμῶνος, οὗ μεγάλα τὰ χύμµατα χαὶ χαλιπὰ i νανάγια, xai πρὸς τὸν ἀληθῆ καὶ µόνον ἀφικνοῦμαι λιμένα, ἐν ὦ ζωὴ ἄλυπος xai αἰώνιος, Εὐφραίνου πρὸς τὸν σὀν ἀπερχομένη, ψΨυχἠ, Ποιητήν δεῖξον φαιδρὸν, χαιροῦ χαλοῦντος, τὸ πρόσωπον τοὺς προ- ξένους σοι τῶν τοσούτων ἀγαθῶν. Λογγῖνε, φιλοφρόνως ὑπόδεξαι τοὺς ἐπὶ τὸ Φδεῖπνον ἡμᾶς χαλοῦντας τὸ βασιλικὸν πολυτελῶς ἑστιάσωμαι.
Ε’. Ταῦτα πρὸς ἑαυτὸν ὁ Λογγῖνς διαλεχθεὶς, τοὺς ἐπ αὐτὸν ἑλθόντας εἰς τὸν ἴδιον εὐθὺς οἶχον ἄγει καὶ ξείσας λαμπρῶς, εἶτα xal ἐρωτᾷν μετὰ τὸ δεῖπνον ἄρχεται. ἐφ à τε ἦχοιεν, xal τίς à τοσ- αύτη Λογγίνου ζήτησις. Οἱ δὲ, uà. ἄν δημοσιεύσαι τοὺς λόγους μηδὲ τὸν κρυπτόμενον ἐχχαλύψαι, ὄρχον καθάπερ τι ἐνέχυρον, &m' αὐτοῦ λαθόντες, τὰ Ύρα- φέντα Πιλάτῳ παρὰ Καίΐσαρος λέγουσι, x«l ὅτι Λογ- yivou σννάµα καὶ δύο στρατιωτῶν τὰς χεφαλὰς ἐκτεμεῖν ἀπηντήκασιν. Ὡς δε καὶ οὗτοι τένες εἴεν οἱ ἅμα αὐτῷ ἀποθανεῖν µέλλοντες ἐμάνθανον, οἱ τῆς Ἰουδαϊχῆς, nui, µισθαρνίας µπροτιµήσαντες τὸν Χριστὸν, τάχιστα παρ) αὐτὸν ἦχειν τοὺς ἄνδρας µι- xp& πρὸ τούτου διαστάντας ἰδήλον. ὥστε τῶν mpo- των ἀγαθῶν αὐτῶ κοὺωνῆσαι οὕτω τε µίαν καὶ δευτέραν ἡμέραν τοὺς ὑπὸ Πιλάτου σταλέντας φιλο- τίµως ξενίσας, παραλαθὠν αὐτοὺς εἰς τὴν αὔριον ἐν ἀγρῷ, ἀνέμενν οὕς µετεστείλατο, ἐγγίσαι δὲ ἡδη τούτους μαθὼν, εὐθύς Ἐγὼ ὑμῖν ὁ δητούμενός εἰμι Λογγῖνος, ἀπαγγέλλει τοῖς τοῦ Πιλάτον. Οἱ δὲ πρό- τερον μὲν διηπίστουν πῶς γὰρ ὑπέλαθον αὐτὸν εἶνκι τὸν μέλλοντα παθεῖν, οὕτως αὐτὸν ὁρῶντες πε- ριχαρῆ ποὸς τὸν χένδυνον; Ὡς δὲ αὐτὸν ἀκριθῶς ἐμάνθανον εἶναι καὶ οὖδεν ἀμφίθολον ανὐτοῖς ὑπελεί- 90x, βαρέως ἔφερον xai πολλὰς ἐδέχοντο τὰς ἀπὸ τοῦ συνειδότος πληγάς" Tí μὲν οὗ λέγοντες, τί δὲ οὐ πράττοντες, θεομῆς οὔσης ἔτι τῆς ἀναμνήσεως διὰ τὴν ἀπὸ τῶν ἔνδον κατάκρισιν ἅτε πολλῶν ἀγαθῶν
[ t :
Eri VITA S. LONGINI.
38
κονηθὰν ἁμοιθὴν ποιεῖν µέλλοντες, Ὢ δείπνου duc- À essent malas reddituri gratias ? O infelicem, dice-
τυχοῦς!| λέγοντε, ὦ χαλεπὺς ξινίας | τέ σοι, ᾧ gs Λογγῖνε, τοῦτο ἐδόξατο ἐγχείρημα, ἵνα τοὺς ἐπὶ σὸν φόνου ἑθόντας ὁ σὸς oixog; ἐδέχετο; à ἀθλίας κατα» γωγῆς | à πιχρᾶς ἐἑστιάσεως | θάνατος à ζξινία σοι qoem καὶ σεσυτὸν ἐπιθύσεις τῇ τραπίδῃ, Ἀηστὰς παραδόξως τοὺς ὑπὸ σοῦ ζξεισθένας εὑρών. Τί ἂν Tuy» οὕτως ἑλύπεις τοὺς ἐπιθῆναί σοι τὴν σφαγὺν αέλλοντας» Απιθι τοιγαροῦν, μισθὸν τῆς ῥξινίας aras τοῦ θανάτου τὴν ἄφεσιν οὐ στέργοµιν ἐπι- βιῖναί Tot τὸ ξίφος, χεῖρα utxtpóvoy ἐπενεγχεῖν τῇ cà δεξιᾶ δεδοίκαµεν ^ αἰδούμερα τοὺς κοινοὺς ἅλας" ἰουδριῶμεν τὸν τράπεναν, τὸν τῆς ξενίας ἔφορον αισχυνόµεθα * ναρχᾷ πρὸς τὸν φόνον à χείρ " ὁ νοῦς
ὀχνεῖ τοῦ εὐεογέτου τὸν θάνατον * ῥᾷων ó παρὰ Πι-
Ἰάτω xívJuvo; ἡ μῖν τῶν ἐκ τοῦ τοῦ συνειδότος πληγῶν ' β
πάντα παθεῖν écus» ἔτοιμοι ἀπτιδοῦναι τὺς χάριτας.
G . Οὗτω τοίνυν οἱ στρατιῶται ποὸς τὸν τοῦ Χοι- στοῦ μάρτυρα καὶ λίαν περιπαθῶς ἔλεγον. ᾽Αλ)’ οὐχὶ xa Λογγῖνον Ὠδύναντο πιίθειν, ἀλλὰ πρὸς αὐτοὺς Ἰωναίως ὁ «γενναῖος ἀληθῶς ἀποχρίνεται . Τί uot φθονεῖτε μεγάλων, ἀγαθῶν, Gv καὶ ἄχοντε ἡμῖν ἰωτιδοῦναε µέλλετε; τί µου τὸν θάνατον οὕτω πολυ- 2275; ἀναχλαίεσθε : ἵνα rl. κατηφιᾶτε τῷ πάθει : οὐ $X^x-og ἐμοὶ τὸ παρὸν, ἀλλὰ ζωῆς ἀπαρχή " ἐμοὶ τῷ ὄντι θάνατος μᾶλλον ἡ ἐνταῦθα Φιαγωγὴ, ὅτι uà τῷ ἔμῷ Δισποτο παρίσταµαι, καὶ τῆς ἐκεῖθεν ἀπολαύω µακαριότστος τὸ τέλος τῶν χαχῶν οὐχὶ καὶ τέλος TÉ; δωῆς προξενήσει uot ἀλλὰ πρὸς τὴν ἀληθωὴν διαθιθάσει ἀῑδιότητα καὶ μετασχεῖν τῆς ἐκεῖθεν παρασχενάσει λαμπρότητος ' ἔχετε τὴν παραμνθίαν, & φίλοι, παρ᾽ ἑαντοῖς ἔχετε ^. ἐγγὺς τὰ τῆς παρηγο- pixs ὑμῖν, ὃν διὰ τὸ τέλος θρηνεῖτε, τοῦτον μετὰ τὸ τέιος Όδιστα µακαρίσετε ἀρχοῦν δὲ τοῦτο πάντως ποὸς εἰ θυμίαν μεταθαλεῖν τὸ τὸν φίλον εἰδέναι πολ- Aw» ἀγαθῶν μέλλοντα κοινωνεῖν, ὥσπερ φθονούντων μᾶλλον Ὦ καὶ µμισούντων τὸ σπεύδεν ἀποστερεῖν αὐτὸν τῆς λαμπρότητος. Μὴ οὖν ὀδύρεσθε τὸν ix- λῬείκοντα, ἀλλ εὐχαριστεῖτε τῷ déyouévo * οὐκ ἂν δημιώστοτέ µε τὴν δοξαν ἐκείνη», ὃν εἶδον ἐγὼ στοι- yia σαλεύουσαν * οὐχ ἂν ἀονηθείην ὃν ἅπαξ Θιοῦ Υιὸν ὠμολόγησα * δέλοικα μὴὺ κατήγορον εὕρω τὴν χτῆσιν, ἄπιστος πιρὶ τοῦτον Φφανείς χαὶ ὁ οὐρχνὸς
à Λογγίνῳ τοιαύτας
* οὗ τῷ πάθει ἐπεστύγνασε, καὶ τὰς ἀχτῖνας συν- έστειλε» ὤλιος, καὶ τὸ τῆς ὑπαέρας φας, xat εἰς νύχτα περιπαθῶς si)xszo. 7. "E: τοῦ Λογγίνου ταῦτὰ διεξιόντος καὶ τοὺς παρὰ Πιλάτου πεμφθέντας ποιεῖν τὸ κελευσθὲν πιί- ὀοντος, οἱ συγκατακριθέντες αὐτῷ τὸν θάνατον στοατεῶται χκαταλαμθάνουσι 'O δὲ, γαννυμένω τῷ εροτωπῳω xal φαιδρῷ τοὺς ἄνδρας ἰδὼν, δεξιάν τε αὐτοῖς ἐμβάλλει, xat περθάλλει τὸν τράχηλον, καὶ ὑφόαλμοὺς, Ὠδέως φιλεῖ, xai * Χαίρετ, à συστρα- τεωται Χοιστοῦ καὶ κληρονόμοι τῆς βασιλείας, φησὶ, q3iotz&* ἤδη γὰρ ἡ ἓν οὐρανοῖς πύλη ἀνέωκται, καὶ frilot τὰς Ἅἡμετέας µέλλουτι παραλαμθάνεν ἠνχὰς xai τῷ μονογινεῖ mpocdysi Υίῷ * ἰδοὺ καὶ "k λαμπάδας ὁρῶ, χαὶ τὰ βραθεῖά pot ὑποφαίνεται,
ἐχαινοτομεῖτο
bant, ccenam o grave bospitium { Curnam, o chare Longine, hoc tibi ceptum venit in mentem, ut eos, qui venerant ad tui ceedem, domus tua acciperet ? Ο miserum habitaculum, o acerbum convivium | Mors libi evadit hospitium, et teipsum mense ap- pones, eos preter opinionem inveniens latrones, qui hospitio a te fuerunt accepti. Quid faciena sio molestia affecisti eos, qui te sunt occisuri? Abi ergo, accepta mercede hospitii, nempe mortis remissione. Non sustinemus ensem tibi inferre : cedem molien- tem manum tuo capitiafferre formidamus, commu- nem salem revereinur : nos pudore afficit mensa : ad ceedem torpet manus : abhorret animus morte afficere benefaciorera. Facilius est periculum, quod nobis est a Pilato paratum, quam vulnera conscien- tie. Paratasumusomnia pati potius, quam Longino tales referre gratias.
VI. Sic quidem milites dicebant Christi martyri valde miserabiliter. Ceterum non poterant Longino persuadere : sed eis fortiter respondet vir vere generosus : Cur magna mihi bona invidetis, quibus vos inviti me estis remuneraturi ? Cur meam mor- tem defletis tam miserabiliter ? Cur tristes estis propter meam perpessionem ? Non est hoc mihi mors, sed vile primitie. Mihi revera potius est mors,que hicest conversatio, quoniam non assisto meo Domino, nec fruor ea, que est illic, beatitu- dine. Finis finem malorum, non etiam finem vite mihi conciliabit: sed ad veram transmittet beati- tudinem, et efficiet, ut sim particeps illius eterni splendoris. Habetis, o amici, habetis apud vos so- latium, prope est vobis consolatio. Quem enim propter tinem lugetis, eum vos post finem beatum reputabitis. Sufficitautem hoc ad afferendam animi tranquillitatem, scire amicum fore multorum bono- rum participem: quomodo est invidorum, vel odio potius habentium hominum, studere eum privare splendore. Nolite detlere eum qui deficit : sed gratias agite ei qui accipit. Non mihi illius glorie detrimentum afferatis, quam ego vidi elementa moventem. Non negaverim eum, quem Dei semel Filium sum confessus. Timeo ne creatam naturam inveniam accusatricem, si in eum appaream infide- lis, propter cujus passionem ccelum quoque ipsum est affectum tristitia, et sol contraxit radios, et lux diei miserabiliter deducta fuit ad noctem.
VII. H&c adhuc dicente Longino, et eis, qui missi fuerunt a Pilato persuadente ut facerent quod eis fueratimperatum, veniunt milites, qui cum eo morte damnati fuerant. Ille autem, letoetalacri vultu eos intuens, et dexteram eis injicit, et collum amplecti- tur, et oculos suaviter deosculatur, et, Salvete, inquit, o Christi commilitones, et heredes regni, salvete. Jam enim aperta est porta, quee estin coelis, et angeli sunt nostras accepturi animas, et oblaturi Filio unigenito. Ecce, et lampades video, et appa- rent mihi bravia, cum quibus sistendi sumus ad, Judicis tribunal. Sed enim si quid vobis est impe-
39
Deinde etiam conversus ad domus curatorem jubet vestem mundam ad se deferri, ut qui jam esset vocatus ad nuptias et thalamum, et eo festinaret. Porro autem cum induisset vestem, et manu osten- disset tumulum, in quo volebat poni corpus, in genua cum iis duobus, qui erant cum ipso, inclina- tus (obeatum finem !), peregit certamen : etampu- tatis eorum capitibus, illi ascribuntur in choros martyrum et apostolorum, illorum quidem fortitu
dinem, horum vero zelum pro Christo ostendentes.
VIII. Quid vero post hec est consecutum ? Mar- tyricum illius Longini caput cum statim accepissent
ii, qui eum interfecerant, ad fldem plene facien- B
dam quod Longinus esset mortuus, id portant ad Pilatum, ut qui scirent se nullo alio dono, quam eo magis illi gratificaturos. Ipse autem statim convo- cavit Judeos, magna secum voluptate afficiendos, ut qui Longini valde mortem sitirent, et eam emis- sent pecuniis. Quod quidem cum factum fuisset, ut eis placebat, jubet rursus indigna Pilatus : et ante portam civitatis per ignominiam fuit proje- ctum pretiosum ejus caput. Sed is, cui visum fuerat pati pro nobis, ejus, qui propter ipsum fue- rat passus, ne nunc quidem est oblitus : sed veluti perpetuo apparentem quamdam facem iis, qui ade- rant, cernendam prebebat ante civitatem, et in sterquilinio jacentem, tanquam in domo regia conservatam, tuto protegebat, non solum non per- mittens, ut aliquid pateretur a fimo, sed etiam liberans alios, ne aliquid propter id paterentur. Quedam enim mulier vidua, que morte maritum amiserat, cum filio autem unico conflictabatur, et preter viduitatem sustinuerat etiam oculorum or- bitatem, malo tide superato, cum filio vadit Jeru- salem, sanctorum, que ibi erant, locorum contactu et adoratione, quos amiserat corporis duces, spe- rans se recuperaturam. Cum autem a filio deducts terram caperet et palverem, et imponeret oculis, adjicitur viduitati et oculorum orbitati (qualia sunt Dei judicia) alia quoque gravis calamitas. Morbus enim quidain invadens puerum, qui pro amissis oculis fuerat ei alius oculus, repente (pro dolor !) abripit a sinu matris.
IX. Statim ergo duplices ad eum accedunt tene- bre, et vite lux simul exstinguitur cum luce oculo- rum : eratque omnino infelix illa immobilis, tan- quam aliquo fulmine, perculsa calamitate. Cum &utem paulo post 8 malo ad se rediisset, deflebat miserabiliter, et miserandas voces emittebat ad Dominum: O Domine, dicens, cur sic gravata est manus tua super me, et supra dolorem vulnerum meorum addidisti* ? Et nunc lumen oculorum meorum et ipsum non est mecum*. Num vires lapidum vires mes? Ipsa quoque dicam, quod Job" : «Posuisti me parabolam, Domine, et motum
5 Psal. Lxvr, 27. * Psal. xxxv, 11.
MENSIS MARTIUS. ratum, dicebat eis qui missi fuerant. id implete. A μεθ’ àv τῷ τοῦ ἀγωνοθέτου παραστησόµεθα Düparc*
40
ἀλλὰ γὰρ sl τι καὶ προσετάχθητε, πρὸς τοὺς πιµ- φθίντας ἔλεγε, ἐκπληοοῦτε. Εἶτα καὶ πρὸς τὸν τῆς οἰχίας ἐπιστραφεὶς ἐπίτροπον, στολὺν αὐτῷ χαθαρὰν χομισθῆναι χελεύε, ὡς ἐπὶ γάμον δη καὶ νυμφῶνα αληθέντι καὶ πρὸς αὐτὸν σπεύδοντι, Καὶ δὺ χομι- σθιῖσαν ἐἑνδὺς καὶ τῇ χειρὶ δείξας τὸν λόφον, ἔνθα τεθῆναι τὸ σῶμα Ἠδθούλετο, εἰς yóvu μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ αλιθεὶς (à µακαρίου τέλους |) τὸν ἀγῶνα διήνυσε' καὶ τὰς κχεφαλὰς ἀποτμηθέντε, ἈΧχοροῖς μαρτύρων καὶ ἀποστόλων ἔγγράφονται, τῶν μὶν τὸν ἀνδρείαν, τῶν δὲ τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ ζῆλον έπιδει- ξάμωοι.
H'. Τὸ δὲ μέτὰ ταῦτα, τέ; Τὴν μαρτυριχὴν ixsi- νην Λογγίνου κεφαλὴν εἰς πίστωσιν ἀχριθῆ λαθόντες αὐτίχα οἱ ἀνελόντες ὅτι Λογγῖνος τέθνηχε, κοµί- φουσι τῷ Πιλάτῳ, εἰδότες ὅτι μηδενὶ ἅλλῷὼ δωρήματι τοσοῦτον, ὡς ἐκείνῳ, τῷ αὐτῷ χαριοῦνται καὶ ὃς συνεκάλει παραχρῦμα καὶ Ἰουδαίοις τὰ μεγάλα αὐτῷ συνησθησοµένοις, ἅτε xa) αὐτοῖς λίαν τὸν Λογγίνου θάνατον διψῶσι καὶ χρημάτων dwtov τοῦτον ποιη- σαµένοι; οὗ δὺ καὶ ὡς αὐτοῖς φίλον ytvopévou προστάττει xal αὖθις Πιλάτος, x«i πρὸ τῆς πύλης ἀτίμως ἡ τιµία χεφαλὺ τῆς πόλεως ἔῤβιπτο" ἀλλ ὁ ὑπὲρ ἡμῶν παθεῖν εὐδοκήσας τοῦ dv αὐτὸν παθόντος οὐδε νῦν ἐπελάθετο, ἀλλ οἷον ἀειφανῇ τινα πυρσὸν τοῖς παριοῦσι παρεῖχεν ὁρᾷν πρὸ τῆς πόλεως x«i τῇ xonpía κχειµένην, ὡς ἐν βασιλιχῷ οἴκῳ φύλαττο- µένην ἀφανῶς ἔσκεπεν, οὐ μόνόν οὐδὲν ἀπὸ τῆς χοπρίας ἑάσας παθεῖν, ἀλλὰ καὶ τοῦ πάσχιιν έτέρους διὰ ταύτης ἐλευθερώσας. Χώρα ydp τις γυνὺ καὶ θανάτῳ μὲν τὸν ἄνδρα ζημιωθεῖσα, vio δέ τινι µονο- γενεὶ xai nó» σαλεύονυσα x«i πρὸς TÉ χηρεία καὶ τῶν ὀφθαλμῶν πύρωσιν ὑποστᾶσα, πίστει τὸ πάθος νιχύσασα μετὰ τοῦ τέκνου πρὸς τὺν Ἱερουσαλὺμ ἄπεισι, τῷ τῶν ἁγίων tv αὐτῇ τόπων ἐπαφῇ τε xai προσχυνήσει, οὓς ἀποθέθληχε τοῦ σώματος φωταγω- γοὺς, ἀπολαθεῖν ἐλπίσασα. Ὡς οὖν ὑπὸ τοῦ παιδὸς Χειραγωγουμένη τοῦ χοὸς ἐλάμδανε x«i τῆς χόνεως, καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς ἐπιτίθει, προστίθεται τῇ χηρεία καὶ τῷ πηρώσει τῶν ὀφθαλμῶν, οἷα τὰ τοῦ Θεοῦ κρίµατα, xoi ἄλλη χαλιπὺ συμφορά νόσος Ὑάρ τις καταλαθοῦσα τὸν maida, τὸν ἀντὶ τῆς ζημίας τῶν ὀφθαλμῶν ὀφθαλμὸν ἆλλον αὐτῇ Ύενομενον, ἀθρόον, οἴμοι, τῶν ἀγκαλῶν τῆς μητρὸς ἀρπάδει.
D 6'. Εὐθὺς οὖν διπλοῦν αὐτῇ τὸ σκότος ἐπιφοιτᾶ, xxi τὸ τοῦ βίου φῶς τῷ τῶν ὀμμάτων συναποσθέν- νυται, καὶ ἦν ὅλως ἀχίνητος ἡ ἀθλία, ὥσπερ σχηπτῷ τινι βληθεῖσα τῷ συμφορᾷ. Μιτὰ βοαχὺ δὲ νήψασα μικρὸν τοῦ καχοῦ, ἔλεεινὸν ἀποδύρεται xai οἰχτρὰς ἠφίει πρὸς τὸν Δεσπύτην φωνάς Ὦ Κύριε, λέγουσα, ἱνατί οὕτως ἐθαρύνθοῳ ἐπ᾿ tuk v) χείρ σου, xai ἐπὶ τὸ ἄλγος τῶν τραυμάτων µου προσέθηχας, xal νῦν τὸ φῶς τῶν ὀφθαλμῶν µου x«i αὐτὸ οὐχ ἔστι μετ ἐμοῦ ; M3 ἰσχὺς λίθων à ἰσχύς µου ; Τὸ τοῦ Ἰὼθ xoi αὐτὸ ἐρῶ. ᾿Εθηκάς µε παραθολὺν, Δέσποτα, xai xívnctv κεφαλῆς ἐν πᾶσι, xml ἰσχύνθησαν ἐπ᾽ ἐμὶ οἱ ὑπομέ-
1 Job. vi, 22.
4
νοντές σε, Κύριε Κύριε τῶν δυνάμεων | οὕτως ὤμαρτον ἐγὼ x«i µόνο οὕτω κολάδοµαι, ὅτι καὶ φωτὸς ἐμὲ χαὶ τοῦ μονογενοῦς ἆοτι τοῦ ἴσα xoci φωτὸς ἐωοὶ φαίνοντος ἀπεστέρησας ; Ποία pot λοιπὸν σωτποέας Die ; ποία μοι παραμνθίας ὀδὸς ; Οἶμοι, φίτατε, πότε porc παρηγορήσεις τὸ πάθος ; mort αουφίσεις τῶν ὀμμάτων τὸν συμφορὰν, ἐπὶ σωτη- pi» µε «χειραγωγῶν; Ἔλαθες, ὦ mai, xai µείξδονι ἄλλῳ συμπτὠµατι τῷ cO ζημιώσας. Οἴχη uot φυτὸν ἥδιστον x20 ώρας, µόνην ipi τὴν ἀθλίαν ἀπολιπών. AXÀ' οὕτω μὲν & uíátuo * καὶ τὶ γὰρ $ μήτχρ, καὶ uj-9p µμονογενοῦς ; Καὶ οὕτως tivo, ἔχουσαν ὑποστηρίδει οὕτως.
V. Μεταξὺ δι πρὸς ὕπνον κατενεχθείση ὁ θεῖος Λογγῖνος αὐτῇ ἐφίσταται καὶ πάντα λέγει τὰ κατ αὐτὸν, τὸν ἐπὶ σταυροῦ r,0 Σωτῆρος ἡμῶν ὁμολογίαν, τὸν παρὰ Καΐσαρος αὐτῷ xoi Πιλάτου χαταψηφι- σθέντα θάνα-ον, rà)v ἔκτομὴν τῆς χεραλῆς καὶ τἆλλα, ὅσα διὰ Χριστὸν ὁ μάρτυς φιλοτίµως ὑπέστη, καὶ ὅτι Σοὶ rà» ἐμὴν πρὸς θεοαπείαν ἴδει τῶν σῶν ὀφθαλμῶν φνλάττεσθαι χκεφαλὴν, πολλῆ τῇ κοπρία χαλνπτομένην * iv ἀψαμένηῃ σοι τὸ φῶς εὐθέως ἀχολουθήση x«t τὸν παῖδα δέ σοι μετὰ δόξης παρα- στήσαιµι τὸ ἐπ αὐτῷ πάθος ψυχαγωγήσαντα. Τού- τοις E γυνὺ τοῖς λόγοι παρακληθεῖσά τι τὸν ψνχὺν παὶ τὸ σῶμα Ἱἵἱκανῶς νευρωθεῖσα, πρὸς τὸ ἕργον Ἐπεέγετο. Ἐπεὶ δὲ xai τὸν τόπον, ἔνθα τὴν κεγα)λὺν ἐμάνθαωε ἀποκεῖσθαι, χειραγωγουµένη ἤδη κατεί- Ἅπρε, προθµως διώρυττε ταῖς χερσὶ καὶ ὥσπερ τιὰ θηοσαυρὸν ἀνευροῦσα τὴν χεφαλὴν dpa τῇ ταύ- της εὑρέσει καὶ τὸ ἴδιον ἐξευρίσκει φῶς, καὶ βλέπει τὸν Άλιον fj xai αὐτὴν φᾶναι τὴν κεφαλὴν ὡς νοητὸν ἀστέρα ὑπὸ 43» δύνασαν καθορᾷ. Εἶτα xci περιπτυ- ἑαμένη θεομῶς χαθηραµένη τε τῆς χόπρου x«i μύ- po ὢὠτίμως ἀλείψασα, ἰἐπάνεισι πάἄλιν πρὸς τὸν ξείσαντα, τὸν πολύτιμον ἔκεῖνον χοµίζουσα µαργα- ρίτην.
ΙΑ΄. Τῦς d' ἐπιούσος νυκτὸς, αὖθις ὁ θεῖος ἐφίστα- ται Λογγῖνος φαιδρὸν ὑπομειδιῶντα καὶ νυμφιχοῖς ὥσπερ τοῖς περιθλήµασι διαλάµποντα τὸν υἱὸν αὖ- τῆς ἱππιόμεος, ἠδέως τε καὶ πατριχῶς Ὁπαγκαλινομενος καί φησι ποὸς αὐτήν * "dt ὃν ἐπέν- δεις, ὦ (Ἴναι, ὃν ἐπένθεις υἱὸν * ἴδε, ὅπως ἔχει νῦν εὐκλείας, xxi παραχκλήθητι * Θεὸς γὰρ αὐτὸν εἰς τὸν οἰχείαν ἔστράτευσε βασιλείαν * χἀγὼ τοῦτον παρ) ἐμοὶ ἔχω λαθὼν παρὰ τοῦ Σωτῆρος x«i δεξιᾷς οὕποτε τὰς iui; ἀποστέσιται. Λαθοῦσα τοίν»ν τὴν ἐμὴν κεγαλὴ» καὶ τὸ σοῦ σῶμα παιδὸς, τῇ αὐτῇ λάρναχι Ózpov χαὶ µηκέτι θοήνει σου τὸν μονογινῆ, μηδὲ τυπτέτω σε à xxodix σου, µεγάλη yop αὐτῷ δόξα καὶ εὐφροσύνη πολνήμνητοί τε χορεῖαι, καὶ πάνδη- pot πα»ηγὂοεις παρὰ τοῦ προσλαθόντος Θιοῦ δεδώ- ρηνται. Τούτων à -09 παιδὸς ἀχούσασα μήτηρ κὖ- βέως ἀνίσταται, xat λαθοῦσα τὴν τοῦ μάρτυρος πεγαλὴν τῇ πατρίδι τοῦ μάρτυρος ἀποδίδωσι (Σαν- διάλη τῷ κώμη τὸ ὄνομα) * καὶ τὸν τοῦ παιδὸς νεχρὸν
| ἀτμένως παραθεῖσα τῇ τοῦ μάρτυρος κεφαλῇ, ἐν τόπῳ τε ἐπισήμῳ σιμνῶς πεοιστείλασα, τοιαῦτα
αὐτὸν
* Rom. vin, 28. | l'ATROL. GR. CXV.
VITA S LONGINI.
pà μόνη À capitis in omnibus : et pudore affecti sunt super
me, qui sustinent te, Domine virtutum. » Num sola sic peccavi ego ? et sola sic punior, quod me luce et unigenito filio, qui erat instar lucis, privasti ? Quenam mihi est deinceps spes salutis ? Quaenam mihi viaconsolationis? Hei mihi, charissime, quando mihi malum consolaberis? Quando oculorum levabis calamitatem, me deducens ad salutem ? Nescivisti, o fili, quod majori omni alio, tuo casu mihi dam- num afferres maximum ? Abis, planta mihi jncun- dissima, me misera sola relicta ? Sed sic quidem mater, et mater unigeniti, qui sic fulciebat eam, que se habebat tam miserabiliter.
X. [Interim autem dum fuisset in somnum reso- luta, divinus ei apparet Longinus, et omnia dicit,
B que ad ipsum pertinebant, que in cruce Salvatoris
nostri facta fuit, confessionem, mortem qua a Ce- sare et Pilato fuit condemnatus, capitis amputatio- nem, et alia, que martyr propter Christum susti- nuit magnifice. Quin etiam dicit ei: Oportet te observaremeumcaputmultofimo tectum, ad tuorum oculorum curationem. Nam si illud attigeris, lux statim te sequetur. Poro autem ego quoque libi adducam puerum eum gloria, qui quem propter eum accipis, dolorem consoletur. His verbis mulier animo recreata, et corpore satis corroborata, pre- perabat ad opus. Cum autem deducta jam perve- nisset ad locum, in quo sciebat caput esse reposi- tum, prompto et alacri animo fodiebat manibus. Etcum veluti quemdam thesaurum caputinvenisset, simul cum ejus inventione, suam quoque lucem invenit ; et aspicit solem, aut etiam ipsum caput cernittamquamlucidam stellam apparuisse. Deinde id ardenter complexa, cum a stercore expurgasset, et unguentis unxisset honorifice, revertitur ad eum, qui illam hospitio exceperat, pretiosam illam affe- rens margaritam.
Xl. Sequenti autem nocte divinus rursus accedit Longinus, leto vultu subridentem, et quasi spon- salibus vestimentisnitentem filium suum inducens, suaviterque et paterne eum amplectens, et dicitei : Eccequem lugebas, filium, o mulier, quem lugebas: ecce quantus sit nunc ejus honor et gloria, et te- ipsam consolare. Deus enim ipsum retulit in nume- rum militie sui regni, egoquenunc eum habeo acce-
p ptum aSalvatore, nec a mea unquam recedet dex-
tera. Accipe ergo meum caput et corpus lui filii, et sepeli in eademarca, et ne ainplius lugeas filium tuum unigenitum, neque te verberet cor tuum. Nam magna gloria et letitia, et magnis laudibus cele- brande choree, et festa celeberrima ei data sunta Deo, quieum accepit. Hec cum audiisset mater filii, statim surgit, et acceptum martyris caput, reddit Patri martyris (Pago autem nomen est Sandiale) ; et cum corpus filii capiti martyris libenter appo- suisset, etin loco insigni honeste composuisset, hiec apud se dicebat : Nnnc scio, quod iis, qui Deun diligunt, omnia ad bonum conferunt *. Querebam
43 MENSIS MARTIUS. 44 oculos parnis, ego autem accepi etiam oculosspiri- A πρὸς ἑαυτὴν ἐπεφώνει ' Nüv oid, λέγουσα, τοῖς
tus. Me afficiebat tristitia jactura filii, sed ecce eum habeo heredem, Deo cum gloria regia assisten- tem, et nunc noctu et interdiu mihi matri blande arridet, conglorificatus bonoribus propheta. rum et martyrum, et cum eis exsultans, et cum Longino crucem ferens, et regni ccelorum preecla- rum ferens tropeum inter angelos : adeo ut Lon: gini factus discipulus, ipse quoque sacram emittat vocem, hymnicamque et mysticam, et epinicii in- star habentem : Vere Dei Filius erat iste, et est, et erit. Regnum ejus, regnum omnium seculorum, et ejus dominatio permanebit in eternum *. Et gloria et potentia in secula seculorum 19, Amen.
Psal. cxriv, 13. !? Dan. vii, 27.
ἀγαπῶσι τὸν Gióy πάντα πρὸς τὸ ἀγαθὸν συλλαμθά- νεται * ὀφθαλμοὺς ἐξήτουν σαρχὸς, ἐγὼ δὲ καὶ τοὺς τοῦ πνεύματος ἔλαδον * ἐλύπει µε ζημία τέχνου, ἀλλ ἔχω τὸν χληρονόμον, ido), μετὰ βασιλικῆς τῆς δόξης τῷ Θιῷ παριστάµενον xal νῦν ἡμερόν pot, τῇ μητρὶ, προσγελᾷ νύχτωρ xci μεθ) ἡμέραν, προφη- τῶν τιμαῖς καὶ μαρτύρων συνδοξαξόµενος * μετὰ Λογγίνου τε σταυροφορῶν καὶ τὸ λαμπρὸν τῆς τῶν οὐρανῶ» µβασιλείας ἐπιφερόμενος τρόπαιον μιταξὺ τῶν ἀγγέλων, ὡς Λογγίνου Φφβέγγεται μαθητὴς, ἀφίησι x«i αὐτὸς φωνὴν ἱερὰν ὑμνολόγον, μυστιχὴν, ἐπιωέχιον ' ἀληθῶς Θεοῦ Yióg ἦν οὗτος, χαὶ ἔστι, x«i ἔσται * ἡ βασιλεία αὐτοῦ βασιλεία αἰώνιος, καὶ à δεσποτεία αὐτοῦ sig τὸν αἰῶνα παραμένει ^ αὐτῷ à δόξα xal τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας. ᾽Αμήν.
ΡΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ
TOY OZIOY ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ
ABPAMIOY
VITA ET CONVERSATIO
S. P. N.
ABRAMII CONFESSORIS
ET MARLE NEPTIS EJUS Quam Symeon Metaphrastes ex S. Ephrzm videtur fusius descripsisse. (Latine apud Surium ad diem 16 Martii, Grece ex codd. Reg. 714, sec. xiv, 1484, sec. xi. EpiT.. ΡΑΤΑ.
I. Virorum virtutis studiosorum vita, et eorum B A'. ᾽Ανδρῶν φιλαρέτων βίος καὶ ὃ τῆς ἀὐτῶν πο-
que ab eis gesta fuerunt, narratio, omnibus quidem qui pie vivere studuerunt, tanqnam utilis etjucunda, summo studio est expetenda : maxime autem iis, qui virtutem exercent, et qui beatam illam Dei mandatorum semitam ingredi decreverunt. Fiunt enim eis veluti quidam duces itineris, ut quod ipsi prius confecerint, et reipsa experientia ostendere possint iis quisequuntur: ubiquidem oporteataliquid remittere de ingressus vehementia, ubi autem rur- sus gradum accelerare et intendere. Sicque certam virtutis viam et facilem illis faciunt, qui eam aggre- diuntur. Quoniam autem ex iis maxime insignis Abramius, non solum cum esset adhuc superstes, sed nuncquoque oratione veluti quadam expressus imagine, id plene prestare potest: res ejus nunc
λιτείας διήγησις καὶ πᾶσι piv τοῖς εὐσιθῶς δῆν προηρημένοις ποθειναἰ τε καὶ περισπούδαστοι, μά- λιστα δὲ τοῖς ἀρετῆς µεταποιουµένοις xai ὅσοι τὴν µακαρίαν ἐκείνην τρίθον τῶν τοῦ Θεοῦ ἐντολῶν ὁδεῦ- σαι προείλοντο * Ὑίγνονται "yàp αὐτοῖς οἶονεί τινες ὁδηγοὶ τῆς τοιαυτης πορίίας, οἷα προδιανύσαντες ταύτην καὶ αὐτῷ πείρα καὶ πράγµασι τοῖς ἑπομί- νοις ὑποδειχνύειν ἄἔχοντε, ὅπου μὶν Ὑγωομµένους μικρόν τι διαναπαῦσαι χρὺ τῆς ὁδοιπορείας τὸ σύν- τονον, ὁποὺ δὲ πᾶλιν ἐπισπεῦσαι, χαὶ κατατεῖναι, καὶ συντονωτέραν ποιήσασθαι, καὶ οὕτως ἁπλανῆ τὸν ὁδὸν τοῖς μετιοῦσι καὶ ῥᾳδίαν ἐργάδονται. "Enti οὖν ἐπισημότατος τούτων ᾿Αθρὰμιος, οὗ μόνον ἔτι Tipi)», ἀλλὰ καὶ νῦν ὥσπερ iv εἰχόνι τῷ λόγῳ ὅδια- τυπούµενος, διηγητέον ὡς οἷόν τε τὰ τοῦ ἀνδρὸς καὶ
4o VITA S. ABRAMII.
46
ἡμῖν καὶ κατ ἴχνος αὐτῷ τῆς ἀρετῆς πορευτέον xai À a nobis narrande sunt pro viribus, ut sequamur,
µεατητέον εἰς δύναμιν,
B. Οὗτος τοίνυν ὁ δεύτερος ᾿Αθραὰμ καὶ τῷ πρώτῳ παράμιλλος, ἐξ εὐγενοῦς μὲν τῆς ῥίδης εὐγινὴς ἑδλάστησε χλάδος' πατέρες γὰρ αὐτῷ λαμπροὶ μὲν τὸ Ὑένος, λαμπροὶ dà τὸν βίον x«l πλούτῳ καὶ do τῷ κατὰ χύσμον ἐπιεχὼς σεμννυνόμενοι. Ορῶντες δὲ τὸν παῖδα πᾶσαν ix τῆς πρώτης ἡλιχίας ἀρετὴν µετιόντα, σφοδρῷ xdv) πυρὶ τοῦ πρὸς αὐτὸν χατεί- Χοντο πὀθον᾽ τοιαῦτα γὰρ τὰ τῶν Ὑεγεννηχότων σπλάγχνα καὶ πέφυχεν οὕτως ἀρετὸ παίδων, µεί- ζονα τῆς φυσωῆς στοργῆς τε xal διαθέσεως αὐτοῖς τὴν πυρὰν ὑπανάπτειν, διὸ δὴ xai λίαν ἀχορέστως αὐτοῦ x«i περιχαῶς ἔχοντες, ἐπόθουν χαλοῦ τοιούτου β)αστοῦ x«t καρποὺς ἰδεῖν, ὅπως, xai ὡς εἰχόνας τοῦ υἱοῦ τὰ ἔγγονα βλέποντες, τὸ πολὺ τοῦ πρὸς αὐ- τὸν φίλτρου διαναπνέωσι, χαὶ ἅμα τοιαύτη» βουλόμε- vot τῇ διαδοχῷ τοῦ γένους ὑποθεῖναι χρηπῖδα τοιοῦ- τον θεµέλιον, ἀμέει xal ἀγαγίσθαι νύμφη» ἐσπού- dao» τῷ νἱῷ καὶ γάμου δῆσαι δεσμοῖς xoi τῶν αοσμικῶν ἀξιωμάτων (ri τὰ µείξδω προσαγαγεῖν αὐτὸν καὶ περιφανέστερα. ᾿Αθραμίῳ δὲ ipm ταῦτα φοοντὶς οὐδεμία, τἀναντί« δι χαθάπαξ τῆς τῶν Ἱονέων προύρητο γνώμης καὶ τὴν μο ὮἸἘχ- α)τσίαν. οἷά τινα νύμφην, ἑαυτῷ ἐμνηστεύετο, προσ- εὁρείων αὐτῷ κατὰ τοὺς Λερμοὺς τῶν νυµφίων νύχτα καὶ μεθ) ἡμέραν, καὶ ψυχὴν Gua καὶ ἀχοὴν τοῖς ἐν αὐτῇ πρὸς τὸν Θιὸν ὕμνοις καὶ ταῖς µελωδίαις θελ- γόμενος µίαν δὲ τιμὴν ἀληθῆ τὸν κατὰ Θιὸ» ivó- µιζε προχοπήν’ ἀρχὰς δὲ, καὶ δυναστείας, καὶ τιμῶν Upa, καὶ μεγέθη ἀξιωμάτων, καὶ εἴ τι ἄλλο κοσµι- xóv καὶ περέγεον, παίγνιον Ὡγεῖτο πάντα καὶ σχη- vé» xai ὑπόχρισιν, ὀνείρατος οὐδὲν ἄμεινον xal σκιᾶς δικχείµενα.
Γ’. Ἐπεὶ δε οἱ τεκόντες ἐνέκειντο xol μετὰ πολ- αἲς αὐτὸν τῆς σφοδρὀτοτος ὁμιλῆσαι γάµοις ἠνάγκα- ον, $ δὲ µήτηρ ἀναθαλλόμενν ὁρῶσα καὶ δάχρυα Ἑθλλάκις Ἠφίει τῶν ὀφθαλμῶν, τὰ τῆς ἔσω φ)ογὸς ἀγευδᾷ σύμθολα, xal ὡς οὐδὲν ἄλλο ψυχὺν υἱοῦ κα- ζακλάσαι δυνάµενα, οὐχ ἔχων ὁ χα)ὸς ᾿Αθράμιος ὅτι και πάθοι, μητρὸς τε λιταῖς καὶ πατρὸς εἴχει χελεύ- σµασι, xai τὸν τοῦ γάμου ζυγὸν καταδέχεται, µίαν τῶν ἐντολῶν xai τοῦτο εἶδως τὸ καὶ πατρὶ καὶ µη- τρὶ πείθεσθαι' ἐπιὶ καὶ πρὸς ἐχεῖνον Ott τὴν τιμὴν ξιαθαίνειν, παρ οὗ καὶ à ἐντολὴ, xal ώς ἔστι χοινὸς πάντων, καὶ πρῶτος πατὺρ, xai δημιουργὸς, xoi τοῦ εἶναι καὶ τοῦ (jv αἰτιώτατος. )Αλλὰ µοι ὅδιανα- στίτω ἀχοὴ πᾶσα πρὸς τὴν ἀκρόασιν ἡδη γὰρ (cyst) ἐπὶ τὸν ᾿Αδραμίου ψυχὲὴν αἱ τῆς χάριτος ἐατῖνες ἐπάρχονται' ἐτελεῖτο µέν ἔχτην ἡμέραν d εωχία, xai τὰ Ὑαμήλια ἐκροτεῖτο, x«l ὑμέαιοι φδοντο: κατὰ δὲ τὴν ἑθδόμον, ἐν ᾗ καὶ λελῦσθαι ἤδη εὐτοῖς ἔμελλε τὰ τῶν γάμων, θαυματουργεῖταί τι ερᾶγμα, μηδὲ ὀφθαλμοῖς πιστευόωενον. ᾿Εχάθητο Rb γὰρ μετὰ τῆς νύμφης μάλα λαμπρὸς ὁ ᾿Αθρά- B5, ὡς νυωφίος ἀληθῶς ἐπὶ τοῦ παστοὺ αὐτοῦ" Ἀρύθου δὲ καὶ κρότου τὸν οἶκον, ώς εἰχὸς, κατεχόν- "w, καὶ περὶ τὴν τράπεζαν πάντων χαὶ τοὺς ὅαιτν-
et quoad ejus fieri poterit, imitemur vestigia ejus virlutis.
Il. Hic ergo secundus Abraham, et cum primo conferendus, ex nobili quidem radice germinavit ramus nobilis. Nam fuerunt quidem ei parentes clari genere, vita autem illustres, et qui divitiis et gloria mundanasibisummopere placebant. Cum au« tem viderent puerum ab ineunte etate omnem vir- tutem exercentem, tenebantur quidem vehementi igne in eum amoris et desiderii. Sunt enim talia eo- rum, qui genuerunt, viscera, et natura est eis insi- tum,ut virtus filiorum majoremineisexcitetflammam naturalis charitatis et affectionis. Quamobrem cum esset eorum in eum amor et insatiabilis, et longe
B ardentissimus, desiderabant videre fructus pulchri
hujus germinis : ut cernentes tanquam imagines filii nepotes, sui in eum amoris sedarent vehemen- tiam, et simul successioni generis hoc jacerent fun- damentum. Itaque studebant, ut et filius duceret uxorem, et alligaretur vinculis matrimonii et ad precipuas et maxime illustres mundi proveheretur dignitates. Abramio autem nihil horum erat cure : nam ea delegerat, que parentum animo plane adversabantur : et Ecclesiam quidem, lanquam sponsam quamdam, sibi desponderat, ei, ut solent sponsi ardentes, noctu et interdiu assidens, et ani- mum simul et aures demulcens iis, qui in ipsa fiunt ad Deum, hymnis et melodiis ; unum vero verum honorem. ad Deum existimabat profectum. Magistra-
C tus autem et potestates et honorum altitudinem,
et dignitatum magnitudinem, et si quid aliud mun- danum et terrenum, existimabat omnia ludibrium et scenicam actionem, que nihilo melius sunt affec- ta quam somnium et umbra.
III. Cum autem parentes instarent et vehementis- sime urgerent, ut uxorem duceret, quinetiam ma- ter videns eum differentem, sepe lacrymas emitte. ret ex oculis, quee suni certa signa flammee interne, et qu&, si quid aliud, filii valde possunt animum infringere ; nesciret vero egregius Abramius quid faceret, cedit matris precibus et jussis patris, et jugum accipit matrimonii, ut qui sciret hoc esse unum ex Domini prreceptis, patri et matri parere. Nam ad illum quoque transire honorem pulchre sciebat, a quo profectum est preeceptum, et qui est communis omnium el primus pater, et opifex, et precipua causa, ut simus et vivamus. Sed mihi arrigantur omnes aures ad audiendum : jam enim in animo Abramii incipiunt oriri radii gratie. Sex quidem preterierant dies, ex quo peragebatur convivium et celebrabantur nuptie, et canebatur hymeneus ; septimo autem, ia quo erat eis sol- vendum matrimonium, fit res quedam admirabilis, et quee vix credi possit. Nam sedebat quidem ad mensameum sponsa splendidusadmodum Abramius, lanquam sponsus revera in thalamo suo, tumultu autem et plausu tota domus perstrepebat, mense- que et convivis erant omnes intenti ; occultus au-
47 MENSiS MARTIUS 48
tem amator nostre salutis, et qui intelligentia per- cipitur animarum nostrarum pronubus et sponsus Christus, illarum scilicet, que sunt digne thalamis suis, dulciquodam radio coelestis et ineffabilis splen- doris sensim immisso in thalamum, suavi et alli- cienti luce oculos illustravit Abramii, veluti ad se accersens, et ipsum per lucem attrahens. lllius enim anime aperte amabat pulchritudinem, et vole- bat eum collocare in longe melioribus thalamis.
: JV. Hujusautem lucis dulcedine summecaptus À- bramius, ut qu& οἱ peroculos ad animum affluxerat, et ineffabili jucunditate et splendore cor habens re- pletum, neque cibum, neque potum volebat sumere : sed stabantimmoti ejus oculi, ad lucisillius speciem
intuentes, et apud seoptabat, ut eito solveretur con-
vivium. Quoquidem ut desiderabat, soluto, et singulis convivis domum reversis, tacite domo egreditur, a nullo alio, nisi a solo Deo, quieum vocabat, visus. Et cum circa duo stadia abesset a civitate, perve- nit ad quamdam cellam, que pulchre erat posita adquietem et silentium. Eam autem, quamjucunde est ingressus ! Aliquid enim ei ostenderat, αυ ap- paruerat visio, quod spectabatad ejus habitationem. Deinde, ut assolet in rebus hujusmodi, cum domi frequentissime nominaretur sponsus, et essent om- nes occupati ad illi inserviendum, ipse autem mi- nime adesset, statim recordati sunt parentes prioris filii sententie, etillius in Deum propositi, et magne
Α µόνας ἀσχολουμένων, ὁ xpumtóg τῆς σωτηρίας ἡμῶν ἐραστὴς ὁ νοητὸς τῶν ψυχῶν νυμφαγωγὸς τε x«l νυμφίος Χριστὸς ὅσαι δηλονότι xal τῶν ἐκείνου νυμφὠνων ἄξιαι, ἀκτῖνά τινα γλυκεῖαν τῆς ἀνωτάτω περὶ αὐτὸν ἐκείνης x«i ἀποῤῥήτου λαμπρότητος Ὡρέμα πως ἐπαφὶς τῷ παστάδι φῶς oiov» ἔπαγα- γόντι καὶ ἤδιστον τὰς ᾿᾽Αδραμίου περιηύγαξεν ὄψεις, μετακαλῶν οἱονεὶ πρὸς ἑαυτὸν καὶ διὰ τοῦ φωτὸς αὐτὸν ἐφελκόμενος ρα Ὑὰρ τοῦ χάλλους περιφανῶς τῆς ἐχείνου ψυχῆς x«i χρείττοσιν εἰσοικίσασθαι τοῦ- τον παρὰ πολὺ x«i παστάσι xoi θαλάμὸις ἐθούλετο.
A. ᾿Αλοὺς δὲ κχατάκρας τῷ τοῦ Φφωτὸς ἐχείου γλυκύτητι x«i ᾿)Αθράμιος, καθάπερ αὐτῷ διὰ τῶν ὀφθαλμῶν tig τὺν ψυχὴν καταβῥεύσαντος xai τῆς ἀφάτου φαιδρότητος ἐκείνης ἀὐτοῦ καὶ τῆς αἴγλης
B τὴν καρδίαν ὑποπλησθεὶς, οὐκέτι οὔτε αἴτα οὔτε ποτὸν αἱρεῖσθαι ὥθελεν, ἀλλ ἐπάγησαν αὐτῷ ακλι- νεῖς οἱ ὀφθαλμοὶ πρὸς τὴν φαντασίαν ἐκείου τοῦ φωτὸς ἐνορῶντες' ἵστη Ὑὰρ τὸν τύπο» αὐτῷ πρὸ τῶν ὀμμάτων ὁ λογισμὸς x«i ταχὺ λνθῆναι καθ) ἑαυτὸν w2xsco τὸν ἑστίασιν ' ἧς καὶ, ὡς ἐπόθει, λυδείσηος καὶ οἴκαδε τῶν δαιτυµόνων ἑκάστου ἀφιχομένων, ὑπέξεισι ἠσύχω modi τοῦ οἴχου, μηδέ τῳ ἄλλῳ OTt μὴ µόνω τῷ κχαλοῦντι Θεῷ βλεπόμενος xui σταδίους ἀποσχὼν ὡσεὶ δύο τῆς πόλεως, καταλαμθάνεταί τὸ Χελλίον ἡσυχίας ἐν χαλῷ τόπω κείµενο καὶ τοῦτο πῶς ἂν εἴποις Ὠδέως εἰσῆλθε' παρέδειξε γάρ τι καὶ $ φανεῖσα ὄψις αὐτῷ ποὸς τῶν τούτου κχατοίκησιν. Εἶτα, ὥσπερ ἐν τούτοις φιλεῖ, ἐπειδὴ πολὺ ἀνὰ τὸν oixov τὸ του νυµφίου ἦν ὄνομα καὶ περὶ τὺν ἐκείνου
&dversus nuptias constantiee ; neque eam rem pote- (; θεραπείαν πάντες ἠσχόληντο, παρῶν δὲ αὐτὸς οὖδα-
rant aliud vocare, nisi apertum secessum . Et ideo scrutabantur, non theatra, non fora, non regiam, non domos amieorum, sed solitudines, et montes, et monachorum habitacula, et sicubi esset aliquis locus aptus ad secessum et silentium. Cum multi ergo ubique quererent Abramium, decimo septimo
die postquam secesserat, invenitur in dicta cella,
nullum habens, qui simul habitaret, sed ipse solus inclusus. Atque illos quidem, qui ipsuminvenerant, invadit stupor commistus letitia et tristitia, ut qui letarentur quidem, quod invenissent adolescen- tem, stuperent autem tam repentinam ejus muta- tionem, et statim ab initio susceptam vitam illam solitariam, et remotam ab omni consuetudine et societate, dolerent vero propter Abramii jacturam, quod talis scilicet adolescens sic ante tempus se a mundo removisset, et rebus que ad mundum per- tinent.
V.Ille autem cum eos sic vidisset affectos, placide et benigne eos alloquens : Neque tristitia, inquit, affici oportet, nec admirari : sed Deo potius agere gratias, et ejus ineffabili benignitati et clementisc, qui me sapienti quadam et arcana providentia a mundi subduxit nequitia. Orate ergo, inquit, amici mei et fratres, deincepsorate, ut bonum ejusjugum portem usque ad finem, et non onus ejus leve abji-
μῶς, εὐθέως οἱ Ὑονεῖ τῆς Ἠπροτέρας τοῦ maidó; ἀνεμιμνήσχοντο γνώμης x«i τοῦ κατὰ θΘεὸν ἐχείνου σκοποῦ καὶ τῆς πολλῆς περὶ τὸν γάμον ἐνστάσεως" καὶ οὐδὲν ἕτερον εἶχον, ὅτι μὴ σαφῆ τὸ πρᾶγμα καλεῖν αναχὠρήσνν ταύτῃ τοι x«l ἀνηρευνῶντο οὗ θέατρα καὶ ἀγοραὶ x«i βασίλεια καὶ φίλων οἰχίαι καὶ νέων διατριθαὶ, ἀλλ᾽ ἐρημίαι, καὶ ὀρη, καὶ µο- ναχῶν καταγώγια, καὶ εἴ πού τι χωρίον ἦν ἄναχε- χωρηκὸς x«t φιλήσνχον. "Alley τοίνυν ἀλλαχοῦ xarà ζήτησιν ᾿Αθραμίου περιιόντων, ἐθδόμη καὶ δεκάτΏ μιτὰ τὴν ἀναχώρησιν Ἠμέρα ἐν τῷ εἰρημένω κελλίῳ εὑρίσκεται, µηδένα σύνοιχον ἔχων, ἀλλὰ μόνος αὐτὸς καταχεκλεισµένος. Τοὺς μὲν οῦν εὑρόντας αὐτὸν ἔκ- πληξις ἡδονῦ λαμθάνει καὶ )ύπῃ σύμμικτος' ἠσθέν-
D τας μὲν τῇ τοῦ παιδὸς ἀνευρέσει, ἐκπλαγέντας δε τὴν οὕτως ἀθρύαν μεταθολὴν χαὶ τὸ ἐρημικὸν ἐκ προοιµίων εὐθὺς ἐχεῖνο τοῦ βίου καὶ ἀκοινώνητον' ἀνιασθέντας di τῇ τοῦ ᾿Αόραμίου ζημία, ὅτι τοιοῦτος νεανίσκος οὕτω πρὸ pue βίου καὶ τῶν τοῦ βίου πραγμάτων ἀπέστῳσεν ἑαντόν.
E. Ὁ δὲ οὕτως αὐτοὺς ἔχοντας ἰδὼν καὶ προσ- ηνῶς ἆγαν χαὶ ἠπίως προσαγορεύσας, Οὔτε λυπεῖσθαι χρὺ, φησὶ», οὔτε θαυμάξειν, Θτῷ δὲ μᾶλλον εὐχαρι-
τεῖν καὶ τῇ ἀφάτω τούτου χρηστότητι καὶ φιλαν- θοωπία, ὅστις µε σοφῆ τινι καὶ ἀποῤῥήτῳ οἰχονομία τῆς βιωτιχῆς ὑπεξήγαγε µοχθηρίας. Εὔχεσθε τοι- γαροῦν ἐμοὶ, φΏοι καὶ ἀδελφοὶ, λοιπὸν εὔὐχεσθε, ὥστε τὸν χρηστὸν αὐτοῦ ζυγὸν έως τέλονς βαστάσαι
49
VITA S: ABRAMII.
50
µε καὶ μὺ τὸ φορτίο αὐτοῦ τὸ ἑλαφρὸν ἀποῤῥίψαι, À ciam: sed semper sequar legem, οἱ illius precepta
αλλ᾽ «si τῷ vóue x«i ταῖς ἐντολαῖς ἐχείνου καὶ τοῖς θελζωασιν ἔπεσθαι. Eita xai Ἠξίον µάλα θερμῶς τοῦ uà συνεχῶς ἐχεῖσε ἀφιχνουμίνους τὴν ποθουμένην ἑσυχίαν ἐπιταράττει χαὶ ὥσπερ ἐμποδων αὐτῷ τῆς πι τὰ καρείτω (/ίνεσθαι προκοπῆς. Ταῦτα ἐχεῖνοι pi» ἀκούσαντες καὶ ἰδόντες, ἀνέστρεφον * ὁ δὲ τὴν τοῦ οἰκίσχου εἴσοδον ἀποφράξας καί τινα θυρίδα βοαχεῖαν καταλιπὼν, δι ἧς ἂν ἆρτος αὐτῷ μόνον xxi ὕδωορ παρέχοιτο, εὐχῆ τοῦ λοιποῦ καὶ νηστεία προσέχειτο. Ἐν τούτοις δε ὄντος ᾿)Αόραμίου, καὶ eywy2» τοιαύτην φιόσοφον µετιόντος, πολὺς πα»- ταχοῦ λόγος ἐφοίτα πιρὶ αὐτοῦ χαὶ πολύ τι π)λῆθος ἀνθοώύπων ἐπὶ τὴν ἐκείου θέαν σννέῤρει, τυχεῖν τωος παρ ἐχείου τῆς εὐλογίας ποθοῦντες. Δεκάτω δε μετὰ τὴν ἀναχώρησιν ἔτει τελευτῶσι μὲν οἱ τού- τον Ἱονεῖς * ὀδεύει δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ ἐκείνων πλοῦτος xai κλερονόμος ἁπάσης τῆς πατριχῆς οὐσίας χαθ- έσταται ὁ ᾿Αδράμιος Ὁ δὲ πάλαι ταῖς τοιαύταις φοοντίσε χαίρειν εἰπὼν, τινὶ τῶν αὐτοῦ φίλων τὴν τοῦ τοιούτου κλήρου πιστεύει πρὀνοιαν, ἀναλωθῆναι τὸ πλεῖον αὐτοῦ µέρος εἰς ἐνδεεὶς ἐπισκήψας * οὗ δὴ κατὰ τὰς εκείνου ἐντολὰς γενομένου καὶ τοῦ πλούτου καιῶς αὐτῷ κενωθέντιος καὶ τῶν πενήνων πολλαῖς ἐπαρκέσαντος, φροντίδος ἀπολέλυτο πάσης, ὁ ᾿Αθρά- uto; ἐπει xai τοῦτο φροντὶς ἐκείω μᾶλλον διηνε- κὺς, ὅπως dv µχδενιὶ τὴν ψυχὴν τῶν βιωτιχῶν τε Γπένων απολειφθείη, ἀλλὰ πᾶσαν αὐτὴν ἔχοι πρὸς μετέωοον.
C". Ποβθήσας τοίνν ὡς τιµμιώτατον χτῆμα τὴν ἀχτκσίαν, οὐδὲν ἔἕτερον ἔχειν Ἠνέσχετο, πλὴν μόνον τῶν αναγκαᾳίως ἑχόντων τω σώματι, τὰ δὲ ἦν πἀ)- àto» καὶ ῥάκος τι τρέχωον, X περιέχειτο, ψιάθιόν τε πρὸς κατάχλησιν βραγεῖαν τοῦ σώματος καὶ ποτή- ᾧ τοῦ µμεμετρηµένου ᾖἔἐκείου µμετελάμθανεν ὅσω τῶν πεοι τὸ σῶμα ἔπιτιδείων Κπόοει, Τοσούτω τοῖς τῆς ψυχῆς χαλοῖς ἔθαλλε καὶ ἐχόμα ἐχλάμπουσαν ἀεὶ τοῦ περὶ αὐτὸν χύχλου τῶν ἀοε-ῶν, τὸν ταπιίνωσιν ἔχων x«i τὺν ἁγάπην, ἃς $4 xai μητέρας ἀγαθοῦ παντὸς ὀρίξονται εἶναι. 'Ev- τεῦθω ὁμότιαον μὲν τὴὺν ἀγάπην xov) πρὸς ἅπαν- τας ἐπεδείχνυτο, τὴν δέ τοῦ πλησιον oci σωτηορίαν τῦς ἰαντοῦ προετίθει. Τὰ δὲ τῶν αὐτοῦ χειλέων εκπορευόµενα, ποίας οὐχ ἱκανὰ ψυχὰς καταθέλξαι ααὶ ὑφελκύσαι x«l πρὸς ἀρετὴν ἰπισπάσασθαι ; Ἐπόνειμα «γὰρ xai λίαν παιδευτιχὠῶς, ἐπετίμα δὲ πατριχῶς τε χαὶ φιλοστόργως ' ὦ τε πραότης αὐτῷ Ἑανταχοῦ καὶ ὦ χάρις ἐπήνθει, τὴν ἔνδον τῆς ψυχῆς αα-αστασιν ἀχριθῶς διαφαίνουσαι. Θαυμάσειε d' y τις εἰχότως καὶ τὸ πρὸς τοὺς ἀγῶνας τοῦ ἀνδρὸς χαρτεριχόν τε γαὶ σύντονον ' πτεντηκοστὸν γὰρ ἔτος t» ἀσκήσει διατελέσας, οὐδέποτε μαλαχὸν εἰς τοὺς πόνους οὖδε ῥᾷβυμον ἔθλεψιν οὐδὲ καθυφῆκέ τι τοῦ παραδεδοµένου τὴν ἀρχὴν αὐτῷ τῆς ἐγχρατείας σανόνος * ἀλλ ὧώσπερ Gprt πνευματικῶν ἱδρώτων ἁπτόμενος, οὕτως Xv χαθ᾽ ἑχάστην ποὸς ἀγῶνας ἐπι- ὁιδοὺς x«i αὐτὸς ἑαυτὸν ὑπερθάλλων τῇ καρτερία * οὐκ ἦν δε πρὸς Θεοῦ, πάντως τοιοῦτον ὄντα καὶ εύτως oux πόλι περιφανῆ χαὶ λαμπρὰν χαθάπερ
οιο»,
-ᾱᾱ , νοσατος *
&À)
B
et voluntatem. Deinde etiam vehementer rogavit, ne illucassidue venientes, suum desideratum obtur barent silentium et impedirent profectum ejus ad meliora. Illiquidem cum hec audiissent et vidissent, sunt reversi. llle vero obstructo aditu domuncule, et relicta parva quadam fenestra, per quam panis solum etaqua ei preberetur, soli de cetero orationi vacabat et jejunio. Cum in his autem esset Abra- mius, et hanc philosophicam exerceret vivendi ra- lionem, de eo spargebatur fama in omnes partes,et magnabominum multitudo confluebat ad illum spe- ctandum, desiderans ad illo aliquam consequi be- nedictionem. Decimo autem anno postquam seces- sisset, decedunt quidem ejus parentes : ad eum autem deferuntur illorum divitis, et omnium pater narum facultatum fit heres Abramius. Ile vero cum jam olim tales curas jussisset valere, cuidam ex suis amicis committit, ut curam gerat heeredita- tis, mandans, utpars ejus maxima consumatur in egenos. Quod quidem cum factum fuisset, ut jusse- rat, et pulchre profuse fuissent ejus diviti, et opem tulisset muItis pauperibus, solutus omni cura fuit Abramius.Nam in hoc ille perpetuo incumbebat, utejus animus occuparetur in nulla re mundana et terrena, sed eum totum haberet ad celum extensum semperque levem et sublimem ad spiritalia.
οὐρανὸν τιταµένην x«l κουφὴν ἀεὶ πρὸς τὰ πνευματιχὰ χα
C
D
VI. Cum ergo tanquam possessionem pretiosissi- nam desiderasset nil possidere, nihil aliud habere sustinuit, pretereasola, que sunt corpori necessa- ria. Eaautem erant, pallium et cilicium, quibus erat indutus, et storea ad brevem corporis accubitum, et poculum,quo modicam sumebataquam. Sed quo magis egebat iis, que perlinebantad usum corporis eo magisabundabat, bonisanime, in orbe virtutum quieum circumdabat, semper resplendentem humi- litatem habens, et charitatem, quas cujuslibet boni matresesse definiuntur. Hincequalem, quidem communiter in omnes ostendebat charitatem. Pro- ximi autem salutem semper 8169 preponebat. Quo veroex ejus labris procedebant, quam non poterant animam demulcere, el attrahere ad virtutem? Nam valde quidem docte adhortabatur : reprehendebat autem paterneetamanter: mansuetudoque et gratia undique in eo florebat, internam animi constitutio- nem perfecte aperiens. Merito autem admirabitur quispiam ejus in certatminibus fortitudinem, et con- stantiam. Nam cum ante morlem continuos quin- quaginta annos iransegerit in exercitatione, nun- quam molliter aut segniter aggressus est labores, neque quidquam remisit de ei ab initio tradita re- gula abstineutie: sed perinde ac si spiritales labo- res recens attingeret, ita ad certamina accedebat quotidie, seipsum in dies superans. Non eratautem Die omnino permittere, ut talis lux sub medio late- ret ; neque fleri poterat, ut qui erat hujusmodi, et perinde ac clara quedam et illustris civitas, velut
"T MENSIS MARTIUS. 52
inquodam montererum maximarum etpulcherrime À ἐπέ τινος ópou τῶν µεγίστων xxropÜopkrev xtips-
gestarum, positus erat, absconderetur. Necergo f uit absconsus.Sed quomodo nuper ipse Dominus disci. pulis, ita etiam nunc illorum imitatori desuper apo- stolicum committit ministerium, et ejus bonorat vir- tutem chrismate sacerdotii, et sudoribus monastict&e exercitationis athletica etiam certamina adjungit et lJaboribus abstinentie preter opinionem et admira- biliter adnectit coronas martyrii. Quonam modo autem, deinceps exponam.
VII. Lampsaci, quod est oppidum ad Hellespon- tum, erat quidam magnus vicus, et frequens po- pulo, qui vocatur Tenia. Quoniam autem qui in eo vicohabitabant,tenebantura gravi errore gentilium, magna quidem multitudo sacerdotum et diacono- rum ab episcopo ad eos mittebatur : plurimi quo-
voy ὑπὸ µοδίω καὶ κλίνη καλύπτεσθαι. Οὕκουν οὐδὲ χεχάλυπται ' ἆλ)᾽ ὥσπερ πρώην τοῖς μαθηταῖς, οὕτως καὶ νῦν τῷ ἐχείνων piper Χριστὸς ἄνωθεν ἀποστολιχὴν ἐγχειρίδει διακονίαν τήν τε τοῦ ἀνδρὸς ἀριτὴν ἱερωσύνης ιιμᾷ χρίσµατι καὶ χόποις ἄσχη- τικοῖς ἀθλητιχούς εἰχότως Ἀπόνους ἐπισυνάπτει καὶ στιφάνοις ἐγκρατείας στεφάνους παραδόξως ἐπιτι- θησι µαρτυρίας * ὅπως δὲ ἄρα καὶ τίνα τὸν τρόπον τὰ τοῦ λόγου δηλώσει pot.
Z'. Ἐν τῇ Λαμφάχῳ, τῇ πρὸς Ἑλλήσποντον χώμη τις ἦν µεγάλη x«i πολυάνθρωπος χαλουμένη Ταινία" ἐπεὶ δε οἱ τὴν τοιαύτην κώμην οἰκοῦντες τῷ χαλεπῷ τῶν Ἑλλήνων ἦσαν ἀπάτῃ κχατειλημµένοι, πολὺ piv ἑκάστοτε πλῆθος αὐτοῖς ἱερέων καὶ διακόνων ὑπὸ τοῦ τῆς ἐπισχοπῆς προεστῶτος ἐπέμπετο ' πολλοὶ δὲ
que ex iis qui vitam susceperant monasticam, ab p τῶν τὸν μονήρη βίον ἀνηρημένων διδάσχαλοι παρ'
eo constituti erant vici magistri. Sed nemo eos po- terat convertere ab errore : imo piis potius illi infe- rebnat tormenta et supplicia, neque erat ullum poene genus, quod non terribiliter eis intentaretur. Cum ergo dubitaret episcopus quidnam oporteret facere, ut qui errabant, errorem agnoscerent, et rem aliquando cum suis communicaret, venit eis interim in mentem Abramius admirabilis. Tum non exspectans ipse aliorum de eo testimonia eis statim ostendit, quid de illo esset sibi persuasum, dicens: Credite mihi, fllii, dicturo teste veritate, quod in tota fide nunquam mihi contigit videre talem virum et qui in tante virtute viveret et pietate. Cum ii autem, que ab ipso dicta fuerant, una voce confir- massent, ipse rursus : Venit, inquit, mihi in men- tem quedam cogitatio : ea est autem, ut arbitror- divinioris cujusdam providentiae, eum initiare chris- mate sacerdotii, et ei tradere vicum, qui est ad Hellespontum. Forte poterit, opem superna ei fe- rente gratia, multos deducere ad agnitionem ve- ritatis. Hec dixit, ete cathedra statim surgens episcopus, vadit ad Abramium cum universo clero. Et jam solitis dictis precibus postquam eum in Chri- sto salutasset, et osculum dedisset, de vico ei ex- ponit omnia. Preterea autem eum quoque valde rogavit, utillorim susciperet preefecturam. Ille vero cum primum quidem episcopum advenisse tegre tulisset, ut qui putaret se esse indignum, ad quem tantus vir accederet : deinde etiam que dixerat, graviter accepisset, propter magnam illam cordis contritionem et moderationem, et quod se nullo reputaret esse dignum, ea respondit, que et tali
αὐτοῦ τῇ κώμη καθίσταντο τούτων δὲ ὅμως οὐδεὶς μεταθαλεῖν αὐτοὺς τῆς ἁπάτης ἠδύνατο ' A) καὶ βάσανοι μᾶλλον κατὰ τῶν εὐσεθῶν καὶ τιµωρίαι παρ ἐχείνων ἠπείληντο xal κολάσεως εἶδος οὐδὲν ὅλως ἦν, ὅ và τούτοις φοθερῶς ἐπεσείεο. ΄Άπορου- µένου τοίνυν τοῦ τῆς ἐπισχοπῆς προεστῶτος, τί ὧν δέοι ποιεῖν πρὸς τὴν τῶν πεπλανηµένων επίγνωσιν, καὶ Φήποτε τὸ πρᾶγμα τοῖς περὶ αὐτὸν κοινουµένου, μνήμη τις παρεμπίπτει µμιταξὺ τοῦ θαυμαστοῦ ᾿Αθραμίου. xai τὰς παρὰ τῶν ἄλλων αὐτὸς µαρτν- ῥρίας οὐχ ἀναμείνας, πρῶτος εὐθὺς τὰς οἰκείας περὶ αὐτοῦ πἰστεις παρέσχετο' Πιστεύσατέ µοι, τέκνα, εἰπὼν, ὑπὸ µάρτυρι μέλλοντι λέγειν τῇ ἀλοθεία, ὡς οὐδέποτέ pot διὰ πάσης ἐγένετο τῆς ζωῆς τοιοῦτον ἄνδρα ἰδεῖν xal οὕτως ἐν ἀριτῆ τοσαύτο δῶντα καὶ εὐλαδεία. T&v δι τὰ παρ᾽ αὐτοῦ εἰρημένα φωνῇ µία ἐπισφραγισάντων, πάλιν αὐτός' "Evvout. µέ τις ὦλθε, φησί. θειοτέρας δὲ οἵααι xal προνοίας αὗτη καὶ οἰχονομίας, τῷ τῆς ἱερωσύνης αὐτὸν «χρίσµατι Te9- λειῶσαι καὶ τὴν χώωην αὐτῷ rà» πρὸς Ἑλλήσποντον ἐγχειρίσαι' ἴσως δυνήσεται, συναιροµένης αὐτῷ καὶ τῆς ἄνωθεν χάριτος, si; ἐπίγνωσιν τῆς ἀληθείας τοὺς πολλοὺς ὀδηγῆσαι. Ταῦτα ἔφη, καὶ ὡς εἶχεν εὐθὺς ὁ ἐπίσχοπος τῆς χαθέδρας ἐξαναστὰς, ἅμα τῷ κλύρῳ παντὶ πρὸς τὸν µαχκάριον ἄπεισι xal τῆς συνήθους εὐχῆς δη γεγενηµένης μετὰ τὸν ἐν Χριστῷ ἁσπα. cuó», τὰ περὶ τῆς χώμης ἅπαντα πρὸς αὐτὸν dubiis. πρὸς δὲ x«i ἠξίου pd) θερμῶς τοῦ τὸν ἐκείνων ἀνα- δέξασθαι προστασίαν' ὁ δὲ πρῶτα μὲν τὸν ἐπισχόπου δυσχεράνας ἐπιδημίαν, καθάπερ οὐχ ἰκανὸν ἑαυτὸν ἀνδρὸς τηλικούτον παρουσίας οἱόμενος, ἔπεια δὲ καὶ βαρίως τοὺς παρ) αὐτοῦ δεξάµενος λόγους διὰ
vite conveniebant, et tante humilitati : Quis ego D τὸν πολλὴν ἐκείνην συντριθὺν τῆς καρδίας, καὶ µε-
sum, domine mi, dicens, ut sacerdotii tantam sub- eam magnitudinem, et gravispopulus mihi commit- tatur docendus? Sine per Christum, sine me acerbe mea deflere peccata.
τριότητα, xai τὸ τοῦ μχδενὸς ἅξιον ἑαυτὸν ἡγεῖσθαι, τὰ καὶ βίω τοιούτῳω x«i ταπεινώόει τοσαύτη προσ- ήχοντα, πρὸς αὐτὸν ἀπεκρίνατο. Tí, εἰμὶ ἐγὼ, Κύ- pu pov, Κύριε, λέγω», ὥστε τηολικοῦτον ἱερωσύνης
μέγεθος ὑπελθεῖν καὶ λαοῦ βαρέως διδασχαλίαν ἐγχειρισθῆναι; Ἔασον διὰ Χριστὸν, ἔασον πικρῶς ἀποχλαύσασθαι
τὰς ἐμαυτοῦ πλημμµελείας,
VIII. Cui rursus episcopus respondens: Recte soio, inquit, o chare fili Abrami, quod gratia, que tibi data est a Spiritu, potens es et verbis et factis.
H. Πρὸς ὃν ὁ ἐπίσχοπος αὖθις τὸν λόγον à&vele- θών' Οἶδα σαφῶς, οἶδα, τέχνον ποθεινὸν, ᾿Αθράμιε,
εἶπεν, ὡς τῷ δεδομένη σοι παρὰ τοῦ Πνεύματος χά-
53 ῥιτι Juvatóc εἶ καὶ λόγοις καὶ πράγµασι *
ἀποχνήσης ἔργῳ ακαθεῖνι σαυτὸν, τοσαύτης piv φυχῶν ὠφελείας αἰτίῳ, µεγάλας δὲ x«i σοι παρὰ Θιοῦ προξωοῦντι τὰς ἀντιλόσεις. Ὁ δὲ τοῖς προτέ- pou, ἐπιμώων καὶ ἔτι Ἔασον, αὖθις παραχαλῶ, ἔα- σον, ἔλεγε, τὰ οἰχεῖα θρηνῆσαι κακά. Καὶ ὃς ὑπολαθὼν Φοιμντέροις αὐτὸν ὠμείθετο λόγοις " Ιδού δὴ χόσμον, λέγων, xmi τὰ τοῦ xócpou χαταλιπὼν, xai τί piv eux ἀσχήσας ἐπαινετὸν, ποίας Ot τῶν τοῦ Oto) ἐν- τολῶν uà φύλαξ ἀναφανεὶς ἀκριθέστατος, τὸ χεφά- Amto» οὐκ oid. ὅπως ἔλάθες παραλιπὼν τὴν ὑπαχούν. Τούτων ἀκούσας ὁ µακάριος, τοὺς ὀφθαλμοὺς δαχρύων ὑποπλησθεὶς χαὶ δή τι στενάξας βαθὺ καὶ ὑπόθερ- po» * Kel τές εἰμι ἐγὼ, χύριέ µου, χύριε, uci, ἵνα χαὶ αὖθις ἀναλάθω τὰ εἰρημένα, ὅτι τοιούτοις ἔσχες
VITA S. ABRAMII.
pà οὖν À Ne ergo dubitaveris ad munus accedere, quod erit
54
quidem causa tante animarum utilitatis, magnas autem apud Deum tibi conciliabit remunerationes. llle vero perseverans in prioribus : Sine rogo, rur- sus dicebat, sine me mala propria deflere. Ille vero respondens, acrioribus eum verbis excepit, Ecce, dicens, cum et mundum, et que mundi sunt omnia reliqueris, et quid non laudabile quidem exercue- ris, quodnam autem Dei preceptum non acourate servaveris,id quod est precipuum, nescio quomodo imprudens preetermisisti, nempe obedientiam. Heec cum ille audiisset B. Abramius, oculos suffusus la- erymis, et ex imo graviter suspirans: Quis ego sum, domine, domine mi, inquit (nt rursus repe- tam ea, que dicta sunt), ut de me talem susce-
πιοὶ ἐμοῦ λογισμοὺς xai οὕτως ὅλαις χερσὶν ἀνελ- p peris cogitationem, et me, qui sum vilis et abjectus
χύσαι µε φιλονειχεῖς πρὸς τηλιχοῦτον ὕψος ἀρχῆᾶς, τὸν «ὠτελζ xai ἀπεῤῥιμένο ; Καὶ ὁ ἐπίσχοπος * Δι’ ὅτε, guGi»v, ὁ μὲν ἑαυτῷ µόνω ζδῶν xxi µόνα χαλῶς ὅπως ἔχοι τὰ xaÜ' ἑαυτὸν μεριμνῶν, ἑαυτῷ póvo περιποιεῖ τὴν ὠφέλειαν ; Τὸ δὲ x«i τὰ τῶν ἄλλων ἐπανορθοῦν καὶ φυχῶν ἐπιμέλειαν πεπιστεύσθαι, ὅσον ἔχεί τὸ κέρδος καὶ ὁποῖον ἀγάπης δΦεῖγμα τῆς πρὸς Θεὸν, xai ὅπως ἀπάσης ἐστι μεῖδον τῦς πρὸς αὐτὸν θεραπείας, αὐτὸν ἐκεῖνόν σοι τούτου παρέξοµαι µάρ- τνρα * « Ei γὰρ φιλεῖς µε, Πέτρε uci, ποίµαινε τὰ πρόθατά µου. Ὥστε τοσοῦτον µέλει Θιῷ τῆς τῶν ποιµνίων ἐπιμελείς, ὡς xxi μέγιστο τῆς εἰς αὐτὸν ἀγάπης σημεῖον τὴν περὶ ταῦτα τιθέναι κηδε- µονίαν. Ἰοιαύταις συμθονλαῖς τε χαὶ ὑποθήκαις, τοιούτοις ὑποφωνήμασι, πεισθεὶς ὁ ᾿Αθράμιος, Ὥκο- Ἰούθει πρὸς τὺν πόλιν τῷ ἐπισχόπῳ, Χάκχείνου τελέ- σαντος ἐπ αὐτῷ τὰ εἰχότα καὶ οὕτω τέλειον αντὸν ἀναδείξαντος ἱερέα, sita καὶ σὺν ἅμα τῷ xpo Καντὶ xal τῷ λαῶ τοῦτον προπέµψαντος, τὸν προ-
sic tota manu contendas attrahere ad tantam virtu- tis altitudinem ? Episcopus autem : Quoniam, in- quit, qui sibi quidem soli vivit, et solum curat, ut res sue recte se habeant, sibi soli parat utilitatem. Alios autem corrigere et animarum sibi credita- rum euram gerere, quantum habet emolumentum, et quantum charitatis in Deum indicium, et quod id sit majus quovis alio cultu Creatoris et Domini, adducam tibi illius ipsius testimonium : « Si enim diligis me, Petre, inquit, pasce oves meas !t. » Quamobrem Deo tante sunt cure greges, ut maxi- mum signum in ipsum dilectionis, eorum curam esse statuat. Talibus consiliis, monitis et sermoni- bus persuasus Abramius episcopum ad urbem est secutus. Cumque, ille inipso, que par erat, peregis- set, et sjc eum perfectum creasset sacerdotem, et deinde cum toto clero et populo eum deduzisset, propositam illinc viam iniit, multasinterim fundens lacrymas, et supernum invocans auxilium.
κειμένων ἐκεῖθεν ὁδὸν Όρχετο, πολλὰ μιταξὺ δάχρυα χέων καὶ τὴν ἂνωθεν ῥοπήν τε xal συμµαχίαν ἐπιχαλού-
μενος.
Θ΄. Γενόμενος δε xarà τὴν χώμην καὶ ταύτην ὑπὸ βαθεῖ σκότω τῶς ἀσεθείας Χξιμένην χαταλαθων, xci 0 φησι ὁ θεῖος [Παῦλος, « Τὴν τοῦ Movoytvouc ὃδόξαν ἐν ὁμοιώματι Ὑγλυπτοῦ ἀλλαξαμένην, » τοιαῦτα τῷ Θεῷ i£» συντριθῆ καρδίας προσηύχιτο Δέσποτα φιλάνθρωπε, Χριστὶ ὁ Θιὸς, ὁ μόνος ἀγαθὸς, ὁ pó- νος ἀνεξέχαχος ὁ μόνος ἐλεήμων, ὁ τὸν ἂνθρωπον ἀφάτῳ εὐσπλαγχνίᾳ δηµιουργήσας, ὁ cuve εἰς πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ xai χαρδίας x«l νεφροὺς ἑτά- ζων καὶ γινώσκων τοὺς διαλογισμοὺς αὐτοῦ, μὴ παρ- ids τὸ σὸν πλάσμα, τὸ τῆς σῆς χειρὸς δημιούργημα κακῶς ὑπὸ τοῦ νοητοῦ θχηρὸς ἀπολλύμενον, ἀλλ ἐξελοῦ αὈτοὺς τῶς τοῦ ἐχθροῦ τυραννίδος καὶ δὸς αὐτοῖς τὴν τῆς σῆς ἀληθείας ἐπίγνωσυ' σὺ yàp οἶδας, ὅτε οὐ δόξης ἕνεκεν ἀνθοωπίνης, ἀλλὰ σωτη- pim; φυχῶν, τὴν φροντίδα ταύτην καὶ τὸν διαχονίαν ὠεδεξάμην. Ταῦτα τοιγαροῦν προσευξάµενος xai τωα τῶν ὑπολειφθέντων αὐτοῦ χρημάτων παρὰ τοῦ Ρον, à τὴν τούτων ἀνέθετο ποὀνοιαν χομισάµενος, xov dé αὐτῶν εὐκτήριον ἀνεγείρει ἐπιτερπέστατον
!! Joan xxi, 17. |! Rom. 1, 23.
D
IX. Cum autem venisset in vicum, et cum inve- nisset jacentem in profundis tenebris impietatis, et ut dicitdivinus Paulus!*, et Gloriam Unigeniti mu- tatam in similitudinem sculptilis, » sic Deum preca- batur in contritione cordis : Benigne et clemens Domine Christe Deus, qui es solus bonus, qui es solus patiens, qui es solus misericors, qui creasti hominem benignitate ineffabili, qui intelligis omnia opera ejus, et corda et renes examinas, et intelligis ejus cogitationes : ne despicias tuum figmentum, opus tuarum manuum, quod male necatur a bellua, que percipitur intelligentia : sed libera cos a ty- rannide inimici, et da eis veritatis tuc agnitionem. Tu enim scis, quod non propter humanam gloriam, sed propter animarum salutem suscepi hanc curam et hoc ministerium. Cum sic ergo esset precatus. et aliquas accepisset pecunias, que» remanserant apud amicum, cui curam commiserat facultatum, ex ipsis edem exstruit oraloriam longe elegantissi- mam. Postquam autem finitum fuit edificium, in-
55 MENSIS MARTIUS 56
cruentum in eo sacrificium Deo offerebat, et similes A vt xat χαριέστατον. Ἐπεὶ δὲ τέλος εἶχε τὰ τῆς oixo-
prioribus rursus fundebat preces : Collige, Domine, dicens, oves tuas errantes in hanc mandram re- center edificatam, aperiens eis viam salutis per tui agnitionem, ad gloriam tui gloriosi nominis. Tu es enim Deus solus misericordie et miserationum, qui non vis mortem peccatoris, sed magis ut conver- tatur et vivat!'. Cum has ei preces obtulisset, et cor deiade vir sapiens confirmasset, et fuisset re- pletus zelo et desiderio, obiens statuas demonum, eas omnes diruit, et humi evertit, que erant vere terra digne, soloque cinere et pulvere.
δοµίας, τὰς ἀναιμάκτους θυσίας ἐν αὐτῷ προτῆγε Oto καὶ τὰς ὁμοίας xai πάλιν προσευχὰς ἐποιεῖτο" Συναγαγε, Κύριε, τὰ πεπλανηµένα σου πρύθατα, λέγων, εἰς τὴν νεὀχτιστὀν σου ταύτην μάνδρανι ἀνοιγὼν αὐτοῖς εἴσοδον σωτηρίας διὰ τῆς σῆς ἔπι- γνώσεως, εἰς δόξαν τοῦ σοῦ ὀνόματος σὺ γὰρ el Θιὸς μόνος ἐέους xai οἰκτιῤμῶν, ὁ μὴ βουλόμιενος τὸν θάνατον τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ὡς τὸ ἐπιστρίψαι x«i ζῆν αὐτόν. Ταύτας οὖν αὐτῷ τὰς δεήσεις προσενεγ- κὠν, εἶτα καὶ τὴν χαρδίαν ὁ σοφὸς ἐπιῤῥώσας, ζύλον τε xal ὁρμῆς ἴμπλεως γεγονὼς καὶ τὰ τῶν δαιμόνων
ἀγάλματα περιελθὼν καθαιρεῖ πάντα καὶ εἰς ἔδαφος ἀνατρέπει, τὰ γῆς ἀληθῶς ἄξια καὶ σποδοῦ µόνης x«l
χόνεως.
X. Cum autem post hec accessissent quidam ex infidelibus, ut illis sacrificarent statuis, et eas pre- carentur, vidissentque gravi casu corruisse, non ignorarunt hostem : manifestum enim et virtus et studium arguebantutrinque Abramium: statimque correptis lignis et lapidibus, repentein sanctum irrue- runt:nec prius cessarunteum petere et crudelissime percutere, quam eum vidissent plane defecisse, et extremam jam agere animam.Recesserunt enim ,exi- stimanteseum mox esse moriturum. llle autem cum circa mediam noctem recreatus essetab illisintoleran- disdoloribus,vix tandem surgens,in templum estin- gressus : et cum se pronum humi dejecisset, flens graviter, et fronle solum verberans, acerrimo et maximo studio fundebat preces pro illorum salute, ut depellerent impietatis nubem, que eos detinebat, et pure aspicerent ad radios veritatis. Mane autem cum illi ad templum accessissent, non gratia ora- tionis (quomodo enim, cum eorum animi fluctua- rent adhuc salo impietatis ?) sed ad videndam edi- ficiorum structuram (eratenim templum bene figu- ratum, et ea, qua par erat, symmetria constructum, et quod animum et oculos satis poterat leetificare), cum, inquam, venissent in templum, etoffendissent sanctum in eo precantem, priorem rursus sevitiam et rabiem in eum ostenderunt : et cum eum rursus variis modis et vehementer cecidissent, vinculis et funibus omni ex parte comprehensum, trahunt per medium vicum, et in eum omni ex parte lapi- des nive cadente densiores conjecerunt, ignorantes stulti, pro qua gratia, pro quali pro ipsis preca- tione, qualem reddiderint ei remunerationem. Ille ergo tunc quidem ab eis relictus et semimortuus, jam a plagis dissolutuset sanguinem in terram fun- dens. Cum autem media nocte ad se rediisset, dice- bat : Domine, quousque oblivisceris mei in finem? Quousque avertis faciem tuam a me ? Quousque operamanuum tuarum despicis, que pereunt ? Hec Deo dicebat, et verba miscebat lacrymis. Deinde autem vix tandem e solo surgit, perinde ac si non esset confectus tot plagis et vulneribus, etin di- ctum templum rursus ingreditur.
I. Μετὰ δὲ ταῦτα παραγενόμενοί rtg τῶν ἀπί- στων τοῦ καὶ θῦσαι τοῖς τοιούτοις ἀγάλμασι καὶ προσεύξασθαι, xai πτῶμα xt(utvov χαλεπὸν ἰδόντες, οὐκ ἠγνόησαν τὸν πολέμιον δῆλον γὰρ ἤ τε ἀριτὸ καὶ ὁ ζζλος ἐποίουν πανταχοῦ τὸν ᾿Αθράμιον. καὶ ξύλα καὶ λίθους εὐθὺς ἁρπάσαντες ἴθεον ἄθροοι κατὰ τοῦ ἁγίου καὶ οὐκ ἀνῆκαν βάλλοντες αὐτὸν καὶ ὠμότατα παίοντες, ἕως παντεῶς ἀπαγορεύσαντα εἶδον x«i πρὸς αὐταῖς ἤδη ταῖς ἐσχάταις ἀναπνοαῖς Ὑενόμενον οἱ μὶν γὰρ οὐκ εἰς μαχρὰν αὐτὸν ἆπο- θανεῖσθαι νοµίσαντις ἀπηλλάγησαν. Ὁ δὲ περὶ µέ- σας νύκτας τῶν ἀφορήτων ὀδυνῶν ἑκείνων ἀνενεγ- χὠν, μόλις ὡς εἶχεν ὑπαναστὰς εἰσῦλθεν εἰς τὸν ναὸν x«l πρηνῆ χαταθαλὼν ἑαυτὸν καὶ πικρὸν κάτω» θεν ἀνοιμώζων καὶ τῷ µετώπῳ τύπτον τὸ ἔδαφος, τῇ θερµότητι ταύτῃ καὶ τῇ σπουδῆ τῶν εὐχῶν ὑπὲρ τῆς ἐκείνων ἐχέχρητο σωτηρίας, ὥστε τὸ κατέχον αὐτοὺς τῆς ἀσεθείας ἀποσείσασθαι νέφος xal χαθα- ρῶς πρὸς τὰς αὐγὰς διαθλέψαι τῆς ἀληθείας έωθεν δὲ κάκεῖνοι τῷ ναῷ ἐπιστάντες, οὗ προσευχῦς χάρυ (πῶς γὰρ ἔτι τῷ σάλῳ τῆς ἀπιστίας τὰς ψυχὰς xv- µαινόμενοι ;). ἀλλὰ χατὰ θέαν τῆς τῶν οἰχοδομημά- των κατασκευῆς (ἦν γὰρ ὁ ναὸς σχήματος εὖ ἔχων x«i συµµιτρίας, καὶ ψυχἠν ἅμα καὶ ὀφθαλμοὺς ἵχα- νῶς εὐφραίνειν δυνάµενος)' ἐν τῷ ναῷ τοίνυν γενό- µενοι, καὶ τὸν ἅγιον εὐχόμενον ἐν αὐτῷ κχαταλαθὀν- τες, τὴν προτέραν αὖθις ὠμότητα καὶ λύσσαν εἰς αὐτὸν ἐπεδείξαντο, καὶ πολυτοόπως τὸν ἄνδρα πάλιν καὶ σφοδρῶς αἰχκισάμενοι, δεσμοῖς τε πάντοθεν xai σχοινἰοις ἀπολαθόντες, διὰ µέσης εἶλκον τῆς χώμης xxi λίθους ἐπ αὐτὸν πανταχόθεν νιφιτῷ παραπλι- σίους Ὠφίεσαν ἀγνοοῦντις Ἀλίκης οἱ µάταιοι χάριτος, οἵας ὑπὶρ αὐτῶν εὐχῆς, oia; ἀμοιθὰς ἀπιδίδοσαν. ᾿Εκεῖνος τοίνυν tótt μὶν ἡμιθανὴς ὑπὶ αὐτῶν κατ- ελείφθη, ἐχλελυμένος ὑπὸ τῶν πληγῶν $09 xai χαταῤ- ῥέων ἐπὶ τὴν γῆν. Ἐπεὶ δὲ ἦν ἐκ µέσων νυχτῶν ἀνανήψας x«i ὥσπεο ἐν ἐἑαυτῷ γενόμενος Ἔως πὀτε, Κύοιε, ἔλεγιν, ἐπιλήση µου εἲς τέλος, ἕως πότε ἀποστρέφεις τὸ πρὀσωπὀν σου ἀπ᾿ ἐμοῦ ; ἕως τένος τὰ ἔργα τῶν σῶν Χχειρῶν περιορᾷς ἀπολλν- μένα; Ταῦτα ἴἔλεγε πρὸς τὸν Θεὸν καὶ δάχρυσιν ἐκίρνα τὰ ῥήματα. Ἔπειτα μέντοι καὶ ὑπανίσταται
τοῦ ἐδάφους σχολῷ xai σὺν χρόνῳ, καθάπερ ἄν ei τις ὑπὸ τραύµασι καὶ πληγαῖς τοσαύταις κατειργασµένος καὶ εἰς
τὸν εἱρημένον αὖθις vaóv εἰσέρχεται. 1” Ezech. xvi, 23.
57 VITA S. ABRAMII. | 68 ΙΑ’. Εἰς δὲ τὴν ἐπιοῦσαν καὶ οἱ χριστοµάχοι 02- A — XI. Die autem sequenti bellus ille Christi ini-
ptc ἐκεῖνοι πάλι ἐν αὐτῷ ytvópsvo,, καὶ τοῦτον εὐχῆς εὑρόντες xti χαὶ ὕμνων εὐχόμενον, οὐκ ἔτι πράως ἐνεγκεῖν ἠδυνήθησαν, ἀλλὰ πληγός τε αὐτῷ τὰς προτέρας Gà πολλῷ xai µείξδονας ἐπιθέντες, δε- σμοῖς τε τοῖς ὁμοίοις ὑποθαλόντες, πόῤῥω που τῆς χώμχης éoovrt; ἔρριψαν. Τούτοις οὖν τρίτον ἑξῆς ἐνεκαρτέρει χρόνον ᾿Αθραμιος, οὐκ ὀκλάσας, οὗ καθ- υφεὶς, o0 χαθευξάµενος οὐδενὸς, ἀλλὰ τῷ µίσει προσ- τιθεὶς τὸν ἀγάπηον, τῷ θυμῷ τὴν πραότητα, ταῖς λόεδορίαις τὰς εὐλογίας, νουθετῶν, συµμθουλεύων, παρακα)ῶν τοὺς πρεσθύτας, τοὺς νέους, πᾶσαν ἁπλῶς ἠλιχίαν, ὡς πατέρας, ὡς τέχνα, ὡς ὀδελφοὺς, οὖδεν Ole; ἀγιννὲς οὐδὲ µιχρόψυχον ἐνδειχνύμενος, ἀλλ ἔογω τὸ τοῦ θείου Δαυίδ ἐκπληρῶν, καὶ &vey- κῶν μεταξὺ xat θλίψεων τὰς ἐντολὰς Κυρίου µελέ- την ποιούµενος διὰ ταῦτα δὴ καὶ ἐξύνθησεν dm αὐτὸν τὸ ἀγίασμα αὐτοῦ χαὶ συνεληλυθότες ἀθρόον οἱ ποώην ἀσεθεῖς ἐχεῖνοι καὶ ἄπιστοι' Θεοῦ δὲ τοῦτο πάντως τοῦ παιδεύοντος ἄνθρωπον γνῶσιν καὶ τῆς ἐκείνου περὶ τὸν ᾿Αδράμιον χάριτος συναχθίέντες οὖν πάντες οἱ τὸν κώμην ἐχείνην οἰκοῦντες, καὶ ola εἰκὸς ἐν συναγωγῷ πλήθους ὁμιλίας τε πολλῆς καὶ λόγων πάντοθεν κινουμένων τὰ τοῦ ἀνδρὸς εἰς µέσον παοήγετο, καὶ θαῦμα τὰς ἁπάντων ἐπλήρου ψυχὰς, καὶ δεινῶς ὑπὸ τῆς ἐκπλήξεως ἀπορούμενοι, Ὡρᾶτε, πρὸς ἀλλύλους ἔλεγον, ola κατὰ τοῦ ᾿Αθραμίου ἡμῖν εἴργασται | ὁ δὲ πρὸς ἡμᾶς ὅπως χρηστὺς ἔχει καὶ φιλανθρώπως, x«i μιθ᾽ ὅσης εὐφυχίας x«i γενναιό- τητος τὴν τοσαύτην ὑπήνεγκεν ἐπιφορὰν τῶν δει- νῶν ; Πάντως si µή τις ἦν Ote ἀΐδιος ἀληθῶς καὶ ἀθάνατος ἀξίας τῶν πόνων xal ἁμοιθὰς ἀποδιδόναι δυνάµενος, οὐχ ἄν τηλικαύτην δὺ αὐτὸν ὑπομονὴν ἐπεδείξατο. Καὶ τὰ θεῶν δὲ ἡμετέων ἀγάλματα εἴδετε ὡς ἀπονητὶ πάντα καὶ ῥᾳδίως χατέστριψε καὶ οὐδεὶς ἠδυνήθη τῶν τοιούτων θεῶν οὐδὲ χᾶν αὐτὸς ἑαυτῷ ἐπαμῦναι τὺν 06pw;
ΙΒ’. ἸΤαῦτα ἐκεῖνοι pt» πρὸς ἀλλήλους ἔλεγον. Θεὸς δὲ τέλος τοῖς ῥήμασιν ἐπίθηχε δεξιὸν, καὶ τὰς ψυχὰς εὐθὺς διαθερµανθέντες Δεῦτε πάντες, τῷ χρηστῷ ἀνδρὶ τούτῳ προσπέσωµεν, εἶπον, συνθέαε- νοι τῷ UT αὐτοῦ χηρυσσοµένῳ Θιῷ. Καὶ dum τῷ λόγω συντρέχονσι αὐτίχα πρὸς τὸν ναὸν, χαθάπερ ὑπὸ μιᾷ τῇ γλώττῃ x«i τῇ ψυχῆ κρἀάδοντες. Δόξα σοι, τῷ πέµμφαντι τὸν δοῦλον αὐτοῦ ᾽Αθοάμιον Θιῷ τοῦ οὐρανοῦ. ἐξελεῖν ἡμᾶς rhv τῶν εἰδώλων ἀχλύος. Ὅπερ ὁ μαχάριος ἐχεῖνος παρ᾽ ἐλπίδα πᾶσαν ἰδὼν, xmí τινος ἀφά-ου tiv καρδίαν πληρωθεὶς εὐφροσύνης, ἁρπάξει παραχρῆμα τὸν καιρὸν κα’ 'Q πατέ- ptc. ἐν Κυρίω, xal τέχνα, καὶ ἀδελφοὶ, φησὶ, δεῦτε, xotvü ἀποδῶμεν δόξαν Θιῷ τῷ θαυμαστῶς οὕτω καὶ ἀποῤῥύτως τὰ τῆς ψυχῆς ὑμῶν φωτίσαντι ὃμ- µατα, καὶ λάθεε τὴν σφαγῖδα τοῦ Πνεύματος: προσέλθετε πρὸς αὐτὸν, xal φωτίσβητε, xoi τὰ πρόσωπα ὑμῶν οὐ μὴ καχαταισχυνθῇ. Τούτοις τοῖς Ῥόγοις καὶ τὴν τῆς πίστεως συνείρι διδασκαλίαν, καὶ ὅπως χρὺ πιστεύειν διεξελθὼν, τῆς διὰ τοῦ βα-
mics&, cum illic rursus venissent, et eum orantem invenissent, ne tunc quidem potuerunt id ferre moderate : sed cum ei plagas priores, aut etiam multo majores imposuissent, et eum similibus vin- culis alligassent et traxissent, procul a vico proje- cerunt. In his ergo se tres annos deinceps fortiter gessit Abramius, non fractus, non cedens, nec ulli male imprecans : sed odio charitatem adjungens, ire mansuetudinem, maledictis benedictiones, ad- monens, consulens, adhortans, senes, adolescentes, omnem, ut semel dicam, eetatem, ut patres, ut fi- lios, ut fratres, nihilqueomnino ostendens, quod sit pusilli et abjecti animi : sed reipsa implens, que sunt divini Davidis, et inter necessitates et affli-
B cliones meditans precepta Domini 14. Propter haec
in ipsum floruit ejus sanctificatio. Nam cum re- pente convenissent illi, qui nuper erant impii et in- fideles (est autem hoc Dei omnino, qui docet homi- nem scientiam, et illius gratie in Abramium), omnesque qui illum vicum habitabant, congregati essent, et, utestconsentaneum in coetu multitudinis, sermones omni ex parte haberentur, res Abramii in medium adducebatur, et omnium animi imple- bantur admiratione. Itaque cum pre stupore in ma- gnam adducti essent dubitationem : Videtis, dice- bant inter se invicem, qualia a nobis facta sunt adversus Abramium : ille autem quam benigne et clementer in nos se gerit, quamque fortiter ac ge- nerose tulit mala, que sunt ei illata ? Omnino nisi
C esset vere Deus aliquis eternus et immortalis, qui
potest pro laborum meritis reddere remunerationes, non ostendisset tantam pro ipso tolerantiam. Porro autem deorum nostrorum imagines videtis quam fa- cile et citra ullum laborem evertit, neque ullus ex iis diis potuit a se propulsare injuriam ?
XIl. Hzc illi quidem inter se dicebant. Deus au- tem verbis finem imposuit convenientem. li enim protinus incitati animis, dixerunt : Adeste omnes, ad hujus boni viri genua procidamus, consentientes Deo, qui ab ipso predicatur. Que simul atque di- xissent, concurrunt protinus ad templum, tanquam una lingua et anima clamantes: Gloria tibi Deo cali, qui misisti servum tuum Abramium, ut nos a simulacrorum liberaret caligine. Quod quidem cum ille beatus vidisset preeter omnem spem, ineffa- bili in corde repletus letitia, repente tempus quo- que arripit, et : O patres in Domino, et filii, et fratres, inquit, adeste, et Deo simul reddamus glo- riam, qui tam admirabiliter et arcane illuminavit vestros anime oculos : et accipite signaculum spi- ritus. Accedite ad ipsum, et illuminamini : et vestri vultus pudore nequaquam afficientur 15. His verbis conjungit etiam doctrinam veritatis. Et cum, quo- modo credereoporteat, verbis esset persecutus, eos in filiorum adoptionem asciscit per baptiamum, cum
!^ Psal. οστηι, 77, et alibi passim. !! Psal. xxxm, 6.
99
MENSIS MARTIUS.
60
essent numero circa mille. Et deinceps erat multus À πτέσµατος αὐτοὺς υἱοθεσίας καταξιοῖ περί που χιλίους
in eis quotidie admonendis et docendis. Illi autem tanquam bona terra, et pinguis, et aquis irrigua, reddiderunt fructus multiplicatos divinorum semi- num. Átque annus quidem in his consumptus ab Abramio.
XIII. Deinde timens, ne, dum in vici curis versa- retur et tumultibus, sibi aliqua re indulgeret ex iis que ad victum pertinent : cumque jam videret gre- gem perfectum et absolutum in divinis mandatis, statuit ad priorem reverti solitudinem. Cum noctu itaque surrexisset, dicebat : Domine, qui es solus bonus, qui solus es immemor accepte injurise, qui hancrecenscollectam multitudinem solvisti a vincu- lis adversarii, etper eam, quam in te habent, fidem tuo colligasti vinculo : conserva hunc parvum tuum gregem invictum abinsidiis demonum,eostanquam armis muni tua protectione, et eum accinge forti tua potentia :teautem propitium ego quoque miser inveniam, quando judicium pones in spem, et mise- ricordiam tuam in irutinis. Ad peccati rationem nihil mihi iinputetur a tua benignitate hic meus recessus. Tu enim es occultorum cognitor, et cor- dium examinator, et tu e longinquo cognovisti co- gitationes meas, quod propter te et tui amorem suscepi hanc peregrinationem : et ecce me subduco ab iis omnibus, que ad victum pertinent, ne si ad aliquid horum, tanquam ad scopulum impegero, in medio maricurarum mundanarum subeam naufra- gium. Alque sic quidem finem acceperunt ejus pre- ces : et cum Dominico signo vicum muniisset, et eum Deo commendasset, se clanculum proripit ad secessum.
XIV. Mane ergo cum de more venissent vicani ad templum Dominicum, ut benedictionem Pastoris assequerentur, cumque eum ibi non invenissent, illos invasit confusio, meerorque et animi egritudo. Eum igitur diligenter querunt, non parvam terree partem obeuntes. Sed reversi vacuis manibus, cum calidis lacrymis accedunt ad episcopum, et apud eum deflent, se esse privatos suo pastore. Ille au- tem sauciatus paribustelisegritudinis, eum quoque querit similiter. Postquam vero et ipse cognovit se ea facere, qu& erant inutilia (tuto enim propter quietis ac silentii cupiditatem latebat Abramius),
C
tunc, sui cleri accepta parte aliqua, cum venisset D
ad vicum, primum quidem illorum animos satis consolatur, qui egre ferebant pastoris absentiam. Deinde cum eos elegisset, qui erant virtuteinsignio- Tes :etaliosquidem presbyteros, alios autem diaco- nos constituisset, et alios cooptasset in alios sacros gradus : etiis veluti quamdam tradidisset regulam, et formam glorificationis, que fit in Ecclesia, et eis precatus esset vitam pacatam et a molestia liberam, recedit. Que quidem nec divinum quidem latuerunt Abramium. Sed ipse quoque, cum in eo, in quo la- tebat, loco h&c per Spiritum cognovisset, ab illius vici curis animum liberavit. Nam etsi trahebatur
τὸν ἀριβμὸν ὑπάρχοντας' xxi τὸ G&m' ἐκείνου πολὺς ὧν παραινῶν καθ᾽ ἱχάστην, xai διδάσκων αὐτοὺς, xal διαλε/όμενος. Οἱ δὲ, ὥσπερ ἀγαθή τις γῆ, καὶ πίων, x«i εὖυδρος, πολλαπλασίους τῶν θείων σπερµάτων τοὺς χαοποὺς ἀπεδίδοσαν. ᾿Ἐνιαυτὸν μὲν οὖν ἐν τούτοις τῷ Αθραμίῳ vitro.
II". Ἔπειτα δείσας gà ἐν µέση xopy καὶ φρον- τίσι καὶ θορύθοις στρεφόµενος προσηλωθῇ tt τῶν βιωτικῶν, ἄλλως δὲ καὶ τὴν ποίµνην ἤδη ταῖς θείαις ἐντολαῖς Χχατηρτισµένην ἰδων, sig Tiv προτέραν ἕγνω καὶ πάλιν ἐπανελθεῖν ἑρημίαν. Νυκτὸς τοι- 4«pou» ἀναστάς' Κύριε ὁ μόνος ἀγαθὸς, ὁ μόνος ἀμνησίκαχος, ἔλεγεν, ὁ τὴν νεόλεκτον ταύτην πλο- θὺν τῶν τοῦ ἀντιχειμίνου λύσας δεσμῶν, καὶ διὰ τῆς εἰς σε πίστεως πὀθῷ συνδείσας τῷ Gà αὐτὸς ἔπιδου- λαϊῖς δαιμόνων ἀνάλωτον, τὸ pixpóv σου τουτὶ συντή- pudov ποίμνιον τεἰχισον» αὐτοὺς ὡς ὅπλῳ τῷ σκιπο σου, καὶ τῇ χραταιᾷ σου δυναστεία περίξωσον. εὖ- μενῆ δέ σε καὶ ὁ ταλαίπωρος ἐγὼ εὔροιμι, ὅτε θή- σεις χρίσιν εἰς ἐλπίδα καὶ τὸν ἐλεημοσύνην σου εἰς σταθμούς' μηδὲν ἁμαρτήματος λόγω τῷ τῆς ὑποχω- ρήσεως ταύτης παρὰ τῷ σῆ χοηστότητι λογισθείη pov σὺ γὰρ εἶ γνώστης κρυφίων καὶ ακαρδιῶν έξετα- στὴς, xal σὺ συνῦῆχας τοὺς διαλογισμούς µου ἀπὸ µακρόθεν, ὅτι διὰ σὲ καὶ τὸ Góv φίλ-ρον τὲν ἀποδη- µίαν ταύτην εἰλόμην' xci τῶν βιωτικῶς ido) πάν: των ἐμαυτὸν ὑπεξάγω, µή πού τιι τούτων οἷα σκο- πέλῳ προσράξας, ἐν πελάγιι µέσῳ τῶν κοσμιῶν φροντίδων ὑποστῶ τὸν νανάγιον. Εἶχε μὶν οὖν αὐτῷ τέλος τὰ τῆς εὐχῆς, καὶ τρὶς τῷ Αεσποτικῷ σηµείῳ τὴν χώμην διασφραγίσας καὶ ταύτην θιῶῷ παραθεὶς, ἐξόδῳ τινὶ λαθραία χλέπτει τὴν ὑποχώρεσιν.
IA. Ἔωθε οὖν τοὺς τῆς κώμης τὸ χυριαχὸν, ὡς ἔδος, καταλαθόντας, ὥστε τῆς παρὰ τοῦ ποιµένος εὐλογίας ἀξιωθῆναι, x«i τοῦτον ἐν αὐτῷ μὺ t)póv- τας, σύγχυσις εἶχε, καὶ λύπη, xai ἀθυμία' ἔρευναν τοίνυν τοῦ ἀνδρὸς ἀκριθῇῆ ποιησάµενοι, µέρος τε yüc οὐκ ῥὀ)ίγον κατὰ ζήτησιν ἐκείνου περιελθόντες xai κεναῖς Χχερσὶν ὑποστρέψαντε, προσέρχονται μετὰ θεραῶν δακρύων τῷ τῆς ἰπισχοπῆς προιστῶτι xai τὴν τοῦ ἰδίου ποιμένος στέρησιν ποὸς αὐτὸν ἀποδύρονται. Ὁ δὲ τοῖς ἴσοις τῆς ἀθυμίας καὶ αὐτὸς τρωθεὶς βέλεσιν, ἴσην αὐτοῦ ποιεῖται καὶ δύτησιν. Επεὶ δὲ καὶ οὗτος ἀνήνυτα ἔγνω πονῶν (ἐκρύπτετο 7ὰρ ἀσφαλῶς ἐπιθυμία τοῦ τῆς Ἠσνχίας χα)λοῦ ὁ ᾿Αθράμιος), µέρος τοῦ ὑπ᾿ αὐτὸν χλήρου τηνιχαῦτα παραλαθὼν καὶ εἰς τὴν χώμων Ὑενόμενος, πρώτα piv ἰχανῶς παραμυβεῖται τὰς ἐκείνων ψυχὰς ὁδυ- νηρως ἄγαν ἐχούσας τῇ τοῦ ποιωένος ἀποδημία, ἔπειτα τοὺς δι ἀρετὴν ἐπιφανεστέρους ἀπολεξάμε- νος, τοὺς piv πρισθυτέοους, τοὺς δὲ διακόνους χαὶ ἄλλους ἄλλοις τῶν ἱερῶν ἐγκαταλίξας βαθμῶν, καὶ τούτοις οἶονεί τινα παραδοὺς κανόνα καὶ τύπον τῆς κατὰ τὴν ᾿Εχχλησίαν δοξολογίας καὶ ζωὴν αὐτοῖς εἰοηνιχήν τε καὶ ἄλυπον ἐπευξάμενο, ἀπαλλάττι- ται. "Amtp οὖν οὐδὲ τὸν θεῖον ᾿Αόράμιον ἐλελύθει, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἐν ᾧ αέχκρυπτο τόπῳ τὰ τοιαύτα
61
ΥΙΤΑ S. ABRAMII.
62
μαθὼν καὶ τῶν περὶ τῆς κώμης ἐχείνης φροντίδων A amore solitudinis, curis tamen gregis rursus erat
τὲν ψυχὺν ἀπολύσας (εἰ γὰρ τῷ τῆς ἐρημίας εἴλ- χετο ἔρωτ,, ἀλλὰ x«i ταῖς περὶ τοῦ ποιμνίου φρον- τίσε πάλιν δεσμοῖς τισιν ἀλύτοις ἐδέδετο), τὴν ψν- X3» τοίνυν ἐπὶ τούτοις διαναπαύσας, θιεῷῶ τε τὰ εἰκότα εὐχαριστὴσας, εἰς τὸ παλαιὸν ἐκεῖνο xoi πάλι ἐπάνεισιν οἰκητήριον ἐχόμενά τε αὐτοῦ οἰχί- σκον ἕτερον ἐποιχοδομήσας καὶ rà» εἶσοδον ἀποφρά- ξας, τῷ προτέρα δίδωσι xai αὖθις ἑαυτὸν ἐρημία. Τίνα δὲ τὰ ἐντεῦθεν καὶ ὁποίας αὐτῷ τίθησι παγίδας é τοῖς τοιούτοις ἀεὶ βασκαίνων ἐχθρὸς, uà παραλι- πεῖν ἄξιον. Μέσαι μὲν dà νύκτες ἦσαν τὰς συνήθεις εὐχὰς ποιουμέῳ τῷ ᾿Αθραμίῳ xai ὁ τοῦ σκότους προστάτης προσωπεῖον φωτὸς ὑποδὺς xai αὐτὸ τοῦτο φῶς εἶναι ὑποχκρινάμενος, φωνὴν πρὸς αὐτὸν ὡς ἀπὸ πλήθους dü9t» Ὠφίει πολλοῦ * Μακάριος si, Ὑέρον Αθράμιε, λέγονσαν, ὄντως µαχάριος εἶ, xai οὖδεὶς οὕτω τὰ θεῖα τέλειος ἐ/ένετο χατὰ σέ. Ὁ δὲ τὸ πρᾶ- μα uà ἀγνοήσας, ἀλλὰ τοῦτον ἐκεῖνον εἶναι ὑπο- νούσας, t» xai πρὠην ἰσοθείας ὑποθολῇ τὸν ἄνθρω- πον ἀἁπατύσαντα καὶ τὸ φῶς τοῦτο πάλιν οἱονεί τι δέλεαρ εἶναι χενοδοξίας ὑπολαθών * Πεφίμωσο, Da- εν * ἐπιτιμᾷ σοι ριστὸς ὁ tóc, πονηρέ * ἀφίστασε θάττον ἀπ᾿ ἐμοῦ, ὑποχώρει pot | οὐδεν γὰρ ἂν ἔτι- pov ἐμαυτὸν ἔγωγε οἰηθείην, ὅτι μὺ γῆν xal σποδὀν. Ίαῦτα εἶπε, xai εἰς x«mvóv εὐθὺς à φαντασία τοῦ φωτὸς διελύθε, χαὶ τὸ ὁράμα ἠλέχθη, καὶ ἡ σχηνὴ τὸ προσωπεῖον ἀπέῤῥιψεν. Οὕτω τοιγαροῦν αἰσχνν-
Β
vinctus vinculis insolubilibus. Cum ergo, quod ad hec attinebat, quieto esset animo, et Deo, ut par erat, egisset gratias, rursus revertitur ad vetus il- lud habitaculum. Et cum ei contiguam edificasset domunculam, et obstruxisset aditum, priori se tra- ditsolitudini. Quaenam autem sunt deinde consecuta, et quosnam ei tendit laqueos qui rebus ejusmodi invidet inimicus, non est prestermittendum. Erat quidem nox media, cum consuetas preces funderet Abramius: preses autem tenebrarum, suscepta per- sonaluminis, eteam ipsam lucem esse simulans, ad eum emittit vocem, tanquam ex magna multitudine dicentem : Beatus es, senex Abrami, vere es beatus ; et nemo in rebus divinis fuit tam perfectus, sicut tu. Ille autem cum rem minime ignoraret, sed eum illum esse cognosceret, qui decepit primum homi- nem, eisuggerendo, quod futurusesset Deo similis, et sciret hanc 11960 esse veluti quamdam escam vane glorie : Compescere, dixit : te increpat Christus Deus, o maligne. A me cito recede : ab- sit enim, ut me aliquid aliud esse putem pisi ter- ram et cinerem . Heecdixit, et in fumum statim fuit dissoluta phantasia luminis, et manifestus fuit actus simulatus et scena abjecit personam. Sic ergo pu- dore affectus, eum contraria ratione aggreditur : sicut illic per adulationem, ita hic per timorem eum conans supplantare.
θες, διὰ τῶν ἐναντίων προσθάλλι, ὥσπερ ἐκεῖ διὰ κολακείας, οὕτως ἐνταῦθα διὰ δέους ὑποσκελίσαι
πειρώμενος.
ΙΕ. Οὐ πολὺ γὰρ τὸ ἐν µέσῳ καὶ ὁρᾶται νύχτωρ 6 XV. Non multum enim intercessittemporis, etrur-
αὐτῷ πάλιν ἀξίνην χατέχων τῇ δεξιᾷ καὶ µέσον μὲν dome tà» τῆς στέγης δοκὸν διατέµνειν, συσσείων δε δεωῶς xai χλονὼν τὸν οἰχίσχον, πλύθη τε χατὰ τοῦ ᾿Αθραμίου μετὰ σπουδῦς οἱονε συγκαλῶν καὶ ὅλως θορυθῶν τὸν ἄνδρα καὶ ἐἑκταράττων. Ὁ di πάνταῦθα πάλιν ὁ αὐτὸς Tv, οὐκ ἀγνοῶν τὸν πολί- µιον * ἀμέλει xat πρὸς τὴν ὄψιν οὖδεν διαταραχθείς - « Πάντα τὰ ἔθνη ἐχύκλωσᾶν µε, » ἠρέμα χαθ᾽ ἑαυτὸν ὑπεφώνεί, « xoi τῷ ὀνόματι Κυρίου ἡμυνάμην αὖ- τούς. Τοιαύταις xat' ἐχθροῦ ἐπωδαῖς o ᾿Αόράμιος, τοιούτοις ὅπλοις ἐχέχρητο. Τί ὁὖν ἐκεῖνος ; 'Emt- στρατεύει χαὶ αὖθις αὐτῷ μετὰ ταῦτα, σφοδρῷ πάνυ πυρὶ καταπιμπρᾷν δοχὠν τὸ ψιάθιον * xai ὃς οὐδὲν πρὸς τὴν φλόγα παθὼν ἐκείην, ἀταράχω γυχῆς ἐπέθαινεν αὐτῆς καταστήµατι' « Ἐπὶ ἀσπίδα, Ai- Ίων, καὶ βασιλίσκον ἐπιθήση καὶ καταπατήσεις Ἀέοντα χαὶ δράκοντα. » Eir« καταλαμθάνει λοιπὸν ἡ τῆς τροφθς προθεσµία x«i ὃ μὶν ὕδωρ µόνον ἑαυτῷ παρατίθεται * μεταθαλὼν δὲ εἰς νεανίσχον ὁ πονχρὸς, τῷ χειρὶ ψαύει τοῦ ποτηρίου, ἀνατρέψαι τοῦτο πει- ρώμενος, ᾿Αθράμιος δὲ ὁ θεῖος μὴδὲν ὑποδειλιάσας μετὰ καταστάσεως ὑγιοῦς τὸ ὕδωρ προσίιο - xai ὁρᾶ uot τοῦ πονηροῦ τὴν ἀναίδειαν xal ὅπως πολλά- xi ἀποχρουσθεὶς οὐδὲ οὕτως ἀφίστατο * ἀλλ᾽ εἰς ἵνα τῶν ὑπτρετουμένων τῷ ἁγίῳ καὶ στολῆ χαὶ μορφῇ ἑαυτὸν διαµείψας, λυχνίαν τε παρετίθει * ἔπειτα xai
Ἡ Psal. cxvii, 10. !! Psal. xc, 13.
D
sus ab eo noctu cernitur manu tenens securim : et videbatur quidem mediam tecti trabem dissecare, graviter autem concutere et movere domunculam, et multitudinem in Abramiumquasi magno quodam studio convocare, et ad summam eum graviter per- turbare. llle autem hic quoque rursus idem erat, hostem minimeignorans. Visioneitaquenihilterritus: « Omnes gentes me cireumdederunt, » sensim apud sedicebat, « et in nomine Domini ultus sum eos 14, » Talibus adversus inimicum carminibus Abramius, talibus armis est usus. Quid ille ergo ? In eum rur- sus bellum gerit postea, ut qui vehementi igne vi- deretur comburere stoream. Ille autem nihil affectus ea visione, interrito vultu eum invasit, dicens : « Super aspidem et basilicum ingredieris, et con- culcabis leonem et draconem !'. » Deinde venit tempus comedendi : et illequidem solam sibi aquam apponit: maligousautem mutatusin adolescenlem, manu tangit poculum, illud conans evertere. Di- vinus autem. Abramius nihil perterritus, constanti vultu aquam aocepit.Vide autem mihi maligni im- pudentiam. Seperepulsus,ne sic quidem recedebat, sed rursus in unum ex iis, qui sancto m inistrabant, veste et forma seipsum mutans, cum sanctus tuno comederet, lucernam ei apponebat. Deinde etiam videbatur talia canere : « Beati immaculati in via,
63
MENSIS MARTIUS
64
qui ambulant in lege domini !*. » Hic autem, vere Α ὥδειν τα τοιαῦτα idóxst * « Μακάριοι οἱ ἅμωμοι ἐν
beatus, erat plane surdus, ut qui aures ad heec ob- strueret, donec sumpsit illud modicum cibi. Post hanc autem parvam corporis curationem, crucis si- gno munitus : Si beatos, inquit, nosti eos, qui di- ligunt Dominum, cur non cessas assidue eis exhi- bere molestiam ? Ille autem respondens, vel invitus suam confitetur malitiam, et dicit: Quoniam eos bonum exercere video, nec possum pati id videre. Hec cum dixisset, statim abiit.
XVI. Nondum autem quinque dies intercesserant, cum denuo eum aggreditur hic sevus hostis cum maligna, quee erat circa ipsum, caterva, et consue- tis suis machinis et importunitate. Videbantur au- tem funibus domunculam omni ex parte compre- hendisse, et totis manibus eain trahere, et se invi- cem adhortari, ut fieri solet in multitudine: Videte, dicentes, ut eum de propinquo projiciamus preci- pitio. Ille autem (O interritum animum, O genero- sum spiritum)nesic quidem pertimuit importunum inventum : sed dicebat : « Cireumdederunt me, si- cut apes favum : etexarserunt sicut ignis in spinis : et in nomine Doinini ultus sum eos 1?. » Hec ille quidem apud se dicebat. Illi autem cum magno fu- gati sunt timore, tanquam egregii alicujus impera- toris, ne minas quidem solas sustinentes. Atque sic quidem sacrosanctus Abramius, qui ad spiritalis philosophis; tantam ascenderat altitudinem.
XVII. Porro autem in iis, quee de illo narrantur, hec quoque addere oportet, quee, quod attinet ad admirationem, nulli cedunt ex prioribus, quod sci- licet non solum letum radium semper e vultu emit- teret, etsi non esset robusto corpore, imo a magna abstinentia videretur consumptus, et liquefactus : sed etiam, quod tempore ultime migrationis et re- solutionis is rubor, quem habuit in juventute, suam non ignoraret naturam, cum adhuc vigeret, et flo- ridus in genis insideret : etquod est his longe pul- chrius, panni, quibus erat indutus, toto illo tem- pore, quo se exercuit (in exercitatione autem vixit Abramius quinquaginta annos) non cesserunt pro- lixitati temporis, nec effluxerunt, sed perpetuo flo- ridi ac recentes tegebant sancli corpus. Nunc au- tem tempus est transeundi ad admirabilem illam narrationem, que ejus ex Deo zeli, et apostolico- rum viscerum, et bone affectionis est maxime iusi- gne. Id autem principio quidem tristitia et dolore afficietauditores : postremo autem multa voluptate, et animi tranquillitate animas implebit : et persua- debit ne desperent homines, etiamsi ad summam deducti fuerint improbitatem. Ita autem habet :
XVIII. Mortuus est Abramii secundum carnem frater : mortuus est autem, unica relicta filia. Ea
13 Psal. cxvin, 4. !? Psal. cxxvu, 12.
ὁδῷ, οἱ πορευόµενοι ἐν νόµῳ Κυρίου. » Καὶ ὁ µαχά- ῥριος ὄντως ἐκεῖνος χωφὸς ἣν πρὸς ταῦτα βύων τὰ ὧτα, ἕως τῆς βραχείας ἐχείνης µετείληφε τρογῆς. Μιτὰ δὲ τὴν μικρὰν ταύτην τοῦ σώματος θεραπείαν τῶ τοῦ σταυροῦ σηµείῳ φραξάµενος * Ei µακαρίους οἶδας, φηαὶ, τοὺς ἀγαπῶντας τὸν Κύριον, tí δήποτε παρέχων οὐ παύγ τούτοις ὀχλήσεις ἀεὶ xai πράγµα- τα ; Κάἀχεῖνος ὑπολαθὼν τὸν ἑαυτοῦ καχίαν x«l ἅὅχων ὁμολογεῖ xai φησιν. Ὅτιπερ αὐτοὺς ὁρῷ τὸ ἀγαθὸν µετιόντας, καὶ ὁρῶν οὐχ ἀνέχομαι. Ταῦτα εἰπὼν, εὐθὺς ὥχετο.
Ic. Οὕτω δὲ πέμπτη μιταξὺ διῦλθεν ἡμέρα καὶ προσθάλλει πάλιν ὁ χαλεπὸς οὗτος τῷ ἁγίῳ πολέμιος μετὰ τοῦ πονηροῦ περὶ αὐτὸν στίφους καὶ τῆς συν-
B ήθους ἐκείνης μηχανῆς x«i σκαιότητος * ἐδόχουν δὲ σχοωίος πάντοθεν τὸν οἰχίσχον διαλαθόντες, ἕλχειν τε αὐτὸν ὅλαις χεοσὶ καὶ ἀλλήλοίς ἐπιχελεύεσθαι χαθάπερ ἐν πλήθει φιλεῖ γίένεσθαι * Ορᾶτε, λέγον- τες, κατὰ τοῦ παραχειµένου χρημνοῦ ῥίψωμεν τὸν Αθράμιον. Ὁ δὲ (à ψυχῆς ἀπτοήτου | à Ύενναίου φρονήµατος |) οὐδὲ πρὸς οὕτω σκαιοτάτηον ἐπίνοιαν ἐδεδίει xai χαταπέπληκτο, ἁλλ᾽ * «᾿Εκύχλωσάν µε ὡσεὶ µέλισσαι κηρίον, » Ηρέμα ὑπέψαλλε « xoi ἐξεκαύθησαν ὡς πῦρ ἐν ἀκάνθαις, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἡμυνάμην αὐτούς, » Ταῦτα ὁ μὶν καθ έαυ- τὸν ὑπεφώνει * οἱ δὲ μετὰ πολλοῦ τοῦ δέους ἠλαύ- νοντο, καθάπερ τινὸς στρατηγοῦ 3Ύενναίου, μηδὲ ψελὲν ἀπειλὴν ὑπομείναντες. Οὗτως piv οὖν ὁ ἱερὸς οὗτος ᾿Αθράμιος καὶ πρὸς τοσοῦτον ὕψος τῆς π»ευ- ματικῆς ανέπτη φιλοσοφίας.
17’. Κἀάχεῖνα δὲ χρη τοῖς περὶ αὐτοῦ λοιπὸν ἐπι σηµήνασθαι διηγήµασιν, οὐδενὸς εἰς θαύματος λόγον τῶν προλαθόντων λειπόμενα, ὡς oU µόνον ἀκτῖνα πέµποι Gb φαιδρὰν ἀπὸ τοῦ προσώπον, xaírot pi ἐῥῥωμένως ἔχων τοῦ σώματος, ἀλλ ὑπὸ τῆς ἄγαν ἐγκρατείας τακερῶς τε x«i ταλαιπώρως, ἀλλ ὅτι x&v τῷ χαιρῷ τῆς ἐσχάτης ἐκδημίας χαὶ ἀναλύσεως τὸ τοιοῦτον ἐρύθημα τὴν οἰχείαν οὐχ Ὀγνόησε φύσω, ἀλλ᾽ ἀχμαῖον ἔτι καὶ ἀνθορὸν ταῖς παρειαῖς ἔπεχα- θητο * καὶ τὸ δὴ τούτων πολλῶ χαριέστερον, ὅτι xal à περιθίθλητο ῥάκη παρ ὅλον αὐτῷ τὸν ἀσχητικὸν ἐχεῖνον ὑπηρετύσαντα βίον (iro; δὲ πεντηκοστὸν ὁ Αθραμίος ἤσκητο) οὐκ εἷξς τῷ τοῦ χοὐνοὺ μώχει καὶ διεῤῥόη, ἀλλ ἐν ἴση διὰ παντὸς ἦν ἀκμῆ καὶ ντό- τντι, τὸ σῶμα τῷ ἁγίῳ περικαλύπτοντα. Καιρὸς δὲ λοιπὸν ἐπὶ τὸ µέγα x«i θαυμαστὸν ἐκεῖνο μεταθῆναι διήγημα, x«i ὃ τοῦ κατὰ Θεόν ζήλου, καὶ τῶν &mo- στολικῶν αὐτοῦ σπλάγχνων, καὶ τῆς φιλοστοργίας ἐπὶ τὸ ἐπισημότατον * τοῦτο δὲ xai µόνον λεχθὲν χατηφείας μὶν Gua xxi πάθους πρότερον τὰς φιλ- ανθρώπους πληρώσει ψυχὰς, Ἠδονῆς δὲ πάᾶἄλιν ἀπὸ τοῦ τέλους xai εὐθναίας, καὶ πιείσιι μὺ ἀπογιώ- σκειν ἑαυτῶν xXv εἰ, ἔσχατον χαχίας χατινεχθῶσιν. "Ex&t δὲ οὕτως *
1Η’. Ἐτελεύτησεν ἀδελφὸς xarà σάρχα τῷ '"AÓpa- µίῳ * ἐτελεύτησε δὲ ἐπὶ θυγατρὶ xol 5 moi; κομιδὺν
——-
05
VITA S. ABRAMII
66
ὑκία καὶ ὀρφανὴ παντάπασι χαταλέλειπτο * ἤδη ὰρ A vero erat plane infans, et ambobus parentibus
ἦν xai $ μήτερ προτεθνηκυῖα. Λαθόντες τοιγαροῦν οἱ προσύκοντες αὐτὴν, ἕθδομον ἄρτι γεγονυῖαν ἔτος, ἄγουσι παρὰ τὸν πρὸς πατρὸς θεῖον, τὸν θεῖον ὄντως ᾿Αβοάμιον. Ὁ δὲ xal τὴν τοῦ ἀδελφοῦ ζημίαν πα- ραμυθόύμενος, καὶ τὴν παῖδα τῆς πολλῦς ἐκείνης νεότητος x«i ὀρφανίας κατελεήσας, ὑποδέχεται χερ- viv ὑπτίαις αὐτὴν, ἀπονέμει τε αὐτῇ τὸν ἔξω τοῦ χελλίου οἰχίσχον, xal ὧν τὸ λοιπὸν ἐπ αὐτὴν ὑπὸ θυρίδι προχύπτω», ΤΓραφάς τε αὐτὴν τὰς ἱερὰς ix- παιδεύων, ὁδὸν τε αὐτῇ τὴν ἀρίστον ὑποδειχνύων, ἐπιῤῥωννύων τε πρὸς τοὺς πνευματικοὺς ἀγῶνας καὶ ὑπαλείφων ' καὶ ὅλως καθάπερ τις ἀετὸς ἦν, ἀνέχων τῷ πτερὼ τὸν νεόττιον, συνεπιχουφίξων τε, καὶ δια- θαστάδων, xai τέµνων σὺν αὐτῇ τὸν ἀέρα, καὶ οὕτως πρὸς τὸ τῆς ἀριτῆς ὕψος διδάσκων αὐτὸν ἵπτασθαι. Ἡ d& καὶ σφόδρα ἔτι vía χαὶ οὕτως ἄωρος οὖσα, ὅμως ἐπεδίδου πρὸς ταῦτα x«t μείζονα πολλῷ τῆς Κλεκέας τὲν ἀρετὴν ἐπεδείχνυτο, ἐφ᾽ ol, Ὀγάλλετο ub» τὰ σπλάγχνα x«i τὴν χαρδίαν ᾿Αθράμιος, καθά- sto ἐπιγνχσία θυγατρὶ πατὴρ, xci ἀπροσχόπως αὖ- τέν ἀνῦσαι τὸν δρόμον τῆς ἀσκήσεως ηὔχετο. Ἔχαι- po» δὲ καὶ πάντες, ὅτι ἐν ἡλιχία τοιαύτῃ τοσαύτην εἶχε περὶ τὰ πνἰυματικὰ εὐδοχίμησιν xxl οὕτως ἦν περὶ αὐτὰ σπονδαία τε x«l φιλόπονος.
ΙΘ’. Ἐν τούτω ἰαυτὴν οὖσαν xai οὕτω θαυμαζο- µένην, ἐπειδὴ καὶ προϊοῦσαν εἶχε τὴν ἡλιχίαν καὶ εἰκοστὸν ὦδο γέγονεν ἔτος, ἀνήρ τις, μοναχὸς μὲν τὸ σχἅμα, riv δε γνώμην φθόρος καὶ µίαρὸς, κατὰ φι- λέας νόµον τῷ µαχαρίω φοὶτῶν, x«i ὀφθαὶμοῖς ἰδὼν αὐτὴν ἀκολάστοις, ἄτοπον, οὐκ οἶδα πῶς, ἔρωτα καὶ αὐτῷ ἐμποιεῖ τῆς πρὸς αὐτὸν ὁμιλίας, τέχνη δὲ τοῦτο πάντως xal σκαιωρἰα τοῦ πονηροῦ, ἕνα xai ἀρετὸν τοσαύτον παίγνιον πιχρᾶς φιλη δονίας ποιήσηται καὶ ννχᾶς πάλιν ἱερᾶς τῆς ᾿Αθραμίου φημὶ, δι ἀθυμίας οΊτω µμεγίστης καὶ συμφορᾶς περιγένηται ^ ἄναγ- εαδομένη οὖν ὑπὸ τοῦ ἀκολάστου τούτου ἔρωτος à καρθένος, ἐξάγει διὰ τῆς θυρίδος ἑαυτὴν καὶ συγγι- wou£vg τῷ μιαρῷ ἐχείῳ, xai τὴν χαλεπὺν ἐπιθυ- µία, πλορώσασα, ἐπλήγη τὴν ψυχὺν εὐθέως καὶ σροδρὼς ἐπὶ τοῖς τολμηθεῖσι κατανυγεῖσα περιπαθῶς ἆ/αν αὐτὴν ὠλοφύριτο * Οὐαί pot, ἐὼ ἡ δειλαία͵ βοῶσα, οὐαί µοι, à εἰς τὸν τοῦ Θιοῦ ναον ἐννθροί- σχσα, 5 μολύνασα τὴν εἰκόνα τὴν βασιλικὴν, à τὸ τᾶς χειρὸς αὐτοῦ πλάσμα µιάνασα * φεῦ µοι τῇ τα- Ἰαιπώρω | φεῦ τῇ πασῶν ἀἁθλιωτάτη γυναιχκῶν, ὅτι Ἑάντα τὸν ἔμπροσθιν τῆς ἀσχήσεως χρόνον βραχν- τάτης ὑδονῆς ἀπεδόμην | Φεῦ, ὅτι τὰ πρὶν oixodo- pxÓ£vra uot πάντα εἰς χενὰ xal μµάτην πεπόνηται | ποίοις ὀφθαλμοῖς εἰς τὸν οὐρανὸν ἀτενίσω, τυφλώτ- τοντας αὐτοὺς ἀχολάστοις βλέμμασιν ἔχουσα ; ποία τοῦ Θιοῦ ὀτηθήσομαι γλὠώττηῃ ; χείΏη δὲ ποῖα κινήσω πρὸς ἰχεσίαν, iv ἡδοναῖς αὐτὰ μεμολυσωίνα xci ῥή- μασι καὶ φιλήμασι φέρουσα ; μετὰ ποίας δὲ παῤῥη- σία; τῷ θυρίδι προσέλθω, θυρίδι ἐεκινῃ, δι ἧς ἐπέρ- ῥε µου τὰ γλυχέα τῷ λάρυγγι λόγια ; πῶς δὲ τῷ uw προσοµιλήόσω, à τὰς ἐκείνου ἐντολὰς παραθᾶσα, $ τὰς πρὸς αὐτὸν ψευσαµένη ἐπαγγιελίας, ἡ ἐναγὺς, καὶ φαύ)η, xxi μιαρὰ, xai σῶμα ῥυπωθεῖσα καὶ τὴν
orba; mater enim jam ante erat moriua. Illam ergo accipientes, qui ad ipsam attinebant, jam se- ptimum annum agentem ducuntad patruum,nempe ad divinum Abramium. Qui et fratris jacturam consolans, et misertus puelle tenere etatis et or- bitatis, supinis eam accipit manibus : et ei attri- buitdomunculam, qu& erat extracellam : eamque de cetero prospiciebat ex fanestra, et eam Sacras docebat litteras, optimamque viam ei indicabat, nec non confirmabat etexcitabat ad certaiina spi- ritualia : ac in summa, puelle erat veluti quadam aquila, qua pullum alis sustinet, allevatque, et portat, et cum eo scindit aeretr, sicque eam do- cebat volare ad virtutis altitudinem. Illa autem,
B etsi esset etate, tenera, et immatura, ad hx»c tamen
incrementum accipiebat, et majorem, quam licebat pro :etate, ostendebat virtutem. Propter que toto corde et visceribus exsultabat Abramius, non secus, atque paler propter suam filiam: et rogabat, ut sine offensione posset cursum perficere exercitatio- nis.Laetabaturautem omnino (Gr. (etabantur omnes), quod in ea &elatetantum valeret in rebus spirituali- bus, et in eis esset adeo studiosa et diligens.
XIX. Cum ea autem esset ejusmodi, et in tanta haberetur admiratione, ubi processit &tate, et jam pervenit ad annum vicesimum, vir quidam habitu quidem monachus, mente autem perditus et scele- ratus, lege amicitite accedens ad beatum, cum eam aspexisset oculis impudicis, turpem quoque ei in- jecit amorem cum eo eongrediendi. Erat autem hoc omnino arset astus maligni, ut tantam virtutem efficeret ludibrium obscene libidinis, et sacrosan- ctam Abramii animam superaret per maximam ani- mi &gritudinem et calamitatem. Abimpudico ergo amore coacta virgo, seipsam educit extra domun- culam, et cum scelerato illo et exsecrando con- gressa, acri expleta cupiditate, protinus fuit animo saucia: et propter ea qui admiserat, vehementer compuncta, seipsam deflebat, valde miserabiliter cla- inans ; Hei mihi misere, hei mihi, qu& Dei templum violavi, quepolluiillam regiam imaginem, queinqui- navi figmentum ejus manuum. Hei mihi misere, hei omnium infelicissime feminarum, quod violavi pa- ctum cum Deoconventum, quod omne preteritum
D tempus exercitationis brevissima vendidi volu-
ptate. Hei mihi quod omnia, que ἃ me antea fuerant edificata, inania evaserunt οἱ irrita. Quibus oculisego ccelum intuebor, eum eos habeam c&cultientes impudicis aspectibus ? Quanam lingua Deum precabor, vel quenam labra moveboad sup- plicationem, cum 68 feram inquinata libidinosis et verbis et osculis ? Cum quanam autem fiducia acce- dam ad fenestram, fenestram, inquan, illam, per quam meo gutturi affluebant dulcia eloquia? Quo. modo autem patruum alloquar, que transgressa sum illius mandata, que non servavi ei facta pro- missa, que sum improba, scelerata et exsecranda,
61
MENSIS MARTIUS
68
corporeque polluta et animo ? Hei mihi, quid de Α ψυχήν ; Οἴμοι, τές γένωµαι ; mot τράπωµαι ; ivar(
me fiet? Quo me vertam? Cur sum adhuc superstes? utinam mors ad me venisset ante libidinem. Utinam prius rapta fuissem ex corpore, ut mortis donum haberem puritatem corporis. Nunc autem quinam fontes lacrymarum mihi poterunt tantas sordes abluere ? Eam sic acerbe deflentem, per eum dolo- rem malignus arripit ad desperationem, veluti ti- mens, ut arbitror, ne perponitentiam fieret prom- ptiori et alacriori animo, et longe magis et vehe- mentius reluceret, quam prius. Desperans ergo suam salutem, aufugit in civitatemquamdam Asum nomine, que& aberat duorum dierum itinere : et di- versans in quodam diversorio, cum mutasset habi- tum, et vestem sumpsisset secularem, erat cuivis volenti prompta ministra acerbe voluptatis.
XX. Cum illa ergo sic se haberet, etsi esset pro- posita ad lascivos illiciendos oculos, Abramio qui- escenti in interiore cella exsistit tale somnium: Vi- debatur ei draco ingentis magnitudinis, et aspectu horribilis, a sua caverna prorepsisse, et veniens ad ejusdomunculam, queeintus erat, columbam devo- rasse : deinde rursus suam repetiisse speluncam. Ille ergo excitatus pre timore, tristi animo erat, et conturbato : et suspicans illam visionem signifi- care persecutionem aliquam adversus Ecelesiam, de cetero erat vehementius intentus orationi, ro- gans ut ei aperte revelaretur visio. Non diu autem tardavit eventus : sed tertio die postea videbatur rursus videre illum draconem emersisse ex eo loco, quem subierat : et cum ad eum prorepsisset, et ejus pedibus caput submisisset, illum quidem proti- nusesse disruptum : columbam autem, quam fuisse abeodevoratam precedensostenderatsomnium, to- tam puram et immaculatam e medio ejus ventre evolasse. Hic cum vidisset, etexistimasset visionem significare aliquem lapsum animes fili: fratris sui, conturbatus, etanimi egritudine affectus prospiciens e fenestra : Maria, Maria mea, inquit, quid est, o filia. quod tibi tantam attulit socordiam, ut totos hos duos dies non moveris osad laudes, non reddi- deris consuetas glorificationes, non petieris doctri- nam,non eloquiorum illorum auditionem, que fue- runt melle et favo ori tuo dulciora ?
ἔτι περίειµι ; ὄφελον ἐπῆλθέ pot πρὸ τῆς ἐπιθυμίας
ὁ θάνατος | ὄρελον προανηρπάσθην τοῦ πτώματος,
ἵνα x&v θανάτον δῶρον εἶχον, τὴν ἀγνείαν τοῦ σώ-
pero; | Νῦν δὲ ποῖαί uot πηγαὶ daxpóov τοσοῦτον ἀποπλῦναι ῥῦπον Φυνήσονται ; Ταῦτα x«i τοιαῦτα πιχρῶς ἀποδυρομένην προαρπάξει διὰ τοῦ τοιούτου πάθους αὐτὴν ὁ πονχρὸς ig ἀπόγνωσιν, χαθάπερ οἶμαι δεδοικὼς μὴ σφοδροτέρα χρήσηται διὰ τῆς µε- τανοίας τῇ προβυµίᾳ xai μεῖδον λάμψη τοῦ προτέ- pou παρὰ πολὺ xai σφοδρότερον . ἀπογνοῦσα τοίνυν τὴν ἑαντῆς σωτηρίαν, εἰς ᾿Ασόν τινα πὀλίν ἀποδιδράσκεε, δυεῖν ὁδὸν ἡμερῶν ἀπέχουσαν * καὶ πρὸς τινι καταλύ- σασα πανδοχείῳ τὸ σχῆμά τε διαµείψασα καὶ κοσμιχὺν ἐσθῆτα μεταθαλοῦσα, πρόχειρος 2» rà βονλομένῳ παντὶ, B πιχρᾶς ἡδονῆς ὑπηρέτις.
K. Ταύτο τοίνυν ἐκείνης ἐχούσης καὶ θήρατρον οὕτω λίχνοις ὀφθαλμοῖς προχειµένης, γίνεται ὄναρ εἰς τὸν ἐνδοτέρω οἰχίσκον ἠσυχάξοντι ᾿Αόραμίῳ τοιοῦτον * ἐδόχει δράχων αὐτῷ µεγέθει μέγιστος καὶ δεινὸν ὑποθλίπων τῶν οἰκείων φωλεῶν ἀνερπύ- σας καὶ παρὰ τὸν αὐτοῦ οἰκίσκον ἐλθὼν περιστερὰν ἔνδον οὖσαν χαταπιεῖν * εἶτα πρὸς χηραμοὺς αὖθις τοὺς ἑαυτοῦ χαταδῦναι * διυπνισθεὶς οὖν ἐχεῖνος ὑπὸ τοῦ δείγµατος, ἄθυμος ὧν καὶ τεταραγµένος, καὶ τὴν ὄψιν διωγµόν τινα προσηµαΐνειν κατὰ τῆς Ἐκ- χλησίας ὑπολαθὼν, εὐχῆ τοῦ λοιποῦ συντονωτέρᾳ προσέχειτο, ἐχκαλυφθῆναι σαφῶς δεόµενος αὐτῷ τὰ τῆς ὄψεως * xai ἡ ἔχθασις οὐκ ἑἐθράδυνεν * ἀλλὰ μετὰ τρίτων ἐξ ἐκείνου Ἡμέραν ἐδόχει ὁράχονα πάλιν ἐχεῖνον ὁρᾷν, ἐχεῖθεν ὅπου χατέδυ πρότερον &va- δύντα x«l παρ αὐτὸν ἑρπύσαντα τοῖς αὐτοῦ τε ποσὶ χεφαλὴν ὑποσχόντα, τὸν uiv αὐτίχα µάλα διαῤῥα- γῶναι, τὴν δι περιστερὰν, à καταπιεν αὐτὸν ὁ προλαθὼν µὑπέδειξεν Ἀὄνειρος, dpumov ὅλην καὶ χαθαρὰν ix µέσης αὐτοῦ τῆς γαστρὸς ἀναπτῆναι * ταῦτα ἰδὼν καί Ίινα χρίνας τῆς ἀνεψιᾶς ὄλισθον ψυ- χῆς ὑποφαίνειν τὸν θέαν, θορύθου τε χαὶ ἀθνμίας εὐθέως ὑποπλησθεὶς χαὶ οὕτως ὡς εἶχε τεταραγµέ- νως τῆς θυρίδος προκύψας Μαρία µου, Μαρία µου, φησὶ, tí coi, ὦ τέχνον, ἐστὶ τὸ ῥᾳθυμία» ἐμ- ποιῆσαν τοσαύτην, ὡς παρ) ὅλας δύο ταύτας ἡμέρας μὴ στόµα κχινῆσαι πρὸς αἴνεσι, μὴ τὰς συνήθεις ἀποδοῦναι δοξολογίας, μὴ προσελθεῖν τῇ θυρίδι, μὲ
C
διδασκαλίαν αἰτῆσαι, μὴ λογίων ἐχείνων ἀχρόασιν, & καὶ γλυχύτερα ὑπὶρ µέλι καὶ χηρίον τῷ atópari σου καθί-
σταντο ;
XXI. Cum hec dixisset fratris filie, et nihil ab D — KA'. Ταῦτα πρὸς τὴν ἀνιψιὰν δῆθεν εἰπὼν καὶ
ea audivisset (quomodo enim, cum illa in diverso- Tio versaretur in amoribus et comessationibus 2) aperte cognovit visionem de ea significare: et pro- tinus gravissimo dolore affectus, et in visceribus supra modum cruciatus, suspirio veluti quodam fumo ex interna flamma emisso, Deum rogabat, ut ea respisceret et exsurgeret, et rediret ad priorem probe vite institutionem. Nam etsi tunc ignorabat, quomodo abscessisset, et looum,in quo Maria ver- sabatur : quod tamen latenter recessisset, et pro- pter visionem illam, que apparuerat, non bonam spem de ea conceperat. Duos itaque annos Deum
μηδὲν παρ) αὐτῆς ἀχούσας (πῶς γάρ ; ἐχείνης ἐν τῷ πανδοχείω περὶ ἔρωτας xci χώµους ἀσχαλονμέ- νης), ἔγνω σαφῶς, τὴν ὄψιν περὶ αὐτῆς ὑπαινίττε- σθαι καὶ ὀδυνηρότατα παραχρῆμα διατεθες τὰ σπλάγχνα τε ὑπεραλγήσας x«i στιναγμὸν, οἶονεί τινα καπνὸν τῆς ἔνδοθεν φλογὸς, ἀναπέμψας, ἐδεῖτο τοῦ Θιοῦ τὸ λοιπὸν, ὦστε ἀνανῆψαι πάλιν αὐτὴν, καὶ διαναστῆναι, καὶ εἰς τὴν προτέραν ἐπανελθεῖν εὐδοκέμησιν * εἰ γὰρ καὶ τὸν τρόπον τέως τῆς ἀπο. δηµίας ἠγνόει, καὶ τὸν τόπον, ἐν ᾧ τηνικαῦτα Μαρία διέτριθεν, ἀλλὰ τὸ λελκβὸς τῆς ὑποχωρήσεως καὶ 1 φανεῖσα ὄγις ἐκείνο οὐκ ἀγαθὰς παρεῖχεν αὐτῷ περὶ
69 VITA S. ABRAMII. 70
αὐτῆς τὰς ἐλπίδας. ᾿Επὶ duci μὲν οὖν ἴτεσω ἐδεῖτο À proea rogavit. Somnii enim duplex visio,biennium
πεοὶ αὐτῆς τοῦ Θεοῦ. $ yap διπλὴ τοῦ ὀνείρατος ὄψες τὸ τοῦ χούνου διετες ὑπεσήμαινε περὶ δὲ τὸν τοῦ δευτέρου ἔτους τελευτὴν ἐπάνεισί τις τῶν φίλων, ὃς ἐτόγχανε παο αὐτοῦ χατὰ δήτησιν ἐκείνης ἀπ- εσταλµένος, ὅποι τε à ἀνιψιὰ διατρίθει xai παρὰ Tí» καὶ ὅπως, σαφῶς πάντα μηνύων τῷ ᾿Αθραμίῳ: xai παραχρέζωα μὺ µελλήσας ἐκεῖνος µηδὲν, pun ἀναθαλλόμενος, ἀλλὰ paxp& χαίρειν εἰπὼν καὶ γήρα, καὶ ησυχία, xxl povay xà καὶ σχέµατι χαὶ µνήματι, ὅπως ψυχὴν τῶν δικτύων ἐξελκύσῃ τοῦ διαθόλονυ, καὶ στρατιωτικῇ piv χρησάµενος τῇ στολῇ, ἐνθέμι- νος δε τῷ κόλπω xci νόµισµα tv (τοσούτου γὰρ ἐτύγχανεν εὐπορῶν), mov τε µισθωσάμενος, xoci τούτου τὸ τάχος ἐπιθὰς, χατὰ τὸν πρῶτον xai οὗτος ᾽λθραὰμ τῆς ἐπὶ τὸ πανδοχεῖον φερούσης ἤψατο. Ὁ μὲν yàp κατὰ τῶν πέντε βασιλέων ἐκστρατεύσας Λὼτ τό» τούτου ἀδελφιδοῦν ἀνεσώσατο τῆς αἰχμαλω- σίας, ὁ δε πρὸς πάλην τῷ ἀντιχειμένω χωρήσας xal
Β
αατὰ αράτος τοῦτον ἑλών, τὴν οἰχείαν ἀδελφιδὴν
ἄγαγεν.
KB'. Καταλαθὼν τοίνυν τὸ πανδοχεῖον, οἷά τις ἔμπειρος θηρατὺς xoi πολλάκις τοιαύτης θήρας τι τυχὼ», παρετήρει τῆδε κχἀκεῖσε, εἴ που μικρὸν ὑπο- θ]έψαι δυνηβείο τὸ θήραμα" ἐπεὶ δὲ πολὺς ἱτρίθετο χθόνος αὐτῷ, xai οὐκ εἶχεν, ὅπως τὴν ζητουμένην θεάσηται τοσουτῳ' γὰρ ἐκείνη σώφρονας ὀφθαλμοὺς εφυλάττετο, ὅσω τούὐναντίον λέχνοις x«l ἀκολάστοις ἐπέτρεχεν' ἐπὶ τοίνυν οὕτως εἶχε χαὶ περὶ τὸν θέα, αὐτῆς ἀδυνάτως, ἐπινοεῖταί τι πρᾶγμα. ó καὶ µόνον ἵἱκανὸν παραστῆσαι τὸν πολὺν αὐτοῦ δῆλον ἐκεῖνον καὶ ὅπως ὑπὶρ τοῦ σῶσαι ψυχὴν οὐδενὸς τὸ καράπαν ἀπείχετο' πλάττεται piv γὰρ ἐραστοῦ καὶ σχΏμα καὶ τρόπον, ὁ μιχροῦ τῆς τῶν ἀγγέλων πα- ραπτόμενος ἀθλίας, ἔρωτά τε σαρχιχὸν ἐρᾷν ὑποχρί- νεται' χαὶ ρέμα τῷ πανδοχεῖ προσελθὠν' ᾿Ακούω κόρον τιυὰ παρὰ σοὶ, φησὶ, κάλλει περιφανῶς δια. ποέπουσαν τοῦ πανδοχείου προϊσταμένην, ἐταιρικῶς τοὺς ᾖβουλοµένους δέχεσθαι ταύτης χἀγὼ ᾖτοίνυν ioc ἀφιχόμην. Καὶ ὁ πανδοχεὺς πρὸς τὴν πολιὰν
C
βλέψας τοῦ "'AÓpapíou, ἄγνοιαν dt τοῦ δράµατος
Dye» καὶ οὐκ εἰδὼς ri βουλόμενος ἐρᾶν ὑπεχρίνετο, ἐμνσάττετο μὲν αὐτὸν τῇ ψυχῦ καὶ πολλὴν ἀχολα- σίαν αὐτοῦ xci ἀσέλγειαν κατεγίνωσκεν, ὅτι μηδ᾽ €» ρα τοσούτῳ καὶ πολιᾷ σωφρονεῖν ἀνέχοιτο, αλλ’ οὕτως ἀπάδων πολὺ τῆς xia; ὁ τρόπος. "Ore; dt μὸ τῶν ἐπὶ τῇ κόρῃ μισθῶν ἀποστερη- θείο, διεοιθίζειν δῦθεν ἐδόχει xol ὑποκνίδειν, καὶ εἰς πλείονα τὸ» ἅγιον τὴν ἐπιθυμίαν ἐκκαίειυ, τὴν xópx» μὸ ἁπλῶς ὠραίαν καὶ χαλὴν εἶναι λέγων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων γυναικῶν τοσοῦτον ἀμείνονα, ὅσῳ καὶ τῶν λοιπῶν ἀνθέων τὸ ῥόδον φαιδρότερον' ὄνομα δὲ £77) Μαρία.
KI". Ταῦτα τοῦ πανδοχέως εἰπόντος, ἀχούσας τοῦ ὀνόματος ὁ ᾿Αθράμιος, ἔγνω ταύτην ἐκείνηον εἶναι παφῶς xai οὐχέτι ἐπιδοιάδων ἣν, ἁλλ ὁ κόλπος t; siye τὴν χεῖρα καὶ τὸ νόμισμα τῷ ξινοδόχω ααταθαλὼν, δεῖπνόν τε παραθεῖναι καὶ τὴν χόρην ἐπὶ τὸ διῖπνον ᾖὀἔξαγαγεῖν ἐπιτρέπει πολυτελῶς
temporis significabat. Circa finem autem secundi annirevertitur quidam amicus, qui ad eam queeren- dam fuerat ab ipso missus, ubinam versaretur fra- tris filia, et apud quem, et quomodo, omnia aperte significans Abramio. Ille vero statim nihil cuncta- tus, sed multum valerejubens et senium, et exercita- lionem, et silentium, monasticumque habitum et incessum, ut liberaret animam a laqueis diaboli, cum vestem induisset militarem, etin sinum num- mum unum immisisset (tantum enim erat ei opus) et equum conduxisset, et eum quamprimum con- scendisset, ipse quoque instar primi Abrahe, viam iniit, que ducebat ad diversorium. Nam ille qui- dem expeditione suscepta adversus quinque reges, Lot fratris filium servavit a captivitate. Hic autem, cum in certamen processisset contra adversarium et eum vi expugnasset, reduxit sui fratris filiam ad priorem virtutis exercitationem.
πρὸς τὴν Ἠπροτέραν αὐτῆς ἀριτῆς ἁἄσκῆησιν ἐπαν-
XXII. Cum pervenisset itaque ad diversorium, nonsecusac venator peritus, huc etilluc observabat, sicubi posset predam parumper aspicere. Verum tempus ad eo terebatur, et eam, quam que&rebat, non poterat aspicere. llla enim pudicos tantum vi- tabat oculos, quantum contra accurrebat ad lasci- vos et impudicos. Cum ergo siceam non posset in- tueri, excogitat rem quamdam, que vel sola po- test ostendere magnum illius zelum, et quemad- modum, ut servaret animam, a nulla re omnino ab- stinebat. Amatoris quidem simulat et habitum, et mores, qui eo pervenerat, ut esset, sicut angeli, prope expers materie: et fingit se amare amore carnali. Itaquesensim accedens ad dominurn diver- sorii : Audio, inquit, apud te esse puellam insigni pulchritudine, que preest diversorio, οἱ volentes admittit amatores.Illiusigitur quoque captus amore, huc accessi. Prefectus autem diversorii intuens ad canos Abramii, rem vero ignorans, et nesciens quidnam sibi volens se amare simularet, animo quidem eum abominabatur, eteum magne damna- batimpudicitieetintemperantiee ,quod nec in tanta quidem senectute et canitie sustineret esse tempe- rans, sed ejus mores adeo discreparent ab setate. Ne autem privaretur mercede,quam propter puel- lam erat habiturus, visum est illi senem provocare et incitare, aque ad majorem accendere libidinem, dicens esse quidem puellam elegantem et pulchram, et aliis feminis tantuin presstantiorem, quantum est rosa letior ceteris floribus : nomen autem ei esse Mariam.
XXIIl. Hec cum dixisset dominus diversorii, au- dito nomine, Abramius aperte cognovit hanc esse illam, neque dubitabat amplius. Manu igitur in si- num immissa, etnummosoluto domino diversorii, jubet parari ccenam, et introduci puellam. Ccena itaque opipare parata, diversorii dominus ad eum
11
educit puellam, que valde erat delicata, mollis et dissoluta. Quam cum vidisset sic meretricie orna- tam Abramius, corde medio sauciatur : et conaba- turquidem cohibere lacrymas, ne aclum prodentes puellam effugarenl, earum tamen minime poterat sistere fluxionem, victusa doloris necessitate, unde etiam guttatim lacrymabatur, in alteram partem convertens faciem, et a genis repellens lacrymas. Ut autem hujus rei omnem auferret suspicionem, amatoriis apud eam verbis utebatur, annuebatque et suaviter arridebat, et alia omnia faciebat, que possunt provocare, et ad amorem accendere. Illa autem vicissim Abramio offerebat osculum, etarcte collum ejus amplectebatur. Interim vero cum sen- sim redolentem castorum etexercitationi deditorum membrorum fragrantiam sensisset, et vite prioris esset recordata et boni castitatis, eta quantis bo- nis excidisset misera,valde lacrymabatur et inge- miscebat, et : Ve mihi misere, dicebat, ve mihi, que sum implicata tot funibus peccatorum. Hei mihi, quidagam ? Quomodo me nunc terra non de- yorat?Propterquaein magnam adductus dubitatio- nem dominus diversorii, ut qui nihil sciret eorum que preccesserant : Maria, domina mea, dicebat, hoc totum biennii tempus jam tecum degens, nun- quam te vidi ad tantam adductam tristitiam et ani- mi egritudinem. Pre dubitatione itaque deficio et contremisco, cogitans, undenam et quonam modo heec dicere tibi venerit in mentem. Illaautem, tan- quam ei eausam significans:Utinam, inquit, duobus annis ante decessissem. Sic enim fuissem omnino inter beatas.
XXIV. Propter hsc veritus divinus Abramius, ne ipse evaderet manifestus, deinde aufugeret filia ejus fratris, ut quam magna illa morderet pcni- tentia, et que non amplius ferret eum intueri, cujus precepta tam aperte contempsisset, et sic aufugeret preda ex mediisejus manibus, priusquam totam,escam devoraret;et propterea volens omnem auferre suspicionem, petulantiores mores amatoris suscipiens : Reprime, dicebat, o mulier, heec tristia verba. Non enim ideo huc convenimus, ut recor- dareris eorum, que fecisti. Et conversus ad domi- num diversorii : Amice, inquit, affer nobis cito que parasti, ut ambo colletemur; e longinquo enim, ut vides, accessi propter ipsam. Lauto itaque exhi- bito convivio, qui totos quinquaginta annos ne su- stinuerat quidem aspicere mulierem, et nec panem quidem, nec aquam,que sunt maxime necessaria, sumpserat ad satietatem, vinum bibil, οἱ vescitur carnibus, et convivatur cum meretrice. Nam bea- tum quoque sciebat Paulum, ad quem ipse intue- batur, et cujus viscerum et zeli contendebat esse imitator, se aliquando purificasse, et caput etiam rasisse, Timotheum etiam circumcidisse, et ita ne Judaismo quidem pepercisse, ut infideles animas attraheret ad pietatem.
XXV. Cum sic ergo essent convivati, se invicem
MENSIS MARTIUS.
T2
Α τοίγαροῦν τὸ δεῖπνον ὁ πανδοχεὺς εὐτρεπίσας, ἐξάγει τὸν κόρην ἐπ αὐτὸ, θρυπτιχῶς εὖ μάλα καὶ ἀθρῶς τε καὶ ἀνειμένως ἔχουσαν, ἣν ἰδὼν οὕτως ἑταιρικῶς διεσκευασµένην 'A6páuto;, ωέσην τιτρωσκεται τὴν Χαρδίαν καὶ cvyf ui» ἐπέχει ἐπειρᾶτο τὰ δάχρυα, μὴ φυγαδεύσωσι tà» xópu» τὸ ὁρᾶμα μηνύσαντα" τὰ δὲ ὅμως στῆσαι τὴν ῥοὴν οὐκ ἠδύνατο νικώµενα τῇ τοῦ πάθους ἀνάγκη, ὅθεν ἐδάχρυεν ἀστακτὶ, τὸ προσωπον ἐπὶ θάτερα στρέφων χαὶ τὰ δάχουα τῶν παρειῶν ἀπωθούμενος. Ἵνα δὲ αχλίψη πᾶσαν ἐπὶ τούτων ὑπόνοια», x«i λόγους auti προσῆῶγεν έἐρωτι- κοὺς, ἑνένευέ τε, xai ἠδὺ προσιγέλα, καὶ λὶαν ἐπ- αγωγὸν ἐμειδία, καὶ τᾶλλα πάντα ἐποίει, ὅσαπερ ὑποχνίσαι x«i ἀναφλέξαι πρὸς ἔρωτα δύναται, Κά- xtv] πάλιν ἀντεπῆγεν ᾿Αθραμίῳ τὸ φίληµα καὶ περιπλαχεῖσα προσφυῶς τὸν τράχηλον χατησπάξετο" ἐν τούτω δὲ τῆς ἀποζούσης τῶν ἁγνῶν τε x«l ἀσχη- τικῶν μελῶν εὐωδίας ἠρέμα ὑπαισθομένη, τῆς τε προτέρας πολιτείας ἀναμνησθεῖσα — x«l τοῦ τῶς ἀγνείας καλοῦ καὶ oiov v» δυστυχἠς ἰξέπεσεν ἀγα- θῶν, ἐδάκρνε μµάλα θερμὸν, καὶ ὑπέστινε, καὶ, Οὐαί pot, ἔλεγε, τῇ ἀθλία | οὐαί uot, τῇ τοσούτων ἅμαρ- τηµάτων σχοωυία περιχειµένο | οἴμοι, τί ὁράσω ; πῶς οὐχ ἄν µε νῦν à yü καταπίοι ; Εφ’ ol; ὁ πανδοχεὺς ἀπορούμενος, oia μηδὲ εἰδώς τι τῶν προλαθὀντων' Μαρία, Μαρία, χυρία, ἔλεγε, διετῆ δὴ τοῦτον ἄρτι συνδιάγων σοι χρόνον, οὐδέποτέ σε πρὸς τοσαύτην κατήφειαν καὶ ἀθυμίαν εἶδον κατενεχθεῖσαν ἐκλύο- μαι οὖν ὑπὸ τῆς ἀπορίας xal τρέµω, πόθεν ἄρα χαὶ ὅπως τοιαυτὰ λέγειν ἐπῆλθέ σοι. Ἡ δὲ, ὥσπερ αὐτῷ C γνωρίζουσα τὴν αἰτίαν' Διότι [Ti ὅτι 1], φησὶ, μὲ πρὸ δύων τούτων ἐτελεύτησα χρόνων | οὕτω γὰρ ἂν μην πάντως ἐν µακαρίαις.
KA. Πρὸς ταῦτα δείσας ὁ ἱερὸς ᾿Αθράμιος, uà καὶ αὐτὸς γένοιτο dioc, εἶτα φυγὰς οἴχοιτο ἡ ἀνιψιὰ ὑπὸ τῆς πολλῆς ἐχείνης δαχνομένη µεταµελείας καὶ µηχέτι φέρουσα βλέπειν αὐτὸν, οὗ τὰς ἐντολὰς οἷδε φανιρῶς ἀθιτύσασα καὶ οὕτως ix µέσων αὐτὸν χει- ρῶν τὸ θήραμα διαφύγοι πρὶν ὅλον ααταπίοι τὸ δέλεαρ, καὶ πασαν διὰ τοῦτο βουλόμενος ἀνελεῖν ὑπο- ψίαν, tig αὐθαδέστερον ἐραστοῦ τρόπον µεταθαλών' Ἔασον, ἔλεγεν, ἰπίσχες τὰ σκυθρωπὰ ταυτὶ pé- para, Ὑγύναι οὐ γὰρ ἐπὶ τούτῳ σννύλθοµεν, ὥστε σε τἆμερον ἀναμνησθῆναι τῶν πεπραγμένων. Καὶ πρὸς τὸν πανδοχία λοιπὸν ἐπιστρίψας ᾿ἜΕταῖρε, πότον τινὰ χαὶ αὖθις ἡμῖν συγκρότησον, ἔφη, ὅπως ἄμφοτεροι συνησθείηµεν᾽ πόῤῥωθεν γὰρ, ὡς ὁρᾷς, πάρειµι δι αὐτήν' τοῦ πότου τοιγαροῦν πολυτελῶς
Β
D
τελισθέντος, ὁ παρ) ὅλους πεντύχοντα χρόνους μηδὲ γυναιὸς ἀνασχόμενος ὄψι, μηδὲ ἄρτου mort μηδε ὕδατο τῶν ἀναγκαιοτάτων µετα-
σχὼν ἄχρι xópou, οἴνου καὶ κρεῶν χοινωνεῖ καὶ γν- ναικὶ πόρνη συνεστιᾶται, ἐπὶ καὶ ἅγνισάμενον ῴδει mort καὶ τὸν µαχάριον Παῦλον, ἀλλὰ καὶ ξυρῷ πρὸς 72 χεφαλῆ χρησάµενον, πρὸς ὃν οὗτος ἑώρα χαὶ οὗ µιµη- τὴς τῶν σπλάγχνων καὶ τοῦ ζήλου καθίστατο, xai περι- τεµόντα Τιμόθεον xal οὕτως Ἰουδαϊσμοῦ ui φεισά- µενον, ἵνα ψυχὰς ἀπίστους ἑλκύσῃ πρὸς θεοσέθειαν. ΚΕ’. Οὕτω τοιγαροῦν συνεστιαθέντες, λαθόµενοι
15
VITA S. ABRAMII
7h
τῆς χειρὸς ἀλλήλων εἰς τὸν ἐνδοτάτω οἰκίσχον εἰσέρ- Α manuaccipientes, in intimam ingrediuntur domun-
χονται " ἑστήχει δέ τις ἐν τούτῳ κλίνη, μαλακῶς εὖ μάλα τὸν χαταχλιθέντα δυναμένη διαναπαῦσαι ' ἐφ' £c καθίσαντος ἀθρῶς ᾿Αθραμίου, τοῦ στρωμνῦ ἀεὶ τῇ 79 xtxyoupívou * 'Enido;, à κόρη φησὶ, ὑπολύσω σου τὰ ὑποδήύματα, 'O δὲ τὴν Εύραν μοχλοῖς ἀσφα- Ἰίσασθαι πρότερον ἐπιτάττει, κἀκείνης τὰ ὑποδήματα μᾶλλον ὑπολῦσαι σφοδρότερον ἐγχειμένης, ὃ µακά- puc οὐκ ἠνείχετο. Πεισθεῖσα τοίνυν ἐκείνη καὶ τὴν θύραν ἀσφαλῶς ἐπικλεισαμένη, περιπλέκεται προσ- φνῶς Te ἁγίῳ. ᾿Επεὶ δὲ εἶδεν ἐν ἀφύχτῳ ἐχομένην ᾽Αθόράμιος καὶ οὕτως ἑντὸς αρχύων τὸ θήραμα, τότε dà τὸ τοῦ ἐραστοῦ προσωπεῖον ἀποθαλὼν καὶ πᾶσαν ἐκείνην τὴν σχηνὴν χαὶ tà» ὑπόχρισιν ῥίψας, τὸν ἔνδον αὐτῷ ἀνακαλύπτει ᾿Αθράμιον, xol τὸν ἐπὶ τῇ χεφαλῇ τῆς ἀνεψιᾶς χόσμον περιελὼν χαί τι βαρὺ xai περικαθὲς ἀνοιμώξας ' Σπλάγχνον µου, Μαρία, φησὶ, οὐκ οἴδας ὅστις ἐγώ ; οὐκ ἐπιγνώσχεις τὸν συγγενῦ ; Τί σοι ἄρα, ψυχἠ ἐμὴ, τὸ συμθάν ; τις 0 πρὸς ἀπώλειαν ὑποσύρας σε; TOU νῦν τὸ ἀγγελικὸν ixtbo σχῦμα τῆς παρθινίας, ποῦ ὁ ἐσταυρωμένος βίος xou τὸ τῆς κχατανύξεως δάχρυον ; πῶς ἀπὸ τοσούτου τῶν ἀριτῶν ὕψους εἰς ἔσχατον ἀπάτης βάραθρον χατηονέχθης ; διατἑ µή µοι τὸν ἀκήρυκτον ἐκείνεν τοῦ ἐχθροῦ µάχην ἐγνώρισας ; Διατί μὴ τὸ χαλεπὸν ἐκεῖνο πτῶμα παρὰ πόδας εὐθὺς ἐθριάμ- βερσας ; πάντως ἂν ἐγώ σοι x«i ὁ φίλος ᾿Εφραὶμ ὀάκρυσι xai δεἠσέσι τὰ πρὸς τὸν Θεὸν διεπρεσθευ- σάµεθα Ὡάτι τοσοῦτον ἐμάχρυνας ἀφ᾿ ἡμῶν ; xal tari ἐπελήσθην ἀπὸ σοῦ, ὡς ἀπὸ χαρδίας νεχρὸς ; Τί τοσοῦτον ἑάλως τῇ ἀπογνώσει, ῆτις ἐστὶ τὸ τοῦ πονηροῦ douxro» ἄγκιστρον, ὡς μηδὲ φείδεσθαι Ἰοιπὸν ἑαυτῆς, ἀλλὰ τὰ τῶν αἰσχίστων ἄνεδην τολμᾶν zai ταῖς παρὰ τοῦ ἐχθροῦ πληγαϊῖς τὰς παρ᾽ αὐτῆς προ- στιθέναι, δέον διαναστῆ ναι μᾶλλον καὶ πολλὴν ἐπὶ τοῖς τολμοθεῖσι τῶν µιεταμέλειαν ἐπιδείξασθαι ; Οὖκ οἶδας τὰ τοῦ Θεοῦ σκλάγχνα περὶ ἡμᾶς χαὶ ὅπως ἐστὶ μητρὸς κηδεµονιχώτερος, οὕτως ἡμᾶς συνάγειν ἐθέλων (καὶ ταῦτα χαταφρονούμενος πολλάκις x«i παρορώ: pf» ὑφ ἡμῶν) καθάπερ τὰ νοσσία ὅρνις ὑπὸ τὰς ατέρυγας ; Διὰ ταῦτα γοῦν ἆψαι παραχαλῶ τῆς ἐπὶ τὰ κρείττω φερούσος, καὶ πρὸς τῆς ἑωῆς πολιᾶς, ναὶ πρὸς τῶν ἐπὶ goi πόνων xai τῶν ἀφορύτων τῆς ψυχῆς ὀδυνῶν ἑείνων καὶ τῆς πολλἠς ταύτης ἀθυμίας τε x«i συγχύ- σεως, ἅψαι τῦς προτέρας διαγωγῆς * καὶ δός µοι µιχ- póv ἀραπνεῦσαι xai μὺ μετὰ λύπης εἰς ἆδου τὸ γὔρας τὸ inà» παραπέµψης.
Kc. Ταῦτα πρὸς τὸν ἀνεψιὰν λέγων ᾿Αθράμιος, παρὰ χωφὸόν ὧδειν ἐλόκει ^ νεύσασα γὰρ κάτω καὶ τὴν φωνὴν ὑπὸ τῆς πολλῆς ἐχείνης αἰσχύνης ἔπισχι- θεῖσα, ἑστύκει ὁρῶσα si; γῆν xai πολλὰ τοῦ προσ- wrou ἀφιεῖσα χρώματα, ἐξ dy » τε ἀγωνία καὶ d ταραχὺ τῆς ψυχῆς ἐδηλοῦτο . ig! olg ἐκεῖνος οὕτω συγχυθεῖσαν αὐτὸν ἀνακτώμενος, μετὰ πολλῆς τῆς κραὐτητος xai τῆς ἐπιειχείας Διατί, ὦ τέχνον, «Xt &xoxpívg pot; ipu * οὐκ οἶδας, ὅτι διὰ σὲ τὴν τοσαύτην ὁδὸν ἐστειλάμην ; οὐχ οἶδας, ὅτι διὰ τὴν Tb» ταῦτα πάντα σωτηρίαν ὑπεχρινάμην, τὸ στρα- Ἰωτπκὸν τῆς στολΏς, τὸν ἔρωτα, τὴν [χρεωφαγίαν, ὃν
PaTROL. Gn. CXV.
B
culam. In ea autem stabat quidam lectus, molliter stratus ad quietem : in quo cum molliter sedisset Abramius qui semper terra usus erat pro strato : Sine, inquit puella, ut tibi solvam calceos. llle au- tem jubet prius vectem obdi foribus. Cumque illa instaret vehementius, ut prius solveret calceos, bea- tus Abramius nonsustinuit. Tandem ergo persuasa, cum ostium tuto clausisset, ad sanctum accessit. Postquam vero eam per manum cepit Abramius et viditeam non posse ampliuseffugere, etjam predam esse retibus irretitam, tunc amatoris personam de- ponens, et abjiciens omnem scenam et simulatio- nem, qui intrinsecus latebat, aperit Abramium : et ablato pileo, quem habebat in capite, et graviter suspirans : Cor meum, inquit, Maria, nescis quis- nam ego sim ? Non agnoscis cognatum ? Quid est anima mea, quod tibi accidit ? Quis est, qui te tra- xit ad interitum ? Ubi nunc est ille angelicus habi- tus virginitatis ? Ubi est vita cruci affixa ? Ubi est lacryma compunctionis ? Quomodo tantarum virtu- tum altitudine descendisti ad ultimum barathrum deceptionis ? Cur mihi non statim significasti atro- cem illam pugnam inimici ? Cur non de gravi illo lapsu e vestigio triumphasti ? Omnino ego et cha- rissimus Ephrem lacrymis et precibus pro te apud Deum intercessissemus. Cur te tantum elongasti a nobis, et cur a te oblivioni datus sum, tanquam mortuus a corde ? Cur te adeo cepit desperatio, que est maligni hamus inevitabilis, ut nec tibi qui-
C dem peperceris deinceps, sed inverecunde feceris
ea qua sunt turpissima, et inimici plagis tuas adje- ceris : cum oporteret potius exsurgere, et propter eaque admiseras, magnam ostendere poenitentiam ? Non nosti Dei in nos viscera, et quemadmodum nostri curam gerit magis quam mater, ut qui nos velit congregare (idque cum sepe a nobis conte- mnatur, et despiciatur) non secus ac gallina pullos suos sub alis ? Propterea ergo rogo te, ini viam, qu& ducit ad meliora. Rogo, inquam, per meos canos, per labores propter te susceptos, et illas intolerabiles animi egritudines, ethune mororem, et confusionem, redi ad priorem vivendi rationem. Concede mihi, ut paululum respirem, et ne cum dolore meam senectutem transmittas ad inferos
XXVI. Heec filie fratris dicens Abramius, vide- batur surdo canere. Deorsum enim in terram incli- nata facie, et pre magno illo pudore ejus voce re- pressa, stabat terram intuens : ex quibus signifi- cabatur angor et animi perturbatio. Quamobrem ille eam sicconfusam recreans, cum rinagna lenitate et moderatione : Cur, inquit, o filia, ta mihi non respondes ? Nescis me propter te tantum iter esse ingressum ? Nescis me propter te, propter tuam salutem hec omnia simulasse, vestem militarem, amorem, esum carnium, quem scis nihil aliud nosse, preter cellam et silentium ? Non est ullum pecca-
3
18 MENSIS MARTIUS 16
tum humanum, pro quo desperare oporteat. Nul- A οἶδας ἀεὶ τοῦ χελλίου χαὶ τῆς ἡσυχίας εἰδότα πλέον
]um estanime vulnus adeoimmedicabile, quod non curetur, ustum pulchro igne poenitentie. Super me sit tua iniquitas, o filia. Ego prote Christo reddam rationem. Solum veni mecum, et ad solitudinis reveriamur habitaculum. Ad hec illa vix humile quippiam et triste, et veluti egritudine animiemor- tuum submisse loquitur : Cum ad te et vultum tuum ne oculos quidem habeam, qui possint in- tueri, o venerande Pater, ut qui sint tecti propter tantum pudorem, quomodo potero ad Deum acce- dere, a maligno graviter animo sauciata, et scatens tam multis peccatorum ulceribus? Ille autem verba ejus excipiens : Super me, inquit, o filia, sit ini- quitas tua, et onus collo meo erunt tue actiones ;
solum revertamur ad priores nostras habitationes. p
Ecce enim dilectissimus quoque Ephrem pudore propter te afficitur et animi eegritudine. Concede ergo nobis, ut respiremus, et ab hoc gravi propter te liberemur moerore. His puella valde animo con- trita, cadit ipsa quoque, non secus ac meretrix illa, ad pedes preceptoris, acerbe deflens, et eos irri- gans fluviis lacrymarum.
XXVII. Cum ii ergo ita se haberent, et ille qui- dem apud eam uteretur admonitionibus, et in bo- nam terram sic seminaret : illa autem lacrymis quodammodo irrigaret semina, ut fructus cito pro- ferrent, et hinc poenitentiam ostenderet et contri- tionem, nox jam deducta erat ad matutinum : et lpse quidem fratris filiam jubebat sequi ad mon- tem. Cum illa rogasset autem, quidnam de vesti- bus, et auro, et argento, et stragulis vestibus dein- ceps faceret (erat enim splendide et sumptuose or- nata), ut convenienter divino preecepto omnia relin- quat, divinus admonet Abramius, ut eum solum se- quatur, et contendat ad veras illas vite fulure divitias. Ea ergo accepta, egreditur clam e diver- sorio : etcum ipsam equo imposuisset, ille prece- debat pedes, equum manu trahens. Cum autem fuissentin monte, mutant ordinem domuncularum ; et eam quidem, que erat exterius, ipse statuit ha bitare, filie autem fratris tribuit interiorem. In qua cum se coercuisset, el fores occlusisset domun- cule, illic fuit perpetuo, precibus, jejuniis et la- crymis delens labes peccatorum animes. Etenim ut que nuper resipuisset a vitiis corporis, sic ea sem- per habebat pre oculis inferne versantia animam, et admodum acerbe pungentia conscientiam, etsi Deus sepe ei ostenderet peccatorum remissionem, nec hoc solum, sed etiam eam tanta impertiret fi- ducia, ut et assidue miracula, et a morbis et vitiis liberationes per eam ostenderet. Propter que corde letabatur Abramius, et Deo agebat gratias, quod spe minime esset frustratus, sed susceptorum pro- pter ipsam laborum fructus ferret suavissimos.
οὐδέν ; Οὐκ ἔστι τι τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων, ὅπερ ἀπαγορεύειν προσήχει * οὐκ ἔστι τι τῶν τῆς ψυχῆς τραυμάτων οὕτως ἀνίατον, ὃ uà τῷ καλῷ τὺς µετανοίας πυρὶ χαιόμενον θεραπεύεται. Er dpi $ ἀνομία σου, τέχνον | ἐγὼ τὰς ὑπὲρ σοῦ εὐθύνας ὑφέξω Χοιστῶ ' µόνον ἐλθὲ μετ ἐμοῦ xat πρὸς τὸ τῆς ipu- µίας οἰκητήριον παλι ἐπανέλθωμεν. Πρὸς ταῦτα μόλις ἐκείνη ποτὲ ταπεινόν τι x«i σαυθρωπὸν καὶ οἷον ἀθυμία τεθνηκὸς ὑποφθέγγεται * Εἰ πρὸς σὶ xai τὰς σὰς ὄψεις οὐδὲ ὀφθαλμοὺς ὁρᾷν δυναµένους ἔχω, τέµιε Πάτερ, ἅτε ἐν τροπῇ τοσαύτη χεχαλυµµένους, πῶς προσελθεὶν Φδυνήσομαι τῷ Θεῷ, δεινῶς ὑπὸ τοῦ πονηοοῦ τὴν ψυχ ἂν τετρωµένη καὶ τοσούτοις ἅμαρ- τιῶν ἕλκεσι βρύουσα; O δὲ καὶ αὖθις ὑπολαθών ’ Επ) ἐμὶ, gnat, τέχνον, à ἀνομία σου χαὶ φορτίον. ἐμῷ τραχή)ῳ σαὶ Ὑενήσονται πράξεις * µόνον ἐπὶ τὰς πρότερας ἡμῶν πορευθῶμιω διατριδάς ' ἰδοὺ γὰρ καὶ τον θεῖον ᾿Εφραὶμ, αἰσχύνη διὰ σὲ χατέχει καὶ ἀθυμία * dó; οὖν ἡμῖν ἀναπνεῦσαι καὶ τῆς χαλεπῆς ταύτης ἐπὶ coi κατηφείας ἀπαλλαγῶναι, Πρὸς ταῦτα σφοδρῶς Ἡ κόρη τὴν ψυχὴν συντριθεῖσα, πίπτει xarà τὴν πόρνην καὶ «jT πρὸς τοὺς πόδας τοῦ διδασκάλον, πικρῶς ὀλοφυρομένη καὶ δακρύων ποταμοῖς αὐτοὺς ἐπι- χλύζουσα.
ΚΖ᾽. Ταύτη τοιγαροῦν ἐχόντων αὐτῶν x«l τοῦ uk» τὰς παρανέσεις πρὸς αὐτὴν ποιουµένου καὶ οὕτως εἰς ἀγαθὴν γῆν σπείοοντος τῆς δὲ διὰ τῶν δακρύων ὥσπερ ἀρδούσης τὰ σπέρματα, ἵνα καὶ καρ- ποὺς ταχὺ προσενέγκωσι, καὶ τὸν µετάνοιαν ἐντεῦ- θεν καὶ τὴὺν συντριθὶν ἐπιδειχνυμένης, à vob ἤδη περὶ ὄρθρον ἦν xai ὁ piv ἔπεσθαι τὸν ἀνεφιὰν ἐπ- έτρεπε πρὸς τό ὄρος ' τῆς δὲ περὶ τῶν ἐσθήτων καὶ τοῦ χρυσοῦ xai τῶν ἀργυρωμάτων xxi τῶν στρω- μνῶν πυθοµένης, ὅτι λοιπὸν αὐτοῖς χρήσεται * καὶ γὰρ X» πολυτελῶς ἔχουσα τούτων καὶ φιλοτίµως, πάντα χατὰ τὺν δεσποτιχὺν ἐντολὴν χαταλιπεῖν ὁ θεῖος ᾿Αθράμιος ὑποτίθεται xal αὐτῷ µόνῳ ἀχολου- θεῖν καὶ πρὸς τὸν ἀλιθινὸν ἔχεῖνον τῆς μελλούσης ζωῆς ἐπείγεσθαι πλοῦτον Παραλαθὼν οὖν αὐτὴν, ὑπέξεισι λάθρα τοῦ πανδοχείου x«i ταύτην εἰς τὸν ἵππον ἐπιβιθάσας, πεξὸς αὐτὸς προηγεῖτο, τὸν ἵππον διὰ χειρὸς ἐφελκόμενος. Γενόµενος δὲ πρὸς τῷ δρει, τὴν τῶν οἰκίσκων ἀμείθουσι τάξιν καὶ τὸν μὶν ἐκτὸς αὐτὸς εἴλετο κατοικεῖν, τῷ ἀνεψιᾷ δὲ ἀπονέμει τὸν
ἑνδοτέρω * οὗ dà καὶ καθείρξασα ἑαυτὴν καὶ τὰς
D θύρας ἐπιχλεισμένη τοῦ δωματίου, διὰ παντὸς Tv
ἐχεῖ δεήσεσι xoi νηστείαις καὶ δάκρυσι τοὺς τῆς ἁμαρτίας σπίλους τῆς ψυχῆς ἀπαλείφουσα καὶ γὰρ ὡς ἄρτι τῶν τοῦ σώματος παθῶν ἀνανήψασα, οὕτως αὐτὰ πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν εἶχεν ἀεὶ στρέφοντα κάτω- θιν τὴν ψυχὴν xai σφόδρα πιχρῶς τὴν συνείδησιν πλήττοντα, κΧαίτοι τοῦ Θτοῦ τὴν τῶν ἡμαρτημένων ἄφεσιν αὐτῇ πολλάκις παραδειχνύντος, xal οὐ τοῦτο δὲ µόνον, ἀλλὰ καὶ τοσαύτης αὐτῇ µεναδόντος τῆς παῤῥησίας, ὡς καὶ θαύματα συνεχῶς καὶ παθῶν
καὶ νόσων ἁπαλλαγὰς δι αὐτῆς ἐπιδείχνυσθαι * ἐφ'
οἷς εὐφραίνετο τὴν καρδίαν ᾿Αθράμιος xal ἀπεδίδου Gt τὰ εὐχαριστήρια, ὅτι μὴ διύµαρτεν ἐλπίδων, à οὕτως
ἡδέστους τῶν én' αὐτῷ πόνων (1) τοὺς καρποὺς ἐκομίζετο.
(4) In. hac voce Vita Abramii cod. Τ74 desinit ; reliqua desumpta sunt ex cod. 1484, seo. ΣΙ.
T
VITA SS. AGAPES ET SOCIARUM
78
KH'. ᾿Ἐχεῖνος piv οὖν εἰς βαθὺ apa; dca; A XXVIIL. Atque ille quidem cum ad profundam
καταλύει τὸν βίον καὶ πρὸς τὰς σκηνὰς µιεταθαίνει τὰς ἀῑδίους, πολλοῦ περὶ τὴν τοῦ σώματος ἐκφορὰν πλήθους συῤῥεύσαντος πανταχόθεν x«i τῶν «αὐτοῦ περιιληµάτων xal τῶν ῥαχίων παρασπάσασθαί τι ptxoóv ἐἑκάστου φιλονειχκοῦντος εἷς ἀγαθοῦ παντὸς Üxexvpóv, εἰς καχῶν ἁπάντων φυγαδεντήριον' πέµ- ατον δὲ μετὰ τὺν ἐχείνου τελευτὺν ἔτος τελευτᾷ καὶ à ὀνεφιὰ, ἧς τὴν ψυχἡὴν τῷ ποθουµένω Δεσπότη πα- ῥαθεωένης xai νεχρᾶς ἤδη καὶ πρὸς τῇ ταφῆ χειµέ- νης ὑδίστη τις ἐπήνθει ταῖς ὄψεσι χάρις καί τις ἀκτὶς ἐκεῖθεν ἀπίστιλθε, σύμθολον ἄχριθες τῆς ταύ- την ἐχούσης λαμπρότοτος ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ Κυρίω ὑμῶν, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὺ καὶ προσ- χύνησις, vU» καὶ Gt, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν.
τῶ 4
pervenisset senectutem, e vita excedit, eL ad eterna transit tabernacula, ad efferendum corpus magna undique confluente multitudine, atque ejus panno- rum et ciliciorum parum quid attrahere unoquoque contendente, ad cujusvis boni thesaurum, ad mala omnia propulsanda. Quinto autem anno post illius mortem, moritur etiam fratris filia. Que cum ani- mam desiderato Domino tradidisset, et jam esset mortua, in sepultura, in ejus vultu suavissima qu&- dam florebat gratia : et illinc quidam micabat ra- dius, apertum signum ejus anime splendoris in Christo Jesu Domino nostro, quem decet omuis glo- ria, honor, et adoratio in secula seculorum. Amen.
MENSIS APRILIS.
MARTYRIUM SS. AGAPES, CHIONI/E ET IRENES
QUA APUD THESSALONICAM PASS/E SUNT.
(Latine apud Surlum ad diem 1 Aprilis (4). — Greca in codicibus Regiis Parisiensibus non exstant.
l. Quanto ex adventu et pressentia Domini et C tore adversus Christianos illata esset, mulieres ille,
Salvatoris nostriJesus Christi major gratia in huma- aum genus collata est, quam olim fuerat, tanto et sanctorum hominum victoria major exstitit. Pro his enim hostibus, qui corporeis oculis cernuntur, ho- ss illi superari jam coepti sunt, qui oculorum tensu percipi non possunt. Nam deemonesipsi, quo- "um nature spectabiles non sunt, vela purissimis sque honestissimis feminis, Spiritu sancto plenis, superati ignitraduntur. Tales fuerunt tres ille san- e mulieres, quz ex urbe Thessalonica originem docebant: quam urbem sapientissimus Paulus cele- bravit, cum ejus fidem et charitatem, laudans, sic εἰ; « In omni loco fides vestra in Deum pervagata &l!.» Atque alibi : « De charitate, inquit, frater- Bitatis non necesse habuimus scribere vobis ; ipsi Qm vos a Deo didicistis, ut diligatis invicem?. »
IL Cum igitur persecutio a Maximiano impera-
|
! Thess. 1, 8. 31 Thess. 1v, 9. ? Matth. x, seqq.
4)Quantum ad Irenen. Cur autem Irenen Latina yrologia 5 Aprilis, Agapen autem et Chioniam, 3
i vero in Menologio omnes tres 16 ejusdem Weasis die habeant, presertim cum nulla passa illis reperiatur in Actis & notariis exceptoribus wescripta, hactenus sibi incompertum testatur Ba-
D
que virtutibus seipsas ornaverant, evangelicis le- gibusobedientes, propter summam in eum charita- temetcclestium bonorum spem, patrisque Abraham factum imitantes, patriam, cognationem facultates- que omnes reliquerunt, ac persecutores fugiendo, quemadmodum Christus precepit*, allum quem- dam montem petierunt, ibique divinis precibus operam dabant : etcorpus quidem ipsum ad rnontis celsitatem contulerunt, eorum vero animusin coelo ipso versabatur.Cum autem in eo loco fuissent com- prehenss, ad eum, qui persecutionis auctor erat, magistratum ducte sunt, ut reliqua divina precepta exsequentes, et ad mortem usquesuam in Christum charitatem servantes, immortalitatis coronam asse- querentur. Una quidem etribus illis precepti per- fectionem possidens,et Deum ex totoanimo diligens, et proximum sicut seipsam, sancto Apostolo dicente :
ronius in not. ad Martyrolog. Rom. 3 April. Quod autem easdem auctor mulieres vocet cum virgines fuerint, ut testantur Martyrologia Latina, nota mu- lieris nomen adiaphorum esse, et sexum solummodo indicare, ut pluribus disputat Tertullianus De ve- land. virg. Vide Baronium loco citato.
79
« Finis precepti est charitas* ; cabalur. Hoc enim nomine Greci charitatem appel- lant. Altera purum ac splendidum baptismatis ni- torem servans, itaut de ipsa propheticum illud dici posset : « Lavabis me, etsuper nivem dealbabor 5, » a nive nomen accepit ; Chionia enim dicebatur. Tertia Salvatoris et Dei nostri donum, hoc est, pa- cem in se habens, et in omnes exercens, quemad- modum Dominus dixit : « Pacem meam do vobis,» Irene ab omnibus vocabatur, a pace nomen acci- piens. Has tres feminas cum ad se ductas, et ita affectas magistratus vidisset,ut diis sacrificia offerre nollent,igne cremandas esse decrevit, ut per ignem exigui temporis, igni subjectos diabolum omnem- que demonum catervam, ipsius diaboli exercitum, qui sub ccelo est, superantes, incorruptam glorie coronam adipisci, ac Deum ipsum, a quo gratia eis collata est, cum angelis perpetuo collaudare pos- sent. Quie vero ad illis gesta sunt, ea breviter nar- rabimus.
Ilf. Cum preesideret Dulcetius (2), Arlemensis [a/. Artemisius] scriba dixit: Cognitionem de his, qui presentessunt,a stationario missam, si jubes,legam. Jubeo, inquit Dulcetius preeses, te legere. Tunc ait scriba : Ordine tibi meo domino omnia, quae scripta sunt, recitabo.Cassander beneficiarius heec scripsit: Scito, mi domine, Agathonem, Agapen, Chioniam, Irenen, Casiam, Philippam, et Eutychiam nolle his vesci, que diis sunt immolata. Eas igitur ad tuam amplitudinem adducendas esse curavi. Tunc Dul- cetius preses illi dixit: Quenam est ista vestra tanta insania, ut nolitis religiosissimis nostrorum imperatorum et Cesarum jussis obedire ? Agathoni autem : Quare, inquil, tu ad sacra proficiscens, quemadmodum consueverunt, qui diis consecrati sunt, non his sacris usus es? Respondit Agatho : Quoniam Christianus egosum. Tum Dulcetius: Num tu etiam hodierno die in eo proposito permanes ? Maxime, inquit Agatho. At ille : Tu vero, Agape, quid ais ? Respondit : Ego Deo viventi credo, neque volo recte factorum conscientiam meam perdere. Tuncpreses : Tuautemquid ad hec dicis, Chionia? Ait illa : Cum Deo vivo credam, ob id nolui facere, quod dicis. Ad Irenen vero conversus praeses, ait: Quidnam tu ad hec ? cur non piissimo nostrorum imperatorum et Cesarum jussui obtemperavisti ? Divini timoris causa, inquit Irene. Dein Preses: Tu vero, Casia, quid ais? Animam meam, inquit Casia, servare volo. Preses autem: Numquid sacrorum vis esse particeps ? Minime, inquit illa. Tunc pre- ses : Tu vero, Philippa, quid dicis ? Respondit illa : Idem etego dico. Quidnam, inquil presses, hocidem est, quod dicis ? Illi autem Philippa : Mori malo, quam vestris sacrificiis vesci. Tunc preses : Sed
*T Tim. 1.8. * Psal. 1, 9. * Joan. xiv, 27.
5 Anno 304. Vide Baronium.
3) Lege enim vetitum de pregnantibus sumi supplicium docet Plutarchus de his qut sero a nu-
MENSIS APRILIS. »merito Agape vo- A tu, Eutychia, quid, ais ? Idem, inquit illa, et ego
B
80
dico : malo et ipsa mori, quam facere quod jubes. Aitilli preses: Num virum habes? Mortuus, inquit Eutychia, ille est. Presses vero : Quampridem mor- tuus est ? Ante menses fere septem, inquit Eutychia. Tunc ille: Et undenam igitur gravida facta es ?Ex eo, inquit illa, viro, quem dedit mihi Deus. Presses autem : Hortor te, Eutychia, ut ab ista insania de- sistere velis, et ad humanas cogitationes redeas. Quid ais ? visneregali edicto parere? Minime, inquit Eutychia, ego parere volo, sum enim Christiana, Dei omnipotentis serva. Tum ille : Quoniam Euty- chia gravida est, interea servetur in carcere (3). Atque hac addidit: Tu vero, Agape, quidais ? Vis- ne omnia illa facere, quee nos dominis imperatori- bus ac Cessaribus nostris devoti facimus ? Minime, inquit Agape, decet Satane devotam me esse. His verbis rnens mea non abducitur : inexpugnabilis enim illa est. Tuncpreesesait : Ettu, Chionia,quid ad hec dicis? Mentem nostram, inquit Chionia, ne- mo potest pervertere. At presses : Num aliqua apud vos suntimpiorum Christianorum commentaria, vel membrane alique, vel libri? Respondit Chionia: Nulla, o preeses, nobissunt ; omnia illaimperatores qui nuuc sunt, a nobis abstulerunt. Preeses autem: Quisnam hane mentem vobis dedit ? Omnipotens Deus, inguitilla. Dixitautem presses: Quinam sunt, qui vobis auctores fuerunt, ut adistam stultitiam ve- niretis ? Deus, inquit Chionia, omnipotens et unige- nitus ejus Filius, Dominus noster Jesus Christus. Dulcetius ait : Manifestum illud est, quod omnes vos devotioni nostrorum potentium imperatorum ac Cessarum subjectos esse oportet. Quoniam vero post tàm multum tempus, post tot admonitiones, totqueedicta proposita, et tales minas injectas, vos temeritate quadam et audacia elat;e, ipsorum impe- ratorum ac Cesarum justa jussa contempsistis, in Christianorum impio nomine permanentes : cumque ad hodiernum diem jusse a stationariis ac primis militibus, Christi negationem scriptam profiteri, facere id recusetis, propterea poenas vobis dignas accipite. ld cum dixisset, sententiam scriptam le- git : Agapen et Chioniam, quoniam iniquis mentibus οἱ contrariis sententiis elatee, contra divinum edi- ctum dominorum Augustorum et Ciesarum fecerunt, et nunc etiam lemerariam, vanam et piis omnibus exsecrabilem Christianorum religionem colunt,igni tradendas jubeo lIlisque dictis, subjunxit : Agatho autem, Casia, Philippa et Irene, quoad mihi pla- cuerit, serventur in carcere.
IV. Postea vero, quam sanctissime inulieres igni consummate sunt, cum rursus sancta rene ad pree- sidem ducta fuisset, Dulcetius sic illam affatus est : Tue& insanis propositum ex his, que facis, mani-
mine puniuntur. Sed nec de eis haberi queestionem | affirmat Ulpianus 1. Pregnantis ff, De poenis.
M
VITA SS.AGAPES ET SOCIARUM.
82
festo apparet, que tot membranas, libros, tabellas, A cut a principio consueveramus usque ad annum
codicillos et paginas Scripturarum, que sunt im- piorum Christianorum, qui unquam fuerunt, ad ho- diernum usque diem servare voluisli : que cum prolata essent, ea cognovisti, quamvis quotidie ne- gaveris, vos ejusmodi scripta possidere, non con- tenta neque sororum tuarum poena, neque mortis metum pre oculis habens. Quamobrem tibi penam afferri necesse est. Sed alienum tamen non videtur, etiam nunc benignitatis partem aliquam tibi con- donari, ut si volueris nunc saltem deos agnoscere, impunis etab omnisupplicio periculoque libera esse possis. Quid igitur dicis ? Facisne quod imperato- res nostri et Cesares jusserunt ? Num parata es sacrificiis vesci, et diis immolare ? Minime, inquit Irene, minime per Deumillum omnipotentem, qui ereavit coelum et terram, mare et omnia, que in eis sunt. Summa enim illius ignis sempiterni poena proposita his est, qui Jesum Dei Verbum negave- rint. Dalcetius vero: Quisnam tibi auctor fuit, ut membranas istas atque Scripturas ad hodiernum usque diem custodires ! Ille, inquit Irene, Deus omnipotens, qui jussit nos ad mortem usqueipsum diligere : qua de causa non ause sumus eum pro- dere : sed maluimus aut viventes comburi, aut, quecunque alia nobis acciderint, perpeti, quam ta- lia scripta prodere.
V. Tum preeses : Quisnam, inquit, conscius erat hec in domo illa esse, in qua habitabas ? Respondit
superiorem, quo et illa occultavimus. Dulcetius preses dicit : Sorores quidem tae poenas nostro jussu decretas exsolverunt ;te vero, etsi antea- quam aufugisses, propterea quod scripta ac mem- branasistas occultaveras, mortis poena tibi decreta fuerat, non tamen eodem modo jubeo e vita sic re- pente discedere : verum per satellites ipsos, et Zo- simum publicum carnificem in lupanari nudam sta- tui precipio, e pallatio singulis diebus panem unum sumentem, satellitibus ipsis non permittentibus te illinc discedere.
VI. Cum igitur satellites et Zosimus publicus mi- nister presto essent : lllud, inquit preses, vobis notumsit, quodsi mihi significatum fuerit, vel hore
B alicujus momento istamex eoloco motam fuisse, in
Irene : Heec vidit Deus omnipotens, qui omnia scit ; .
preterea nemo. Nostros enim homines inimicis pe- jores duximus ne forte nos deferrent. Itaque nulli htec ostendimus. Superiore anno, inquit praeses, eum edictum illud tale, ac pium jussum dominorum imperatorum ac Cesarum primo fuit divulgatum, ubinam vos latuisti ? Ad hec Irene : Illic, ubi Deus voluit. In montibus (scit Deus) sub dio fuimus. Pre- ses vero : Apud quem vixistis ? Sub dio, inquit illa, alias in aliis montibus versantes. At presses : Qui- nam erant, qui vobis panem suppeditabant ? Deus, inquit [rene, qui omnibus escam suppeditat. Tum presses ait : Eratne pater vester harum rerum con- seius ? AtIrene: Minime, per Deum omnipotentem, conscius erat ille, quine novitquidem haec omnino. Praeses ait : Quis igitur vestrorum vicinorum id no-
verat ! Vicinos, inquit Irene, interroga, et loca in- D
quire, vel eos qui norunt, ubi nos eramus. Preses dixit: Postquam e monte reverse fuistis, ut tu di- cis, legebatisne scripta ista, presente aliquo ? Domi nostree erant, inquit lrene neque audebamus illa efferre : quamobrem magnopere angebamur, quod non poteramus nocte ac die illis operam dare, si-
C
quo esse jussimus, tunc vos supreme poene sub- jecti eritis. Scripta vero ipsaa scriniis et arculis Irenes proferantur. Cum igitar quemadmodum a preside jussi fuerant, eam illi ad publicum lupa- nar duxissent, et propter Spiritus sancti gratiam que ipsam protegebat, et universorum Domino Deo puram atque intactam servabat, ne unus quidem ad eam accedere, vel turpe aliquid in eam facere aut dicere ausus fuisset, sanctissimam illam femi- nam Dulcetius preses revocavit, et ante tribunal sisti jussam, sic affatus est : Numquid in eadem adhuc temeritate persistis ? Minime, inquit Irene, lemeritas, sed Dei pietas est, in qua persisto. Cui respondit Dulcetius presses: Et ex priore tuo re- sponso manifeste ostendisti te imperatorum jussui nolle &quo animo parere, et nunc quoque in eadem arrogantia persistentem te video: quare dignam poenam persolves. Cumque chartam petiisset, sen- tentiam hanc contra ipsam scripsit : Quoniam Irene imperatorum jussui parere, diisque immolare no- luit, quinimo nunc quoque in Christianorum or- dine ac religione perseverat : hac de causa, ut an- tea duas ejus sorores, itaet ipsam viventem nunc comburi jubeo.
Vll. Hec sententia cum a preeside lata fuisset, milites Irenen comprehensam in quemdam subli- mem locum duxerunt, ubi et ejus sorores antea. martyriumpass:efuerant. Cum autem magnum ro- gum accedissent, jusseruntipsam in eum conscen- dere. Itaque sancta Irene psalmos canens, et Dei gloriam celebrans, in rogum se conjecit : atque ita consummata estin consulatu Diocletiani Augusti nono, Maximiani autem Augusti octavo, Kalendis Aprilis, regnante in secula Christo Jesu Domino nostro, cum quo Patri est gloria sanctoque Spi-- ritui in secula seculorum. Amen.
83 MENSIS APRILIS.
VITA S. VIRGINIS THEODOR/E
ET DIDYMI MARTYRIS
(Anno 280, Aprilis 5). — Latina quidem Martyrologia habent hanc historiam 28 Aprilis, aiuntque Theodoram una cum Didymo percussam ; sed cum Metaphras shabeat Didymum Nonis Aprilisceesum, Theodor&ám autem evasisse,
nos eam Parisiensibus.)
into Aprilis die cum Metaphraste collocavimus. — Latine apud Suriuin. Deest in codicibus Greecis
I. Diocletiano et Maximiano imperatoribus et Α hoc quidem per vim ac potestatem, quam habes,
preside Alexandrine civitatis Eustrathio, edictum quoddam adversus Christianos missum fuit, ut vel diis immolarent, vel supplicio afficerentur. Cum vero preses ille pro tribunali sederet in ma- gna Alexandrinorum civitate, jussit cohortem ac- cersire Theodoram virginem, que nuper capta fuerat, et in carcere servabatur. Quam cum duxis- set: Presto, inquit cohors, est Theodora. Judex igitur : Cujusnam sortis es mulier ? Christiana, in- quit Theodora, ego sum. At ille: Liberane, an serva. Dixi jam, inquit ipsa, Christianam me esse : Chri- stus enim veniens, a peccato me liberavit. Quod vero et ad vanam atque inanem mundi hujus glo- riam attinet, claris parentibus orta sum. Tuncjudex
facere poteris. Similiter lupanari tradar, necne, in arbitrii mei potestate non est, sed in manu tua, cui perimperium vim licet inferre. Quod vero ad animi mei propositum attinet, certum est Deo ipsi casti- tatis me; professionem servare : illi enim virginitas mea dicata est ; ille certus hujus rei dominus est : iUe, si voluerit, virginitatem hanc meam, possessio- nem suam, incolumem atque intactam servabit. Ill. Judex vero ait : Noli, Theodora, etatem tuam honeste actam, totam injuria et probris objicere : nam ut urbis queestor testatus est, his parentibus orta es, qui nobilitate atque existimatione cum pri- mis excellunt. Ad hec Theodora : Christum, in- quit, primum confiteri debeo, qui et Deus est, et
queestorem accersiri jussit. Quem cum cohors pris- B omnis notabilis honorisque auctor, qui scit et
sto esse dixisset : Dic, inquit, Luci : nostine Theo- doram virginem ? Cui Lucius : Per tuam, preeses, valentem vitam ac splendorem,nobilissima est, mul- teequeexistimationis et primi generis mulier. Quare, inquit judex, cum sis ita nobilis, nuptias recusasti ? Theodora respondit : Christi causa nubere nolui. Cum enim ille homo factus in mundo versaretur, ab ea, qua& semper virgo et Dei Maler fuit, geni- tus, a corruptione nos removit, et sempiternam vitam nobis promisit. Itaque fore mihi persuadeo, ut in ejus fide permanens, ad finem usque incorru- pta et intacta sim.
II. Tunc judex dixit : Imperatores jusserunt, vos, que virginitatem semper servatis, aut diis immo- lare, aut injuriosius tractari. Arbitror, inquit Theo- dora, te non ignorare, hominis propositum Deo ipsi in primis gratum esse : is vero animum meum atque propositum castum esse cognovit. Quod si me id pati, quod dicis, et violari coegeris, non erit hac impudicitia, sed vis et injuria. Judex autem : Cum te ingenuam esse noverim, et tui rationem habere cupiam, admoneo, ne contumeliosius te geras ; nihil enim proficies. Nam per Deos omnes, sententiam
hanc imperatores tulerunt. Tunc illi Theodora : Et
prius, inquit, tibi dixi, hominis propositum atque animum Deo gratum esse. Cum enim omnia ille pernoscat, cogitata etiam nostra scit, et mentes ipsas perspicit. Quamobrem si coacta fuero facere quod dicis, impudicam me factam nunquam existimabo. Sive enim caput meum, sive manus, sive pedes abscindere, sive totum corpus dilacerare volueris,
me columbam suam puram et incolumen ad finem usque servare. Tum judex dixit : Curnam erras, o Theodora ? Eumne Deum credis, qui fuit in cruce suffixus ? An qui talis est, te in lupanar conjectam, intactam servare poterit, ab his presertim viris, qui mulierum amoribus insanire soliti sunt ? Fi- dem, inquit Theodora, et spem habeo in Christo, qui crucem perpessus fuit sub Pontio Pilato, fore ut me ab iniquis istis viris eripiat, et à labe omnino liberam servet, in ejus fide permanentem, neque unquam eum negantem. Judex vero: Adhuc te nu- gantem patior, necdum jubeo tormentis subjici. Atsi contendere non destiteris, ut ancillam aliquam te prosternens, faciam quod domini atque impera-
6 tores nostri jusserunt, ut et reliquis mulieribus
exemplum fias. Ad hec Theodora : Parata sum corpus meum, eujus potestatem habes, tibi tra- dere : anima vero ipsa in solius Dei manu est ac potestate. Tum judex : Exceecate illam statim, ei- que dicite, ne insanire amplius velit, sed cedere et diis ipsis immolare. Minime, inquit Theodora, per Deum ipsum da&monibus sacrificium aut cultum afferre volo, cum Deum adjutorem habeam. Ad heec judex : Quid me cogis tibi honestissime femi- ne injuriam facere ? Ausculta mihi, o stulta, ne in tantam turbam incidas eorum, qui sententiam ex- spectant que contra te feratur. Non sum amens inquit Theodora, que Deum confiteor, et ipsum adjutorem habeo. Quam enim injuriam mihi fore putas, ea res honorem et gloriam sempiternam mihi comparabit. Tum judex : Ego non amplius te
8&5 VITA S. THEODORE. 86
feram, sed imperatorum jussa exsequar:futurum À — V. Turbee autem ille eam, utlupiagnam, circum-
enim existimans ut persuaderi posses, diutius te ferebam. Quod si tibi parcens, id minus curabo, quod jussus fui, imperatores contemnere videbor. lli autem Theodora ita respondit : Sicut ipse im- peratores metuis quodque ab illis jussus es, id facere studes ; ita et ego studeo non negare Deum meum, timeoenim et ipsa verum illumimperatorem Deum contemnere. Contentiose, inquit judex, me- cum agis, eteternorum imperatorum jussa negligis, et me, tamquam imbellem aliquem despicis. Adhuc tum dierum tempus tibi condono, ac per deos omnes, nisi animum mutes et sacrifices, in lupanar te tradam, ut mulieres omnes te ita tractari viden- tes, turpitudine tua castigentur. At Thodora : Et aunc idem Deus est, et semper, qui non permittet, ut eum derelinquam. Peto autem ut intectam ac puram me servari jubeas, quoad sententiam tuleris. Tune judex ait : Theodoram sub tuta custodia ser- vate usque ad tres dies, si forte resipiscens, sibi ipsa persuaserit, ut atali contentione desistat. Quin εἰ precipio, ne permittatis aliquem ad eam ingredi et cum ipsa versari, propterea quod familia nobili et honesta nata est.
IV. Post Lres dies cum judex in tribunali sede- ret : Adducatur, inquit, Theodora. Cohors ait : Do-
mine, preesto est Theodora. Tum ille : Si resipuisti, -
ettibi jam persuasisti, nunc sacrifica, et esto li- bera ; puto enim te nequaquam sapere, in eodem proposito persistentem. Respondit Theodora: Antea dixi tibi, et nunc eadem dicere non recuso, casti- talis mete professionem, Christi causa susceptam esse, qui fuit incorruptee viles preedicator, meamque confessionem ipsius Dei gratia fieri. Ejus igitur Domini et Dei confessio per me predicetur, et ipse videat (scit enim) quomodo suam virginem puram conservet. Per deos ipsos, inquitjudex, dominorum jussa veritus, ne forte illis non obediens, pericliter, adversus te faciam quod sum jussus. Quoniam vero in jupanar tradi maluisti, quam diis ipsis sacrifi- care, videamus, num te servet Christus ille tuus, propter quem in contentioneista persistere voluisti, ld cum judex dixisset, ad cohortem versus : Trada- tur, inquit, ista in lupanar. Tunc ait Theodora: Tu, Deus, qui occultas res inspicis, qui novisti omnia, priusquam illa fiant, qui ad hodiernum usque diem mihi affuisti et intactam in ea re me servasti, quam übi promisi, ipseel post hac me custodias, et a pro- fanis et iniquis eorum manibus, qui parati sunt ancille tue injuriam inferre, incolumem etintegram serves. Heec cum illadixisset, ad lupanar ducta est ; ad quod ingressa, oculosad coelumerexit, et ait: Tu, Pater Domini nostri Jesu Christi, me adjuva, utab his canibus eripiar. Tu, qui Petrum in carcere ad- juvisti, eumque ab injuria liberum illinc eduxisti, ei me hinc ab injuria incolumem educas, ut omnes Yideant, meque servam tuam esse cognoscant.
! Galat. ιν, 12. ? Dan. xiv, 32 segq.
dantes, certatim studebant pro se quisque ad eam ingredi, et ut canes in feram aliquam, et accipitres in columbam, ita in eam turbe inhiantes ingredi festinabant. Ceeterum neque tunc Christus ipse ces- sabat, sed cum quemdam ex Fratribus preparasset, ad eam illum misit. Quidam enim religiosissimus Frater, qui Dei negotia tractare optime didicerat, et quemadmodum aliquem ex Dei voluntate divitem fieri deceret, bene noverat, ille cum e rebus bonis semper aliquid amplius appeteret, etsibi comparare studeret,duplicem martyrii coronam sibi conciliavit, et regnum celorum hoc modo rapuit. Cum enim militari habitu se induisset, primus ad eam ingres- sus est, quasi unus ex impudentium et intemperan-
B tium hominum numero esset. Ejus igitur hominis
novamet peregrinam figuram sancta illa virgo Theo- dora cum vidisset, fuit perterrita; ea enim res multuminjurie acturpitudinis pre seferebat. Quam- obrem ancipiti et dubio animo carceris angulos cireumibat, secum cogilans, num a Christo ipso relicta esset.
Vl. At sanctus Didymus (ita enim vocabatur) ut germanus frater, incipiens eam affari : Non sum, inquit, id, quod vides. Exstrinsecus enim lupus videor, intus vero sum ovis mansueta. Ne spectes exteriorem hanc vestem, sed interiorem et prom- ptuin animi affectum consideres. Frater enim sum in aliena figura, contra diabolum sapiens, eorum quidem veste indutus, qui sunt illius ministri, ut ita huc ingrediens non agnoscerer (erantenim qui huc venientem speculabantur) et Domini mei pre- tiosam possessionem, et Deicolumbam eam servare possem. Sed age vestem mutemus ; tibi Deus ipse victoriam largitur: me vero coronat sanctus, et qui sine macula est, Agnus ille, qui tollit peccata mundi. Exi tu, et, ad Dominum ito : Ego propter Dominum hic remanebo. Hac mea veste, quam ti- mebas, induaris. Estotu pro me, ut est ab Apostolo dictum ! : « Estote ut ego, quoniam etego ut vos. » Ille quidem h&c dicebat: Theodora vero libenter ei obtemperabat. Novit enim ab illo ipso Deo, qui misit in lacum leonum prophetam Habacuc, ut Da- nieli 3, qui etipse propheta erat, cibum impartiret, quique et leonum ora obstruxit, militem illum tunc ad se missum, ut ipsius habitu occultata, et illinc erepta servari possel.
VII. Illa igitur virgo militis habitum sumpsit, ocreisque, quibus antea miles uti consueverat, crura sua contexit : cumque reliqua veste se induisset, capiti galeam imposuit, ejusque armis acceptis, illo ipso, quem, qui ei astiterat precepit, ornalu induta egressa est. Admonita eliam fuit, ne quem aspice- ret, propter eorum luporum impudentiam atque audaciam, neve aliquem alloquerelur: sed recta ad portam tenderet, el Jesum ipsum vie du- cem sibi proponeret. Et illa quidem illinc egressa,
87 MENSIS APRILIS. 88 ut columba quedam alas quatiens, atque in celum A Deum ipsum satis confessa fuerit, intacta perman-
tendens, ex accipitris ore, vel agna e leonum fau- cibus, evasit. Frater vero ille sedebat, de sorore non amplius sollicitus, et spirituale prandium ex- spectans. Cumque se capitis tegumento induisset, eo in loco sedebat. Erat autem ita coronatus, ut si adversarium ipsum vicisset. Intervallo autem tem- poris,quidam ex insanientium numero intemperan- tie servus, ita ut erat impudens, illuc lanquam ad virginem ingredi ausus, cum virum pro virgine offendisset, mente perculsus secum ipse dicebat : Nunquid virgines in viros transfert Jesus iste? Mi- les ille, qui ante me huc ingressus est, exiit. Quis- nam igitur hicest, qui sedet ? Ubinam virgo illa, que& hic inclusa erat ? Audivi aliquando a Jesu ipso aquam in vinum conversam: nunc majus quid- dam video : virginem enim in virum mutavit. Ti- meo ne et me in mulierem convertat. Ille vero cum opportune sororem eripuisset, factum suum non occultavit : sed clara voce : Non mutavit, inquit, me Dominus, sed et mihi et illi coronam dedit. Quam igitur habebatis, eam non habetis ; quique vobis non erat, eum nunc habetis. Virgo illa, virgo est, ut antea, miles vero Chritis Jesu athleta nunc est.
VIII. Egressus igitur, qui fuerat paulo ante in- gressus, quod factum erat, nuntiavit. Id autem ju- dex audiens, jussit eum ante tribunal sisti. Quem presentem cum vidisset, eum interrogans ait : Quodnam tibi nomen est ? Didymus, inquit ille, ego appellor. Tum judex : Et quisnam tibi sugges- sit, ut istud faceres, ac me contemneres ? Cui Di- dymus : Deus me misit, ut hoc facerem. Confitere, inquit judex, antequam tormentis subjiciaris. Ubi- nam est Theodora illa virgo ? Respondit illi: Per Christum Dei Filium, ubi ea sit, nescio. Illud scio, 8ο persuasum habeo, quod cum Dei sit serva, et
sit, quam Deus ipse incolumem et a labe puram servavit. Itaque quod factum est, non mihi, sed Deo ipsi tribuo ; quoniam secundum fidem ipsius fecit illi Deus, quemadmodum et ipse nosti, si fateri velis. Tunc ait judex : Cujusnam sortis homo tu es? Christianus, inquit Didymus, ego sum a Christo liber factus. At judex: Cruciate istum vehementer duobus modis, propter ejus petulantiam. Peto, in- quit Didymus, ut quod ab imperatoribus tuis jussus es, celeriter expedias. Cui judex : Per deos dupli- cia tormenta tibi reposita sunt nisi diis ipsis sacri- fices. Quod si feceris, prius illud facinus tuum au- dax condonabitur. Ego, inquit Didymus, reipsa tibi ostendi, me Dei athletam esse : propter nem enim
β mihi repositum hoc facere aggressus fui, ut et virgo